Sylwester II: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | |
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
|strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Sylwester_II | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Sylwester_II | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Sylwester II''' ([[łacina|łac.]] ''Silvester II'', właśc. '''Gerbert z Aurillac''' '''[[Benedyktyni|OSB]]''' | + | '''Sylwester II''' ([[łacina|łac.]] ''Silvester II'', właśc. '''Gerbert z Aurillac''' '''[[Benedyktyni|OSB]]''' (* ok.945 w Owernii, † 12 maja 1003 w Rzymie)<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 191-193. ISBN 83-06-02633-0.</ref> – francuski uczony, [[matematyka|matematyk]], [[filozofia|filozof]], [[papież]] w okresie od 2 kwietnia 999 do 12 maja 1003<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 66-67. ISBN 83-7006-437-X.</ref>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Urodził się w miejscowości Belliac, w prowincji [[Owernia]], położonej w południowo-centralnej [[Francja|Francji]]. W wieku 12 lat wstąpił do [[benedyktyni|benedyktyńskiego]] klasztoru św. Geralda w [[Aurillac]]. Pobierał tam pierwsze nauki, które po przyjeździe do Katalonii dzięki [[Borrell II|Borrellowi II]] kontynuował u boku biskupa [[Hatto z Vich]] na obszarze Marchii Hiszpańskiej, prawdopodobnie także w katalońskim [[klasztor]]ze ''Santa María de Ripoll''. Poznał tam dziedziny nauki nieznane w północnej Europie, a studiowane w arabskiej Hiszpanii – matematykę, [[astronomia|astronomię]] i [[mechanika|mechanikę]] | + | Urodził się w miejscowości Belliac, w prowincji [[Owernia]], położonej w południowo-centralnej [[Francja|Francji]]. W wieku 12 lat wstąpił do [[benedyktyni|benedyktyńskiego]] klasztoru św. Geralda w [[Aurillac]]. Pobierał tam pierwsze nauki, które po przyjeździe do Katalonii dzięki [[Borrell II|Borrellowi II]] kontynuował u boku biskupa [[Hatto z Vich]] na obszarze Marchii Hiszpańskiej, prawdopodobnie także w katalońskim [[klasztor]]ze ''Santa María de Ripoll''. Poznał tam dziedziny nauki nieznane w północnej Europie, a studiowane w arabskiej Hiszpanii – matematykę, [[astronomia|astronomię]] i [[mechanika|mechanikę]]<ref name="Kelly" />. |
| − | W latach 972-981 sprawował funkcję nauczyciela szkoły katedralnej w [[Reims]] | + | W latach 972-981 sprawował funkcję nauczyciela szkoły katedralnej w [[Reims]]<ref name="Kelly" />. W 981 roku przybył do [[Italia (kraina historyczna)|Italii]], gdzie w [[Pawia|Pawii]] dołączył do dworu [[Otton II (cesarz rzymski)|Ottona II]]. Między innymi w tym czasie wziął udział w wygranej dyspucie z Oktrykiem, scholastykiem szkoły katedralnej w Magdeburgu, uważanym za najwybitniejszy umysł ówczesnych Niemiec<ref name="Kelly" />. W roku następnym cesarz mianował go opatem klasztoru w [[Bobbio]], jednak nie sprawdził się na tym stanowisku i po śmierci cesarza Ottona II (983) udał się do Reims, gdzie został doradcą [[arcybiskup]]a Adalberona, który umierając w 989 roku wyznaczył Gerberta na swego następcę<ref name="Kelly" />. Ten objął to stanowisko dopiero w 991 roku, po buncie kandydata królewskiego Arnulfa. Papież [[Jan XV]] zablokował jednak jego wybór, wobec tego Gerbert udał się na dwór cesarski i został wychowawcą młodocianego Ottona III. Cesarz po wyborze na tron papieski jego kuzyna [[Grzegorz V (papież)|Grzegorza V]], wsparł w 998 roku kandydaturę Gerberta na arcybiskupa [[Rawenna|Rawenny]]<ref name="Kelly" />. W niecały rok później, również wspierany przez cesarza, został wybrany papieżem i był pierwszą osobą na tym stanowisku pochodzącą z Francji<ref name="Wollpert" />. Jego imię nawiązywało do [[Sylwester I|Sylwestra I]] jako wzoru w stosunkach papież-cesarz<ref name="Kelly" />. |
=== Pontyfikat === | === Pontyfikat === | ||
| − | Zaraz po objęciu [[Stolica Apostolska|Stolicy Piotrowej]] Sylwester zezwolił Arnulfowi na objęcie funkcji [[biskupi i arcybiskupi Reims|arcybiskupa Reims]] | + | Zaraz po objęciu [[Stolica Apostolska|Stolicy Piotrowej]] Sylwester zezwolił Arnulfowi na objęcie funkcji [[biskupi i arcybiskupi Reims|arcybiskupa Reims]]<ref name="Kelly" />. Był uważany za reformatora – wzywał duchownych do przestrzegania [[celibat]]u i zdecydowanie potępił [[nepotyzm]] i [[symonia|symonię]], a także wzywał do wolnego wyboru [[opat]]ów przez mnichów<ref name="Kelly" />. |
| − | Inicjował i popierał dążenia [[Otton III (cesarz rzymski)|Ottona III]] do odrodzenia pod jego berłem [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa rzymskiego]] jako [[cesarstwo uniwersalistyczne|uniwersalnej]] [[monarchia|monarchii]] [[chrześcijaństwo|chrześcijańskiej]] | + | Inicjował i popierał dążenia [[Otton III (cesarz rzymski)|Ottona III]] do odrodzenia pod jego berłem [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa rzymskiego]] jako [[cesarstwo uniwersalistyczne|uniwersalnej]] [[monarchia|monarchii]] [[chrześcijaństwo|chrześcijańskiej]]<ref name="Kelly" />. Działania papieża bardzo ociepliły stosunki z Cesarstwem Niemieckim i dzięki temu w styczniu 1001 roku, Otton III podarował [[Państwo Kościelne|Państwu Kościelnemu]] osiem hrabstw Pentapolis, zaznaczając jednak, że nie jest to wypełnienie "[[Donacja Konstantyna|Donacji Konstantyna]]" (Otton słusznie uważał ją za [[falsyfikat]])<ref name="Kelly" />. |
| − | Wspierał chrystianizację młodych państw, m.in. poprzez utworzenie arcybiskupstwa w [[Gniezno|Gnieźnie]] i trzech innych biskupstw w [[Polska|Polsce]] (Kołobrzeg, Kraków, Wrocław), a także metropolii w [[Ostrzyhom|Ostrzyhomiu]] na [[Węgry|Węgrzech]] | + | Wspierał chrystianizację młodych państw, m.in. poprzez utworzenie arcybiskupstwa w [[Gniezno|Gnieźnie]] i trzech innych biskupstw w [[Polska|Polsce]] (Kołobrzeg, Kraków, Wrocław), a także metropolii w [[Ostrzyhom|Ostrzyhomiu]] na [[Węgry|Węgrzech]]<ref name="Wollpert" />. Sylwester przesłał księciu węgierskiemu [[Stefan I Święty|Vajkowi]] koronę królewską<ref name="Wollpert" />. Za [[pontyfikat]]u jego poprzednika, [[Grzegorz V (papież)|Grzegorza V]], zmarł [[Święty Wojciech|św. Wojciech]] (997) i niemal natychmiast, do Rzymu wyruszył jego przyrodni brat [[Radzim Gaudenty]]<ref name="Wollpert" />. Gdy tam dotarł, nowy papież Sylwester przeprowadził [[kanonizacja|kanonizację]] męczennika, natomiast Radzima powołał na stanowisko [[Biskupi gnieźnieńscy|arcybiskupa gnieźnieńskiego]]<ref name="Wollpert" />. |
| − | W lutym 1001 roku niezadowoleni Rzymianie zmusili papieża do ucieczki z miasta | + | W lutym 1001 roku niezadowoleni Rzymianie zmusili papieża do ucieczki z miasta<ref name="Wollpert" />. Ponieważ cesarz Otton III zmarł na [[malaria|malarię]] 23 stycznia 1002 roku, nie zdążył pomóc Sylwestrowi i władzę nad Rzymem przejął [[Krescencjusze#Jan III Krescencjusz|Jan Krescencjusz]]<ref name="Kelly" />. Jego rządy twardej ręki pozwoliły wprawdzie wrócić Sylwestrowi na [[Lateran]], lecz nie pozwoliły mu podjąć dalszej reformy Kościoła<ref name="Kelly" />. |
=== Działalność naukowa === | === Działalność naukowa === | ||
| − | Uznawany za najwybitniejszego matematyka X wieku, rozpowszechnił w [[Chrześcijaństwo|chrześcijańskiej]] [[Europa|Europie]] [[cyfry arabskie]] oraz system dziesiętny. [[Charles Seife]] twierdził, że Sylwester II poznał cyfry arabskie w czasie podróży do Hiszpanii, ale była to wersja bez [[0 (liczba)|zera]] | + | Uznawany za najwybitniejszego matematyka X wieku, rozpowszechnił w [[Chrześcijaństwo|chrześcijańskiej]] [[Europa|Europie]] [[cyfry arabskie]] oraz system dziesiętny. [[Charles Seife]] twierdził, że Sylwester II poznał cyfry arabskie w czasie podróży do Hiszpanii, ale była to wersja bez [[0 (liczba)|zera]]<ref>''Prawdopodobnie dowiedział się o liczbach podczas wizyty w Hiszpanii i zabrał je ze sobą, gdy wrócił do Włoch. Ale wersja, której się nauczyli, nie miała zera'' - Seife, Charles: ''Zero. Biografia niebezpiecznego pomysłu''. Penguin Books, New York 2000. ISBN 0-670-88457-X. s. 77.</ref>. Jako jeden z pierwszych uczonych europejskich zajmował się [[logika|logiką]] formalną. Posługiwał się [[organy|organami]], [[liczydło|liczydłem]] oraz [[globus]]ami (ziemskim i niebieskim)<ref name="Kelly" />. Jest autorem traktatu ''De rationali et de ratione uti'', w którym rozważa m.in. kwestię klasyfikacji nauk. Był też kolekcjonerem [[rękopis|manuskryptów]]<ref name="Kelly" />. |
=== Śmierć === | === Śmierć === | ||
| − | Ze względu na swoją rozległą matematyczną wiedzę, podejrzewany bywał o kontakty z siłami piekielnymi | + | Ze względu na swoją rozległą matematyczną wiedzę, podejrzewany bywał o kontakty z siłami piekielnymi<ref name="Kelly" />. Potrafił posługiwać się tzw. [[Noty tyrońskie|notami tyrońskimi]] oraz [[Abakus (liczydło)|abakusem]], co u niewykształconych ludzi wywoływało kontrowersje. |
Zginął w [[Rzym]]ie, w tajemniczych okolicznościach, co stało się podstawą dla różnych legend o jego śmierci. Miał być według nich porwany przez diabły. | Zginął w [[Rzym]]ie, w tajemniczych okolicznościach, co stało się podstawą dla różnych legend o jego śmierci. Miał być według nich porwany przez diabły. | ||
| Linia 56: | Linia 56: | ||
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
|herb = | |herb = | ||
| + | |opis herbu = | ||
| + | |faksymile = | ||
| + | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
|dewiza - j. polski = | |dewiza - j. polski = | ||
| Linia 63: | Linia 66: | ||
|data śmierci = [[12 maja]] [[1003]] | |data śmierci = [[12 maja]] [[1003]] | ||
|miejsce śmierci = [[Rzym]] | |miejsce śmierci = [[Rzym]] | ||
| + | |przyczyna śmierci = | ||
| + | |miejsce spoczynku = | ||
|1. funkcja = Papież | |1. funkcja = Papież | ||
|1. funkcja - okres = 999-1003 | |1. funkcja - okres = 999-1003 | ||
| Linia 81: | Linia 86: | ||
|kościół tytularny = | |kościół tytularny = | ||
|data pontyfikatu = 2 kwietnia 999 | |data pontyfikatu = 2 kwietnia 999 | ||
| + | |data laicyzacji = | ||
| + | |grafika 2 = | ||
| + | |opis grafiki 2 = | ||
|podpis = | |podpis = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
| Linia 91: | Linia 99: | ||
|} | |} | ||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Papieże, Sylwester 02}} |
| − | + | ||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Papieże]] | [[Kategoria:Papieże]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w X wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1003]] | [[Kategoria:Zmarli w 1003]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Zmarli w XI wieku]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 09:37, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Sylwester II (łac. Silvester II, właśc. Gerbert z Aurillac OSB (* ok.945 w Owernii, † 12 maja 1003 w Rzymie)[1] – francuski uczony, matematyk, filozof, papież w okresie od 2 kwietnia 999 do 12 maja 1003[2]. ŻyciorysUrodził się w miejscowości Belliac, w prowincji Owernia, położonej w południowo-centralnej Francji. W wieku 12 lat wstąpił do benedyktyńskiego klasztoru św. Geralda w Aurillac. Pobierał tam pierwsze nauki, które po przyjeździe do Katalonii dzięki Borrellowi II kontynuował u boku biskupa Hatto z Vich na obszarze Marchii Hiszpańskiej, prawdopodobnie także w katalońskim klasztorze Santa María de Ripoll. Poznał tam dziedziny nauki nieznane w północnej Europie, a studiowane w arabskiej Hiszpanii – matematykę, astronomię i mechanikę[1]. W latach 972-981 sprawował funkcję nauczyciela szkoły katedralnej w Reims[1]. W 981 roku przybył do Italii, gdzie w Pawii dołączył do dworu Ottona II. Między innymi w tym czasie wziął udział w wygranej dyspucie z Oktrykiem, scholastykiem szkoły katedralnej w Magdeburgu, uważanym za najwybitniejszy umysł ówczesnych Niemiec[1]. W roku następnym cesarz mianował go opatem klasztoru w Bobbio, jednak nie sprawdził się na tym stanowisku i po śmierci cesarza Ottona II (983) udał się do Reims, gdzie został doradcą arcybiskupa Adalberona, który umierając w 989 roku wyznaczył Gerberta na swego następcę[1]. Ten objął to stanowisko dopiero w 991 roku, po buncie kandydata królewskiego Arnulfa. Papież Jan XV zablokował jednak jego wybór, wobec tego Gerbert udał się na dwór cesarski i został wychowawcą młodocianego Ottona III. Cesarz po wyborze na tron papieski jego kuzyna Grzegorza V, wsparł w 998 roku kandydaturę Gerberta na arcybiskupa Rawenny[1]. W niecały rok później, również wspierany przez cesarza, został wybrany papieżem i był pierwszą osobą na tym stanowisku pochodzącą z Francji[2]. Jego imię nawiązywało do Sylwestra I jako wzoru w stosunkach papież-cesarz[1]. PontyfikatZaraz po objęciu Stolicy Piotrowej Sylwester zezwolił Arnulfowi na objęcie funkcji arcybiskupa Reims[1]. Był uważany za reformatora – wzywał duchownych do przestrzegania celibatu i zdecydowanie potępił nepotyzm i symonię, a także wzywał do wolnego wyboru opatów przez mnichów[1]. Inicjował i popierał dążenia Ottona III do odrodzenia pod jego berłem cesarstwa rzymskiego jako uniwersalnej monarchii chrześcijańskiej[1]. Działania papieża bardzo ociepliły stosunki z Cesarstwem Niemieckim i dzięki temu w styczniu 1001 roku, Otton III podarował Państwu Kościelnemu osiem hrabstw Pentapolis, zaznaczając jednak, że nie jest to wypełnienie "Donacji Konstantyna" (Otton słusznie uważał ją za falsyfikat)[1]. Wspierał chrystianizację młodych państw, m.in. poprzez utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie i trzech innych biskupstw w Polsce (Kołobrzeg, Kraków, Wrocław), a także metropolii w Ostrzyhomiu na Węgrzech[2]. Sylwester przesłał księciu węgierskiemu Vajkowi koronę królewską[2]. Za pontyfikatu jego poprzednika, Grzegorza V, zmarł św. Wojciech (997) i niemal natychmiast, do Rzymu wyruszył jego przyrodni brat Radzim Gaudenty[2]. Gdy tam dotarł, nowy papież Sylwester przeprowadził kanonizację męczennika, natomiast Radzima powołał na stanowisko arcybiskupa gnieźnieńskiego[2]. W lutym 1001 roku niezadowoleni Rzymianie zmusili papieża do ucieczki z miasta[2]. Ponieważ cesarz Otton III zmarł na malarię 23 stycznia 1002 roku, nie zdążył pomóc Sylwestrowi i władzę nad Rzymem przejął Jan Krescencjusz[1]. Jego rządy twardej ręki pozwoliły wprawdzie wrócić Sylwestrowi na Lateran, lecz nie pozwoliły mu podjąć dalszej reformy Kościoła[1]. Działalność naukowaUznawany za najwybitniejszego matematyka X wieku, rozpowszechnił w chrześcijańskiej Europie cyfry arabskie oraz system dziesiętny. Charles Seife twierdził, że Sylwester II poznał cyfry arabskie w czasie podróży do Hiszpanii, ale była to wersja bez zera[3]. Jako jeden z pierwszych uczonych europejskich zajmował się logiką formalną. Posługiwał się organami, liczydłem oraz globusami (ziemskim i niebieskim)[1]. Jest autorem traktatu De rationali et de ratione uti, w którym rozważa m.in. kwestię klasyfikacji nauk. Był też kolekcjonerem manuskryptów[1]. ŚmierćZe względu na swoją rozległą matematyczną wiedzę, podejrzewany bywał o kontakty z siłami piekielnymi[1]. Potrafił posługiwać się tzw. notami tyrońskimi oraz abakusem, co u niewykształconych ludzi wywoływało kontrowersje. Zginął w Rzymie, w tajemniczych okolicznościach, co stało się podstawą dla różnych legend o jego śmierci. Miał być według nich porwany przez diabły. Został pochowany w Bazylice św. Jana na Lateranie. Przypisy
Bibliografia
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=link}