Bonifacy VIII: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | '''Bonifacy VIII''' ([[łacina|łac.]] ''Bonifacius VIII'', właśc. '''Benedetto Caetani''' lub '''Benedetto Gaetani''' | + | '''Bonifacy VIII''' ([[łacina|łac.]] ''Bonifacius VIII'', właśc. '''Benedetto Caetani''' lub '''Benedetto Gaetani''' (* ok.1235 w Anagni, † 11 października 1303 w Rzymie)<ref name="Kelly">John N. D. Kelly: ''Encyklopedia papieży''. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 291-294. ISBN 83-06-02633-0.</ref> – [[papież]] w okresie od 24 grudnia 1294 do 11 października 1303<ref name="Wollpert">Rudolf Fischer-Wollpert: ''Leksykon papieży''. Kraków: Znak, 1996, s. 105-106. ISBN 83-7006-437-X.</ref>. |
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
=== Wczesne życie === | === Wczesne życie === | ||
| − | Caetani urodził się w [[Anagni]], w arystokratycznej rodzinie z [[Kampania (region)|Kampanii]]<ref name="Kelly" />. Studiował prawo w [[Bolonia|Bolonii]]<ref name="Kelly" />. W 1281 roku został [[kardynał]]em diakonem San Nicola in Carcere, a dziesięć lat później otrzymał [[sakrament święceń|święcenia kapłańskie]] i został kardynałem prezbiterem [[Bazylika św. Sylwestra i św. Marcina w Monti|Santi Silvestro e Martino ai Monti]] | + | Caetani urodził się w [[Anagni]], w arystokratycznej rodzinie z [[Kampania (region)|Kampanii]]<ref name="Kelly" />. Studiował prawo w [[Bolonia|Bolonii]]<ref name="Kelly" />. W 1281 roku został [[kardynał]]em diakonem San Nicola in Carcere, a dziesięć lat później otrzymał [[sakrament święceń|święcenia kapłańskie]] i został kardynałem prezbiterem [[Bazylika św. Sylwestra i św. Marcina w Monti|Santi Silvestro e Martino ai Monti]]<ref name="Wollpert" />. |
| − | Gorąco namawiał [[Celestyn V|Celestyna V]] do abdykacji | + | Gorąco namawiał [[Celestyn V|Celestyna V]] do abdykacji<ref name="Wollpert" />. |
===Konklawe === | ===Konklawe === | ||
| − | + | ||
Gdy to nastąpiło, kardynałowie zebrali się 10 dni później i wybrali Caetaniego w trzecim głosowaniu<ref name="Kelly" />. | Gdy to nastąpiło, kardynałowie zebrali się 10 dni później i wybrali Caetaniego w trzecim głosowaniu<ref name="Kelly" />. | ||
| Linia 29: | Linia 29: | ||
Ponieważ Bonifacy odnosił sukcesy na arenie międzynarodowej, często był angażowany w rozwiązywanie sporów<ref name="Kelly" />. W 1295 rozpoczął pertraktacje pomiędzy [[Karol II Andegaweński|Karolem II]], a [[Fryderyk II Sycylijski|Fryderykiem II]] o panowanie na [[Sycylia|Sycylii]]<ref name="Kelly" />. Spór zakończył się w 1302 roku, pokojem w [[Caltabellotta]], który zakładał niezależność wyspy, pod władaniem Fryderyka<ref name="Kelly" />. Pośredniczenie w sporach, którego podejmował się Bonifacy jako papież, w większości zakończyły się fiaskiem, m.in. zachowanie niezależności Szkocji od Anglii czy pozyskanie korony węgierskiej dla [[Karol Robert|Karola Roberta]]<ref name="Kelly" />. | Ponieważ Bonifacy odnosił sukcesy na arenie międzynarodowej, często był angażowany w rozwiązywanie sporów<ref name="Kelly" />. W 1295 rozpoczął pertraktacje pomiędzy [[Karol II Andegaweński|Karolem II]], a [[Fryderyk II Sycylijski|Fryderykiem II]] o panowanie na [[Sycylia|Sycylii]]<ref name="Kelly" />. Spór zakończył się w 1302 roku, pokojem w [[Caltabellotta]], który zakładał niezależność wyspy, pod władaniem Fryderyka<ref name="Kelly" />. Pośredniczenie w sporach, którego podejmował się Bonifacy jako papież, w większości zakończyły się fiaskiem, m.in. zachowanie niezależności Szkocji od Anglii czy pozyskanie korony węgierskiej dla [[Karol Robert|Karola Roberta]]<ref name="Kelly" />. | ||
| − | Bonifacy był pierwszym papieżem, który [[bulla|bullą]] ''Antiquorum habet'' ogłosił rok 1300 rokiem jubileuszowym | + | Bonifacy był pierwszym papieżem, który [[bulla|bullą]] ''Antiquorum habet'' ogłosił rok 1300 rokiem jubileuszowym<ref name="Wollpert" /> dla wszystkich pielgrzymów odwiedzających grób świętego Piotra (dla Włochów pobyt trzydziestodniowy, dla pozostałych piętnastodniowy). Papież zapowiedział [[odpust|odpust zupełny]]<ref name="Kelly" />, co było nowością, ponieważ do tej pory odpust zupełny dotyczył wyłącznie uczestników [[wyprawy krzyżowe|wypraw krzyżowych]]. [[Giovanni Villani]], kronikarz Florencji, napisał na podstawie własnych obserwacji, że do Rzymu przybywało codziennie około 30 000 pielgrzymów, zaś ofiary były tak duże, że dwóch kleryków przez cały czas musiało zbierać pieniądze grabiami. Wśród pielgrzymów z Polski był również [[Władysław I Łokietek|Władysław Łokietek]]<ref name="Gierowski">Józef Andrzej Gierowski: ''Historia Włoch''. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 99. ISBN 83-04-01943-4.</ref>. |
| − | Pontyfikat Bonifacego upłynął pod znakiem konfliktu z [[władcy Francji|królem Francji]] [[Filip IV Piękny|Filipem IV Pięknym]] | + | Pontyfikat Bonifacego upłynął pod znakiem konfliktu z [[władcy Francji|królem Francji]] [[Filip IV Piękny|Filipem IV Pięknym]]<ref name="Wollpert" />. Filip, uwikłany w walki z Anglikami, finansował działania wojenne z podatku nałożonego na duchownych<ref name="Kelly" />. Bonifacy potępił te praktyki bullą ''Clericis laicos'' z 1296, a w odpowiedzi Filip zakazał wywożenia złota i innych cennych towarów z Królestwa Francji<ref name="Kelly" />. Papież nie mógł więc pobierać [[świętopietrze|świętopietrza]] z Francji, co spowodowało, iż w zamian za zniesienie ograniczeń Bonifacy przyznał Filipowi prawo do pobierania podatku od kleru. W roku 1298 wydał trzecią cześć korpusu prawa kanonicznego ''Sextus''<ref name="Kelly" />. Papieżowi groził także bunt ze strony rodu [[Colonna (ród)|Colonnów]]<ref name="Kelly" />. Poparli oni wprawdzie jego kandydaturę na [[konklawe]], jednak wkrótce rozczarowali się jego autokratycznymi rządami i zaczęli rozsiewać oszczerstwa przeciw Bonifacemu (oskarżali go o nielegalne objęcie [[Stolica Apostolska|Stolicy Piotrowej]] oraz o zamordowanie swojego poprzednika)<ref name="Kelly" />. |
| − | W roku 1302 Bonifacy wydał bullę ''[[Unam Sanctam]]'', w której zawarł fundamentalne poglądy dla przyszłości Kościoła | + | W roku 1302 Bonifacy wydał bullę ''[[Unam Sanctam]]'', w której zawarł fundamentalne poglądy dla przyszłości Kościoła<ref name="Wollpert" />: |
* niezależność władzy świeckiej od duchowej jest herezją [[manicheizm|manichejską]]; | * niezależność władzy świeckiej od duchowej jest herezją [[manicheizm|manichejską]]; | ||
* poza Kościołem katolickim nie ma zbawienia ani odpuszczenia grzechów; | * poza Kościołem katolickim nie ma zbawienia ani odpuszczenia grzechów; | ||
| Linia 41: | Linia 41: | ||
Bulla wywołała furię Filipa IV. Oskarżył on Bonifacego o nadużycia seksualne (m.in. biseksualizm i pedofilię), bluźnierstwa ([[Eucharystia (sakrament)|Eucharystia]] miała być dla niego tylko "mąką i wodą", niewiara w życie pozagrobowe, konszachty z diabłem, twierdzenie, iż grzechy cielesne nie są grzechami), zamordowanie Celestyna V, kupczenie godnościami kościelnymi, jedzenie mięsa w okresie postu, uzurpację urzędu papieskiego i [[herezja|herezję]]<ref name="Kelly" />. | Bulla wywołała furię Filipa IV. Oskarżył on Bonifacego o nadużycia seksualne (m.in. biseksualizm i pedofilię), bluźnierstwa ([[Eucharystia (sakrament)|Eucharystia]] miała być dla niego tylko "mąką i wodą", niewiara w życie pozagrobowe, konszachty z diabłem, twierdzenie, iż grzechy cielesne nie są grzechami), zamordowanie Celestyna V, kupczenie godnościami kościelnymi, jedzenie mięsa w okresie postu, uzurpację urzędu papieskiego i [[herezja|herezję]]<ref name="Kelly" />. | ||
| − | Filip zwołał latem 1303 r. sąd nad Bonifacym, na który zawezwano również papieża (który się nie stawił)<ref name="Kelly" />. Król wysłał zatem więc swojego zaufanego doradcę [[Guillaume de Nogaret|Wilhelma Nogareta]] z 1600 zbrojnych by aresztował papieża<ref name="Kelly" />. Bonifacy uciekł z Rzymu do rodowego pałacu Gaetanich na skale Anagni, ale i tam dopadł go Nogaret. Legista zażądał ustąpienia Bonifacego, na co papież zdecydowanie odmówił. Bonifacy został uratowany przez mieszkańców, którzy wypędzili Nogareta<ref name="Kelly" />. Wkrótce potem papież powrócił do Rzymu, jednak w wyniku słabości psychicznej i fizycznej, zmarł 12 października<ref name="Kelly" />. Pochowano go w krypcie [[Bazylika św. Piotra na Watykanie|Bazyliki św. Piotra]]. W roku 1305 otworzono jego grób, okazało się, że ciało papieża nie uległo [[rozpad gnilny|rozkładowi]]. Nie ugasiło to wściekłości Filipa IV, który kazał papieżowi [[Klemens V|Klemensowi V]] wykopać zwłoki Bonifacego i spalić je na stosie | + | Filip zwołał latem 1303 r. sąd nad Bonifacym, na który zawezwano również papieża (który się nie stawił)<ref name="Kelly" />. Król wysłał zatem więc swojego zaufanego doradcę [[Guillaume de Nogaret|Wilhelma Nogareta]] z 1600 zbrojnych by aresztował papieża<ref name="Kelly" />. Bonifacy uciekł z Rzymu do rodowego pałacu Gaetanich na skale Anagni, ale i tam dopadł go Nogaret. Legista zażądał ustąpienia Bonifacego, na co papież zdecydowanie odmówił. Bonifacy został uratowany przez mieszkańców, którzy wypędzili Nogareta<ref name="Kelly" />. Wkrótce potem papież powrócił do Rzymu, jednak w wyniku słabości psychicznej i fizycznej, zmarł 12 października<ref name="Kelly" />. Pochowano go w krypcie [[Bazylika św. Piotra na Watykanie|Bazyliki św. Piotra]]. W roku 1305 otworzono jego grób, okazało się, że ciało papieża nie uległo [[rozpad gnilny|rozkładowi]]. Nie ugasiło to wściekłości Filipa IV, który kazał papieżowi [[Klemens V|Klemensowi V]] wykopać zwłoki Bonifacego i spalić je na stosie<sup>[[potrzebne źródło]]</sup>. |
| − | Przez historyków jest oceniany jako mądry, władczy, decyzyjny | + | Przez historyków jest oceniany jako mądry, władczy, decyzyjny<ref name="Wollpert" />, niesympatyczny, zachłanny i okrutny<ref name="Kelly" />. |
== Bonifacy VIII w literaturze == | == Bonifacy VIII w literaturze == | ||
| Linia 56: | Linia 56: | ||
* Kazimierz Chłędowski, ''Rzym – Ludzie Odrodzenia'', Warszawa 1957. | * Kazimierz Chłędowski, ''Rzym – Ludzie Odrodzenia'', Warszawa 1957. | ||
* [[Philip Schaff]], ''History of the Christian Church'', vol. vi, Grand Rapids, 1994 (reprint). | * [[Philip Schaff]], ''History of the Christian Church'', vol. vi, Grand Rapids, 1994 (reprint). | ||
| − | * | + | * [http://www.newadvent.org/cathen/02662a.htm Pope Boniface VIII] (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-02-24]. |
| + | * Alain Demurger, ''Templariusze. Proces 1307-1314'', Wydawnictwo Astra: Kraków 2018 | ||
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||
| Linia 69: | Linia 70: | ||
|tytuł = Papież | |tytuł = Papież | ||
|grafika = Bonifatius viii papst.jpg | |grafika = Bonifatius viii papst.jpg | ||
| + | |opis grafiki = | ||
|herb = C o a Bonifacio VIII.svg | |herb = C o a Bonifacio VIII.svg | ||
|opis herbu = | |opis herbu = | ||
| Linia 102: | Linia 104: | ||
|data laicyzacji = | |data laicyzacji = | ||
|grafika 2 = | |grafika 2 = | ||
| − | |opis grafiki | + | |opis grafiki 2 = |
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
| Linia 113: | Linia 115: | ||
|} | |} | ||
| − | {{SORTUJ:Bonifacy 08}} | + | {{SORTUJ:Papieże, Bonifacy 08}} |
[[Kategoria:Papieże]] | [[Kategoria:Papieże]] | ||
Aktualna wersja na dzień 12:15, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Bonifacy VIII (łac. Bonifacius VIII, właśc. Benedetto Caetani lub Benedetto Gaetani (* ok.1235 w Anagni, † 11 października 1303 w Rzymie)[1] – papież w okresie od 24 grudnia 1294 do 11 października 1303[2]. Spis treściŻyciorysWczesne życieCaetani urodził się w Anagni, w arystokratycznej rodzinie z Kampanii[1]. Studiował prawo w Bolonii[1]. W 1281 roku został kardynałem diakonem San Nicola in Carcere, a dziesięć lat później otrzymał święcenia kapłańskie i został kardynałem prezbiterem Santi Silvestro e Martino ai Monti[2]. Gorąco namawiał Celestyna V do abdykacji[2]. KonklaweGdy to nastąpiło, kardynałowie zebrali się 10 dni później i wybrali Caetaniego w trzecim głosowaniu[1]. PontyfikatPonieważ Bonifacy odnosił sukcesy na arenie międzynarodowej, często był angażowany w rozwiązywanie sporów[1]. W 1295 rozpoczął pertraktacje pomiędzy Karolem II, a Fryderykiem II o panowanie na Sycylii[1]. Spór zakończył się w 1302 roku, pokojem w Caltabellotta, który zakładał niezależność wyspy, pod władaniem Fryderyka[1]. Pośredniczenie w sporach, którego podejmował się Bonifacy jako papież, w większości zakończyły się fiaskiem, m.in. zachowanie niezależności Szkocji od Anglii czy pozyskanie korony węgierskiej dla Karola Roberta[1]. Bonifacy był pierwszym papieżem, który bullą Antiquorum habet ogłosił rok 1300 rokiem jubileuszowym[2] dla wszystkich pielgrzymów odwiedzających grób świętego Piotra (dla Włochów pobyt trzydziestodniowy, dla pozostałych piętnastodniowy). Papież zapowiedział odpust zupełny[1], co było nowością, ponieważ do tej pory odpust zupełny dotyczył wyłącznie uczestników wypraw krzyżowych. Giovanni Villani, kronikarz Florencji, napisał na podstawie własnych obserwacji, że do Rzymu przybywało codziennie około 30 000 pielgrzymów, zaś ofiary były tak duże, że dwóch kleryków przez cały czas musiało zbierać pieniądze grabiami. Wśród pielgrzymów z Polski był również Władysław Łokietek[3]. Pontyfikat Bonifacego upłynął pod znakiem konfliktu z królem Francji Filipem IV Pięknym[2]. Filip, uwikłany w walki z Anglikami, finansował działania wojenne z podatku nałożonego na duchownych[1]. Bonifacy potępił te praktyki bullą Clericis laicos z 1296, a w odpowiedzi Filip zakazał wywożenia złota i innych cennych towarów z Królestwa Francji[1]. Papież nie mógł więc pobierać świętopietrza z Francji, co spowodowało, iż w zamian za zniesienie ograniczeń Bonifacy przyznał Filipowi prawo do pobierania podatku od kleru. W roku 1298 wydał trzecią cześć korpusu prawa kanonicznego Sextus[1]. Papieżowi groził także bunt ze strony rodu Colonnów[1]. Poparli oni wprawdzie jego kandydaturę na konklawe, jednak wkrótce rozczarowali się jego autokratycznymi rządami i zaczęli rozsiewać oszczerstwa przeciw Bonifacemu (oskarżali go o nielegalne objęcie Stolicy Piotrowej oraz o zamordowanie swojego poprzednika)[1]. W roku 1302 Bonifacy wydał bullę Unam Sanctam, w której zawarł fundamentalne poglądy dla przyszłości Kościoła[2]:
Bulla wywołała furię Filipa IV. Oskarżył on Bonifacego o nadużycia seksualne (m.in. biseksualizm i pedofilię), bluźnierstwa (Eucharystia miała być dla niego tylko "mąką i wodą", niewiara w życie pozagrobowe, konszachty z diabłem, twierdzenie, iż grzechy cielesne nie są grzechami), zamordowanie Celestyna V, kupczenie godnościami kościelnymi, jedzenie mięsa w okresie postu, uzurpację urzędu papieskiego i herezję[1]. Filip zwołał latem 1303 r. sąd nad Bonifacym, na który zawezwano również papieża (który się nie stawił)[1]. Król wysłał zatem więc swojego zaufanego doradcę Wilhelma Nogareta z 1600 zbrojnych by aresztował papieża[1]. Bonifacy uciekł z Rzymu do rodowego pałacu Gaetanich na skale Anagni, ale i tam dopadł go Nogaret. Legista zażądał ustąpienia Bonifacego, na co papież zdecydowanie odmówił. Bonifacy został uratowany przez mieszkańców, którzy wypędzili Nogareta[1]. Wkrótce potem papież powrócił do Rzymu, jednak w wyniku słabości psychicznej i fizycznej, zmarł 12 października[1]. Pochowano go w krypcie Bazyliki św. Piotra. W roku 1305 otworzono jego grób, okazało się, że ciało papieża nie uległo rozkładowi. Nie ugasiło to wściekłości Filipa IV, który kazał papieżowi Klemensowi V wykopać zwłoki Bonifacego i spalić je na stosiepotrzebne źródło. Przez historyków jest oceniany jako mądry, władczy, decyzyjny[2], niesympatyczny, zachłanny i okrutny[1]. Bonifacy VIII w literaturzeBonifacy sportretowany został w Boskiej komedii Dantego – gdzie poeta nazywa go księciem nowożytnych faryzeuszy i wyznacza mu miejsce w jednym z najniższych kręgów piekła, gdzie przebywać ma razem z innymi świętokupcami – papieżem Mikołajem III oraz Klemensem V. Po śmierci Bonifacego VIII powstało popularne powiedzenie, które później stosowano wobec kilku innych papieży (m.in. Leona X): Przyszedł jak lis, rządził jak lew, zdechł jako pies (łac. Intravit ut vulpes, regnavit ut leo, mortuus est sicut canis.) Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
