Pius II: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 15 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| + | '''Pius II''' ([[łacina|łac.]] ''Pius II'', właśc. '''Eneasz Sylwiusz Piccolomini''' (lub '''Enea Silvio de Piccolomini''')(* 18 października 1405 w Corsignano, † 14 sierpnia<ref name="FIU">[http://webdept.fiu.edu/~mirandas/bios1456-ii.htm#Piccolomini Piccolomini, Enea Silvio] (po angielsku). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-04-07].</ref><ref name="CE">[http://www.newadvent.org/cathen/12126c.htm Pope Pius II] (po angielsku). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-04-07].</ref> lub 15 sierpnia<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 345-347. ISBN 83-06-02633-0.</ref><ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 124-125. ISBN 83-7006-437-X.</ref> 1464 w Ankonie<ref name="Kelly" />) – włoski humanista, poeta, [[papież]] w okresie od 19 sierpnia 1458 do 14<ref name="FIU" /><ref name="CE" /> lub 15 sierpnia 1464<ref name="Wollpert" />. | ||
| + | |||
| + | == Życiorys == | ||
| + | === Wczesne życie === | ||
| + | Urodził się w biednej, choć szlacheckiej rodzinie<ref name="Kelly" />. W młodości pracował w polu, a po ukończeniu 18 lat studiował sztukę oratorską i poezję na uniwersytecie w [[Siena|Sienie]]<ref name="Kelly" />. Przez krótki czas w 1425 roku był zafascynowany życiem klasztornym pod wpływem św. [[Bernardyn ze Sieny|Bernardyna ze Sieny]]; następnie kontynuował studia nauk klasycznych i poezji we [[Florencja|Florencji]]. Zdobywał także wykształcenie prawnicze. Jako sekretarz biskupa Fermo, [[Domenico Capranica|Domenico Capranicy]] brał udział w [[Sobór Bazylea - Ferrara - Florencja|soborze w Bazylei]] (1432), gdzie zgromadzili się przeciwnicy papieża [[Eugeniusz IV|Eugeniusza IV]]<ref name="Wollpert" />. Następnie pozostawał w służbie innych dostojników kościelnych – Nicodemo della Scala (biskupa Freising), Bartolomeo (biskupa Novary) i kardynała Albergatiego. Towarzyszył Albergatiemu na kongresie w Arras (1435), gdzie debatowano nad układem pokojowym pomiędzy Francją i Burgundią. W tym samym roku został wysłany przez kardynała z tajną misją do [[Szkocja|Szkocji]]. | ||
| + | |||
| + | Po powrocie zyskiwał sławę poety (m.in. dzięki erotycznej komedii ''Chryzis''), pozostając nadal w aktywnej opozycji wobec Eugeniusza IV<ref name="Kelly" />. Był mistrzem ceremonii [[konklawe]], które powołało w 1439 antypapieża [[Feliks V|Feliksa V]]; towarzyszył następnie antypapieżowi jako jego osobisty sekretarz<ref name="Kelly" />. W 1442 przeszedł na służbę cesarza [[Fryderyk III Habsburg|Fryderyka III]] w roli sekretarza i nadwornego poety cesarskiego; tym samym powrócił do grona zwolenników papieża Eugeniusza IV<ref name="Kelly" />. Oficjalnie pojednał się z papieżem w 1445, kiedy przebywał z misją dyplomatyczną w [[Rzym]]ie<ref name="Kelly" />. Jednocześnie następowały przemiany w charakterze Piccolominiego, wywołane ciężką chorobą<ref name="Kelly" />. Dotychczas hołdujący urokom życia, ojciec kilkorga nieślubnych dzieci, stawał się bliższy sprawom duchowym – 4 marca 1446 przyjął [[sakrament święceń|święcenia kapłańskie]]<ref name="Kelly" />. W tym samym roku brał udział w zwalczeniu wpływów Ligi Elektorów, działającej wbrew interesom zarówno cesarza, jak i papieża. | ||
| + | |||
| + | 1447 został mianowany biskupem [[Triest]]u<ref name="Wollpert" />; 1448 odegrał ważną rolę przy przyjęciu Konkordatu Wiedeńskiego. W 1450 został przeniesiony na biskupstwo Sieny, które zajmował już do wyboru na papieża<ref name="Kelly" />. Pozostawał jednocześnie nadal (do 1455) w służbie dyplomatycznej Fryderyka III, był jego ambasadorem w [[Czechy|Czechach]] (1451) oraz towarzyszył mu w uroczystościach koronacyjnych w Rzymie (1452)<ref name="Kelly" />. | ||
| + | |||
| + | 17 grudnia 1456 został mianowany przez papieża [[Kalikst III|Kaliksta III]] [[kardynał]]em<ref name="FIU" />. W latach: 26 stycznia 1457 – 26 stycznia 1458 był [[kamerling]]iem [[Kolegium Kardynałów|Kolegium kardynałów]]. | ||
| + | |||
| + | === Biskup warmiński === | ||
| + | Na skutek starań zakonu krzyżackiego i części [[kapituła warmińska|kapituły warmińskiej]] papież [[Kalikst III]] nominował w 1457 Piccolominiego na następcę zmarłego biskupa warmińskiego [[Franciszek Kuhschmalz|Franciszka Kuhschmalza]] co zostało dokonane wbrew woli króla polskiego. W związku z prokrzyżackimi sympatiami Piccolominiego jego wysłannicy nie zostali dopuszczeni do miast warmińskich<ref name="Biskup">Marian Biskup, Dzieje narodu i państwa polskiego. Wojna trzynastoletnia KAW Kraków 1990, s.45, 58.</ref>. Już jako papież Pius II, Piccolomini powołał na stanowisko biskupa warmińskiego [[Paweł Legendorf|Pawła Legendorfa]]<ref name="Biskup" />. | ||
| + | |||
| + | === Pontyfikat === | ||
| + | Po śmierci papieża [[Kalikst III|Kaliksta III]] [[konklawe 1458|konklawe]] wybrało 19 sierpnia 1458 Eneasza Sylwiusza Piccolominiego jako jego następcę<ref name="Wollpert" />. 3 września, w dniu koronacji, przyjął imię Piusa II, podobno ze słowami nawiązującymi do jego przeszłego stylu życia ''Odrzućcie Eneasza, przyjmijcie Piusa''. Podobnie jak jego poprzednik, główną ideą przyświecającą jego [[pontyfikat]]owi było wyzwolenie Europy od zagrożenia [[Turcja|tureckiego]]<ref name="Wollpert" />. 12 października 1458 ogłosił zwołanie kongresu władców chrześcijańskich do [[Mantua|Mantui]], gdzie miano rozważyć zorganizowanie nowej wyprawy krzyżowej<ref name="Wollpert" />. Wkrótce potem, na papieża spadł obowiązek rozstrzygnięcia korony królestwa Aragonii i Neapolu pomiędzy synem króla, [[Ferdynand I (król Neapolu)|Ferdynandem I]], a księciem Andegawenii, [[Rene Andegaweński|Rene I]]<ref name="Kelly" />. Ostatecznie papież opowiedział się po stronie Ferdynanda, co spowodowało niechęć Francji do uczestnictwa w [[krucjata|krucjacie]]<ref name="Kelly" />. Problemy, które napotkał Pius, postanowił rozwiązać wydaniem [[bulla|bulli]] w 1460 [[Exsecrabilis]], w której groził [[Ekskomunika|ekskomuniką]] każdemu, kto odwołałby się od decyzji papieża do [[Sobór powszechny|Soboru Powszechnego]]<ref name="Kelly" />. | ||
| + | |||
| + | Dodatkowo, konflikt z Francją podsycił fakt podtrzymania poparcia dla księcia Neapolu, Ferrante, wobec żądań nowego króla Francji [[Ludwik XI|Ludwika XI]]<ref name="Kelly" />. Pius popadł także w spory z niemieckimi dostojnikami m.in. z księciem [[Tyrol Południowy|Tyrolu]], [[Zygmunt Habsburg|Zygmuntem]] (został ekskomunikowany) i arcybiskupem [[Moguncja|Moguncji]], [[Teodoryk z Isenburga|Dietherem z Isenburga]] (został złożony z urzędu)<ref name="Kelly" />. Ponadto papież poróżnił się z czeskim królem, [[Jerzy z Podiebradów|Jerzym z Podiebradów]], który zakwestionował wybór Piusa, gdy ten anulował porozumienia pomiędzy katolikami a [[husytyzm|husytami]]<ref name="Kelly" />. Były to główne przyczyny, przez które Pius nie doprowadził do reformy Kościoła i [[Kuria Rzymska|Kurii Rzymskiej]]<ref name="Wollpert" />. W 1461 roku wysłał swój słynny ''List do sułtana Mehmeda II'', w którym odrzucił [[Koran]] i nakłaniał do wyrzeczenia się [[islam]]u i przyjęcia [[chrzest|chrztu]]<ref name="Kelly" />. W 1464 roku wyruszył do [[Ankona|Ankony]], gdzie miała mieć początek krucjata<ref name="Kelly" />. Wkrótce potem zmarł tam, lecz został pochowany w [[Rzym]]ie<ref name="Wollpert" />. | ||
| + | |||
| + | Usiłował powołać do życia nowy [[zakon rycerski]] – [[Zakon Najświętszej Maryi Panny z Betlejem]], z siedzibą na wyspie [[Limnos]]; ta inicjatywa, ogłoszona [[Bulla|bullą]] w 1459, nie doczekała się realizacji. Historycy oceniają go jako niezrównanego mówcę i literata, zaangażowanego i oddanego papieża, który nie ustrzegł się jednak nepotyzmu<ref name="Kelly" /><ref name="Wollpert" />. | ||
| + | |||
| + | == Kardynałowie mianowani przez Piusa II == | ||
| + | {{osobny artykuł|Kardynałowie z nominacji Piusa II}} | ||
| + | |||
| + | == W kulturze masowej == | ||
| + | Wybór Eneasza Sylwiusza Piccolominiego na papieża stanowi fabułę filmu ''[[Konklawe (film)|Konklawe]]'' (2006, reżyseria: [[Christoph Schrewe]]). | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | * [http://webdept.fiu.edu/~mirandas/bios1456-ii.htm#Piccolomini Piccolomini, Enea Silvio]] (po angielsku). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-04-07]. | ||
| + | * [http://www.newadvent.org/cathen/12126c.htm Pope Pius II] (po angielsku). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-04-07]. | ||
| + | |||
| + | | | ||
{{Duchowny infobox | {{Duchowny infobox | ||
|imię i nazwisko = Enea Silvio de Piccolomini | |imię i nazwisko = Enea Silvio de Piccolomini | ||
| Linia 29: | Linia 65: | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
|dewiza - j. polski = | |dewiza - j. polski = | ||
| − | |państwo = | + | |państwo = [[Watykan]] |
|data urodzenia = [[18 października]] [[1405]] | |data urodzenia = [[18 października]] [[1405]] | ||
|miejsce urodzenia = [[Corsignano]] | |miejsce urodzenia = [[Corsignano]] | ||
|data śmierci = [[14 sierpnia|14]] lub [[15 sierpnia]] [[1464]] | |data śmierci = [[14 sierpnia|14]] lub [[15 sierpnia]] [[1464]] | ||
|miejsce śmierci = [[Ankona]] | |miejsce śmierci = [[Ankona]] | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
|1. funkcja = Papież | |1. funkcja = Papież | ||
|1. funkcja - okres = 19 sierpnia 1458 – 14/15 sierpnia 1464 | |1. funkcja - okres = 19 sierpnia 1458 – 14/15 sierpnia 1464 | ||
| Linia 52: | Linia 90: | ||
|kościół tytularny = [[Bazylika św. Sabiny w Rzymie|S. Sabina]] (18 grudnia 1456) | |kościół tytularny = [[Bazylika św. Sabiny w Rzymie|S. Sabina]] (18 grudnia 1456) | ||
|data pontyfikatu = 19 sierpnia 1458 | |data pontyfikatu = 19 sierpnia 1458 | ||
| + | |data laicyzacji = | ||
| + | |grafika 2 = | ||
| + | |opis grafiki 2 = | ||
|podpis = | |podpis = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
| Linia 60: | Linia 101: | ||
|www = | |www = | ||
}} | }} | ||
| − | + | |} | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{{SORTUJ:Papieże, Pius 02}} | {{SORTUJ:Papieże, Pius 02}} | ||
[[Kategoria:Papieże]] | [[Kategoria:Papieże]] | ||
| + | [[Kategoria:Piccolomini]] | ||
[[Kategoria:Biskupi warmińscy|Piccolomini]] | [[Kategoria:Biskupi warmińscy|Piccolomini]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w 1405]] | [[Kategoria:Urodzeni w 1405]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1464]] | [[Kategoria:Zmarli w 1464]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] |
Aktualna wersja na dzień 08:58, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Pius II (łac. Pius II, właśc. Eneasz Sylwiusz Piccolomini (lub Enea Silvio de Piccolomini)(* 18 października 1405 w Corsignano, † 14 sierpnia[1][2] lub 15 sierpnia[3][4] 1464 w Ankonie[3]) – włoski humanista, poeta, papież w okresie od 19 sierpnia 1458 do 14[1][2] lub 15 sierpnia 1464[4]. Spis treściŻyciorysWczesne życieUrodził się w biednej, choć szlacheckiej rodzinie[3]. W młodości pracował w polu, a po ukończeniu 18 lat studiował sztukę oratorską i poezję na uniwersytecie w Sienie[3]. Przez krótki czas w 1425 roku był zafascynowany życiem klasztornym pod wpływem św. Bernardyna ze Sieny; następnie kontynuował studia nauk klasycznych i poezji we Florencji. Zdobywał także wykształcenie prawnicze. Jako sekretarz biskupa Fermo, Domenico Capranicy brał udział w soborze w Bazylei (1432), gdzie zgromadzili się przeciwnicy papieża Eugeniusza IV[4]. Następnie pozostawał w służbie innych dostojników kościelnych – Nicodemo della Scala (biskupa Freising), Bartolomeo (biskupa Novary) i kardynała Albergatiego. Towarzyszył Albergatiemu na kongresie w Arras (1435), gdzie debatowano nad układem pokojowym pomiędzy Francją i Burgundią. W tym samym roku został wysłany przez kardynała z tajną misją do Szkocji. Po powrocie zyskiwał sławę poety (m.in. dzięki erotycznej komedii Chryzis), pozostając nadal w aktywnej opozycji wobec Eugeniusza IV[3]. Był mistrzem ceremonii konklawe, które powołało w 1439 antypapieża Feliksa V; towarzyszył następnie antypapieżowi jako jego osobisty sekretarz[3]. W 1442 przeszedł na służbę cesarza Fryderyka III w roli sekretarza i nadwornego poety cesarskiego; tym samym powrócił do grona zwolenników papieża Eugeniusza IV[3]. Oficjalnie pojednał się z papieżem w 1445, kiedy przebywał z misją dyplomatyczną w Rzymie[3]. Jednocześnie następowały przemiany w charakterze Piccolominiego, wywołane ciężką chorobą[3]. Dotychczas hołdujący urokom życia, ojciec kilkorga nieślubnych dzieci, stawał się bliższy sprawom duchowym – 4 marca 1446 przyjął święcenia kapłańskie[3]. W tym samym roku brał udział w zwalczeniu wpływów Ligi Elektorów, działającej wbrew interesom zarówno cesarza, jak i papieża. 1447 został mianowany biskupem Triestu[4]; 1448 odegrał ważną rolę przy przyjęciu Konkordatu Wiedeńskiego. W 1450 został przeniesiony na biskupstwo Sieny, które zajmował już do wyboru na papieża[3]. Pozostawał jednocześnie nadal (do 1455) w służbie dyplomatycznej Fryderyka III, był jego ambasadorem w Czechach (1451) oraz towarzyszył mu w uroczystościach koronacyjnych w Rzymie (1452)[3]. 17 grudnia 1456 został mianowany przez papieża Kaliksta III kardynałem[1]. W latach: 26 stycznia 1457 – 26 stycznia 1458 był kamerlingiem Kolegium kardynałów. Biskup warmińskiNa skutek starań zakonu krzyżackiego i części kapituły warmińskiej papież Kalikst III nominował w 1457 Piccolominiego na następcę zmarłego biskupa warmińskiego Franciszka Kuhschmalza co zostało dokonane wbrew woli króla polskiego. W związku z prokrzyżackimi sympatiami Piccolominiego jego wysłannicy nie zostali dopuszczeni do miast warmińskich[5]. Już jako papież Pius II, Piccolomini powołał na stanowisko biskupa warmińskiego Pawła Legendorfa[5]. PontyfikatPo śmierci papieża Kaliksta III konklawe wybrało 19 sierpnia 1458 Eneasza Sylwiusza Piccolominiego jako jego następcę[4]. 3 września, w dniu koronacji, przyjął imię Piusa II, podobno ze słowami nawiązującymi do jego przeszłego stylu życia Odrzućcie Eneasza, przyjmijcie Piusa. Podobnie jak jego poprzednik, główną ideą przyświecającą jego pontyfikatowi było wyzwolenie Europy od zagrożenia tureckiego[4]. 12 października 1458 ogłosił zwołanie kongresu władców chrześcijańskich do Mantui, gdzie miano rozważyć zorganizowanie nowej wyprawy krzyżowej[4]. Wkrótce potem, na papieża spadł obowiązek rozstrzygnięcia korony królestwa Aragonii i Neapolu pomiędzy synem króla, Ferdynandem I, a księciem Andegawenii, Rene I[3]. Ostatecznie papież opowiedział się po stronie Ferdynanda, co spowodowało niechęć Francji do uczestnictwa w krucjacie[3]. Problemy, które napotkał Pius, postanowił rozwiązać wydaniem bulli w 1460 Exsecrabilis, w której groził ekskomuniką każdemu, kto odwołałby się od decyzji papieża do Soboru Powszechnego[3]. Dodatkowo, konflikt z Francją podsycił fakt podtrzymania poparcia dla księcia Neapolu, Ferrante, wobec żądań nowego króla Francji Ludwika XI[3]. Pius popadł także w spory z niemieckimi dostojnikami m.in. z księciem Tyrolu, Zygmuntem (został ekskomunikowany) i arcybiskupem Moguncji, Dietherem z Isenburga (został złożony z urzędu)[3]. Ponadto papież poróżnił się z czeskim królem, Jerzym z Podiebradów, który zakwestionował wybór Piusa, gdy ten anulował porozumienia pomiędzy katolikami a husytami[3]. Były to główne przyczyny, przez które Pius nie doprowadził do reformy Kościoła i Kurii Rzymskiej[4]. W 1461 roku wysłał swój słynny List do sułtana Mehmeda II, w którym odrzucił Koran i nakłaniał do wyrzeczenia się islamu i przyjęcia chrztu[3]. W 1464 roku wyruszył do Ankony, gdzie miała mieć początek krucjata[3]. Wkrótce potem zmarł tam, lecz został pochowany w Rzymie[4]. Usiłował powołać do życia nowy zakon rycerski – Zakon Najświętszej Maryi Panny z Betlejem, z siedzibą na wyspie Limnos; ta inicjatywa, ogłoszona bullą w 1459, nie doczekała się realizacji. Historycy oceniają go jako niezrównanego mówcę i literata, zaangażowanego i oddanego papieża, który nie ustrzegł się jednak nepotyzmu[3][4]. Kardynałowie mianowani przez Piusa IIW kulturze masowejWybór Eneasza Sylwiusza Piccolominiego na papieża stanowi fabułę filmu Konklawe (2006, reżyseria: Christoph Schrewe). Przypisy
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
