Węgierska okupacja Widyna: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | + | '''Węgierska okupacja Widyna''' była okresem w historii miasta i regionu Widina, dziś w północno-zachodniej Bułgarii, gdy to nazywano go [[Banat Bułgarii|banatem Bułgarii]] pod panowaniem króla Węgier [[I. Lajos|Ludwika I]] w latach 1365-1369<ref name=enc1>Tringli, István (1997). [http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/index6.html "Knight kings: the Anjou and Sigismund age in Hungary: Neighbouring countries and provinces"]. Encyclopaedia Humana Hungarica 03. [dostęp:2008-11-14]. „''Część bliższa Węgrom należała do bułgarskiego cara Widyna (Bodony). Ludwik Wielki okupował ten stan w 1365 r., a do 1369 r. kierował nim gubernator węgierski, z tytułem bana Bułgarii.''”</ref>. | |
== Krótka wojna == | == Krótka wojna == | ||
[[File:Baba Vida Klearchos 1.jpg|left|thumb|[[Baba Vida]], [[Vidin]]'s medieval fortress]] | [[File:Baba Vida Klearchos 1.jpg|left|thumb|[[Baba Vida]], [[Vidin]]'s medieval fortress]] | ||
| − | |||
| − | + | Przed rokiem 1359–1360 były spadkobierca korony bułgarskiej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Iwan_Stracimir Iwan Stracimir] ustanowił się władcą [[apanaż]]u widyńskiego [[Drugie carstwo bułgarskie|drugiego carstwa bułgarskiego]] i uczynił z niego w dużej mierze niezależną jednostkę. Na początku 1365 roku król Węgier [[I. Lajos|Ludwik I]], który podobnie jak jego poprzednicy między innymi tytułował się „królem Bułgarii” (''rex Bulgariae''), zażądał od Iwana uznania jego zwierzchnictwa i zostania jego wasalem. Po odmowie Stracimira węgierski król podjął kampanię mającą na celu podbicie caratu Widyn. 1 maja 1365 r. wyruszył z Węgier; dotarł do Widyna 30 maja i zdobył miasto 2 czerwca, po krótkim oblężeniu.<ref name=p202>Божилов, str. 202.</ref> | |
| − | Węgrzy wzięli Iwana | + | Węgrzy wzięli Iwana Stracimira i jego rodzinę do niewoli i uwięzili ich w twierdzy Humnik w Bosiljevo w Chorwacji. Wkrótce potem Węgrzy zajęli całą ziemię caratu Widyn (zwanego po węgiersku Bodony<ref name=enc1/>) i zamienili ją w prowincję [[Królestwo|Królestwa Węgier]] podlegającą banowi<ref name=enc1/>. Początkowo terenem zarządzał gubernator Pozsony [[Himfi Péter|Piotr Himfi]], a następnie [[Lackfi II. Dénes]], nazywany „wojewodą Siedmiogrodu, gubernatorem Widyna i [[ispán]]em komitatów Temes i Szolnok”<ref name=p202>Божилов, str. 202.</ref>. |
| − | |||
| − | |||
== Władza węgierska w Widynie == | == Władza węgierska w Widynie == | ||
| − | Po ustanowieniu władzy administracyjnej Węgrzy przystąpili do nawracania miejscowej ludności prawosławnej bułgarskiej na rzymskokatolicką z pomocą braci franciszkanów. Mimo swego krótkiego trwania była to jedna z najwcześniejszych diecezji misyjnych na Węgrzech. [ | + | Po ustanowieniu władzy administracyjnej Węgrzy przystąpili do nawracania miejscowej ludności prawosławnej bułgarskiej na rzymskokatolicką z pomocą braci franciszkanów. Mimo swego krótkiego trwania była to jedna z najwcześniejszych diecezji misyjnych na Węgrzech.<ref name=enc2>Rácz, György (1997). [http://mek.oszk.hu/01900/01949/html/index6.html "Knight kings: the Anjou and Sigismund age in Hungary: Church and society"]. Encyclopaedia Humana Hungarica 03. [dostęp:2008-11-14]. [„''Najstarsze węgierskie biskupstwo misyjne zostało założone przez Ludwika I w 1365 r. W Bodony (Widin, Bułgaria), które miało bardzo krótkie życie ...''”]</ref> Według danych węgierskich franciszkanie nawrócili 200.000 ludzi, czyli jedną trzecią ludności regionu; chociaż liczba ta jest uważana za rażąco przeszacowaną i nierealistyczną, wśród nawróconych z pewnością byli Iwan Sratsimir i jego rodzina królewska.<ref name=p202/> Ta religijna nietolerancja znalazła odzwierciedlenie w negatywnym, ludowym stosunku do węgierskiego zwierzchnictwa, o czym świadczy marginalna uwaga w ortodoksyjnej księdze religijnej z tego okresu: „Książka ta została napisana przez grzesznego i nieinteligentnego Dragana wraz z jego bratem Rayko w czasach, gdy Węgrzy rządzili Widynem i był to wielki ból dla ludzi w tym czasie. ”<ref>Божилов, str. 209, note 61.</ref> |
| − | + | Ojciec [https://pl.wikipedia.org/wiki/Iwan_Stracimir Iwana Stracimir], car [https://pl.wikipedia.org/wiki/Iwan_Aleksander Iwan Aleksander], władca Bułgarii w Tyrnowie, nie mógł nic zrobić, aby powstrzymać węgierską inwazję i schwytanie jego syna. Jednak kilka lat później wykorzystał zatrzymanie cesarza bizantyjskiego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_V_Paleolog Jana V Paleologa] w Widynie i kampanię hrabiego sabaudzkiego [https://pl.wikipedia.org/wiki/Amadeusz_VI_Zielony_Hrabia Amadeusza VI] na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego w celu zorganizowania koalicji prawosławnej i ocalenia Widyna. Za przystąpienie do sojuszu Iwan Aleksander zaoferował cesarzowi bizantyjskiemu porty Morza Czarnego na południe od Nesebyru (Messembria); W zamian Jan V musiał jednak zapłacić 180.000 florenów hospodarowi wołoskiemu [https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_I_Samoder%C5%BCec Władysławowi I Samoderżeca]. Hospodar wołoski miał w zamian zająć Widyn i oddać go Iwanowi Aleksandrowi.<ref name=p202/> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Koniec banatu == | == Koniec banatu == | ||
| − | W 1369 r. | + | W 1369 r. zakończyła się węgierska okupacja Widyna. Chociaż początkowa kampania nie zakończyła się pełnym sukcesem, ponieważ Węgrzy odzyskali miasto, późniejsze negocjacje między Królestwem Węgier a sojusznikami Iwana Aleksandra, Władysławem I i [https://en.wikipedia.org/wiki/Dobrotitsa Dobroticą], despotą półniezależnego księstwa [https://pl.wikipedia.org/wiki/Despotat_Dobrud%C5%BCy Despotatu Karwuny], doprowadziły do powrót miasta w posiadanie bułgarskie.<ref name=p202/> Uważa się, że jesienią 1369 r. ponownie został władcą regionu Iwan Stracimir.<ref name=p203>Божилов, str. 203.</ref> |
| − | |||
| − | |||
== Lista banów == | == Lista banów == | ||
| Linia 55: | Linia 46: | ||
| rowspan="2" | '''1365–1366''' | | rowspan="2" | '''1365–1366''' | ||
| [[Lackfi I. Imre]] | | [[Lackfi I. Imre]] | ||
| − | | Komandant Widyna; także [koniuszy królewski]] (1359–1367), kasztelan zamków: [[Mehadia|Miháld]] [[Caransebeș|Karánsebes]] (1365–1366) | + | | Komandant Widyna; także [[koniuszy królewski]] (1359–1367), kasztelan zamków: [[Mehadia|Miháld]] [[Caransebeș|Karánsebes]] (1365–1366) |
| − | | <ref name='Engel_34'>Engel 1996, | + | | <ref name='Engel_34'>Engel 1996, str. 34.</ref><ref name='Markó_237'>Markó 2006, str. 237.</ref> |
|- | |- | ||
| [[Lackfi II. Dénes]] | | [[Lackfi II. Dénes]] | ||
| Komandant Widyna; także [[Wojewoda Siedmiogrodu]] (1359–1367) i ''ispán'' kimitatu [[Temes]] (1365–1367) | | Komandant Widyna; także [[Wojewoda Siedmiogrodu]] (1359–1367) i ''ispán'' kimitatu [[Temes]] (1365–1367) | ||
| − | | <ref name='Engel_34'/><ref name='Markó_412'>Markó 2006, | + | | <ref name='Engel_34'/><ref name='Markó_412'>Markó 2006, str. 412.</ref> |
|- | |- | ||
| '''1366–1369''' | | '''1366–1369''' | ||
| [[Himfi Benedek]] | | [[Himfi Benedek]] | ||
| razem z Kórógyi László (1366–1368); także ''ispán'' komitatów: [[Temes]] (1366–1369), [[Krassó]] i [[Keve]] (1366–1367). Jego zastępcą był jego młodszy brat, [[Himfi Péter]] | | razem z Kórógyi László (1366–1368); także ''ispán'' komitatów: [[Temes]] (1366–1369), [[Krassó]] i [[Keve]] (1366–1367). Jego zastępcą był jego młodszy brat, [[Himfi Péter]] | ||
| − | | <ref name='Engel_34'/><ref name='Engel_35'>Engel 1996, | + | | <ref name='Engel_34'/><ref name='Engel_35'>Engel 1996, str. 35.</ref> |
|- | |- | ||
| '''1366–1368''' | | '''1366–1368''' | ||
| [[Kórógyi László]] | | [[Kórógyi László]] | ||
| − | | razem z Himfi | + | | razem z [[Himfi Benedek]]iem (1366–1369) |
| <ref name='Engel_35'/> | | <ref name='Engel_35'/> | ||
|} | |} | ||
| Linia 79: | Linia 70: | ||
* Божилов, Иван (1994). "Иван Срацимир, цар във Видин (1352/1353 — 1396)". ''Фамилията на Асеневци (1186–1460). Генеалогия и просопография'' (po bułgarsku). София: Българска академия на науките. ISBN 954-430-264-6. OCLC 38087158. | * Божилов, Иван (1994). "Иван Срацимир, цар във Видин (1352/1353 — 1396)". ''Фамилията на Асеневци (1186–1460). Генеалогия и просопография'' (po bułgarsku). София: Българска академия на науките. ISBN 954-430-264-6. OCLC 38087158. | ||
| − | * | + | * Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Archeologia świecka Węgier, 1301–1457, tom I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 963-8312-44-0. |
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [[''Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech od króla św. Stefana do naszych czasów: Encyklopedia biograficzna'']. II wydanie, Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1. | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [[''Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech od króla św. Stefana do naszych czasów: Encyklopedia biograficzna'']. II wydanie, Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1. | ||
| Linia 127: | Linia 118: | ||
|forma_de_gobierno = monarchia | |forma_de_gobierno = monarchia | ||
|título_líder = Ban | |título_líder = Ban | ||
| − | |líder1 = <small>[[ | + | |líder1 = <small><small>[[Lackfi I. Imre]] i [[Lackfi II. Dénes]]</small></small> |
| − | |año_líder1 = [[ | + | |año_líder1 = [[1365]]–[[1366]] |
| − | |líder2 = [[ | + | |líder2 = <small><small>[[Himfi Benedek]] i [[Kórógyi László]]</small></small> |
| − | |año_líder2 = [[ | + | |año_líder2 = [[1366]]–[[1369]] |
|título_gobernante = | |título_gobernante = | ||
|gobernante1 = | |gobernante1 = | ||
| Linia 203: | Linia 194: | ||
|} | |} | ||
| − | [[ | + | {{SORTUJ:Banat, Bułgaria}} |
| − | [[ | + | |
| + | [[Kategoria:Banaty Królestwa Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Historia]] | ||
| + | [[Kategoria:Historyczne regiony Królestwa Węgier]] | ||
Aktualna wersja na dzień 12:43, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Węgierska okupacja Widyna była okresem w historii miasta i regionu Widina, dziś w północno-zachodniej Bułgarii, gdy to nazywano go banatem Bułgarii pod panowaniem króla Węgier Ludwika I w latach 1365-1369[1]. Spis treściKrótka wojnaPrzed rokiem 1359–1360 były spadkobierca korony bułgarskiej Iwan Stracimir ustanowił się władcą apanażu widyńskiego drugiego carstwa bułgarskiego i uczynił z niego w dużej mierze niezależną jednostkę. Na początku 1365 roku król Węgier Ludwik I, który podobnie jak jego poprzednicy między innymi tytułował się „królem Bułgarii” (rex Bulgariae), zażądał od Iwana uznania jego zwierzchnictwa i zostania jego wasalem. Po odmowie Stracimira węgierski król podjął kampanię mającą na celu podbicie caratu Widyn. 1 maja 1365 r. wyruszył z Węgier; dotarł do Widyna 30 maja i zdobył miasto 2 czerwca, po krótkim oblężeniu.[2] Węgrzy wzięli Iwana Stracimira i jego rodzinę do niewoli i uwięzili ich w twierdzy Humnik w Bosiljevo w Chorwacji. Wkrótce potem Węgrzy zajęli całą ziemię caratu Widyn (zwanego po węgiersku Bodony[1]) i zamienili ją w prowincję Królestwa Węgier podlegającą banowi[1]. Początkowo terenem zarządzał gubernator Pozsony Piotr Himfi, a następnie Lackfi II. Dénes, nazywany „wojewodą Siedmiogrodu, gubernatorem Widyna i ispánem komitatów Temes i Szolnok”[2]. Władza węgierska w WidyniePo ustanowieniu władzy administracyjnej Węgrzy przystąpili do nawracania miejscowej ludności prawosławnej bułgarskiej na rzymskokatolicką z pomocą braci franciszkanów. Mimo swego krótkiego trwania była to jedna z najwcześniejszych diecezji misyjnych na Węgrzech.[3] Według danych węgierskich franciszkanie nawrócili 200.000 ludzi, czyli jedną trzecią ludności regionu; chociaż liczba ta jest uważana za rażąco przeszacowaną i nierealistyczną, wśród nawróconych z pewnością byli Iwan Sratsimir i jego rodzina królewska.[2] Ta religijna nietolerancja znalazła odzwierciedlenie w negatywnym, ludowym stosunku do węgierskiego zwierzchnictwa, o czym świadczy marginalna uwaga w ortodoksyjnej księdze religijnej z tego okresu: „Książka ta została napisana przez grzesznego i nieinteligentnego Dragana wraz z jego bratem Rayko w czasach, gdy Węgrzy rządzili Widynem i był to wielki ból dla ludzi w tym czasie. ”[4] Ojciec Iwana Stracimir, car Iwan Aleksander, władca Bułgarii w Tyrnowie, nie mógł nic zrobić, aby powstrzymać węgierską inwazję i schwytanie jego syna. Jednak kilka lat później wykorzystał zatrzymanie cesarza bizantyjskiego Jana V Paleologa w Widynie i kampanię hrabiego sabaudzkiego Amadeusza VI na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego w celu zorganizowania koalicji prawosławnej i ocalenia Widyna. Za przystąpienie do sojuszu Iwan Aleksander zaoferował cesarzowi bizantyjskiemu porty Morza Czarnego na południe od Nesebyru (Messembria); W zamian Jan V musiał jednak zapłacić 180.000 florenów hospodarowi wołoskiemu Władysławowi I Samoderżeca. Hospodar wołoski miał w zamian zająć Widyn i oddać go Iwanowi Aleksandrowi.[2] Koniec banatuW 1369 r. zakończyła się węgierska okupacja Widyna. Chociaż początkowa kampania nie zakończyła się pełnym sukcesem, ponieważ Węgrzy odzyskali miasto, późniejsze negocjacje między Królestwem Węgier a sojusznikami Iwana Aleksandra, Władysławem I i Dobroticą, despotą półniezależnego księstwa Despotatu Karwuny, doprowadziły do powrót miasta w posiadanie bułgarskie.[2] Uważa się, że jesienią 1369 r. ponownie został władcą regionu Iwan Stracimir.[5] Lista banów
Przypisy
Bibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.png){kind=link}
.svg){kind=link}
