Jan XXI: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_XXI | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_XXI | ||
| Linia 14: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Jan XXI''' ([[łacina|łac.]] ''Ioannes XXI'', właśc. '''Pedro | + | '''Jan XXI''' ([[łacina|łac.]] ''Ioannes XXI'', właśc. '''Pedro Juliao''' (* ok.1210 w Lizbonie, † 20 maja 1277 w Viterbo)<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 102-103. ISBN 83-7006-437-X.</ref> – [[papież]] w okresie od 8 września 1276 do 20 maja 1277<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 280-281. ISBN 83-06-02633-0.</ref>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
=== Wczesne życie === | === Wczesne życie === | ||
| − | Znany również jako Pedro | + | Znany również jako Pedro Juliao, Petrus Juliani, Petrus Hispanus, bądź Piotr Hiszpan, był z pochodzenia [[Portugalia|Portugalczykiem]], synem lekarza<ref name="Kelly" />. W literaturze występuje czasem pod nazwiskiem Pietro Rebulo<ref>Kazimierz Dopierała: ''Księga papieży''. Poznań: Pallottinum, 1996, s. 216. ISBN 83-7014-248-6.</ref>. Początkowo uczył się w szkole katedralnej w [[Lizbona|Lizbonie]], następnie studiował w [[Paryż]]u. Zajmował się dialektyką i logiką. Szczególnie jednak interesowała go filozofia [[Arystoteles]]a. W latach 1242-1252 studiował i wykładał [[medycyna|medycynę]] na uniwersytecie w [[Siena|Sienie]]<ref name="Wollpert" />. Tam właśnie napisał swoje ''Summulae logicales'' (''Traktaty logiczne''), która przez następne trzysta lat była podstawowym traktatem na temat [[logika|logiki]]<ref name="Kelly" />. Za pośrednictwem ówczesnego [[kardynał]]a [[Hadrian V|Ottobono Fieschiego]], poznał papieża [[Grzegorz X|Grzegorza X]] i został jego osobistym lekarzem<ref name="Kelly" />. |
[[File:Thesaurus pauperum V00179 00000004.tif|thumb|''Thesaurus pauperum''|left]] | [[File:Thesaurus pauperum V00179 00000004.tif|thumb|''Thesaurus pauperum''|left]] | ||
| − | Przebywając przy papieżu, Hiszpan napisał ''Thesaurus pauperum'', w którym podawał sposoby leczenia każdej części ciała | + | Przebywając przy papieżu, Hiszpan napisał ''Thesaurus pauperum'', w którym podawał sposoby leczenia każdej części ciała<ref name="Kelly" />. Także i to dzieło spotkało się z dużym zainteresowaniem. W 1272 został [[Archidiecezja Bragi|arcybiskupem Bragi]], a w 1273 [[kardynał]]em [[Biskup Frascati|biskupem Tusculum]]<ref name="Wollpert" />. |
| − | Po śmierci Hadriana V i wobec suspensy konstytucji [[Ubi Periculum|''Ubi periculum'']], kardynałowie usiłowali zebrać się w Viterbo, gdzie wybuchły zamieszki | + | Po śmierci Hadriana V i wobec suspensy konstytucji [[Ubi Periculum|''Ubi periculum'']], kardynałowie usiłowali zebrać się w Viterbo, gdzie wybuchły zamieszki<ref name="Kelly" />. Dzięki sugestiom [[Mikołaj III (papież)|Giovanniego Orsiniego]], na [[Stolica Apostolska|Stolicę Piotrową]] wybrali Piotra Hiszpana<ref name="Kelly" />. Przyjął imię Jana XXI pomimo tego, iż powinien był przybrać imię Jan XX<ref name="Wollpert" />. Zrobił to po zbadaniu papieskich archiwów, wyciągnął jednak z dokumentów błędny wniosek, jakoby po [[Jan XIV (papież)|Janie XIV]] wybrany został kolejny papież o tym imieniu, który został pominięty w oficjalnej numeracji<ref name="Wollpert" />. W istocie występującym w ówczesnych kronikach papieżem Janem był po prostu Jan XIV, uwięziony przez [[Bonifacy VII|antypapieża Bonifacego VII]], który zawładnął wówczas Rzymem. Wbrew powszechnym podaniom, zmiana numeracji nie miała nic wspólnego z legendą o [[Papieżyca Joanna|papieżycy Joannie]]. |
=== Pontyfikat === | === Pontyfikat === | ||
| − | Już na samym początku pontyfikatu wydał dwie [[bulla|bulle]]. W pierwszej potwierdzał decyzje swojego poprzednika o zmianie niektórych postanowień [[Sobór lyoński II|Soboru lyońskiego II]] (1274). W drugiej potępił osoby, które brały udział w zamieszkach, jakie wybuchły podczas ostatniego [[konklawe]] | + | Już na samym początku pontyfikatu wydał dwie [[bulla|bulle]]. W pierwszej potwierdzał decyzje swojego poprzednika o zmianie niektórych postanowień [[Sobór lyoński II|Soboru lyońskiego II]] (1274). W drugiej potępił osoby, które brały udział w zamieszkach, jakie wybuchły podczas ostatniego [[konklawe]]<ref name="Kelly" />. |
| − | Jan XXI od samego początku pontyfikatu musiał zmierzyć się z problemami politycznymi. W 1263 roku [[Urban IV|papież Urban IV]] oddał [[Karol I Andegaweński|Karolowi Andegaweńczykowi]] [[Królestwo Sycylii]]. Od tamtej pory władca rozszerzał swoje wpływy w [[Rzym]]ie i [[Państwo Kościelne|państwie papieskim]], czemu papież starał się przeciwdziałać | + | Jan XXI od samego początku pontyfikatu musiał zmierzyć się z problemami politycznymi. W 1263 roku [[Urban IV|papież Urban IV]] oddał [[Karol I Andegaweński|Karolowi Andegaweńczykowi]] [[Królestwo Sycylii]]. Od tamtej pory władca rozszerzał swoje wpływy w [[Rzym]]ie i [[Państwo Kościelne|państwie papieskim]], czemu papież starał się przeciwdziałać<ref name="Kelly" />. |
Prowadził również negocjacje z [[Królestwo Niemieckie|królem Niemiec]] [[Rudolf I Habsburg|Rudolfem]] dotyczące [[Romania|Romanii]] – dawnego [[egzarchat Rawenny|egzarchatu Rawenny]]. Chciał, by władca ostatecznie zwrócił ją [[Państwo Kościelne|państwu papieskiemu]]. | Prowadził również negocjacje z [[Królestwo Niemieckie|królem Niemiec]] [[Rudolf I Habsburg|Rudolfem]] dotyczące [[Romania|Romanii]] – dawnego [[egzarchat Rawenny|egzarchatu Rawenny]]. Chciał, by władca ostatecznie zwrócił ją [[Państwo Kościelne|państwu papieskiemu]]. | ||
| − | Papież rozpoczął też przygotowania do krucjaty, o podjęciu której zadecydował [[Sobór lyoński II|Sobór Lyoński II]]. Wysłał wezwania do różnych krajów. Odpowiedzieli na nie [[Filip III Śmiały|Filip III]] z Francji i [[Alfons X Mądry|Alfons X]], władca [[Kastylia-León (królestwo)|Kastylii i Leonu]] | + | Papież rozpoczął też przygotowania do krucjaty, o podjęciu której zadecydował [[Sobór lyoński II|Sobór Lyoński II]]. Wysłał wezwania do różnych krajów. Odpowiedzieli na nie [[Filip III Śmiały|Filip III]] z Francji i [[Alfons X Mądry|Alfons X]], władca [[Kastylia-León (królestwo)|Kastylii i Leonu]]<ref name="Kelly" />. W lutym 1276 roku Filip złożył przysięgę, iż osobiście poprowadzi swoje wojska na [[Saraceni|Saracenów]]. Na przeszkodzie stanęła jednak wrogość pomiędzy oboma władcami, który toczyli spór o [[Królestwo Nawarry]]. Papież zaangażował się w mediacje pomiędzy nimi. Udało mu się pogodzić rządzących, jednak już w 1277 roku ponownie rozpoczęli oni przygotowania do wojny przeciwko sobie<ref name="Kelly" />. |
| − | Prowadził także negocjacje z [[Michał VIII Paleolog|Michałem Paleologiem]] dotyczące zjednoczenia z kościołami wschodnimi | + | Prowadził także negocjacje z [[Michał VIII Paleolog|Michałem Paleologiem]] dotyczące zjednoczenia z kościołami wschodnimi<ref name="Wollpert" />. Cesarz bizantyński zgodził się uznać prymat rzymski i przyjąć [[Filioque]], jednak chciał utrzymać dotychczasowe greckie obrzędy<ref name="Wollpert" />. Gdy Michał VIII wysłał podpisany dokument w tej sprawie, papież już nie żył<ref name="Wollpert" />. |
| − | Jan XXI był prawdopodobnie jedynym papieżem, który zmarł w wyniku wypadku (a nie ze starości, choroby lub wskutek morderstwa). Gdy 12 maja 1277 zasnął w nowym skrzydle swojego pałacu w [[Viterbo]], zawalił się fragment sklepienia, poważnie raniąc papieża | + | Jan XXI był prawdopodobnie jedynym papieżem, który zmarł w wyniku wypadku (a nie ze starości, choroby lub wskutek morderstwa). Gdy 12 maja 1277 zasnął w nowym skrzydle swojego pałacu w [[Viterbo]], zawalił się fragment sklepienia, poważnie raniąc papieża<ref name="Wollpert" />. Jan zmarł 20 maja, osiem dni później i pochowano go w katedrze w Viterbo<ref name="Kelly" />. |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| − | {{ | + | {{izvori}} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | }} | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
| Linia 49: | Linia 46: | ||
* R. Sternfeld, ''Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277'', Berlin 1905 | * R. Sternfeld, ''Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277'', Berlin 1905 | ||
* K. Dopierała, ''Księga Papieży'', Poznań 1996 | * K. Dopierała, ''Księga Papieży'', Poznań 1996 | ||
| − | * | + | * [http://www.newadvent.org/cathen/08429c.htm Pope John XXI] (XX) (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-30]. |
{{Dziekani Kolegium Kardynałów}} | {{Dziekani Kolegium Kardynałów}} | ||
| Linia 55: | Linia 52: | ||
| | | | ||
{{Papież infobox | {{Papież infobox | ||
| − | |imię i nazwisko = Pedro | + | |imię i nazwisko = Pedro Juliao |
|imię i nazwisko oryginalne = | |imię i nazwisko oryginalne = | ||
| − | |imię przybrane = Jan XXI | + | |imię przybrane = XXI. János (węg.)<br>Jan XXI (pol.)<br>Ivan XXI. (chor.) |
|imię przybrane oryginalne = Ioannes Vicesimus Primus | |imię przybrane oryginalne = Ioannes Vicesimus Primus | ||
|tytuł = Papież | |tytuł = Papież | ||
| Linia 94: | Linia 91: | ||
|data pontyfikatu = 8 września 1276 | |data pontyfikatu = 8 września 1276 | ||
|grafika 2 = | |grafika 2 = | ||
| − | |opis grafiki | + | |opis grafiki 2 = |
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = | |commons = | ||
| Linia 104: | Linia 101: | ||
|} | |} | ||
| − | {{SORTUJ:Jan 21}} | + | {{SORTUJ:Papieże, Jan 21}} |
| + | |||
[[Kategoria:Papieże]] | [[Kategoria:Papieże]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] |
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1277]] | [[Kategoria:Zmarli w 1277]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] |
Aktualna wersja na dzień 09:22, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Jan XXI (łac. Ioannes XXI, właśc. Pedro Juliao (* ok.1210 w Lizbonie, † 20 maja 1277 w Viterbo)[1] – papież w okresie od 8 września 1276 do 20 maja 1277[2]. ŻyciorysWczesne życieZnany również jako Pedro Juliao, Petrus Juliani, Petrus Hispanus, bądź Piotr Hiszpan, był z pochodzenia Portugalczykiem, synem lekarza[2]. W literaturze występuje czasem pod nazwiskiem Pietro Rebulo[3]. Początkowo uczył się w szkole katedralnej w Lizbonie, następnie studiował w Paryżu. Zajmował się dialektyką i logiką. Szczególnie jednak interesowała go filozofia Arystotelesa. W latach 1242-1252 studiował i wykładał medycynę na uniwersytecie w Sienie[1]. Tam właśnie napisał swoje Summulae logicales (Traktaty logiczne), która przez następne trzysta lat była podstawowym traktatem na temat logiki[2]. Za pośrednictwem ówczesnego kardynała Ottobono Fieschiego, poznał papieża Grzegorza X i został jego osobistym lekarzem[2]. Plik:Thesaurus pauperum V00179 00000004.tif Thesaurus pauperum Przebywając przy papieżu, Hiszpan napisał Thesaurus pauperum, w którym podawał sposoby leczenia każdej części ciała[2]. Także i to dzieło spotkało się z dużym zainteresowaniem. W 1272 został arcybiskupem Bragi, a w 1273 kardynałem biskupem Tusculum[1]. Po śmierci Hadriana V i wobec suspensy konstytucji Ubi periculum, kardynałowie usiłowali zebrać się w Viterbo, gdzie wybuchły zamieszki[2]. Dzięki sugestiom Giovanniego Orsiniego, na Stolicę Piotrową wybrali Piotra Hiszpana[2]. Przyjął imię Jana XXI pomimo tego, iż powinien był przybrać imię Jan XX[1]. Zrobił to po zbadaniu papieskich archiwów, wyciągnął jednak z dokumentów błędny wniosek, jakoby po Janie XIV wybrany został kolejny papież o tym imieniu, który został pominięty w oficjalnej numeracji[1]. W istocie występującym w ówczesnych kronikach papieżem Janem był po prostu Jan XIV, uwięziony przez antypapieża Bonifacego VII, który zawładnął wówczas Rzymem. Wbrew powszechnym podaniom, zmiana numeracji nie miała nic wspólnego z legendą o papieżycy Joannie. PontyfikatJuż na samym początku pontyfikatu wydał dwie bulle. W pierwszej potwierdzał decyzje swojego poprzednika o zmianie niektórych postanowień Soboru lyońskiego II (1274). W drugiej potępił osoby, które brały udział w zamieszkach, jakie wybuchły podczas ostatniego konklawe[2]. Jan XXI od samego początku pontyfikatu musiał zmierzyć się z problemami politycznymi. W 1263 roku papież Urban IV oddał Karolowi Andegaweńczykowi Królestwo Sycylii. Od tamtej pory władca rozszerzał swoje wpływy w Rzymie i państwie papieskim, czemu papież starał się przeciwdziałać[2]. Prowadził również negocjacje z królem Niemiec Rudolfem dotyczące Romanii – dawnego egzarchatu Rawenny. Chciał, by władca ostatecznie zwrócił ją państwu papieskiemu. Papież rozpoczął też przygotowania do krucjaty, o podjęciu której zadecydował Sobór Lyoński II. Wysłał wezwania do różnych krajów. Odpowiedzieli na nie Filip III z Francji i Alfons X, władca Kastylii i Leonu[2]. W lutym 1276 roku Filip złożył przysięgę, iż osobiście poprowadzi swoje wojska na Saracenów. Na przeszkodzie stanęła jednak wrogość pomiędzy oboma władcami, który toczyli spór o Królestwo Nawarry. Papież zaangażował się w mediacje pomiędzy nimi. Udało mu się pogodzić rządzących, jednak już w 1277 roku ponownie rozpoczęli oni przygotowania do wojny przeciwko sobie[2]. Prowadził także negocjacje z Michałem Paleologiem dotyczące zjednoczenia z kościołami wschodnimi[1]. Cesarz bizantyński zgodził się uznać prymat rzymski i przyjąć Filioque, jednak chciał utrzymać dotychczasowe greckie obrzędy[1]. Gdy Michał VIII wysłał podpisany dokument w tej sprawie, papież już nie żył[1]. Jan XXI był prawdopodobnie jedynym papieżem, który zmarł w wyniku wypadku (a nie ze starości, choroby lub wskutek morderstwa). Gdy 12 maja 1277 zasnął w nowym skrzydle swojego pałacu w Viterbo, zawalił się fragment sklepienia, poważnie raniąc papieża[1]. Jan zmarł 20 maja, osiem dni później i pochowano go w katedrze w Viterbo[2]. Przypisy
Bibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg){kind=link}
