Klemens V: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1pp]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga polska|
 
{{Uwaga polska|
 
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Klemens_V
 
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Klemens_V
Linia 14: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
'''Klemens V''' ([[łacina|łac.]] ''Clemens V'', właśc. '''Bertrand de Got'''; ur. ok. 1260 w [[Villandraut]], zm. 20 kwietnia 1314 w [[Roquemaure (Gard)|Roquemaure]]{{r|Kelly}}) – [[papież]] w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314{{r|Wollpert}}.
+
'''Klemens V''' ([[łacina|łac.]] ''Clemens V'', właśc. '''Bertrand de Got''' (* ok.1260 w Villandraut, † 20 kwietnia 1314 w Roquemaure)<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 296-299. ISBN 83-06-02633-0.</ref> – [[papież]] w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 107-108. ISBN 83-7006-437-X.</ref>.
  
 
== Życiorys ==  
 
== Życiorys ==  
 
=== Wczesne życie ===
 
=== Wczesne życie ===
Urodził się w [[Villandraut]] jako syn rycerza Arnolda Garsiasa de Got{{r|Druon}}. W młodości studiował [[prawo kanoniczne]] i świeckie w [[Bolonia|Bolonii]] i [[Orlean]]ie{{r|Kelly}}. Był kanonikiem-zakrystianinem w [[Bordeaux]], wikariuszem generalnym arcybiskupa [[Lyon]]u, [[biskup]]em Comminges (1295) i [[arcybiskup]]em Bordeaux (1299). Jego starszy brat [[Bérard de Got]] został mianowany arcybiskupem Lyonu przez Bonifacego VIII{{r|Wollpert}}.
+
Urodził się w [[Villandraut]] jako syn rycerza Arnolda Garsiasa de Got<ref>Maurice Druon: ''Król z żelaza''. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1991, s. 273. ISBN 83-08-02445-9.</ref>. W młodości studiował [[prawo kanoniczne]] i świeckie w [[Bolonia|Bolonii]] i [[Orlean]]ie<ref name="Kelly" />. Był kanonikiem-zakrystianinem w [[Bordeaux]], wikariuszem generalnym arcybiskupa [[Lyon]]u, [[biskup]]em Comminges (1295) i [[arcybiskup]]em Bordeaux (1299). Jego starszy brat [[Bérard de Got]] został mianowany arcybiskupem Lyonu przez Bonifacego VIII<ref name="Wollpert" />.
  
Po śmierci [[Benedykt XI|Benedykta XI]] kardynałowie zebrani w [[Perugia|Perugii]] podzielili się na frakcje profrancuską i antyfrancuską{{r|Wollpert}}. W [[konklawe]] nie brali jednak udziału kardynałowie z rodu [[Colonna (ród)|Colonna]]{{r|Wollpert}}. Po 11 miesiącach [[kardynał]]owie wybrali Bertranda de Got, niebędącego członkiem kolegium, który był popierany przez frakcję profrancuską (zdobył równe 2/3 głosów){{r|Wollpert}}. Przyjął imię Klemensa V, a uroczystości koronacyjne odbyły się 15 listopada 1305 w Lyonie{{r|Kelly}}.
+
Po śmierci [[Benedykt XI|Benedykta XI]] kardynałowie zebrani w [[Perugia|Perugii]] podzielili się na frakcje profrancuską i antyfrancuską<ref name="Wollpert" />. W [[konklawe]] nie brali jednak udziału kardynałowie z rodu [[Colonna (ród)|Colonna]]<ref name="Wollpert" />. Po 11 miesiącach [[kardynał]]owie wybrali Bertranda de Got, niebędącego członkiem kolegium, który był popierany przez frakcję profrancuską (zdobył równe 2/3 głosów)<ref name="Wollpert" />. Przyjął imię Klemensa V, a uroczystości koronacyjne odbyły się 15 listopada 1305 w Lyonie<ref name="Kelly" />.
  
 
=== Pontyfikat ===
 
=== Pontyfikat ===
Początkowo rezydował w Bordeaux oraz w Poitiers, ostatecznie osiadł w [[Awinion]]ie, czym zapoczątkował tzw. [[Niewola awiniońska|niewolę awiniońską]]{{r|Wollpert}}. Było to spowodowane całkowitą zależnością papieża od króla francuskiego [[Filip IV Piękny|Filipa IV Pięknego]]{{r|Wollpert}}. Ponadto papież był niezdecydowany i chory na nowotwór narządów wewnętrznych, co powodowało wycofywania się z życia publicznego{{r|Kelly}}. Już rok po objęciu [[Stolica Apostolska|Stolicy Piotrowej]] Klemens mianował 10 nowych kardynałów, z czego dziewięciu z nich było Francuzami (i jeden Anglik){{r|Kelly}}. Przez pierwsze 6 lat pontyfikatu Filip naciskał na Klemensa, by dokonał pośmiertnego sądu nad [[Bonifacy VIII|Bonifacym VIII]], do czego doszło w lutym 1309 roku{{r|Kelly}}. Wprawdzie w 1311 roku postępowanie zostało umorzone, jednak w zamian za to papież był zmuszony do rehabilitacji kardynałów [[Pietro Colonna|Pietro]] i [[Giacomo Colonna|Giacomo Colonnów]] i wypłacenia rekompensaty całej rodzinie, a ponadto zawieszenia postanowień Bonifacego szkodliwych dla Francji i przebaczenie [[Guillaume de Nogaret|Wilhelmowi Nogaretowi]]{{r|Kelly}}. 5 maja 1313 dokonał [[kanonizacja|kanonizacji]] [[Celestyn V|Celestyna V]] jako wyznawcy, który zmarł uwięziony{{r|Kelly}}.
+
Początkowo rezydował w Bordeaux oraz w Poitiers, ostatecznie osiadł w [[Awinion]]ie, czym zapoczątkował tzw. [[Niewola awiniońska|niewolę awiniońską]]<ref name="Wollpert" />. Było to spowodowane całkowitą zależnością papieża od króla francuskiego [[Filip IV Piękny|Filipa IV Pięknego]]<ref name="Wollpert" />. Ponadto papież był niezdecydowany i chory na nowotwór narządów wewnętrznych, co powodowało wycofywania się z życia publicznego<ref name="Kelly" />. Już rok po objęciu [[Stolica Apostolska|Stolicy Piotrowej]] Klemens mianował 10 nowych kardynałów, z czego dziewięciu z nich było Francuzami (i jeden Anglik)<ref name="Kelly" />. Przez pierwsze 6 lat pontyfikatu Filip naciskał na Klemensa, by dokonał pośmiertnego sądu nad [[Bonifacy VIII|Bonifacym VIII]], do czego doszło w lutym 1309 roku<ref name="Kelly" />. Wprawdzie w 1311 roku postępowanie zostało umorzone, jednak w zamian za to papież był zmuszony do rehabilitacji kardynałów [[Pietro Colonna|Pietro]] i [[Giacomo Colonna|Giacomo Colonnów]] i wypłacenia rekompensaty całej rodzinie, a ponadto zawieszenia postanowień Bonifacego szkodliwych dla Francji i przebaczenie [[Guillaume de Nogaret|Wilhelmowi Nogaretowi]]<ref name="Kelly" />. 5 maja 1313 dokonał [[kanonizacja|kanonizacji]] [[Celestyn V|Celestyna V]] jako wyznawcy, który zmarł uwięziony<ref name="Kelly" />.
  
Francuski król naciskał także na papieża w kwestii [[Templariusze|templariuszy]] – pożądając ich bogactw, nakazał aresztować wszystkich członków zakonu, a sam zakon rozwiązać na [[sobór w Vienne|soborze w Vienne]] (październik 1311 – maj 1312){{r|Wollpert}}. Niezależne śledztwo przeprowadzone przez Klemensa V doprowadziło ostatecznie do uniewinnienia templariuszy i oczyszczenia ich z zarzutu [[herezja|herezji]]. W wyniku nacisków Filipa Pięknego wyrok został jednak utajniony (''[[Pergamin z Chinon]]'' odnaleziono dopiero w 2001 roku){{r|Forgione}}. Na soborze zakon templariuszy został rozwiązany na mocy zarządzenia administracyjnego papieża (22 marzec 1313){{r|Wollpert}}.
+
Francuski król naciskał także na papieża w kwestii [[Templariusze|templariuszy]] – pożądając ich bogactw, nakazał aresztować wszystkich członków zakonu, a sam zakon rozwiązać na [[sobór w Vienne|soborze w Vienne]] (październik 1311 – maj 1312)<ref name="Wollpert" />. Niezależne śledztwo przeprowadzone przez Klemensa V doprowadziło ostatecznie do uniewinnienia templariuszy i oczyszczenia ich z zarzutu [[herezja|herezji]]. W wyniku nacisków Filipa Pięknego wyrok został jednak utajniony (''[[Pergamin z Chinon]]'' odnaleziono dopiero w 2001 roku)<ref>Adriano Forgione: [http://web.archive.org/web/20131111183852/http://www.templariusze.org/badania-forgione.php Templariusze: płomień niewinności].</ref>. Na soborze zakon templariuszy został rozwiązany na mocy zarządzenia administracyjnego papieża (22 marzec 1313)<ref name="Wollpert" />.
  
W sprawach międzynarodowych Klemens doprowadził do zakończenia sporu na Węgrzech, gdzie poparł [[Karol Robert|Karola Roberta]] jako kandydata na króla{{r|Kelly}}. W 1306 roku [[Ekskomunika|ekskomunikował]] także króla Szkocji – [[Robert I Bruce|Roberta I]] – za zamordowanie rywala Johna Comyna{{r|Kelly}}.
+
W sprawach międzynarodowych Klemens doprowadził do zakończenia sporu na Węgrzech, gdzie poparł [[Karol Robert|Karola Roberta]] jako kandydata na króla<ref name="Kelly" />. W 1306 roku [[Ekskomunika|ekskomunikował]] także króla Szkocji – [[Robert I Bruce|Roberta I]] – za zamordowanie rywala Johna Comyna<ref name="Kelly" />.
  
Zmarł w Roquemaure w pobliżu Carpentras, pochowany w kościele parafialnym w Uzeste{{r|Kelly}}.
+
Zmarł w Roquemaure w pobliżu Carpentras, pochowany w kościele parafialnym w Uzeste<ref name="Kelly" />.
  
 
== Dokonania ==
 
== Dokonania ==
 
* podporządkował władzy papieża cały episkopat zachodni i ograniczył autonomię kapituł katedralnych
 
* podporządkował władzy papieża cały episkopat zachodni i ograniczył autonomię kapituł katedralnych
 
* nakazał rozwiązanie wszystkich wspólnot beginek i begardów, zorganizowanych na kształt [[Zakon Braci Mniejszych|franciszkańskiego]] lub [[Dominikanie|dominikańskiego]] [[Tercjarze|trzeciego zakonu]] ludzi świeckich
 
* nakazał rozwiązanie wszystkich wspólnot beginek i begardów, zorganizowanych na kształt [[Zakon Braci Mniejszych|franciszkańskiego]] lub [[Dominikanie|dominikańskiego]] [[Tercjarze|trzeciego zakonu]] ludzi świeckich
* nakazał założenie katedr języków orientalnych na [[uniwersytet]]ach w [[Paryż]]u, [[Oksford|Oxfordzie]], [[Bolonia|Bolonii]] i [[Salamanka|Salamance]]{{r|Kelly}}
+
* nakazał założenie katedr języków orientalnych na [[uniwersytet]]ach w [[Paryż]]u, [[Oksford|Oxfordzie]], [[Bolonia|Bolonii]] i [[Salamanka|Salamance]]<ref name="Kelly" />
* ustanowił uniwersytety w Orleanie i w Perugii{{r|Kelly}}
+
* ustanowił uniwersytety w Orleanie i w Perugii<ref name="Kelly" />
 
* zorganizował stałe sądy: papież i kardynałowie tworzyli [[konsystorz]] – sąd apelacyjny dla całego [[Kościół katolicki|Kościoła]]; trybunały kardynalskie zajmowały się kwestiami procedury sądowej i egzekwowaniem wydanych wyroków
 
* zorganizował stałe sądy: papież i kardynałowie tworzyli [[konsystorz]] – sąd apelacyjny dla całego [[Kościół katolicki|Kościoła]]; trybunały kardynalskie zajmowały się kwestiami procedury sądowej i egzekwowaniem wydanych wyroków
  
Linia 43: Linia 44:
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
{{Przypisy|
+
{{izvori}}
<ref name="Druon">{{cytuj książkę | nazwisko = Druon | imię = Maurice | autor link = Maurice Druon | tytuł = Król z żelaza | wydawca = Wydawnictwo Literackie | miejsce = Kraków | rok = 1991 | strony = 273 | isbn = 83-08-02445-9}}</ref>
 
<ref name="Forgione">{{cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20131111183852/http://www.templariusze.org/badania-forgione.php | tytuł = Templariusze: płomień niewinności | autor = Adriano Forgione}}</ref>
 
<ref name="Kelly">{{cytuj książkę | nazwisko = Kelly | imię = John N. D. | autor link = John Norman Davidson Kelly  | tytuł = Encyklopedia papieży | wydawca = Państwowy Instytut Wydawniczy | miejsce = Warszawa | data = 1997 | strony = 296-299 | isbn = 83-06-02633-0}}</ref>
 
<ref name="Wollpert">{{cytuj książkę | nazwisko = Fischer-Wollpert | imię = Rudolf | tytuł = Leksykon papieży | wydawca = Znak | miejsce = Kraków | data = 1996 | strony = 107-108 | isbn = 83-7006-437-X}}</ref>
 
}}
 
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
Linia 64: Linia 60:
 
  |imię i nazwisko            = Bertrand de Got
 
  |imię i nazwisko            = Bertrand de Got
 
  |imię i nazwisko oryginalne =  
 
  |imię i nazwisko oryginalne =  
  |imię przybrane            = Klemens V
+
  |imię przybrane            = V. Kelemen (węg.)<br>Klemens V (pol.)<br>Klement V. (chor.)
 
  |imię przybrane oryginalne  = Clemens Quintus
 
  |imię przybrane oryginalne  = Clemens Quintus
 
  |tytuł                      = Papież
 
  |tytuł                      = Papież
Linia 100: Linia 96:
 
  |kościół tytularny          =  
 
  |kościół tytularny          =  
 
  |data pontyfikatu          = 5 czerwca 1305
 
  |data pontyfikatu          = 5 czerwca 1305
 +
|data laicyzacji            =
 
  |grafika 2                  =  
 
  |grafika 2                  =  
  |opis grafiki               =  
+
  |opis grafiki 2            =  
 
  |odznaczenia                =  
 
  |odznaczenia                =  
 
  |commons                    = Category:Clemens V
 
  |commons                    = Category:Clemens V
Linia 111: Linia 108:
 
|}
 
|}
  
{{SORTUJ:Klemens 05}}
+
{{SORTUJ:Papieże, Klemens 05}}
[[Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bolonii]]
+
 
 
[[Kategoria:Papieże]]
 
[[Kategoria:Papieże]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1314]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1314]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
+
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
[[Kategoria:Francuscy biskupi katoliccy|Duchowni]]
 
 
 
[[Kategoria:Importowane]]
 

Aktualna wersja na dzień 09:26, 15 sty 2021

Klemens V (łac. Clemens V, właśc. Bertrand de Got (* ok.1260 w Villandraut, † 20 kwietnia 1314 w Roquemaure)[1]papież w okresie od 5 czerwca 1305 do 20 kwietnia 1314[2].

Życiorys

Wczesne życie

Urodził się w Villandraut jako syn rycerza Arnolda Garsiasa de Got[3]. W młodości studiował prawo kanoniczne i świeckie w Bolonii i Orleanie[1]. Był kanonikiem-zakrystianinem w Bordeaux, wikariuszem generalnym arcybiskupa Lyonu, biskupem Comminges (1295) i arcybiskupem Bordeaux (1299). Jego starszy brat Bérard de Got został mianowany arcybiskupem Lyonu przez Bonifacego VIII[2].

Po śmierci Benedykta XI kardynałowie zebrani w Perugii podzielili się na frakcje profrancuską i antyfrancuską[2]. W konklawe nie brali jednak udziału kardynałowie z rodu Colonna[2]. Po 11 miesiącach kardynałowie wybrali Bertranda de Got, niebędącego członkiem kolegium, który był popierany przez frakcję profrancuską (zdobył równe 2/3 głosów)[2]. Przyjął imię Klemensa V, a uroczystości koronacyjne odbyły się 15 listopada 1305 w Lyonie[1].

Pontyfikat

Początkowo rezydował w Bordeaux oraz w Poitiers, ostatecznie osiadł w Awinionie, czym zapoczątkował tzw. niewolę awiniońską[2]. Było to spowodowane całkowitą zależnością papieża od króla francuskiego Filipa IV Pięknego[2]. Ponadto papież był niezdecydowany i chory na nowotwór narządów wewnętrznych, co powodowało wycofywania się z życia publicznego[1]. Już rok po objęciu Stolicy Piotrowej Klemens mianował 10 nowych kardynałów, z czego dziewięciu z nich było Francuzami (i jeden Anglik)[1]. Przez pierwsze 6 lat pontyfikatu Filip naciskał na Klemensa, by dokonał pośmiertnego sądu nad Bonifacym VIII, do czego doszło w lutym 1309 roku[1]. Wprawdzie w 1311 roku postępowanie zostało umorzone, jednak w zamian za to papież był zmuszony do rehabilitacji kardynałów Pietro i Giacomo Colonnów i wypłacenia rekompensaty całej rodzinie, a ponadto zawieszenia postanowień Bonifacego szkodliwych dla Francji i przebaczenie Wilhelmowi Nogaretowi[1]. 5 maja 1313 dokonał kanonizacji Celestyna V jako wyznawcy, który zmarł uwięziony[1].

Francuski król naciskał także na papieża w kwestii templariuszy – pożądając ich bogactw, nakazał aresztować wszystkich członków zakonu, a sam zakon rozwiązać na soborze w Vienne (październik 1311 – maj 1312)[2]. Niezależne śledztwo przeprowadzone przez Klemensa V doprowadziło ostatecznie do uniewinnienia templariuszy i oczyszczenia ich z zarzutu herezji. W wyniku nacisków Filipa Pięknego wyrok został jednak utajniony (Pergamin z Chinon odnaleziono dopiero w 2001 roku)[4]. Na soborze zakon templariuszy został rozwiązany na mocy zarządzenia administracyjnego papieża (22 marzec 1313)[2].

W sprawach międzynarodowych Klemens doprowadził do zakończenia sporu na Węgrzech, gdzie poparł Karola Roberta jako kandydata na króla[1]. W 1306 roku ekskomunikował także króla Szkocji – Roberta I – za zamordowanie rywala Johna Comyna[1].

Zmarł w Roquemaure w pobliżu Carpentras, pochowany w kościele parafialnym w Uzeste[1].

Dokonania

  • podporządkował władzy papieża cały episkopat zachodni i ograniczył autonomię kapituł katedralnych
  • nakazał rozwiązanie wszystkich wspólnot beginek i begardów, zorganizowanych na kształt franciszkańskiego lub dominikańskiego trzeciego zakonu ludzi świeckich
  • nakazał założenie katedr języków orientalnych na uniwersytetach w Paryżu, Oxfordzie, Bolonii i Salamance[1]
  • ustanowił uniwersytety w Orleanie i w Perugii[1]
  • zorganizował stałe sądy: papież i kardynałowie tworzyli konsystorz – sąd apelacyjny dla całego Kościoła; trybunały kardynalskie zajmowały się kwestiami procedury sądowej i egzekwowaniem wydanych wyroków

Zobacz też

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 296-299. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 107-108. ISBN 83-7006-437-X.
  3. Maurice Druon: Król z żelaza. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1991, s. 273. ISBN 83-08-02445-9.
  4. Adriano Forgione: Templariusze: płomień niewinności.

Bibliografia

  • Davidson, Basil, The African Slave Trade revised ed., 1961, Boston : Brown Little (po angielsku)
  • Chamberlain, E. R., The Bad Popes. NY: Barnes & Noble, 1993. ISBN 978-0-88029-116-3 (po angielsku)
  • Duffy, Eamon. Saints and Sinners: A History of the Popes. New Haven, CT: Yale University Press, 2006. ISBN 978-0-300-11597-0 (po angielsku)
  • Howarth, Stephen. The Knights Templar. New York: Barnes and Noble, 1982. (po angielsku)
  • Menache S., Clement V., Cambridge: Cambridge University Press, 2002, ISBN 0-521-52198-X, OCLC 49550841 (po angielsku).
  • Richard, Jean , Histoire des croisades, Fayard, 1996. ISBN 2-213-59787-1 (po angielsku)
  • Pope Clement V (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-02-25].

Szablon:Papieże

V. Kelemen (węg.)
Klemens V (pol.)
Klement V. (chor.)
Clemens Quintus

Bertrand de Got
Papież
Plik:Papa Clemens Quintus.jpg
Plik:C o a Clemente V.svg
Państwo
Urodziny ok. 1260
Miejsce Villandraut
Śmierć 20 kwietnia 1314
Miejsce Roquemaure
Papież
Okres sprawowania 1305 – 1314
Arcybiskup Bordeaux
Okres sprawowania 1299 – 1305
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Pontyfikat 5 czerwca 1305