Géza: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga polska|
 
{{Uwaga polska|
Linia 17: Linia 17:
 
[[Plik:Nte-kir-geza.jpg|thumb|left|300px|Pomnik Gejzy.]]
 
[[Plik:Nte-kir-geza.jpg|thumb|left|300px|Pomnik Gejzy.]]
  
'''Géza''', [[język polski|pol.]] '''Gejza''' (ur. ok. [[949]], zm. [[1 lutego]] [[997]]) – książę [[Węgry|węgierski]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], panował od ok. 970 roku. Był synem [[Taksony]]a, ojcem [[Stefan I Święty|św. Stefana]] i bratem [[Michał węgierski|Michała]]. W 974 roku<ref>Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 129.</ref> przyjął chrzest w [[Kościół łaciński|obrządku łacińskim]]<ref>Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, ''Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza'', Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 141, {{ISBN|83-85719-85-7}}.</ref> wraz z całą swoją rodziną.
+
'''Géza''' (pol. ''Gejza'', chor. ''Gejza'', słow. ''Gejza'', cz. ''Gejza'') (* ok. [[949]],&nbsp;† 1 lutego [[997]]) – książę [[Węgry|węgierski]] z dynastii [[Arpadowie|Arpadów]], panował od ok. 970 roku. Był synem [[Taksony]]a, ojcem [[Stefan I Święty|św. Stefana]] i bratem [[Michał węgierski|Michała]]. W 974 roku<ref>Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 129.</ref> przyjął chrzest w [[Kościół łaciński|obrządku łacińskim]]<ref>Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, ''Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza'', Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 141, ISBN 83-85719-85-7.</ref> wraz z całą swoją rodziną.
  
 
== Małżeństwo ==
 
== Małżeństwo ==
Linia 27: Linia 27:
 
Z małżeństwa [[Sarolta|Sarolty]] i Gejzy pochodzili:
 
Z małżeństwa [[Sarolta|Sarolty]] i Gejzy pochodzili:
 
* [[Stefan I Święty]], ur. ok. 975, zm. 1038 – książę Węgier od 997, król od 1001;
 
* [[Stefan I Święty]], ur. ok. 975, zm. 1038 – książę Węgier od 997, król od 1001;
* nieznana z imienia córka, żona [[Gabriel Radomir|Gabriela Radomira]], cara [[Bułgaria|Bułgarii]], oddalona przez męża około 1010 roku<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 342-344.</ref>,
+
*&nbsp;nieznana z imienia córka, żona [[Gabriel Radomir|Gabriela Radomira]], cara [[Bułgaria|Bułgarii]], oddalona przez męża około 1010 roku<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 342-344.</ref>,
* nieznana z imienia córka (w starszych opracowaniach pojawia się hipoteza, że mogła nosić imię Maria<ref name=autonazwa2>W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>), od 1009 roku żona [[Otton Orseolo|Ottona Orseolo]], [[doża|doży]] [[Wenecja|weneckiego]],
+
*&nbsp;nieznana z imienia córka (w starszych opracowaniach pojawia się hipoteza, że mogła nosić imię Maria<ref name=autonazwa2>W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>), od 1009 roku żona [[Otton Orseolo|Ottona Orseolo]], [[doża|doży]] [[Wenecja|weneckiego]],
* nieznana z imienia córka, według starszej literatury była żoną [[Samuel Aba|Samuela Aby]], króla [[Węgry|Węgier]] w latach 1041–1044<ref name=autonazwa2 />; obecnie większą popularnością cieszy się pogląd, że była matką Samuela Aby<ref>S. A. Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 22; G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 124.</ref>.
+
*&nbsp;nieznana z imienia córka, według starszej literatury była żoną [[Samuel Aba|Samuela Aby]], króla [[Węgry|Węgier]] w latach 1041–1044<ref name=autonazwa2 />; obecnie większą popularnością cieszy się pogląd, że była matką Samuela Aby<ref>S. A. Sroka, ''Historia Węgier do 1526 roku'', s. 22; G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 124.</ref>.
  
Za córkę Gejzy i Sarolty w starszej historiografii uchodziła [[Judyta Gejzówna|nieznana z imienia Węgierka]], druga żona [[Bolesław I Chrobry|Bolesława I Chrobrego]]<ref>O. Balzer, ''Genealogia Piastów'', Kraków 1895; W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>; obecnie ten pogląd zdaje się być porzucony przez badaczy<ref>Zob. K. Jasiński, ''Rodowód pierwszych Piastów'', Wrocław-Warszawa (1992).</ref>. {{fakt|Obecnie coraz częściej pojawia się wśród badaczy tematu przekonanie, że drugą żoną Bolesława Chrobrego mogła być siostrą Sarolty, czyli szwagierką Gejzy. Jej imię prawdopodobnie brzmiało Karolda}}.
+
Za córkę Gejzy i Sarolty w starszej historiografii uchodziła [[Judyta Gejzówna|nieznana z imienia Węgierka]], druga żona [[Bolesław I Chrobry|Bolesława I Chrobrego]]<ref>O. Balzer, ''Genealogia Piastów'', Kraków 1895; W. Dworzaczek, ''Genealogia'', tabl. 84.</ref>; obecnie ten pogląd zdaje się być porzucony przez badaczy<ref>Zob. K. Jasiński, ''Rodowód pierwszych Piastów'', Wrocław-Warszawa (1992).</ref>.<ref><small><sup>'''Uwaga 1: '''</sup></small>Obecnie coraz częściej pojawia się wśród badaczy tematu przekonanie, że drugą żoną Bolesława Chrobrego mogła być siostrą Sarolty, czyli szwagierką Gejzy. Jej imię prawdopodobnie brzmiało Karolda.</ref>
  
 
Istniała też hipoteza, że córką Gejzy była żona hrabiego Sizza z Turyngii i matka [[Gunter z Dobrowody|Guntera z Dobrowody]]<ref name=autonazwa1>''Europäische Stammtafeln'', II 153</ref>. Obecnie przyjmuje się, że Gunter urodził się około 955 roku (a więc był mniej więcej rówieśnikiem Gejzy i Sarolty) i był krewnym bawarskiej księżniczki [[Gizela Bawarska|Gizeli]], żony Stefana I<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 389.</ref>. Podobnie też za córkę Gejzy uchodziła [[Scholastyka (opatka)|Scholastyka]], pierwsza opatka św. Lamberta w Somlóvásárhely<ref name=autonazwa1 />; obecnie przyjmuje się, że była jego daleką krewną<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 391.</ref>.
 
Istniała też hipoteza, że córką Gejzy była żona hrabiego Sizza z Turyngii i matka [[Gunter z Dobrowody|Guntera z Dobrowody]]<ref name=autonazwa1>''Europäische Stammtafeln'', II 153</ref>. Obecnie przyjmuje się, że Gunter urodził się około 955 roku (a więc był mniej więcej rówieśnikiem Gejzy i Sarolty) i był krewnym bawarskiej księżniczki [[Gizela Bawarska|Gizeli]], żony Stefana I<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 389.</ref>. Podobnie też za córkę Gejzy uchodziła [[Scholastyka (opatka)|Scholastyka]], pierwsza opatka św. Lamberta w Somlóvásárhely<ref name=autonazwa1 />; obecnie przyjmuje się, że była jego daleką krewną<ref>G. Györffy, ''Święty Stefan I'', s. 391.</ref>.
Linia 40: Linia 40:
 
|
 
|
 
{{Władca infobox
 
{{Władca infobox
  |władca            = Gejza
+
  |władca            = Géza (węg.)<br>Gejza (pol.)<br>Gejza (chor.)<br>Gejza (słow.)<br>Gejza (cz.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = książę Węgier
 
  |tytulatura        = książę Węgier
Linia 57: Linia 57:
 
  |1. następca      = [[Stefan I Święty]]
 
  |1. następca      = [[Stefan I Święty]]
 
  |dynastia          = [[Arpadowie]]
 
  |dynastia          = [[Arpadowie]]
 +
|państwo = [[Księstwo Węgier]]
 
  |data urodzenia    = ok. [[949]]
 
  |data urodzenia    = ok. [[949]]
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  

Aktualna wersja na dzień 11:57, 15 sty 2021

Plik:Nte-kir-geza.jpg
Pomnik Gejzy.

Géza (pol. Gejza, chor. Gejza, słow. Gejza, cz. Gejza) (* ok. 949, † 1 lutego 997) – książę węgierski z dynastii Arpadów, panował od ok. 970 roku. Był synem Taksonya, ojcem św. Stefana i bratem Michała. W 974 roku[1] przyjął chrzest w obrządku łacińskim[2] wraz z całą swoją rodziną.

Małżeństwo

Żoną Gejzy była Sarolta, córka księcia transylwańskiego, Gyuli.

W starszej historiografii utrzymywał się pogląd, że był żonaty z polską księżniczką Adelajdą Białą Kneginią; dziś ten pogląd został raczej definitywnie zarzucony przez naukę historyczną.

Potomstwo

Z małżeństwa Sarolty i Gejzy pochodzili:

  • Stefan I Święty, ur. ok. 975, zm. 1038 – książę Węgier od 997, król od 1001;
  •  nieznana z imienia córka, żona Gabriela Radomira, cara Bułgarii, oddalona przez męża około 1010 roku[3],
  •  nieznana z imienia córka (w starszych opracowaniach pojawia się hipoteza, że mogła nosić imię Maria[4]), od 1009 roku żona Ottona Orseolo, doży weneckiego,
  •  nieznana z imienia córka, według starszej literatury była żoną Samuela Aby, króla Węgier w latach 1041–1044[4]; obecnie większą popularnością cieszy się pogląd, że była matką Samuela Aby[5].

Za córkę Gejzy i Sarolty w starszej historiografii uchodziła nieznana z imienia Węgierka, druga żona Bolesława I Chrobrego[6]; obecnie ten pogląd zdaje się być porzucony przez badaczy[7].[8]

Istniała też hipoteza, że córką Gejzy była żona hrabiego Sizza z Turyngii i matka Guntera z Dobrowody[9]. Obecnie przyjmuje się, że Gunter urodził się około 955 roku (a więc był mniej więcej rówieśnikiem Gejzy i Sarolty) i był krewnym bawarskiej księżniczki Gizeli, żony Stefana I[10]. Podobnie też za córkę Gejzy uchodziła Scholastyka, pierwsza opatka św. Lamberta w Somlóvásárhely[9]; obecnie przyjmuje się, że była jego daleką krewną[11].

Przypisy

  1. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, s. 129.
  2. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 141, ISBN 83-85719-85-7.
  3. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 342-344.
  4. 4,0 4,1 W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
  5. S. A. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, s. 22; G. Györffy, Święty Stefan I, s. 124.
  6. O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895; W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
  7. Zob. K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Wrocław-Warszawa (1992).
  8. Uwaga 1: Obecnie coraz częściej pojawia się wśród badaczy tematu przekonanie, że drugą żoną Bolesława Chrobrego mogła być siostrą Sarolty, czyli szwagierką Gejzy. Jej imię prawdopodobnie brzmiało Karolda.
  9. 9,0 9,1 Europäische Stammtafeln, II 153
  10. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 389.
  11. G. Györffy, Święty Stefan I, s. 391.

Géza (węg.)
Gejza (pol.)
Gejza (chor.)
Gejza (słow.)
Gejza (cz.)

książę Węgier
Plik:Geza-ChroniconPictum.jpg
Książę Węgier
Okres od 970
do 997
Poprzednik Taksony
Następca Stefan I Święty
Dane biograficzne
Dynastia Arpadowie
Państwo Księstwo Węgier
Urodziny ok. 949
Śmierć 1 lutego 997
Ojciec Taksony
Żona Sarolta
Dzieci Stefan I Święty, Grimalda, Nn