Ernuszt Zsigmond: Różnice pomiędzy wersjami

	Ernuszt Zsigmond
	Coat-of-arms of Sigismund Ernuszt; Coat-of-arms of Sigismund Ernuszt
Państwo	WD: {{#property:P17}}
Urodziny	data nieznana
Śmierć	lato 1505
Miejsce	Pécs
	biskup Pécs
Okres sprawowania	ok.1445 – lato 1505
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	rzymskokatolicki

	Ernuszt Zsigmond (węg.)
	Ernuszt Zsigmond (węg.)
	Skarbnik królewski
Okres	od 1494; do 1496
Poprzednik	Szegedi Lukács
Następca	Wemeri Zsigmond
	Dane biograficzne
Rodzina	Ernuszt
Pochodzenie	żydowskie
Państwo	Królestwo Węgier
Urodziny	data nieznana
Miejsce	ok.1518
Śmierć	1540
Ojciec	I. János
Matka	N Katalin

Aktualna wersja na dzień 12:47, 15 sty 2021

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik:	Biskup Pécs (1473–1505)	Następca:
Janus Pannonius	Biskup Pécs (1473–1505)	Szatmári I. György

Poprzednik:	Skarbnik królewski (1494 – 1496)	Następca:
Szegedi Lukács	Skarbnik królewski (1494 – 1496)	Wemeri Zsigmond

Poprzednik:	Ban Dalmacji i Chorwacji (1494–1496) Współrządzący: Kanizsai III. László (1494–1495) i Corvin János (1495–1498)	Następca:
Derencsényi Imre & Both János		wakat

Poprzednik:	Ban Slawonii (1494–1498) Współrządzący: Kanizsai III. László (1494–1495) i Kanizsai György (1497–1498)	Następca:
Kanizsai György		Corvin János

Ernuszt Zsigmond csáktornyai (* ok.1445, † lato 1505), węgierski duchowny, biskup Peczu (1473−1505). Zsigmond był także Ban Dalmacji i Chorwacji (1494−1496) i banem Slawonii (1494−1498). Syn Jana I, nawróconego Żyda, który swoją karierę jako celnik rozpoczął za panowania króla Węgier Macieja Korwina. Zsigmond studiował na uniwersytetach w Wiedniu i Ferrarze na początku lat 70. Kiedy król mianował go biskupem Peczu, Stolica Apostolska potwierdziła go jako administratora diecezji, ale teraz prawdopodobnie nigdy nie został wyświęcony na biskupa. Król Maciej w 1486 r. zlecił mu także administrację nowo zdobytym Arcyksięstwem Austrii.

Po śmierci Macieja był jedynym biskupem, który poparł kandydaturę nieślubnego syna Macieja, Jana Korwina, na tron. Po klęsce zjednoczonych armii zwolenników Korwina złożyli oni przysięgę wierności Władysławowi Jagiellończykowi. Nowy król mianował go mistrzem skarbu w 1494 r., lecz został zwolniony po oskarżeniu go o defraudację na sejmie węgierskim w 1496 r. Za jego kadencji katedra i zamek w Peczu zostały odnowione. Jego trzej słudzy udusili go, by przejąć jego majątek.

Wczesne życie

Zsigmond był starszym synem Jana I (znanego również jako János Hampó) i jego żony Katarin.^[1] Urodził się około 1445 roku.^[1] Jego ojciec był Żydem z Wiednia, który przeniósł się do Budy.^[2] Konwersji na katolicyzm dokonał w 1457 roku.^[3]^[4] Dziesięć lat później Maciej Korwin, król Węgier, uczynił go mistrzem skarbu.^[2]

Zsigmond rozpoczął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim w 1470 roku lub krótko przed nim.^[1] W tym samym czasie został rektorem Kapituły Budafelhévíz^[1]. Studiował na Uniwersytecie w Ferrarze w latach 1471–1473^[1]. Jeden z jego profesorów, Ludovico Carbone, opublikował swoje rozmowy o Macieju Korwinie jako dialog literacki.^[5] Zsigmond był znany ze swojej erudycji wśród renesansowych humanistów, którzy odwiedzili Węgry pod koniec XV wieku.^[1]

Biskup

Doradca Macieja Korwina

Król Maciej mianował Zsigmonda biskupem Peczu we wrześniu 1473 roku, chociaż nie został wyświęcony na kapłana^[1]. Król podarował mu także zamek królewski w Peczu^[1]. Trzy miesiące później Stolica Apostolska uczyniła Zsigmonda administratorem apostolskim diecezji.^[1] Jego ojciec, który zmarł w 1476 r., w swojej ostatniej woli wezwał go do przyjęcia święceń kapłańskich, ale nie ma żadnych dokumentów potwierdzających, że rzeczywiście przyjął sakrament. Zsigmond rozpoczął renowację katedry w Peczu na prośbę swojego umierającego ojca.^[6] Ufortyfikował także swój zamek w Đurđevac.^[7]

Kapituła Székesfehérvár utrudniła kanoniczne wizyty Zsigmonda w jej posiadłościach w biskupstwie Peczu i zabroniła miejscowym księżom uczęszczania na synody biskupie^[8]. Kapituła podkreśliła, że jej majątki są wyłączone spod jurysdykcji wszystkich biskupów na Węgrzech, ale Zsigmond przekonał Stolicę Apostolską do umocnienia władzy nad wspomnianymi parafiami w 1478 roku.^[8] W 1480 r. uczynił Antona (który był biskupem tytularnym Megary) biskupem koadiutorem, aby zapewnić duchową administrację diecezji Pecz.^[8]

Zsigmond był jednym z najbliższych doradców Macieja Korwina.^[9] Wezwał Stolicę Apostolską do nadania mu opactwa Zebegény w komitacie Baranya w 1483 roku.^[10] Król podarował mu cenną miskę w 1486 roku.^[9] W tym samym roku Zsigmond (który mówił po niemiecku) został mianowany kapitanem generalnym lub zastępcą kapitana generalnego arcyksięstwa austriackiego, który niedawno był okupowany przez króla.^[11]^[9] Zsigmond pożyczył 1 000 złotych florenów królowej Beatrycze z Neapolu.^[9]

Przeciwnik Władysława Jagiellończyka

Plik:Old Town Đurđevac 1.jpg

Zamek Đurđevac: ważna twierdza Zygmunta Ernuszta

Maciej Korwin zmarł 6 kwietnia 1490 r.^[12] Zsigmond zajął opactwo Pécsvárad, które było trzymane przez nieobecnego kardynała Ascanio Sforzę^[13], ale wkrótce pośpieszył do Budy, aby wziąć udział w sejmie, który zebrał się pod koniec maja w celu wyboru następcy Macieja^[14]. Był jedynym biskupem, który był skłonny wspierać nieślubnego syna Macieja, Jana Korwina, w jego staraniach o tron.^[15]

Zsigmond szybko zdał sobie sprawę, że teraz baronowie i prałaci wolą Władysława Jagiellończyka, króla Czech.^[9]^[16] Aby zapobiec koronacji Władysława, on i Újlaki III. Lőrinc opuścili Budę zabierając ze sobą Świętą Koronę Węgier i skarbiec królewski.^[9]^[16] Đorđe Branković, Hédervári Miklós i inni baronowie (głównie ci, którzy posiadali majątki wzdłuż południowych granic) dołączyli do nich.^[17]^[18] Jednak zwolennicy Władysława, Báthori V. István i Kinizsi Pál, zebrali swoje wojska i pokonali zjednoczone armie Zsigmonda i jego sojuszników pod Gyönk 4 lipca.^[17]^[18]

Zsigmond został zmuszony do zwrotu Świętej Korony stanom królestwa.^[17] Brał także udział w koronacji Władysława w Székesfehérvár we wrześniu^[19]. Nowy król podarował mu dwa dawne majątki Jana Korwina, Futak i Cserög (obecnie Futog i Čerević w Serbii).^[20]

Maksymilian I Habsburg, który również zgłosił roszczenia do Węgier po śmierci Macieja Korwina, najechał Węgry w listopadzi^[21]. Pożyczył 30 000 złotych florenów od bogatego Zsigmonda i ofiarował mu arcybiskupstwo salzburskie^[22]. Zsigmond podjął negocjacje z Reinprechtem von Reichenburgm dowódcą armii Maksymiliana na Węgrzech, ale powstrzymał się od udzielenia mu pomocy wojskowej przeciwko wojskom Władysława^[22]. Zamiast tego przebywał w Peczu i Đurđevacu i doszedł do porozumienia z Egervári László, banem Chorwacji, w sprawie wzajemnej obrony ich majątków.^[22]]

W służbie Władysława

Plik:Hungary pecs - barbakan.jpg

Barbakan w Peczu, zbudowany na rozkaz Zygmunta Ernuszta

Maksymilian Habsburski zrzekł się roszczeń do Węgier w pokoju Pozsony w dniu 7 listopada 1491 r.^[21] Zsigmond był jednym z biskupów, którzy ratyfikowali traktat pokojowy na sejmie 7 marca 1492 r.^[22] Władysław uczynił go mistrzem skarbu w 1494 roku.^[20] W tym samym roku Zsigmond i Kanizsai László zostali wspólnie mianowani Chorwacji, Dalmacji i Slawonii.^[23]

Zsigmond i jego młodszy brat, Jan II, podjęli kilka prób odzyskania majątków, które Maciej Korwin skonfiskował ich ojcu na początku lat siedemdziesiątych XIX wieku^[24]. Przekonali króla, aby w 1494 roku przekazał im dawne kopalnie miedzi ich ojca w Bańskiej Bystrzycy (Słowacja).^[24] Wkrótce potem wydzierżawili kopalnie Janowi i Jerzemu Thurzónom na 10 lat.^[24] Odzyskali także Szklabonyę (Sklabiná, obecnie na Słowacji) od Antona Pokiego, pomocnika Jana Korwina.^[24] Bracia Ernuszt, którzy posiadali ponad 3500 gospodarstw chłopskich, byli jednymi z najbogatszych właścicieli ziemskich na Węgrzech w 1494 roku.^[24]}

Zsigmond również wydzierżawił Thurzónom, królewskie kopalnie miedzi w Bańskiej Bystrzycy na 12 lat w dniu 26 grudnia 1494 roku.^[25] Thurzónowie i bankier Jakob Fugger założyli spółkę joint venture o nazwie Ungarischer Handel („handel węgierski”) w celu eksploatacji kopalń.^[26] Według Antonio Bonfiniego, Zsigmond namówił króla do rozpoczęcia kampanii przeciwko Újlaki III. Lőrincowi, który zdobył Futak i Cserög. [28] Újlaki został zmuszony do złożenia hołdu królowi w Peczu 27 marca 1495 r. i zwrócenia obu posiadłości Zsigmondowi.^[20]

Na sejmie w 1496 r. Zsigmond został oskarżony o sprzeniewierzenie królewskich dochodów podatkowych.^[23]^[27] Król zwolnił go i jego zastępcę, Emeryka Dombaia, na żądanie stanów^[20]. Zostali uwięzieni w Siklós.^[20] Zostali zwolnionieni dopiero po zapłaceniu dużego okupu, wynoszącego 400 000 lub 320 000 złotych florenów, według Antonio Bonfiniego i Ludovicusa Tubero^[20]. Zsigmond pozostał banem Dalmacji i Chorwacji i Slawonii do 1498 r. i nadal zachował swoją siedzibę w Radzie Królewskiej.^[20]^[23] Pod koniec 1490 roku zarządził remont i modernizację zamku w Peczu.^[7] W tym okresie powstał barbakan.^[7] Był sponsorem publikacji mszałów dla swoich kapłanów w 1487 i 1499 roku.^[8] Zatrudnił także mnicha paulina do przepisania starych kodeksów w swoim pałacu.^[8]

Morderstwo

Zsigmond został uduszony latem 1505 roku^[13] przez swoich trzech podopiecznych (w tym Alberta Cupi, dziekana Baranyi), którzy chcieli zagarnąć jego majątek.^[13] Jego brat, Jan II Ernuszt, postawił zarzuty zabójcom, ale nigdy nie zostali skazani.^[13] Cupi był nawet zatrudniony przez następcę Zsigmonda, Jerzego Szatmári.^[13] Podczas śledztwa, które nastąpiło po jego morderstwie, znaleziono 300 000 złotych florenów i skonfiskowano je na rzecz skarbca królewskiego.^[23]

Relacje Zsigmond

Zachowały się relacje Zsigmond z jego działalności jako skarbnika królewskiego.^[28] Rachunki obejmują okres od 1 lutego 1494 r. do 31 grudnia 1495 r.^[29] Dokument jest ważnym źródłem badań demograficznych, ekonomicznych i kulturowych późnośredniowiecznych Węgier.^[29] Księgi zawierają szczegółowy zapis podatku na jednego florena naliczonego na Węgrzech, Siedmiogrodzie i Slawonii w 1494 i 1495 roku, który miał być płacony przez każde gospodarstwo chłopskie^[30]. Nie zawierają danych dla czternastu południowych hrabstw na samych Węgrzech, ponieważ ispán (lub naczelnik) komitatu Temes, który był odpowiedzialny za obronę południowej granicy, był uprawniony do wydawania królewskiego dochodu z naliczonego podatku od jednego florena. w tym regionie.^[30] Chłopi w południowej Slawonii byli również zwolnieni z podatku od jednego florena z powodu częstych najazdów osmańskich w tym regionie.^[30]

Zobacz także

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 ^1,8 Fedeles 2010 ↓, str. 106.
↑ ^2,0 ^2,1 Engel 2001 ↓, str. 310.
↑ Fedeles 2010 ↓, str. 105.
↑ Kubinyi 2008 ↓, str. 76.
↑ Fedeles 2010 ↓, str. 114.
↑ Fedeles 2010 ↓, str. 112.
↑ ^7,0 ^7,1 ^7,2 Fedeles 2010 ↓, str. 113.
↑ ^8,0 ^8,1 ^8,2 ^8,3 ^8,4 Fedeles 2010 ↓, str. 111.
↑ ^9,0 ^9,1 ^9,2 ^9,3 ^9,4 ^9,5 Fedeles 2010 ↓, str. 107.
↑ F. Romhányi 2000 ↓, str. 109.
↑ Kubinyi 2008 ↓, str. 102.
↑ Kubinyi 2008 ↓, str. 150.
↑ ^13,0 ^13,1 ^13,2 ^13,3 ^13,4 Fedeles 2010 ↓, str. 117.
↑ Kubinyi 2008 ↓, str. 153.
↑ Kubinyi 2008 ↓.
↑ ^16,0 ^16,1 Kubinyi 2008 ↓, str. 154.
↑ ^17,0 ^17,1 ^17,2 Kubinyi 2008 ↓, str. 155.
↑ ^18,0 ^18,1 Engel 2001 ↓, str. 345.
↑ Fedeles 2010 ↓, str. 108.
↑ ^20,0 ^20,1 ^20,2 ^20,3 ^20,4 ^20,5 ^20,6 Fedeles 2010 ↓, str. 110.
↑ ^21,0 ^21,1 Engel 2001 ↓, str. 346.
↑ ^22,0 ^22,1 ^22,2 ^22,3 Fedeles 2010 ↓, str. 109.
↑ ^23,0 ^23,1 ^23,2 ^23,3 Markó 2006 ↓, str. 310.
↑ ^24,0 ^24,1 ^24,2 ^24,3 ^24,4 Fedeles 2010 ↓, str. 116.
↑ Bartl i in. 2002 ↓, str. 55.
↑ Bartl i in. 2002 ↓.
↑ Engel 2001 ↓, str. 359.
↑ Engel 2001 ↓.
↑ ^29,0 ^29,1 Fedeles 2010 ↓, str. 117 (note 57).
↑ ^30,0 ^30,1 ^30,2 Engel 2001 ↓, str. 328.

Źródła

Bartl, Július; Čičaj, Viliam; Kohútova, Mária; Letz, Róbert; Segeš, Vladimír; Škvarna, Dušan (2002). Slovak History: Chronology & Lexicon. Bolchazy-Carducci Publishers, Slovenské Pedegogické Nakladatel'stvo. ISBN 0-86516-444-4.

Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.

Fedeles, Tamás (2010). Püspökök, prépostok, kanonokok: Fejezetek Pécs középkori egyháztörténetéből [Biskupi, proboszczowie, kanonicy: rozdziały z historii średniowiecznego kościoła w Peczu]. Szegedi Tudományegyetem Történeti Intézet. ISBN 978-963-482-990-4.

F. Romhányi, Beatrix (2000). Kolostorok és társaskáptalanok a középkori Magyarországon: Katalógus [Klasztory i rozdziały kolegialne w średniowiecznych Węgrzech: katalog] (in Hungarian). Pytheas. ISBN 963-7483-07-1.

Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1.

Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wysocy urzędnicy stanu na Węgrzech od króla św. Stefana do naszych czasów: Encyklopedia biograficzna]. Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.

[CITEREFFedeles2010106-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 ^1,8 Fedeles 2010 ↓, str. 106.

[CITEREFEngel2001310-2] 2,0 ^2,1 Engel 2001 ↓, str. 310.

[CITEREFFedeles2010105-3] Fedeles 2010 ↓, str. 105.

[CITEREFKubinyi200876-4] Kubinyi 2008 ↓, str. 76.

[CITEREFFedeles2010114-5] Fedeles 2010 ↓, str. 114.

[CITEREFFedeles2010112-6] Fedeles 2010 ↓, str. 112.

[CITEREFFedeles2010113-7] 7,0 ^7,1 ^7,2 Fedeles 2010 ↓, str. 113.

[CITEREFFedeles2010111-8] 8,0 ^8,1 ^8,2 ^8,3 ^8,4 Fedeles 2010 ↓, str. 111.

[CITEREFFedeles2010107-9] 9,0 ^9,1 ^9,2 ^9,3 ^9,4 ^9,5 Fedeles 2010 ↓, str. 107.

[CITEREFF._Romh.C3.A1nyi2000109-10] F. Romhányi 2000 ↓, str. 109.

[CITEREFKubinyi2008102-11] Kubinyi 2008 ↓, str. 102.

[CITEREFKubinyi2008150-12] Kubinyi 2008 ↓, str. 150.

[CITEREFFedeles2010117-13] 13,0 ^13,1 ^13,2 ^13,3 ^13,4 Fedeles 2010 ↓, str. 117.

[CITEREFKubinyi2008153-14] Kubinyi 2008 ↓, str. 153.

[CITEREFKubinyi2008-15] Kubinyi 2008 ↓.

[CITEREFKubinyi2008154-16] 16,0 ^16,1 Kubinyi 2008 ↓, str. 154.

[CITEREFKubinyi2008155-17] 17,0 ^17,1 ^17,2 Kubinyi 2008 ↓, str. 155.

[CITEREFEngel2001345-18] 18,0 ^18,1 Engel 2001 ↓, str. 345.

[CITEREFFedeles2010108-19] Fedeles 2010 ↓, str. 108.

[CITEREFFedeles2010110-20] 20,0 ^20,1 ^20,2 ^20,3 ^20,4 ^20,5 ^20,6 Fedeles 2010 ↓, str. 110.

[CITEREFEngel2001346-21] 21,0 ^21,1 Engel 2001 ↓, str. 346.

[CITEREFFedeles2010109-22] 22,0 ^22,1 ^22,2 ^22,3 Fedeles 2010 ↓, str. 109.

[CITEREFMark.C3.B32006310-23] 23,0 ^23,1 ^23,2 ^23,3 Markó 2006 ↓, str. 310.

[CITEREFFedeles2010116-24] 24,0 ^24,1 ^24,2 ^24,3 ^24,4 Fedeles 2010 ↓, str. 116.

[CITEREFBartl.C4.8Ci.C4.8DajKoh.C3.BAtovaLetz200255-25] Bartl i in. 2002 ↓, str. 55.

[CITEREFBartl.C4.8Ci.C4.8DajKoh.C3.BAtovaLetz2002-26] Bartl i in. 2002 ↓.

[CITEREFEngel2001359-27] Engel 2001 ↓, str. 359.

[CITEREFEngel2001-28] Engel 2001 ↓.

[CITEREFFedeles2010117_.28note_57.29-29] 29,0 ^29,1 Fedeles 2010 ↓, str. 117 (note 57).

[CITEREFEngel2001328-30] 30,0 ^30,1 ^30,2 Engel 2001 ↓, str. 328.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

Ernuszt Zsigmond: Różnice pomiędzy wersjami

Aktualna wersja na dzień 12:47, 15 sty 2021

Spis treści

Wczesne życie

Biskup

Doradca Macieja Korwina

Przeciwnik Władysława Jagiellończyka

W służbie Władysława

Morderstwo

Relacje Zsigmond

Zobacz także

Przypisy

Źródła

Menu nawigacyjne

Narzędzia osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Więcej

Szukaj

Nawigacja

Narzędzia

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-[[Kategoria:2]]
+[[Kategoria:0]]
 {{Uwaga|
 |strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Sigismund_Ernuszt
@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 |nota    = angielski
 }}
 {|
 |
 |}
 {|
   |-style="vertical-align:top;"
   |
-{{s-start}}
+{{Redoslijed|
-{{S-hou|[[Ernuszt family|House of Ernuszt]]|name=Sigismund ||c. 1445 ||Summer 1505 }}
+|poprzednik         = [[Janus Pannonius]]
-{{s-rel|ca}}
+|gl_članak_funkcija = [[Biskup Pécs]]<br>(1473–1505)
-{{succession box|title=[[Bishop of Pécs]]|before= [[Janus Pannonius]]|years=1473–1505|after= [[George Szatmári]]}}
+|współrządzący      =
-{{s-off}}
+|następca           = [[Szatmári I. György]]
-{{S-bef|before=[[Lucas Szegedi]]}}
+}}
-{{S-ttl | title = [[Royal treasurer (Kingdom of Hungary)|Royal treasurer]] | years=1494–1496}}
-{{S-aft|after=[[Sigismund Vémeri]]}}
+{{Redoslijed|
-{{S-bef|rows=2|before=[[Emerik Derenčin|Emeric Derencsényi]] &<br />[[John Both de Bajna|John Both]]}}
+|poprzednik         = [[Szegedi Lukács]]
-{{S-ttl | title = [[Ban of Croatia and Dalmatia]]<br /><small>alongside [[Ladislaus III Kanizsai|Ladislaus Kanizsai]] (1494–1495)</small><br /><small>and [[John Corvinus]] (1495–1498)</small> | years=1494–1498}}
+|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1494 – 1496)
-{{S-aft|after=[[John Corvinus]] &<br />[[George Kanizsai]]}}
+|współrządzący      =
-{{S-ttl | title = [[Ban of Slavonia]]<br /><small>alongside [[Ladislaus III Kanizsai|Ladislaus Kanizsai]] (1494–1495)</small><br /><small>and [[George Kanizsai]] (1497–1498)</small> | years=1494–1498}}
+|następca           = [[Wemeri Zsigmond]]
-{{S-aft|after=[[John Corvinus]]}}
+}}
-{{s-end}}
+{{Redoslijed|
+|poprzednik         = [[Derencsényi Imre]] &<br />[[Both János]]
+|gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]<br>(1494–1496)
+|współrządzący      = <small>[[Kanizsai III. László]] (1494–1495)</small><br /><small>i [[Corvin János]] (1495–1498)</small>
+|następca           = [[wakat]]
+}}
-{{Infobox Christian leader
+{{Redoslijed|
-| type = bishop
+|poprzednik         = [[Kanizsai György]]
-| honorific-prefix =
+|gl_članak_funkcija = [[Ban Slawonii]]<br>(1494–1498)
-| name = Sigismund Ernuszt
+|współrządzący      = <small>[[Kanizsai III. László]] (1494–1495)</small><br /><small>i [[Kanizsai György]] (1497–1498)</small>
-| honorific-suffix =
+|następca           = [[Corvin János]]
-| title = [[Bishop of Pécs]]
-| image = Ernuszt Zsigmond címere.jpg
-| imagesize =
-| caption = Coat-of-arms of Sigismund Ernuszt
-| province = [[Archdiocese of Esztergom|Esztergom]]
-| diocese = [[Roman Catholic Diocese of Pécs|Pécs]]
-| appointed = 1473
-| term_start =
-| term_end = 1505
-| predecessor = [[Janus Pannonius]]
-| successor = [[George Szatmári]]
-| other_post =
-<!---------- Orders ---------->
-| ordination =
-| ordinated_by =
-| consecration =
-| consecrated_by =
-<!---------- Personal details ---------->
-| birth_name =
-| birth_date =
-| birth_place = {{circa}} 1445
-| death_date = summer 1505
-| death_place =
-| buried = Pécs
-| nationality = [[Hungarian people|Hungarian]]
-| religion = [[Roman Catholic]]
-| previous_post =
 }}
+{|
 |
-{{Urzędnik infobox
- |urzędnik          = Ernuszt Zsigmond (węg.)
- |imiona            =
- |tytulatura        = [[Przywódca Seklerów]]
- |grafika           =
- |opis grafiki      =
- |herb              =
- |opis herbu        =
- |faksymile         =
- |opis faksymile    =
- |dewiza            =
- |1. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
- |1. od             = 1294
- |1. do             = 1299 lub 1300
- |1. powołanie      =
- |1. poprzednik     = [[Ákos I. Mojs]]
- |1. następca       = <small>''wakat do 1315,''</small> później<br>[[Losonci I. István]]
- |klan              =
- |ród               =
- |rodzina           = [[Ernuszt]]
- |pochodzenie       = żydowskie
- |państwo           = [[Królestwo Węgier]]
- |data urodzenia    = data nieznana
- |miejsce urodzenia = ok.1518
- |data śmierci      = 1540
- |miejsce śmierci   =
- |przyczyna śmierci =
- |miejsce spoczynku =
- |ojciec            = [[Ernuszt II. János|II. János]]
- |matka             = [[Ország]] Borbála
- |rodzeństwo        =
- |1. związek        = żona
- |1. związek z      = Anna Keglević
- |1. związek od     =
- |1. związek do     =
- |1. dzieci         =
- |dokonania         =
- |odznaczenia       =
- |commons           =
- |wikiźródła        =
- |wikicytaty        =
-}}
 |}
+'''Ernuszt Zsigmond''' '''csáktornyai'''  (* ok.1445, † lato [[1505]]), węgierski duchowny, [[biskup Peczu]] (1473−1505). Zsigmond był także [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] (1494−1496) i [[Ban Slawonii|banem Slawonii]] (1494−1498). Syn [[Ernuszt I. János|Jana I]], nawróconego Żyda, który swoją karierę jako celnik rozpoczął za panowania króla Węgier [[Maciej|Macieja Korwina]]. Zsigmond studiował na uniwersytetach w Wiedniu i Ferrarze na początku lat 70. Kiedy król mianował go [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]], Stolica Apostolska potwierdziła go jako administratora diecezji, ale teraz prawdopodobnie nigdy nie został wyświęcony na biskupa. Król Maciej w 1486 r. zlecił mu także administrację nowo zdobytym Arcyksięstwem Austrii.
- <small><small><small><small>'''''csáktornyai'' Ernuszt Zsigmond''' (* ok.1445, † lato 1505) was [[Bishop of Pécs]] in the Kingdom of Hungary from 1473 to 1505. Ernuszt was also [[Ban of Croatia, Dalmatia and Slavonia]] from 1494 to 1498. He was the son of [[John I Ernuszt|John Ernuszt]], a converted Jew, who started his career as a custom's duty collector during the reign of [[Matthias Corvinus]], [[King of Hungary]]. Sigismund studied at the universities of Vienna and Ferrara in the early 1470s. When the king made him bishop of Pécs, the Holy See confirmed him as the administrator of the diocese, but he was most probably never [[Holy orders in the Catholic Church|ordained]] bishop. Matthias Corvinus also tasked him with the administration of the newly conquered [[Archduchy of Austria]] in 1486. </small></small></small></small>
+Po śmierci Macieja był jedynym biskupem, który poparł kandydaturę nieślubnego syna Macieja, [[Corvin János|Jana Korwina]], na tron. Po klęsce zjednoczonych armii zwolenników Korwina złożyli oni przysięgę wierności [[II. Ulászló|Władysławowi Jagiellończykowi]]. Nowy król mianował go [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] w 1494 r., lecz został zwolniony po oskarżeniu go o defraudację na sejmie węgierskim w 1496 r. Za jego kadencji katedra i zamek w Peczu zostały odnowione. Jego trzej słudzy udusili go, by przejąć jego majątek.
- <small><small><small><small>After Matthias's death, he was the only bishop to support the bid of Matthias's illegitimate son, [[John Corvinus]], for the throne. After the united armies of Corvinus's supporters were defeated, he swore fealty to [[Vladislaus II of Hungary|Vladislaus II Jagiellon]]. The new king made him [[Royal treasurer (Kingdom of Hungary)|royal treasurer]] in 1494, but he was dismissed after being accused of [[embezzlement]] at the [[Diet of Hungary]] in 1496. Pécs Cathedral and the castle at [[Pécs]] were renovated during his tenure. His three [[Retainer (medieval)|retainer]]s strangled him to seize his wealth. </small></small></small></small>
+== Wczesne życie ==
-== Early life ==
+Zsigmond był starszym synem [[Ernuszt I. János|Jana I]] (znanego również jako János Hampó) i jego żony Katarin.{{odn|Fedeles|2010|s=106}} Urodził się około 1445 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=106}} Jego ojciec był Żydem z Wiednia, który przeniósł się do Budy.{{odn|Engel|2001|s=310}} Konwersji na katolicyzm dokonał w 1457 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=105}}{{odn|Kubinyi|2008|s=76}} Dziesięć lat później Maciej Korwin, król Węgier, uczynił go [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]].{{odn|Engel|2001|s=310}}
- <small><small><small><small>Sigismund was the elder son of [[John I Ernuszt|John Ernuszt]] (also known as John Hampó) and his wife, Catherine.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} He was born around 1445.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} His father was a [[History of the Jews in Vienna|Jew from Vienna]] who moved to [[Buda]].{{sfn|Engel|2001|p=310}} He converted to [[Roman Catholicism]] by 1457.{{sfn|Fedeles|2010|p=105}}{{sfn|Kubinyi|2008|p=76}} Ten years later, [[Matthias Corvinus]], [[King of Hungary]], made him royal treasurer.{{sfn|Engel|2001|p=310}} </small></small></small></small>
+Zsigmond rozpoczął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim w 1470 roku lub krótko przed nim.{{odn|Fedeles|2010|s=106}} W tym samym czasie został rektorem Kapituły Budafelhévíz{{odn|Fedeles|2010|s=106}}. Studiował na Uniwersytecie w Ferrarze w latach 1471–1473{{odn|Fedeles|2010|s=106}}. Jeden z jego profesorów, Ludovico Carbone, opublikował swoje rozmowy o Macieju Korwinie jako dialog literacki.{{odn|Fedeles|2010|s=114}} Zsigmond był znany ze swojej erudycji wśród renesansowych humanistów, którzy odwiedzili Węgry pod koniec XV wieku.{{odn|Fedeles|2010|s=106}}
- <small><small><small><small>Sigismund began his studies at the [[University of Vienna]] in or shortly before 1470.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} He was made [[Provost (religion)|provost]] of the [[Budafelhévíz Chapter]] around the same time.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} He studied at the [[University of Ferrara]] between 1471 and 1473.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} One of his professors, Ludovico Carbone, published their conversations about Matthias Corvinus as a literary dialogue.{{sfn|Fedeles|2010|p=114}} Ernuszt was famed for his erudition among the [[Renaissance humanism|Renaissance humanist]] scholars who visited Hungary in the late 15th century.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} </small></small></small></small>
+== Biskup ==
-== Bishop ==
+=== Doradca Macieja Korwina ===
-=== Matthias Corvinus' advisor ===
+Król Maciej mianował Zsigmonda biskupem Peczu we wrześniu 1473 roku, chociaż nie został wyświęcony na kapłana{{odn|Fedeles|2010|s=106}}. Król podarował mu także zamek królewski w Peczu{{odn|Fedeles|2010|s=106}}. Trzy miesiące później Stolica Apostolska uczyniła Zsigmonda administratorem apostolskim diecezji.{{odn|Fedeles|2010|s=106}} Jego ojciec, który zmarł w 1476 r., w swojej ostatniej woli wezwał go do przyjęcia święceń kapłańskich, ale nie ma żadnych dokumentów potwierdzających, że rzeczywiście przyjął sakrament. Zsigmond rozpoczął renowację katedry w Peczu na prośbę swojego umierającego ojca.{{odn|Fedeles|2010|s=112}} Ufortyfikował także swój zamek w Đurđevac.{{odn|Fedeles|2010|s=113}}
- <small><small><small><small>Matthias Corvinus appointed Ernuszt [[bishop of Pécs]] in September 1473, although he had not been [[Holy Orders|ordained]] [[Priesthood (Catholic Church)|priest]].{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} The king also granted the royal castle in [[Pécs]] to him.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} Three months later, the Holy See made Ernuszt [[Apostolic Administrator|apostolic administrator]] of the diocese.{{sfn|Fedeles|2010|p=106}} His father, who died in 1476, urged him in his last will to achieve his ordination, but no documents evidence that he actually received the sacrament.{{sfn|Fedeles|2010|pp=110–111}} Ernuszt began the renovation of  Pécs Cathedral at the request of his dying father.{{sfn|Fedeles|2010|p=112}} He also fortified his castle at [[Đurđevac]].{{sfn|Fedeles|2010|p=113}} </small></small></small></small>
+Kapituła Székesfehérvár utrudniła kanoniczne wizyty Zsigmonda w jej posiadłościach w biskupstwie Peczu i zabroniła miejscowym księżom uczęszczania na synody biskupie{{odn|Fedeles|2010|s=111}}. Kapituła podkreśliła, że jej majątki są wyłączone spod jurysdykcji wszystkich biskupów na Węgrzech, ale Zsigmond przekonał Stolicę Apostolską do umocnienia władzy nad wspomnianymi parafiami w 1478 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=111}} W 1480 r. uczynił Antona (który był biskupem tytularnym Megary) biskupem koadiutorem, aby zapewnić duchową administrację diecezji Pecz.{{odn|Fedeles|2010|s=111}}
- <small><small><small><small>The [[Székesfehérvár Chapter]] obstructed Ernuszt's [[canonical visitation]]s to its estates in the [[Roman Catholic Diocese of Pécs|Bishopric of Pécs]] and forbade the local priests from attending the episcopal synods.{{sfn|Fedeles|2010|p=111}} The chapter emphasized that its estates were exempt from the jurisdiction of all bishops in Hungary, but Ernuszt persuaded the Holy See to strengthen his authority over the parishes in question in 1478.{{sfn|Fedeles|2010|p=111}} He made one Anton (who was the titular Bishop of Megara) his [[coadjutor bishop]] in 1480 to secure the spiritual administration of the Pécs [[diocese]].{{sfn|Fedeles|2010|p=111}} </small></small></small></small>
+Zsigmond był jednym z najbliższych doradców Macieja Korwina.{{odn|Fedeles|2010|s=107}} Wezwał Stolicę Apostolską do nadania mu opactwa Zebegény w komitacie [[Baranya]] w 1483 roku.{{odn|F. Romhányi|2000|s=109}} Król podarował mu cenną miskę w 1486 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=107}} W tym samym roku Zsigmond (który mówił po niemiecku) został mianowany kapitanem generalnym lub zastępcą kapitana generalnego arcyksięstwa austriackiego, który niedawno był okupowany przez króla.{{odn|Kubinyi|2008|s=102}}{{odn|Fedeles|2010|s=107}} Zsigmond pożyczył 1 000 złotych florenów królowej [[Beatriz d'Aragón|Beatrycze]] z Neapolu.{{odn|Fedeles|2010|s=107}}
- <small><small><small><small>Ernuszt was one of Matthias Corvinus' closest advisors.{{sfn|Fedeles|2010|p=107}} He urged the Holy See to grant the [[Zebegény Abbey (Baranya County)|Zebegény Abbey]] in Baranya County to him in 1483.{{sfn|F. Romhányi|2000|p=109}} The king gave him a precious bowl in 1486.{{sfn|Fedeles|2010|p=107}} In the same year, Ernuszt (who spoke German) was made the captain-general or the deputy of the captain-general of [[Archduchy of Austria]], which had recently been occupied by the king.{{sfn|Kubinyi|2008|p=102}}{{sfn|Fedeles|2010|p=107}} Ernuszt loaned 1000 gold florins to Matthias's queen, [[Beatrice of Naples]].{{sfn|Fedeles|2010|p=107}} </small></small></small></small>
+=== Przeciwnik Władysława Jagiellończyka ===
-=== Vladislaus Jagiellon's opponent ===
+[[File:Old Town Đurđevac 1.jpg|thumb|right|alt=Twierdza z wieżą |Zamek Đurđevac: ważna twierdza Zygmunta Ernuszta]]
-[[File:Old Town Đurđevac 1.jpg|thumb|right|alt=A fortress with a tower |[[Đurđevac Castle]]: an important fortress of Sigismund Ernuszt]]
+Maciej Korwin zmarł 6 kwietnia 1490 r.{{odn|Kubinyi|2008|s=150}} Zsigmond zajął opactwo Pécsvárad, które było trzymane przez nieobecnego kardynała Ascanio Sforzę{{odn|Fedeles|2010|s=117}}, ale wkrótce pośpieszył do Budy, aby wziąć udział w sejmie, który zebrał się pod koniec maja w celu wyboru następcy Macieja{{odn|Kubinyi|2008|s=153}}. Był jedynym biskupem, który był skłonny wspierać nieślubnego syna Macieja, [[Corvin János|Jana Korwina]], w jego staraniach o tron.{{odn|Kubinyi|2008|ps=154–155}}
- <small><small><small><small>Matthias Corvinus died on 6 April 1490.{{sfn|Kubinyi|2008|p=150}} Ernuszt seized [[Pécsvárad Abbey]], which had been held by the absent Cardinal [[Ascanio Sforza]],{{sfn|Fedeles|2010|p=117}} but soon hurried to Buda to attend the Diet which assembled in late May to elect Matthias's successor.{{sfn|Kubinyi|2008|p=153}} He was the only bishop to be willing to support Matthias's illegitimate son, [[John Corvinus]], in his bid for the throne.{{sfn|Kubinyi|2008|pp=154–155}} </small></small></small></small>
+Zsigmond szybko zdał sobie sprawę, że teraz baronowie i prałaci wolą [[II. Ulászló|Władysława Jagiellończyka]], króla Czech.{{odn|Fedeles|2010|s=107}}{{odn|Kubinyi|2008|s=154}} Aby zapobiec koronacji Władysława, on i [[Újlaki III. Lőrinc]] opuścili Budę zabierając ze sobą [[Święta Korona|Świętą Koronę]] Węgier i skarbiec królewski.{{odn|Fedeles|2010|s=107}}{{odn|Kubinyi|2008|s=154}} [[Đorđe Branković]], [[Hédervári Miklós]] i inni baronowie (głównie ci, którzy posiadali majątki wzdłuż południowych granic) dołączyli do nich.{{odn|Kubinyi|2008|s=155}}{{odn|Engel|2001|s=345}} Jednak zwolennicy Władysława, [[Báthori V. István]] i [[Kinizsi Pál]], zebrali swoje wojska i pokonali zjednoczone armie Zsigmonda i jego sojuszników pod [[Gyönk]] 4 lipca.{{odn|Kubinyi|2008|s=155}}{{odn|Engel|2001|s=345}}
- <small><small><small><small>Ernuszt soon realized that most barons and prelates preferred [[Vladislaus II of Hungary|Vladislaus Jagiellon]], [[King of Bohemia]].{{sfn|Fedeles|2010|p=107}}{{sfn|Kubinyi|2008|p=154}} To prevent the coronation of Vladislaus, he and [[Lawrence Újlaki]] left Buda taking the [[Holy Crown of Hungary]] and the royal treasury with them.{{sfn|Fedeles|2010|p=107}}{{sfn|Kubinyi|2008|p=154}} [[Đorđe Branković]], Nicholas Hédervári, and other barons (mainly those who held estates along the southern borders) joined them.{{sfn|Kubinyi|2008|p=155}}{{sfn|Engel|2001|p=345}} However, Vladislaus's supporters, [[Stephen V Báthory|Stephen Báthory]] and [[Paul Kinizsi]], assembled their troops and defeated the united armies of Ernuszt and his allies at [[Gyönk]] on 4 July.{{sfn|Kubinyi|2008|p=155}}{{sfn|Engel|2001|p=345}} </small></small></small></small>
+Zsigmond został zmuszony do zwrotu Świętej Korony stanom królestwa.{{odn|Kubinyi|2008|s=155}} Brał także udział w koronacji Władysława w Székesfehérvár we wrześniu{{odn|Fedeles|2010|s=108}}. Nowy król podarował mu dwa dawne majątki Jana Korwina, Futak i Cserög (obecnie Futog i Čerević w Serbii).{{odn|Fedeles|2010|s=110}}
- <small><small><small><small>Ernuszt was forced to return the Holy Crown to the Estates of the realm.{{sfn|Kubinyi|2008|p=155}} He also attended Vladislaus's coronation in Székesfehérvár in September.{{sfn|Fedeles|2010|p=108}} The new king granted him John Corvinus's two former estates, Futak and Cserög (now [[Futog]] and [[Čerević]] in Serbia).{{sfn|Fedeles|2010|p=110}} </small></small></small></small>
+[[Maksymilian I]] [[Habsburg]], który również zgłosił roszczenia do Węgier po śmierci Macieja Korwina, najechał Węgry w listopadzi{{odn|Engel|2001|s=346}}. Pożyczył 30 000 złotych florenów od bogatego Zsigmonda i ofiarował mu arcybiskupstwo salzburskie{{odn|Fedeles|2010|s=109}}. Zsigmond podjął negocjacje z  Reinprechtem von Reichenburgm dowódcą armii Maksymiliana na Węgrzech, ale powstrzymał się od udzielenia mu pomocy wojskowej przeciwko wojskom Władysława{{odn|Fedeles|2010|s=109}}. Zamiast tego przebywał w Peczu i Đurđevacu i doszedł do porozumienia z [[Egervári László]], [[Ban Chorwacji|banem Chorwacji]], w sprawie wzajemnej obrony ich majątków.{{odn|Fedeles|2010|s=109}}]
- <small><small><small><small>[[Maximilian I, Holy Roman Emperor|Maximilian of Habsburg]], who had also laid claim to Hungary after Matthias Corvinus's death, invaded Hungary in November.{{sfn|Engel|2001|p=346}} He borrowed 30,000 gold florins from the wealthy Ernuszt and offered the [[Roman Catholic Archdiocese of Salzburg|Archbishopric of Salzburg]] to him.{{sfn|Fedeles|2010|p=109}} Ernuszt entered into negotiations with Reinprecht von Reichenburg, the commanders of Maximilian's army in Hungary, but refrained from providing military assistance to him against Vladislaus' troops.{{sfn|Fedeles|2010|p=109}} Instead, he stayed at Pécs and Đurđevac and came to an agreement with [[Ladislaus Egervári]], Ban of Croatia, over the mutual defense of their estates.{{sfn|Fedeles|2010|p=109}} </small></small></small></small>
+=== W służbie Władysława ===
-=== In Vladislaus' service ===
+[[File:Hungary pecs - barbakan.jpg|thumb|right|alt=Zaokrąglona wieża twierdzy |Barbakan w Peczu, zbudowany na rozkaz Zygmunta Ernuszta]]
-[[File:Hungary pecs - barbakan.jpg|thumb|right|alt=A rounded tower of a fortress |Barbican in Pécs, built at Sigismund Ernuszt's order]]
+Maksymilian Habsburski zrzekł się roszczeń do Węgier w [[Pozsonyi béke|pokoju Pozsony]] w dniu 7 listopada 1491 r.{{odn|Engel|2001|s=346}} Zsigmond był jednym z biskupów, którzy ratyfikowali traktat pokojowy na sejmie 7 marca 1492 r.{{odn|Fedeles|2010|s=109}} Władysław uczynił go [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] w 1494 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=110}} W tym samym roku Zsigmond i [[Kanizsai László]] zostali wspólnie mianowani [[Ban|Chorwacji, Dalmacji i Slawonii]].{{odn|Markó|2006|s=310}}
- <small><small><small><small>Maximilian of Habsburg renounced his claim to Hungary in the [[Peace of Pressburg (1491)|Peace of Pressburg]] on 7 November 1491.{{sfn|Engel|2001|p=346}} Ernuszt was one of the bishops who ratified the peace treaty at the Diet on 7 March 1492.{{sfn|Fedeles|2010|p=109}} Vladislaus made him royal treasurer in 1494.{{sfn|Fedeles|2010|p=110}} In the same year, Ernuszt and Ladislaus Kanizsai were jointly appointed [[Ban of Croatia, Dalmatia and Slavonia|Bans of Croatia, Dalmatia and Slavonia]].{{sfn|Markó|2006|p=310}} </small></small></small></small>
+Zsigmond i jego młodszy brat, [[Ernuszt II. János|Jan II]], podjęli kilka prób odzyskania majątków, które Maciej Korwin skonfiskował ich ojcu na początku lat siedemdziesiątych XIX wieku{{odn|Fedeles|2010|s=116}}. Przekonali króla, aby w 1494 roku przekazał im dawne kopalnie miedzi ich ojca w Bańskiej Bystrzycy (Słowacja).{{odn|Fedeles|2010|s=116}} Wkrótce potem wydzierżawili kopalnie Janowi i Jerzemu Thurzónom na 10 lat.{{odn|Fedeles|2010|s=116}} Odzyskali także Szklabonyę ([[Sklabiná]], obecnie na Słowacji) od Antona Pokiego, pomocnika Jana Korwina.{{odn|Fedeles|2010|s=116}} Bracia Ernuszt, którzy posiadali ponad 3500 gospodarstw chłopskich, byli jednymi z najbogatszych właścicieli ziemskich na Węgrzech w 1494 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=116}}}
- <small><small><small><small>Ernuszt and his younger brother, [[John II Ernuszt|John Ernuszt]], made several attempts to regain the estates that Matthias Corvinus had confiscated from their father in the early 1470s.{{sfn|Fedeles|2010|p=116}} They persuaded him to give them their father's former copper mines at Besztercebánya (now [[Banská Bystrica]] in Slovakia) in 1494.{{sfn|Fedeles|2010|p=116}} Soon after, they leased the mines to [[János Thurzó|John]] and George Thurzó for 10 years.{{sfn|Fedeles|2010|p=116}} They also regained Szklabonya ([[Sklabiná]] in Slovakia) from Anton Poki, a retainer of John Corvinus.{{sfn|Fedeles|2010|p=116}} The Ernuszt brothers, who held more than 3,500 peasant households, were among the wealthiest landowners in Hungary in 1494.{{sfn|Fedeles|2010|p=116}} </small></small></small></small>
+Zsigmond również wydzierżawił [https://en.wikipedia.org/wiki/Thurz%C3%B3_family Thurzónom], królewskie kopalnie miedzi w Bańskiej Bystrzycy na 12 lat w dniu 26 grudnia 1494 roku.{{odn|Bartl|Čičaj|Kohútova|Letz|2002|s=55}} Thurzónowie i bankier [https://pl.wiki2.org/wiki/Jakob_Fugger Jakob Fugger] założyli spółkę joint venture o nazwie ''Ungarischer Handel'' („handel węgierski”) w celu eksploatacji kopalń.{{odn|Bartl|Čičaj|Kohútova|Letz|2002|ps=55, 320}} Według Antonio Bonfiniego, Zsigmond namówił króla do rozpoczęcia kampanii przeciwko [[Újlaki III. Lőrinc]]owi, który zdobył Futak i Cserög. [28] Újlaki został zmuszony do złożenia hołdu królowi w Peczu 27 marca 1495 r. i zwrócenia obu posiadłości Zsigmondowi.{{odn|Fedeles|2010|s=110}}
- <small><small><small><small>Ernuszt also rented out the royal copper mines at Besztercebánya to the [[Thurzó family|Thurzós]] for 12 years on 26 December 1494.{{sfn|Bartl|Čičaj|Kohútova|Letz|2002|p=55}} The Thurzós and the banker [[Jakob Fugger]] established a joint venture, named ''Ungarischer Handel'' ("Hungarian Trade"), to exploit the mines.{{sfn|Bartl|Čičaj|Kohútova|Letz|2002|pp=55, 320}} According to [[Antonio Bonfini]], Ernuszt persuaded the king to launch a campaign against Lawrence Újlaki who had captured Futak and Cserög.{{sfn|Fedeles|2010|pp=109–110}} Újlaki was forced to pay homage to the king at Pécs on 27 March 1495, and to return the two estates to Ernuszt.{{sfn|Fedeles|2010|p=110}} </small></small></small></small>
+Na sejmie w 1496 r. Zsigmond został oskarżony o sprzeniewierzenie królewskich dochodów podatkowych.{{odn|Markó|2006|s=310}}{{odn|Engel|2001|s=359}} Król zwolnił go i jego zastępcę, Emeryka Dombaia, na żądanie stanów{{odn|Fedeles|2010|s=110}}. Zostali uwięzieni w Siklós.{{odn|Fedeles|2010|s=110}} Zostali zwolnionieni dopiero po zapłaceniu dużego okupu, wynoszącego 400 000 lub 320 000 złotych florenów, według [https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Bonfini Antonio Bonfiniego] i Ludovicusa Tubero{{odn|Fedeles|2010|s=110}}. Zsigmond pozostał [[Ban Dalmacji i Chorwacji|banem Dalmacji i Chorwacji]] i [[Ban Slawonii|Slawonii]] do 1498 r. i nadal zachował swoją siedzibę w Radzie Królewskiej.{{odn|Fedeles|2010|s=110}}{{odn|Markó|2006|s=310}} Pod koniec 1490 roku zarządził remont i modernizację zamku w Peczu.{{odn|Fedeles|2010|s=113}} W tym okresie powstał barbakan.{{odn|Fedeles|2010|s=113}} Był sponsorem publikacji mszałów dla swoich kapłanów w 1487 i 1499 roku.{{odn|Fedeles|2010|s=111}} Zatrudnił także mnicha paulina do przepisania starych kodeksów w swoim pałacu.{{odn|Fedeles|2010|s=111}}
- <small><small><small><small>At the Diet in 1496, Ernuszt was accused of having [[embezzlement|embezzled]] royal tax revenues.{{sfn|Markó|2006|p=310}}{{sfn|Engel|2001|p=359}} The king dismissed him and his deputy, Emeric Dombai, at the demand of the Estates.{{sfn|Fedeles|2010|p=110}} They were imprisoned at [[Siklós]].{{sfn|Fedeles|2010|p=110}} He was released only after he paid a large ransom, amounting to 400,000 or 320,000 gold florins, according to Bonfini and [[Ludovicus Tubero]], respectively.{{sfn|Fedeles|2010|p=110}} Ernuszt remained Ban of Croatia, Dalmatia and Slavonia until 1498 and continued to preserve his seat at the Royal Council.{{sfn|Fedeles|2010|p=110}}{{sfn|Markó|2006|p=310}} He ordered the renovation and modernization of the castle in Pécs in late 1490.{{sfn|Fedeles|2010|p=113}} The [[barbican]] was built in this period.{{sfn|Fedeles|2010|p=113}} He sponsored the publication of [[missal]]s for his priests in 1487 and 1499.{{sfn|Fedeles|2010|p=111}} He also employed a [[Order of Saint Paul the First Hermit|Pauline monk]] to copy old codices in his palace.{{sfn|Fedeles|2010|p=111}} </small></small></small></small>
+== Morderstwo ==
-== Murder ==
+Zsigmond został uduszony latem 1505 roku{{odn|Fedeles|2010|s=117}} przez swoich trzech podopiecznych (w tym Alberta Cupi, dziekana Baranyi), którzy chcieli zagarnąć jego majątek.{{odn|Fedeles|2010|s=117}} Jego brat, Jan II Ernuszt, postawił zarzuty zabójcom, ale nigdy nie zostali skazani.{{odn|Fedeles|2010|s=117}} Cupi był nawet zatrudniony przez następcę Zsigmonda, [https://hu.wikipedia.org/wiki/Szatm%C3%A1ri_Gy%C3%B6rgy_(esztergomi_%C3%A9rsek) Jerzego Szatmári].{{odn|Fedeles|2010|s=117}} Podczas śledztwa, które nastąpiło po jego morderstwie, znaleziono 300 000 złotych florenów i skonfiskowano je na rzecz skarbca królewskiego.{{odn|Markó|2006|s=310}}
- <small><small><small><small>Ernuszt was strangled in the summer of 1505{{sfn|Fedeles|2010|p=117}} by his three retainers (including Albert Cupi, Dean of Baranya) who wanted to seize his wealth.{{sfn|Fedeles|2010|p=117}} His brother, John Ernuszt, brought charges against the assassins, but they were never sentenced.{{sfn|Fedeles|2010|p=117}} Cupi was even employed by Ernuszt's successor, [[George Szatmári]].{{sfn|Fedeles|2010|p=117}} During the investigation which followed his murder, 300,000 gold florins were found and confiscated for the royal treasury.{{sfn|Markó|2006|p=310}} </small></small></small></small>
+== Relacje Zsigmond ==
-== Ernuszt's accounts ==
+Zachowały się relacje Zsigmond z jego działalności jako skarbnika królewskiego.{{odn|Engel|2001|ps=xix, 328}} Rachunki obejmują okres od 1 lutego 1494 r. do 31 grudnia 1495 r.{{odn|Fedeles|2010|s=117 (note 57)}} Dokument jest ważnym źródłem badań demograficznych, ekonomicznych i kulturowych późnośredniowiecznych Węgier.{{odn|Fedeles|2010|s=117 (note 57)}} Księgi zawierają szczegółowy zapis podatku na jednego florena naliczonego na Węgrzech, Siedmiogrodzie i Slawonii w 1494 i 1495 roku, który miał być płacony przez każde gospodarstwo chłopskie{{odn|Engel|2001|s=328}}. Nie zawierają danych dla czternastu południowych hrabstw na samych Węgrzech, ponieważ ''[[ispán]]'' (lub naczelnik) komitatu [[Temes]], który był odpowiedzialny za obronę południowej granicy, był uprawniony do wydawania królewskiego dochodu z naliczonego podatku od jednego florena. w tym regionie.{{odn|Engel|2001|s=328}} Chłopi w południowej Slawonii byli również zwolnieni z podatku od jednego florena z powodu częstych najazdów osmańskich w tym regionie.{{odn|Engel|2001|s=328}}
- <small><small><small><small>Ernuszt's accounts of his activity as royal treasurer have been preserved.{{sfn|Engel|2001|pp=xix, 328}} The accounts cover the period between 1 February 1494 and 31 December 1495.{{sfn|Fedeles|2010|p=117 (note 57)}} The document is an important source of demographic, economic, and cultural research of late medieval Hungary.{{sfn|Fedeles|2010|p=117 (note 57)}} The accounts contain a detailed record of the one-florin tax assessed in Hungary proper, [[Transylvania]] and Slavonia in 1494 and 1495 which was to be paid by each peasant household.{{sfn|Engel|2001|p=328}} They do not contain data for the fourteen southern [[County (Kingdom of Hungary)|counties]] in Hungary proper, because the ''ispán'' (or head) of [[Temes County]], who was responsible for the defence of the southern border, was entitled to spend the royal income from the one-florin tax assessed in this region.{{sfn|Engel|2001|p=328}} The peasants in southern Slavonia were also exempt from the one-florin tax because of the frequent Ottoman raids in this region.{{sfn|Engel|2001|p=328}} </small></small></small></small>
+== Zobacz także ==
+* [[Historia Żydów na Węgrzech]]
+* [[Dóczy Orbán]]
-== See also ==
+== Przypisy ==
-* [[History of the Jews in Hungary]]
+{{izvori}}
-* [[Urban Nagylucsei]]
-== References ==
+== Źródła ==
-{{Reflist|3}}
-== Sources ==
 * Bartl, Július; Čičaj, Viliam; Kohútova, Mária; Letz, Róbert; Segeš, Vladimír; Škvarna, Dušan (2002). Slovak History: Chronology & Lexicon. Bolchazy-Carducci Publishers, Slovenské Pedegogické Nakladatel'stvo. ISBN 0-86516-444-4.
 * Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
-* Fedeles, Tamás (2010). Püspökök, prépostok, kanonokok: Fejezetek Pécs középkori egyháztörténetéből [Bishops, Provosts, Canons: Chapters from the Medieval Church History of Pécs] (in Hungarian). Szegedi Tudományegyetem Történeti Intézet. ISBN 978-963-482-990-4.
+* Fedeles, Tamás (2010). ''Püspökök, prépostok, kanonokok: Fejezetek Pécs középkori egyháztörténetéből'' [''Biskupi, proboszczowie, kanonicy: rozdziały z historii średniowiecznego kościoła w Peczu'']. Szegedi Tudományegyetem Történeti Intézet. ISBN 978-963-482-990-4.
-* F. Romhányi, Beatrix (2000). Kolostorok és társaskáptalanok a középkori Magyarországon: Katalógus [Monasteries and Collegiate Chapters in Medieval Hungary: A Catalogue] (in Hungarian). Pytheas. ISBN 963-7483-07-1.
+* F. Romhányi, Beatrix (2000). ''Kolostorok és társaskáptalanok a középkori Magyarországon: Katalógus'' [''Klasztory i '''rozdziały''' kolegialne w średniowiecznych Węgrzech: katalog''] (in Hungarian). Pytheas. ISBN 963-7483-07-1.
 * Kubinyi, András (2008). Matthias Rex. Balassi Kiadó. ISBN 978-963-506-767-1.
@@ Linia 183: / Linia 115: @@
 * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [''Wysocy urzędnicy stanu na Węgrzech od króla św. Stefana do naszych czasów: Encyklopedia biograficzna'']. Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
-{{SORTUJ:Ernuszt, Sigismund}}
-[[Category:Bans of Croatia]]
+|
-[[Category:Bishops of Pécs]]
+{{Urzędnik infobox
-[[Category:Bans of Slavonia]]
+ |urzędnik          = Ernuszt Zsigmond (węg.)
-[[Category:Ernuszt family|Sigismund]]
+ |imiona            =
-[[Category:Hungarian murder victims]]
+ |tytulatura        = [[Skarbnik królewski]]
-[[Category:Murdered Roman Catholic bishops]]
+ |grafika           =
-[[Category:Hungarian people of Jewish descent]]
+ |opis grafiki      =
-[[Category:Royal treasurers (Kingdom of Hungary)]]
+ |herb              =
+ |opis herbu        =
+ |faksymile         =
+ |opis faksymile    =
+ |dewiza            =
+ |1. tytuł          = [[Skarbnik królewski]]
+ |1. od             = 1494
+ |1. do             = 1496
+ |1. powołanie      =
+ |1. poprzednik     = [[Szegedi Lukács]]
+ |1. następca       = [[Wemeri Zsigmond]]
+ |klan              =
+ |ród               =
+ |rodzina           = [[Ernuszt]]
+ |pochodzenie       = żydowskie
+ |państwo           = [[Królestwo Węgier]]
+ |data urodzenia    = data nieznana
+ |miejsce urodzenia = ok.1518
+ |data śmierci      = 1540
+ |miejsce śmierci   =
+ |przyczyna śmierci =
+ |miejsce spoczynku =
+ |ojciec            = [[Ernuszt I. János|I. János]]
+ |matka             = N Katalin
+ |rodzeństwo        =
+ |1. związek        =
+ |1. związek z      =
+ |1. związek od     =
+ |1. związek do     =
+ |1. dzieci         =
+ |dokonania         =
+ |odznaczenia       =
+ |commons           =
+ |wikiźródła        =
+ |wikicytaty        =
+}}
+{|
+|
+|}
+{{Biskup infobox
+ |imię i nazwisko            = Ernuszt Zsigmond
+ |imię i nazwisko oryginalne =
+ |imię przybrane             =
+ |imię przybrane oryginalne  =
+ |tytuł                      =
+ |grafika                    = Ernuszt Zsigmond címere.jpg
+ |opis grafiki               = Coat-of-arms of Sigismund Ernuszt
+ |herb                       =
+ |dewiza                     =
+ |dewiza - j. polski         =
+ |faksymile =
+ |opis faksymile =
+ |państwo                    =
+ |wariant flagi              =
+ |data urodzenia             = data nieznana
+ |miejsce urodzenia          =
+ |data śmierci               = lato 1505
+ |miejsce śmierci            = [[Pécs]]
+ |przyczyna śmierci =
+ |miejsce spoczynku =
+ |1. funkcja                 = [[biskup Pécs]]
+ |1. funkcja - okres         = ok.1445 – lato 1505
+ |2. funkcja                 =
+ |2. funkcja - okres         =
+ |3. funkcja                 =
+ |3. funkcja - okres         =
+ |wyznanie                   = [[katolicyzm]]
+ |kościół                    = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]]
+ |inkardynacja               =
+ |data ślubów zakonnych      =
+ |data diakonatu             =
+ |data ordynacji             =
+ |data święceń               =
+ |data nominacji             =
+ |data sakry                 =
+ |data patriarchatu          =
+ |data kreacji               =
+ |papież kreujący            =
+ |kościół tytularny          =
+ |data pontyfikatu           =
+ |utrata stanu duchownego    =
+ |data laicyzacji =
+ |grafika 2 =
+ |opis grafiki 2 =
+ |podpis                     =
+ |odznaczenia                =
+ |commons                    =
+ |wikiźródła                 =
+ |wikicytaty                 =
+ |wikinews                   =
+ |www                        =
+}}
+|}
+{{SORTUJ:Ernuszt, Zsigmond}}
+[[Kategoria:Rodziny]]
+[[Kategoria:Ernuszt]]
+[[Kategoria:Banowie]]
+[[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]]
+[[Kategoria:Banowie Slawonii]]
+[[Kategoria:Biskupi]]
+[[Kategoria:Biskupi Peczu]]
+[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
+[[Kategoria:Węgierscy duchowni]]
+[[Kategoria:Węgierscy szlachcie]]
+[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy]]
+[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 [[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 [[Kategoria:Zmarli w 1526]]
 [[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
+[[Kategoria:Żydzi na Węgrzech]]