I. Mária: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | + | [[Kategoria:0]] | |
| − | + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | |
| − | | | + | {{Uwaga polska| |
| + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Andegawe%C5%84ska | ||
| + | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Maria_Andegawe%C5%84ska&action=history | ||
| + | |nota = polski | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| | | | ||
| − | { | + | |} |
| − | {{ | + | |
| − | | | + | {| |
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| + | |||
| + | '''Mária''' ''magyar királynő'' (pol. ''Maria Andegaweńska'', chor. ''Marija'', cz. ''Marie Uherská'', sł. ''Mária z Anjou'') (* [[1371]], † 17 maja [[1395]]) – [[Władcy Węgier|królowa Węgier i Chorwacji]] od 1382. | ||
| + | |||
| + | == Życiorys == | ||
| + | Była córką króla Polski i Węgier [[Ludwik Węgierski|Ludwika Węgierskiego]] i [[Elżbieta Bośniaczka|Elżbiety Bośniaczki]]. Już w dzieciństwie ojciec zaaranżował jej małżeństwo z [[Zygmunt Luksemburski|Zygmuntem Luksemburskim]], jej siostra [[Jadwiga Andegaweńska]] miała poślubić [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Habsburg Wilhelma Habsburga]<ref>J. Dąbrowski, ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Kraków 2009, str. 303–304.</ref>. | ||
| + | |||
| + | W 1382 po śmierci Ludwika została królową Węgier, rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki [[Elżbieta Bośniaczka|Elżbiety Bośniaczki]]. | ||
| + | Po władzę sięgnął wtedy najstarszy żyjący potomek Andegawenów – [[władcy Neapolu i Sycylii|król Neapolu]] [[Karol III z Durazzo]]. W grudniu [[1385]] strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II<ref name="Nikodem">J. Nikodem, ''Jadwiga król Polski'', Wrocław 2009, str. 248.</ref>. W wyniku spisku Elżbiety Bośniaczki i [[Palatyn (tytuł)|palatyna]] [[Garai I. Miklós|Mikołaja z Gary]] nowy król został w lutym 1386 zamordowany. Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką<ref name="Nikodem" />. W obawie przed zwolennikami zamordowanego monarchy obie kobiety schroniły się w posiadłości [[Garai (ród)|rodu z Gary]] w południowych [[Węgry|Węgrzech]]. Wkrótce zostały napadnięte i uwięzione w zamku [[Nowy Grod]] nad [[Morze Adriatyckie|Adriatykiem]] z polecenia męża Marii – Zygmunta Luksemburskiego. Elżbieta nie doczekała się pomocy od zięcia, który dążył do przejęcia korony węgierskiej. Została uduszona na oczach córki przed 15 stycznia 1387<ref name="Nikodem2">J. Nikodem, ''Jadwiga król Polski'', Wrocław 2009, str. 249.</ref>. Z niewoli Marię wyzwolił dopiero Zygmunt Luksemburski, za cenę przyjęcia korony węgierskiej w czerwcu 1387<ref name="Nikodem2" />. Od tej pory Węgry miały formalnie dwoje równoprawnych władców, Marię i Zygmunta. Królowa na co dzień nie brała udziału w rządach. Sprawowała władzę w trakcie pobytów męża za granicą. Maria zmarła w Budzie 17 maja 1395 roku podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie [[Oradea]]).<ref>Nikodem J., Jadwiga król Polski, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, {{ISBN|978-83-04-04978-9}}.</ref> | ||
| + | |||
| + | {{Tree | ||
| + | | osoba = Maria Andegaweńska | ||
| + | | matka = [[Elżbieta Bośniaczka]] | ||
| + | | ojciec = [[Ludwik Węgierski]] | ||
| + | | matka_matki = Elżbieta kujawska | ||
| + | | ojciec_matki = [[Stefan II Kotromanić]] | ||
| + | | matka_ojca = [[Elżbieta Łokietkówna]] | ||
| + | | ojciec_ojca = [[Karol Robert]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | == Przodkowie<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Mary,_Queen_of_Hungary#Ancestors Mary, Queen of Hungary]</ref> == | ||
| + | |||
| + | {{Ahnentafel-compact5 | ||
| + | |collapsed=yes |align=center | ||
| + | |title=Ancestors of Mary, Queen of Hungary{{sfn|Süttő|2002|p=67}}{{sfn|Halecki|1991|pp=366–367}} | ||
| + | |boxstyle_1=background-color: #fcc; | ||
| + | |boxstyle_2=background-color: #fb9; | ||
| + | |boxstyle_3=background-color: #ffc; | ||
| + | |boxstyle_4=background-color: #bfc; | ||
| + | |boxstyle_5=background-color: #9fe; | ||
| + | |1= 1. '''Mary, Queen of Hungary''' | ||
| + | |||
| + | |2= 2. [[Louis I of Hungary]] | ||
| + | |3= 3. [[Elizabeth of Bosnia]] | ||
| + | |||
| + | |4= 4. [[Charles I of Hungary]] | ||
| + | |5= 5. [[Elisabeth of Poland]] | ||
| + | |6= [[Stephen II of Bosnia]] | ||
| + | |7= [[Elizabeth of Kuyavia]] | ||
| + | |||
| + | |8= 8. [[Charles Martel of Anjou]] | ||
| + | |9= 9. [[Klementia of Habsburg]] | ||
| + | |10= 10. [[Władysław I of Poland]] | ||
| + | |11= 11. [[Jadwiga of Kalisz]] | ||
| + | |12= 12. [[Stephen I of Bosnia]] | ||
| + | |13= 13. [[Elizabeth of Serbia]] | ||
| + | |14= 14. [[Kazimierz III of Gniewkowo]] | ||
| + | |15= unknown | ||
| + | |||
| + | |16= 16. [[Charles II of Naples]] | ||
| + | |17= 17. [[Maria Arpad of Hungary|Mary of Hungary]] | ||
| + | |18= 18. [[Rudolph I of Germany]] | ||
| + | |19= 19. [[Gertrude of Hohenburg]] | ||
| + | |20= 20. [[Casimir I of Kuyavia]] | ||
| + | |21= 21. [[Euphrosyne of Opole]] | ||
| + | |22= 22. [[Bolesław the Pious|Bolesław of Greater Poland]] | ||
| + | |23= 23. [[Yolanda of Poland|Yolanda of Hungary]] | ||
| + | |24= 24. [[Prijezda I of Bosnia]] | ||
| + | |25= | ||
| + | |26= 26. [[Stephen Dragutin of Serbia]] | ||
| + | |27= 27. [[Catherine of Hungary, Queen of Serbia|Catherine of Hungary]] | ||
| + | |28= 28. [[Ziemomysł of Kuyavia]] | ||
| + | |29= 29. [[Salome of Pomerania]] | ||
| + | |30= | ||
| + | |31= | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | == Bibliografia == | ||
| + | * [[Jan Dąbrowski (historyk)|Dąbrowski J.]], ''Ostatnie lata Ludwika Wielkiego. 1370-1382'', Wydawnictwo Universitas, Kraków 2009, {{ISBN|978-83-242-0917-0}}. | ||
| + | * Nikodem J., ''Jadwiga król Polski'', Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009, {{ISBN|978-83-04-04978-9}}. | ||
| + | |||
| + | |{{Dynasta infobox | ||
| + | |dynasta = Mária (węg.)<br>Maria Andegaweńska (pol.)<br>Marija (chor.)<br>Marie Uherská (cz.)<br>Mária z Anjou (słow.) | ||
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = królowa Węgier | |tytulatura = królowa Węgier | ||
| Linia 19: | Linia 102: | ||
|1. do = [[1385]] | |1. do = [[1385]] | ||
|1. koronacja = | |1. koronacja = | ||
| − | |1. poprzednik = [[I. Lajos]] | + | |1. poprzednik = [[I. Lajos]] (Ludwik Węgierski) |
| − | |1. następca = [[II. Károly]] | + | |1. następca = [[II. Károly]] (Karol II/III z Durazzo) |
|2. tytuł = [[Władcy Węgier|Królowa Węgier i Chorwacji]] | |2. tytuł = [[Władcy Węgier|Królowa Węgier i Chorwacji]] | ||
|2. od = [[1386]] | |2. od = [[1386]] | ||
|2. do = [[17 maja]] [[1395]] | |2. do = [[17 maja]] [[1395]] | ||
|2. koronacja = | |2. koronacja = | ||
| − | |2. poprzednik = [[II. Károly]] | + | |2. poprzednik = [[II. Károly]] (Karol II/III z Durazzo) |
| − | |2. następca = | + | |2. następca = [[Luxemburgi Zsigmond]]<br>(Zygmunt Luksemburski) |
| − | |dynastia = [[ | + | |dynastia = [[Kapetyngowie]] |
| + | |gałąź = [[Andegawenowie]] | ||
| + | |linia = [[węgiersko-polska]] | ||
| + | |pochodzenie = węgiersko-bośniackie | ||
| + | |państwo = [[Królestwo Węgier]] | ||
|data urodzenia = [[1371]] | |data urodzenia = [[1371]] | ||
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
|data śmierci = [[17 maja]] [[1395]] | |data śmierci = [[17 maja]] [[1395]] | ||
| − | |miejsce śmierci = | + | |miejsce śmierci = Buda |
| − | |przyczyna śmierci = | + | |przyczyna śmierci = poronienie |
| − | |miejsce spoczynku = | + | |miejsce spoczynku = Nagyvárad<br>(obecnie Oradea) |
| − | |ojciec = [[I. Lajos]] | + | |ojciec = [[I. Lajos]] (Ludwik Węgierski) |
|matka = [[Elżbieta Bośniaczka]] | |matka = [[Elżbieta Bośniaczka]] | ||
| − | |rodzeństwo = | + | |rodzeństwo = [[Katalin]] (Katarzyna), [[Hedwig]] (Jadwiga) |
|1. związek = mąż | |1. związek = mąż | ||
| − | |1. związek z = [[Zygmunt Luksemburski | + | |1. związek z = [[Zikmund Lucemburský]]<br>(Zygmunt Luksemburski) |
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
|1. dzieci = | |1. dzieci = | ||
| + | |dokonania = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = Category:Mary of Hungary | |commons = Category:Mary of Hungary | ||
| Linia 48: | Linia 136: | ||
}} | }} | ||
|} | |} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | {{ | + | {{SORTUJ:Andegawenowie, Mária 01}} |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]] | [[Kategoria:Andegawenowie węgierscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Dynasta]] | ||
[[Kategoria:Władcy Węgier]] | [[Kategoria:Władcy Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierskie królowe]] | [[Kategoria:Węgierskie królowe]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w 1371]] | [[Kategoria:Urodzeni w 1371]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Zmarli w 1395]] | ||
Aktualna wersja na dzień 16:12, 15 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Mária magyar királynő (pol. Maria Andegaweńska, chor. Marija, cz. Marie Uherská, sł. Mária z Anjou) (* 1371, † 17 maja 1395) – królowa Węgier i Chorwacji od 1382. Spis treściŻyciorysByła córką króla Polski i Węgier Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki. Już w dzieciństwie ojciec zaaranżował jej małżeństwo z Zygmuntem Luksemburskim, jej siostra Jadwiga Andegaweńska miała poślubić Wilhelma Habsburga[1]. W 1382 po śmierci Ludwika została królową Węgier, rzeczywista władza spoczęła jednak w ręku jej matki Elżbiety Bośniaczki. Po władzę sięgnął wtedy najstarszy żyjący potomek Andegawenów – król Neapolu Karol III z Durazzo. W grudniu 1385 strącił Marię z tronu i koronował się na króla Węgier jako Karol II[2]. W wyniku spisku Elżbiety Bośniaczki i palatyna Mikołaja z Gary nowy król został w lutym 1386 zamordowany. Władzę w wewnętrznie osłabionym kraju ponownie objęły Elżbieta z córką[2]. W obawie przed zwolennikami zamordowanego monarchy obie kobiety schroniły się w posiadłości rodu z Gary w południowych Węgrzech. Wkrótce zostały napadnięte i uwięzione w zamku Nowy Grod nad Adriatykiem z polecenia męża Marii – Zygmunta Luksemburskiego. Elżbieta nie doczekała się pomocy od zięcia, który dążył do przejęcia korony węgierskiej. Została uduszona na oczach córki przed 15 stycznia 1387[3]. Z niewoli Marię wyzwolił dopiero Zygmunt Luksemburski, za cenę przyjęcia korony węgierskiej w czerwcu 1387[3]. Od tej pory Węgry miały formalnie dwoje równoprawnych władców, Marię i Zygmunta. Królowa na co dzień nie brała udziału w rządach. Sprawowała władzę w trakcie pobytów męża za granicą. Maria zmarła w Budzie 17 maja 1395 roku podczas polowania na skutek upadku z konia, który spowodował poronienie. Została pochowana w katedrze w Wielkim Waradynie (obecnie Oradea).[4]
Przodkowie[5]
Przypisy
Bibliografia
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
