Eugeniusz IV: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 16 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Eugeniusz_IV | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Eugeniusz_IV | ||
| Linia 14: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Eugeniusz IV''' ([[łacina|łac.]] ''Eugenius IV'', właśc. '''Gabriele Condulmaro''' '''Can.Reg.''' | + | '''Eugeniusz IV''' ([[łacina|łac.]] ''Eugenius IV'', właśc. '''Gabriele Condulmaro''' '''Can.Reg.''' (* między 24 lutego 1383 a 23 lutego 1384<ref>Piętnastowieczny historyk i kierownik Biblioteki Watykańskiej Bartolomeo Platina (1421–1481) podał, że Eugeniusz IV zmarł w 64. roku swego życia (zob. Bartolomeo Platina: ''The lives of the Popes''. Londyn: 1888, s. 235.)</ref> w Wenecji, † 23 lutego 1447 w Rzymie<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 120-122. ISBN 83-7006-437-X.</ref>) – [[papież]] w okresie od 3 marca 1431 do 23 lutego 1447<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 337-340. ISBN 83-06-02633-0.</ref>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Urodził się w Wenecji ok. 1383 roku, w zamożnej rodzinie | + | Urodził się w Wenecji ok. 1383 roku, w zamożnej rodzinie<ref name="Kelly" />. W młodości został kanonikiem regularnym S. Giorgio in Alga<ref name="FIU">Salvador Miranda: [http://webdept.fiu.edu/~mirandas/bios1408.htm#Condulmer CONDULMER, Can. Reg. of Saint Augustine of S. Giorgio in Alga, Gabriele (ca. 1383-1447)] (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2014-08-17].</ref> |
| − | Uczestniczył w obradach [[sobór w Konstancji|soboru w Konstancji]] | + | , jednak dzięki bliskiemu pokrewieństwu z [[Grzegorz XII|Grzegorzem XII]] (Gabriele był jego siostrzeńcem<ref name="Wollpert" /><ref name="FIU" />) błyskawicznie awansował w hierarchii kościelnej<ref name="Kelly" />. Grzegorz XII mianował go biskupem [[Siena|Sieny]], a 9 maja 1408 roku [[kardynał]]em [[prezbiter]]em<ref name="Kelly" /> [[Bazylika św. Klemensa|San Clemente]]<ref name="FIU" />. |
| + | |||
| + | Uczestniczył w obradach [[sobór w Konstancji|soboru w Konstancji]]<ref name="Kelly" />. Decyzją [[Marcin V|Marcina V]] został [[legat]]em w Marchii Ankony (1420) oraz [[Bolonia|Bolonii]] (1423/24)<ref name="Kelly" /><ref name="FIU" />. | ||
== Wybór na papieża == | == Wybór na papieża == | ||
| − | + | ||
| − | [[Kardynał]]owie zebrani na [[konklawe]], uzgodnili że nowy papież ma przeprowadzić sobór w Bazylei oraz zapewnić współpracę w kolegium kardynalskim | + | [[Kardynał]]owie zebrani na [[konklawe]], uzgodnili że nowy papież ma przeprowadzić sobór w Bazylei oraz zapewnić współpracę w kolegium kardynalskim<ref name="Kelly" />. 3 marca 1431 roku został wybrany na [[Stolica Apostolska|Stolicę Piotrową]] i przybrał imię Eugeniusza IV<ref name="Wollpert" />. Już w dzień po intronizacji, uznał te uzgodnienia za wymuszone<ref name="Kelly" />. |
== Pontyfikat == | == Pontyfikat == | ||
| − | 23 lipca 1431 roku otworzył [[Sobór Bazylea | + | 23 lipca 1431 roku otworzył [[Sobór Bazylea – Ferrara – Florencja|sobór w Bazylei]], zwołany jeszcze przez [[Marcin V|Marcina V]], jednak decyzje tam podjęte stanowczo osłabiły jego pozycję<ref name="Kelly" />. Eugeniusz IV sobór rozwiązał i zapowiedział, że w ciągu półtora roku zwoła kolejny<ref name="Wollpert" />. Kardynałowie, pod przewodnictwem [[Giuliano Cesarini (1398–1444)|Giuliano Cesariniego]], byli niezadowoleni z takiego przebiegu wydarzeń i nie przerwali obrad, podpierając się uchwałami [[sobór w Konstancji|soboru w Konstancji]]<ref name="Wollpert" />. Dwuletni spór został zakończony za pośrednictwem koronowanego na cesarza [[Zygmunt Luksemburski|Zygmunta Luksemburskiego]] – ostatecznie, Eugeniusz IV uznał sobór w Bazylei za legalny<ref name="Kelly" />. |
=== Rebelia === | === Rebelia === | ||
| − | W maju 1434 wybuchła antypapieska rebelia wywołana ograniczeniami uprawnień kardynałów i odebraniem majątków kościelnych rodzinie [[Colonna (ród)|Colonnów]], spokrewnionej z Marcinem V | + | W maju 1434 wybuchła antypapieska rebelia wywołana ograniczeniami uprawnień kardynałów i odebraniem majątków kościelnych rodzinie [[Colonna (ród)|Colonnów]], spokrewnionej z Marcinem V<ref name="Kelly" />. Ponadto okupację obszarów prowadził [[kondotier]] [[Francesco I Sforza|Francesco Sforza]]<ref name="Kelly" />. Eugeniusz IV uciekł do [[Florencja|Florencji]], a stamtąd, dzięki pomocy rządzącej [[Toskania|Toskanią]] rodziny [[Medyceusze|Medyceuszy]], przez dziewięć lat rządził Kościołem<ref name="Kelly" />. |
=== Sobór w Ferrarze === | === Sobór w Ferrarze === | ||
| − | 18 września 1437, Eugeniusz IV przeniósł obrady soboru do [[Ferrara|Ferrary]], gdzie zjechać mieli dostojnicy bizantyńscy, w celu zaproponowania pojednania między Kościołami oraz z prośbą o pomoc w walce przeciw [[Imperium Osmańskie|Turkom Osmańskim]] | + | 18 września 1437, Eugeniusz IV przeniósł obrady soboru do [[Ferrara|Ferrary]], gdzie zjechać mieli dostojnicy bizantyńscy, w celu zaproponowania pojednania między Kościołami oraz z prośbą o pomoc w walce przeciw [[Imperium Osmańskie|Turkom Osmańskim]]<ref name="Kelly" />. Obrady z powodów finansowych i niebezpieczeństwa zarazy przeniesiono 10 stycznia 1439 do [[Florencja|Florencji]]<ref name="Wollpert" />. 6 lipca 1439 zawarto [[unia florencka|unię kościelną]] z [[cerkiew prawosławna|Kościołem prawosławnym]], co bardzo podbudowało wizerunek papieża<ref name="Wollpert" />. Bizantyńczycy uznali prymat papieża i poprawność formuły ''[[Filioque]]'', o pochodzeniu Ducha Świętego od Ojca i od Syna<ref name="Kelly" />. W 1443, sobór został przeniesiony do [[Rzym]]u<ref name="Wollpert" />. Dodatkowo Eugeniusz zawarł porozumienia z [[Jakobici (religia)|jakobitami]] (1444), [[Monoteletyzm|monoteletami]] i [[Nestorianizm|nestorianami]] (1445)<ref name="Wollpert" />. Kardynał Cesarini zorganizował przeciw Turkom [[krucjata|krucjatę]], której przewodził król Polski i Węgier [[Władysław III Warneńczyk]]. Wyprawa ta zakończyła się klęską w [[bitwa pod Warną|bitwie pod Warną]] 10 listopada 1444<ref name="Kelly" />. |
| − | Tymczasem w Bazylei pozostali zbuntowani kardynałowie ogłosili 25 czerwca 1439 roku, Eugeniusza IV heretykiem, z powodu przeniesienia soboru | + | Tymczasem w Bazylei pozostali zbuntowani kardynałowie ogłosili 25 czerwca 1439 roku, Eugeniusza IV heretykiem, z powodu przeniesienia soboru<ref name="Wollpert" />. Zdetronizowali papieża (który wówczas ich ekskomunikował) i wybrali [[antypapież]]a – [[Feliks V|Feliksa V]], a wyższość soboru nad papieżem uznali za prawdę wiary<ref name="Wollpert" />. Nowy antypapież nie miał jednak wielu zwolenników, a jedyny sojuszniczy obszar – [[Neapol]] – został odebrany przez Eugeniusza, poprzez obietnicę władzy, złożoną [[Alfons V Aragoński|Alfonsowi V]]<ref name="Kelly" />. Dzięki tym działaniom, papieżowi udało się we wrześniu 1443 powrócić do Rzymu<ref name="Kelly" />. |
=== Ostatnie lata === | === Ostatnie lata === | ||
| − | Eugeniuszowi IV nie udało się doprowadzić do zakończenia [[Wojna stuletnia|wojny stuletniej]], a jego proniemiecka polityka spowodowała, że [[Karol VII Walezjusz|Karol VII]] ogłosił tzw. [[Sankcja pragmatyczna|sankcję pragmatyczną]] – był to zbiór dekretów ograniczających władzę papieża | + | Eugeniuszowi IV nie udało się doprowadzić do zakończenia [[Wojna stuletnia|wojny stuletniej]], a jego proniemiecka polityka spowodowała, że [[Karol VII Walezjusz|Karol VII]] ogłosił tzw. [[Sankcja pragmatyczna|sankcję pragmatyczną]] – był to zbiór dekretów ograniczających władzę papieża<ref name="Kelly" />. Jednak dzięki staraniom [[Pius II|Eneasza Piccolominiego]], Eugeniuszowi udało się w 1445 zawrzeć porozumienie z elektorami niemieckimi i nowym królem [[Fryderyk III Habsburg|Fryderykiem III]]<ref name="Kelly" />. |
Zmarł 23 lutego 1447 roku i został pochowany w Rzymie w kościele S. Salvatore in Lauro. | Zmarł 23 lutego 1447 roku i został pochowany w Rzymie w kościele S. Salvatore in Lauro. | ||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| − | {{ | + | {{izvori}} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | }} | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* ''Poczet papieży'' Michał Gryczyński | * ''Poczet papieży'' Michał Gryczyński | ||
* [[Paweł Janowski]], ''Laetentur caeli, bulla papieża Eugeniusza IV z 6 lipca 1439 roku'', [w:] ''Encyklopedia Katolicka'', Lublin 2004, t. X, kol. 364-365. | * [[Paweł Janowski]], ''Laetentur caeli, bulla papieża Eugeniusza IV z 6 lipca 1439 roku'', [w:] ''Encyklopedia Katolicka'', Lublin 2004, t. X, kol. 364-365. | ||
| − | * | + | * [http://www.newadvent.org/cathen/05601a.htm Pope Eugene] IV (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-03-09]. |
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||
| Linia 64: | Linia 63: | ||
|tytuł = Papież | |tytuł = Papież | ||
|grafika = PapstEugen.jpg | |grafika = PapstEugen.jpg | ||
| + | |opis grafiki = | ||
|herb = C o a Eugenio IV.svg | |herb = C o a Eugenio IV.svg | ||
| + | |opis herbu = | ||
| + | |faksymile = | ||
| + | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
|dewiza - j. polski = | |dewiza - j. polski = | ||
| Linia 72: | Linia 75: | ||
|data śmierci = [[23 lutego]] [[1447]] | |data śmierci = [[23 lutego]] [[1447]] | ||
|miejsce śmierci = [[Rzym]] | |miejsce śmierci = [[Rzym]] | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
|1. funkcja = Papież | |1. funkcja = Papież | ||
|1. funkcja - okres = 3 marca 1431 – 23 lutego 1447 | |1. funkcja - okres = 3 marca 1431 – 23 lutego 1447 | ||
| Linia 90: | Linia 95: | ||
|kościół tytularny = [[Bazylika św. Klemensa|San Clemente]] | |kościół tytularny = [[Bazylika św. Klemensa|San Clemente]] | ||
|data pontyfikatu = 3 marca 1431 | |data pontyfikatu = 3 marca 1431 | ||
| + | |data laicyzacji = | ||
| + | |grafika 2 = | ||
| + | |opis grafiki 2 = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = | |commons = | ||
| Linia 99: | Linia 107: | ||
|} | |} | ||
| − | {{SORTUJ:Eugeniusz | + | {{SORTUJ:Papieże, Eugeniusz 04}} |
| + | |||
[[Kategoria:Papieże]] | [[Kategoria:Papieże]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w 1383]] | [[Kategoria:Urodzeni w 1383]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1447]] | [[Kategoria:Zmarli w 1447]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] |
| − | |||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 09:02, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Eugeniusz IV (łac. Eugenius IV, właśc. Gabriele Condulmaro Can.Reg. (* między 24 lutego 1383 a 23 lutego 1384[1] w Wenecji, † 23 lutego 1447 w Rzymie[2]) – papież w okresie od 3 marca 1431 do 23 lutego 1447[3]. Spis treściŻyciorysUrodził się w Wenecji ok. 1383 roku, w zamożnej rodzinie[3]. W młodości został kanonikiem regularnym S. Giorgio in Alga[4] , jednak dzięki bliskiemu pokrewieństwu z Grzegorzem XII (Gabriele był jego siostrzeńcem[2][4]) błyskawicznie awansował w hierarchii kościelnej[3]. Grzegorz XII mianował go biskupem Sieny, a 9 maja 1408 roku kardynałem prezbiterem[3] San Clemente[4]. Uczestniczył w obradach soboru w Konstancji[3]. Decyzją Marcina V został legatem w Marchii Ankony (1420) oraz Bolonii (1423/24)[3][4]. Wybór na papieżaKardynałowie zebrani na konklawe, uzgodnili że nowy papież ma przeprowadzić sobór w Bazylei oraz zapewnić współpracę w kolegium kardynalskim[3]. 3 marca 1431 roku został wybrany na Stolicę Piotrową i przybrał imię Eugeniusza IV[2]. Już w dzień po intronizacji, uznał te uzgodnienia za wymuszone[3]. Pontyfikat23 lipca 1431 roku otworzył sobór w Bazylei, zwołany jeszcze przez Marcina V, jednak decyzje tam podjęte stanowczo osłabiły jego pozycję[3]. Eugeniusz IV sobór rozwiązał i zapowiedział, że w ciągu półtora roku zwoła kolejny[2]. Kardynałowie, pod przewodnictwem Giuliano Cesariniego, byli niezadowoleni z takiego przebiegu wydarzeń i nie przerwali obrad, podpierając się uchwałami soboru w Konstancji[2]. Dwuletni spór został zakończony za pośrednictwem koronowanego na cesarza Zygmunta Luksemburskiego – ostatecznie, Eugeniusz IV uznał sobór w Bazylei za legalny[3]. RebeliaW maju 1434 wybuchła antypapieska rebelia wywołana ograniczeniami uprawnień kardynałów i odebraniem majątków kościelnych rodzinie Colonnów, spokrewnionej z Marcinem V[3]. Ponadto okupację obszarów prowadził kondotier Francesco Sforza[3]. Eugeniusz IV uciekł do Florencji, a stamtąd, dzięki pomocy rządzącej Toskanią rodziny Medyceuszy, przez dziewięć lat rządził Kościołem[3]. Sobór w Ferrarze18 września 1437, Eugeniusz IV przeniósł obrady soboru do Ferrary, gdzie zjechać mieli dostojnicy bizantyńscy, w celu zaproponowania pojednania między Kościołami oraz z prośbą o pomoc w walce przeciw Turkom Osmańskim[3]. Obrady z powodów finansowych i niebezpieczeństwa zarazy przeniesiono 10 stycznia 1439 do Florencji[2]. 6 lipca 1439 zawarto unię kościelną z Kościołem prawosławnym, co bardzo podbudowało wizerunek papieża[2]. Bizantyńczycy uznali prymat papieża i poprawność formuły Filioque, o pochodzeniu Ducha Świętego od Ojca i od Syna[3]. W 1443, sobór został przeniesiony do Rzymu[2]. Dodatkowo Eugeniusz zawarł porozumienia z jakobitami (1444), monoteletami i nestorianami (1445)[2]. Kardynał Cesarini zorganizował przeciw Turkom krucjatę, której przewodził król Polski i Węgier Władysław III Warneńczyk. Wyprawa ta zakończyła się klęską w bitwie pod Warną 10 listopada 1444[3]. Tymczasem w Bazylei pozostali zbuntowani kardynałowie ogłosili 25 czerwca 1439 roku, Eugeniusza IV heretykiem, z powodu przeniesienia soboru[2]. Zdetronizowali papieża (który wówczas ich ekskomunikował) i wybrali antypapieża – Feliksa V, a wyższość soboru nad papieżem uznali za prawdę wiary[2]. Nowy antypapież nie miał jednak wielu zwolenników, a jedyny sojuszniczy obszar – Neapol – został odebrany przez Eugeniusza, poprzez obietnicę władzy, złożoną Alfonsowi V[3]. Dzięki tym działaniom, papieżowi udało się we wrześniu 1443 powrócić do Rzymu[3]. Ostatnie lataEugeniuszowi IV nie udało się doprowadzić do zakończenia wojny stuletniej, a jego proniemiecka polityka spowodowała, że Karol VII ogłosił tzw. sankcję pragmatyczną – był to zbiór dekretów ograniczających władzę papieża[3]. Jednak dzięki staraniom Eneasza Piccolominiego, Eugeniuszowi udało się w 1445 zawrzeć porozumienie z elektorami niemieckimi i nowym królem Fryderykiem III[3]. Zmarł 23 lutego 1447 roku i został pochowany w Rzymie w kościele S. Salvatore in Lauro. Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||