Grzegorz IX: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 15 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Grzegorz_IX | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Grzegorz_IX | ||
| Linia 14: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Grzegorz IX''' ([[łacina|łac.]] ''Gregorius IX'', właśc. '''Ugolino di Conti di Segni''' | + | '''Grzegorz IX''' ([[łacina|łac.]] ''Gregorius IX'', właśc. '''Ugolino di Conti di Segni''' (* 1160÷70<ref>Starsze opracowania (np. [http://www.newadvent.org/cathen/06796a.htm The Catholic Encyclopedia] z 1913 roku) podają, że Grzegorz IX urodził się około roku 1145, a więc w chwili wyboru miał już ponad 80 lat, a umierając zbliżał się do setki, jednak w świetle nowszych badań datę jego urodzin przesuwa się w okolice roku 1170 (Maleczek, s. 128 przyp. 19). Kazimierz Dopierała podaje datę pośrednią: ok. 1155.</ref> w Anagni, † 22 sierpnia 1241 w Rzymie<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997. ISBN 83-06-02633-0.</ref>) – [[papież]] w okresie od 19 marca 1227 do 22 sierpnia 1241<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996. ISBN 83-7006-437-X.</ref>. |
| − | Następca [[Honoriusz III|Honoriusza III]], całkowicie odziedziczył tradycje jakie pozostawili po sobie [[Grzegorz VII (papież)|Grzegorz VII]] i jego stryj | + | Następca [[Honoriusz III|Honoriusza III]], całkowicie odziedziczył tradycje jakie pozostawili po sobie [[Grzegorz VII (papież)|Grzegorz VII]] i jego stryj<ref name="Wollpert" /> [[Innocenty III]]. W pełni kontynuował ich politykę papieskiej przewagi. Przypominał stryja jeśli chodzi o biegłą znajomość prawa, sprawność w prowadzeniu dyplomacji i bezkompromisowość. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
=== Wczesne życie === | === Wczesne życie === | ||
| − | Studiował w [[Paryż]]u i Bolonii | + | Studiował w [[Paryż]]u i Bolonii<ref name="Kelly" />. W grudniu 1198 został [[kardynał]]em-diakonem [[Bazylika św. Eustachego w Rzymie|Sant'Eustachio]], a w maju 1206 [[Biskup Ostii|kardynałem-biskupem Ostia e Velletri]]<ref name="Wollpert" />. W 1217 został [[Kardynał-protektor|protektorem]] zakonu franciszkanów w Kurii Rzymskiej. W latach 1207-09 był [[legat]]em papieskim w Niemczech i Francji, a 1217-19 i 1221 w północnych Włoszech<ref name="Kelly" />. |
=== Pontyfikat === | === Pontyfikat === | ||
[[papieska elekcja 1227|Wybrano go na papieża]] w dniu 19 marca 1227 roku. | [[papieska elekcja 1227|Wybrano go na papieża]] w dniu 19 marca 1227 roku. | ||
| − | Jako papież był zdecydowanym zwolennikiem [[Wyprawy krzyżowe|wypraw krzyżowych]] | + | Jako papież był zdecydowanym zwolennikiem [[Wyprawy krzyżowe|wypraw krzyżowych]]<ref name="Kelly" />. Prowadził walkę z [[Święty Cesarz Rzymski|cesarzem]] [[Fryderyk II Hohenstauf|Fryderykiem II]], którego w 1227 [[Ekskomunika|ekskomunikował]] za zwłokę w podjęciu ślubowanej [[Krucjata|krucjaty]]<ref name="Kelly" />. W czasie wyprawy Fryderyka do Palestyny (1228-1229) Grzegorz zajął część Królestwa Sycylii i Neapolu, jednak wracający z wyprawy cesarz rozbił wojska papieskie. Te niepowodzenia skłoniły Grzegorza do zawarcia pokoju w [[Ceprano]] (23 lipca 1230) i zdjęcia ekskomuniki z cesarza<ref name="Kelly" />. W czasie rozejmu, cesarz pomógł papieżowi, gdy w latach 1232 i 1234 musiał stoczyć ostre walki z ludem rzymskim i uciec z miasta<ref name="Kelly" />. W zamian za to papież pośredniczył pomiędzy cesarzem a miastami longobardzkimi i ekskomunikował syna Fryderyka, [[Henryk VII Hohenstauf|Henryka VII]]<ref name="Kelly" />. Pokój ten został jednak zerwany kilka lat później<ref name="Wollpert" />. Gdy Fryderyk II, po zwycięskiej kampanii w [[Lombardia|Lombardii]] (1236-37), usiłował narzucić swe zwierzchnictwo [[Państwo Kościelne|Państwu Kościelnemu]], Grzegorz sprzymierzył się z miastami włoskimi i wznowił wojnę z Fryderykiem<ref name="Kelly" />. Najazd Fryderyka II na [[Sardynia|Sardynię]], lenno papieskie, spowodował odnowienie ekskomuniki (20 marca 1239) i nową wojnę<ref name="Kelly" />. Zwołał na 1241 [[sobór powszechny|sobór]], który miał potępić cesarza; Fryderyk nie dopuścił jednak do Rzymu delegatów zmierzających na sobór i, po bitwie morskiej, wziął ich do niewoli (3 maja u wybrzeży [[Elba|Elby]]<ref name="Kelly" />). Na przełomie kwietnia i maja, Rzym został odcięty od świata i otoczony<ref name="Kelly" />. Nie wytrzymując trudnej sytuacji i sierpniowych upałów, Grzegorz IX zmarł<ref name="Kelly" />. |
| − | Bliski przyjaciel [[Franciszek z Asyżu|św. Franciszka z Asyżu]] i protektor [[zakon Braci Mniejszych|franciszkanów]] oraz [[Dominikanie|dominikanów]], w 1228 kanonizował Franciszka, a w 1234 [[Dominik Guzmán|Dominika Guzmana]] | + | Bliski przyjaciel [[Franciszek z Asyżu|św. Franciszka z Asyżu]] i protektor [[zakon Braci Mniejszych|franciszkanów]] oraz [[Dominikanie|dominikanów]], w 1228 kanonizował Franciszka, a w 1234 [[Dominik Guzmán|Dominika Guzmana]]<ref name="Wollpert" />. Ustalił reguły dla żeńskiej gałęzi zakonu franciszkanów – [[Zakon Świętej Klary|klarysek]]<ref name="Wollpert" />. W 1230 polecił skompilować [[Dekretały Grzegorza IX|''Dekrety'']], zbiór [[Prawo kanoniczne|prawa kanonicznego]] oparty na decyzjach soborowych i listach papieskich, promulgowany w 1234, pozostał do 1918 roku najważniejszym źródłem katolickiego prawa kościelnego<ref name="Kelly" />. Popierał misje franciszkanów i dominikanów we wschodniej Europie oraz działalność [[Zakon krzyżacki|zakonu krzyżackiego]] (w 1234 zatwierdził na ich rzecz nadania [[Konrad I mazowiecki|Konrada mazowieckiego]])<ref name="Kelly" />. Był także autorem dzieł teologicznych. |
| − | Bezkompromisowo walczył z heretykami. W bulli ''Excomunicamus et anathematisamus'' z lutego 1231 roku zatwierdził zwyczaj stosowania kary śmierci w stosunku do "[[Doskonali|doskonałych]]", czyli przywódców katarskich | + | Bezkompromisowo walczył z heretykami. W bulli ''Excomunicamus et anathematisamus'' z lutego 1231 roku zatwierdził zwyczaj stosowania kary śmierci w stosunku do "[[Doskonali|doskonałych]]", czyli przywódców katarskich<ref name="Kelly" />. Kilka miesięcy później wprowadził oficjalnie urząd "inkwizytorów heretyckiej przewrotności" (''inquisitores haereticae pravitatis''), formalnie dając początek papieskiej inkwizycji. Z jego dekretów i bulli wynika, że jednym z celów powołania inkwizycji, oprócz skutecznego zwalczania herezji, było także niedopuszczenie do karania za nią osób niewinnych<ref><small'''Uwaga 1''':</small> Np. w 1239 pozbawił urzędu północnofrancuskiego inkwizytora Roberta le Bourge, oskarżonego o nadużycia.</ref>. W 1239 roku potępił "księgi [[Talmud]]u jako zawierające wszelkiego rodzaju obelgi i bluźnierstwa przeciwko nauce chrześcijańskiej". Nakazał spalić owe księgi, by nie "roiło się od wielu strasznych herezji". |
19 marca 1238 roku wydał [[bulla|bullę]], w której [[książę]] [[Szczecin|szczeciński]] [[Bogusław I]] jest tytułowany ''księciem Kaszub'' (bulla potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława posiadłości koło [[Stargard]]u na rzecz [[zakon]]u [[Zakon Maltański|joannitów]]). Jest to pierwsza w historii wzmianka o [[Kaszuby|Kaszubach]]. | 19 marca 1238 roku wydał [[bulla|bullę]], w której [[książę]] [[Szczecin|szczeciński]] [[Bogusław I]] jest tytułowany ''księciem Kaszub'' (bulla potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława posiadłości koło [[Stargard]]u na rzecz [[zakon]]u [[Zakon Maltański|joannitów]]). Jest to pierwsza w historii wzmianka o [[Kaszuby|Kaszubach]]. | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| − | {{ | + | {{izvori}} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | }} | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| − | * | + | * [http://www.newadvent.org/cathen/06796a.htm Pope Gregory IX] (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-18]. |
| − | * | + | * [http://webdept.fiu.edu/~mirandas/bios1198.htm#Segni SEGNI, Ugolino dei conti di (ca. 1170 -1241)] (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2012-12-18]. |
* K. Dopierała "Księga papieży", Wyd. Pallotinum, Poznań 1996 | * K. Dopierała "Księga papieży", Wyd. Pallotinum, Poznań 1996 | ||
* Peter de Rosa "Namiestnicy Chrystusa. Ciemna strona papiestwa" | * Peter de Rosa "Namiestnicy Chrystusa. Ciemna strona papiestwa" | ||
| Linia 66: | Linia 55: | ||
|tytuł = Papież | |tytuł = Papież | ||
|grafika = PopeGregoryIX.jpg | |grafika = PopeGregoryIX.jpg | ||
| + | |opis grafiki = | ||
|herb = C o a Innocenzo III.svg | |herb = C o a Innocenzo III.svg | ||
| + | |opis herbu = | ||
| + | |faksymile = | ||
| + | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
|dewiza - j. polski = | |dewiza - j. polski = | ||
| Linia 73: | Linia 66: | ||
|miejsce urodzenia = [[Anagni]] | |miejsce urodzenia = [[Anagni]] | ||
|data śmierci = 22 sierpnia 1241 | |data śmierci = 22 sierpnia 1241 | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
|miejsce śmierci = [[Rzym]] | |miejsce śmierci = [[Rzym]] | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
|1. funkcja = Papież | |1. funkcja = Papież | ||
|1. funkcja - okres = 19 marca 1227 – 22 sierpnia 1241 | |1. funkcja - okres = 19 marca 1227 – 22 sierpnia 1241 | ||
| Linia 92: | Linia 87: | ||
|kościół tytularny = [[Bazylika św. Eustachego w Rzymie|S. Eustachio]] (19 grudnia 1198)<br />biskup Ostia e Velletri (27 maja 1206) | |kościół tytularny = [[Bazylika św. Eustachego w Rzymie|S. Eustachio]] (19 grudnia 1198)<br />biskup Ostia e Velletri (27 maja 1206) | ||
|data pontyfikatu = 19 marca 1227 | |data pontyfikatu = 19 marca 1227 | ||
| + | |grafika 2 = | ||
| + | |opis grafiki 2 = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = Category:Gregorius IX | |commons = Category:Gregorius IX | ||
| Linia 101: | Linia 98: | ||
|} | |} | ||
| − | {{SORTUJ:Grzegorz 09}} | + | {{SORTUJ:Papieże, Grzegorz 09}} |
| − | [[Kategoria: | + | |
| + | [[Kategoria:Papieże]] | ||
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1241]] | [[Kategoria:Zmarli w 1241]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 08:55, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Grzegorz IX (łac. Gregorius IX, właśc. Ugolino di Conti di Segni (* 1160÷70[1] w Anagni, † 22 sierpnia 1241 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 19 marca 1227 do 22 sierpnia 1241[3]. Następca Honoriusza III, całkowicie odziedziczył tradycje jakie pozostawili po sobie Grzegorz VII i jego stryj[3] Innocenty III. W pełni kontynuował ich politykę papieskiej przewagi. Przypominał stryja jeśli chodzi o biegłą znajomość prawa, sprawność w prowadzeniu dyplomacji i bezkompromisowość. Spis treściŻyciorysWczesne życieStudiował w Paryżu i Bolonii[2]. W grudniu 1198 został kardynałem-diakonem Sant'Eustachio, a w maju 1206 kardynałem-biskupem Ostia e Velletri[3]. W 1217 został protektorem zakonu franciszkanów w Kurii Rzymskiej. W latach 1207-09 był legatem papieskim w Niemczech i Francji, a 1217-19 i 1221 w północnych Włoszech[2]. PontyfikatWybrano go na papieża w dniu 19 marca 1227 roku. Jako papież był zdecydowanym zwolennikiem wypraw krzyżowych[2]. Prowadził walkę z cesarzem Fryderykiem II, którego w 1227 ekskomunikował za zwłokę w podjęciu ślubowanej krucjaty[2]. W czasie wyprawy Fryderyka do Palestyny (1228-1229) Grzegorz zajął część Królestwa Sycylii i Neapolu, jednak wracający z wyprawy cesarz rozbił wojska papieskie. Te niepowodzenia skłoniły Grzegorza do zawarcia pokoju w Ceprano (23 lipca 1230) i zdjęcia ekskomuniki z cesarza[2]. W czasie rozejmu, cesarz pomógł papieżowi, gdy w latach 1232 i 1234 musiał stoczyć ostre walki z ludem rzymskim i uciec z miasta[2]. W zamian za to papież pośredniczył pomiędzy cesarzem a miastami longobardzkimi i ekskomunikował syna Fryderyka, Henryka VII[2]. Pokój ten został jednak zerwany kilka lat później[3]. Gdy Fryderyk II, po zwycięskiej kampanii w Lombardii (1236-37), usiłował narzucić swe zwierzchnictwo Państwu Kościelnemu, Grzegorz sprzymierzył się z miastami włoskimi i wznowił wojnę z Fryderykiem[2]. Najazd Fryderyka II na Sardynię, lenno papieskie, spowodował odnowienie ekskomuniki (20 marca 1239) i nową wojnę[2]. Zwołał na 1241 sobór, który miał potępić cesarza; Fryderyk nie dopuścił jednak do Rzymu delegatów zmierzających na sobór i, po bitwie morskiej, wziął ich do niewoli (3 maja u wybrzeży Elby[2]). Na przełomie kwietnia i maja, Rzym został odcięty od świata i otoczony[2]. Nie wytrzymując trudnej sytuacji i sierpniowych upałów, Grzegorz IX zmarł[2]. Bliski przyjaciel św. Franciszka z Asyżu i protektor franciszkanów oraz dominikanów, w 1228 kanonizował Franciszka, a w 1234 Dominika Guzmana[3]. Ustalił reguły dla żeńskiej gałęzi zakonu franciszkanów – klarysek[3]. W 1230 polecił skompilować Dekrety, zbiór prawa kanonicznego oparty na decyzjach soborowych i listach papieskich, promulgowany w 1234, pozostał do 1918 roku najważniejszym źródłem katolickiego prawa kościelnego[2]. Popierał misje franciszkanów i dominikanów we wschodniej Europie oraz działalność zakonu krzyżackiego (w 1234 zatwierdził na ich rzecz nadania Konrada mazowieckiego)[2]. Był także autorem dzieł teologicznych. Bezkompromisowo walczył z heretykami. W bulli Excomunicamus et anathematisamus z lutego 1231 roku zatwierdził zwyczaj stosowania kary śmierci w stosunku do "doskonałych", czyli przywódców katarskich[2]. Kilka miesięcy później wprowadził oficjalnie urząd "inkwizytorów heretyckiej przewrotności" (inquisitores haereticae pravitatis), formalnie dając początek papieskiej inkwizycji. Z jego dekretów i bulli wynika, że jednym z celów powołania inkwizycji, oprócz skutecznego zwalczania herezji, było także niedopuszczenie do karania za nią osób niewinnych[4]. W 1239 roku potępił "księgi Talmudu jako zawierające wszelkiego rodzaju obelgi i bluźnierstwa przeciwko nauce chrześcijańskiej". Nakazał spalić owe księgi, by nie "roiło się od wielu strasznych herezji". 19 marca 1238 roku wydał bullę, w której książę szczeciński Bogusław I jest tytułowany księciem Kaszub (bulla potwierdzała nadanie przez księcia Bogusława posiadłości koło Stargardu na rzecz zakonu joannitów). Jest to pierwsza w historii wzmianka o Kaszubach. Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
