Archidiecezja Spalato

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Archidiecezja Spalato, to rzymskokatolicka archidiecezja metropolitalna w Splicie-Makarskiej obrządku łacińskiego Kościoła rzymskokatolickiego w Chorwacji i Czarnogórze. Diecezja została założona w III wieku naszej ery, a w X wieku została archidiecezją i stolicą metropolitalną. Współczesna diecezja powstała w 1828 r., gdy historyczna archidiecezja Salona została połączona z diecezją makarską. Została wówczas podniesiona do rangi archidiecezji i stolicy metropolitalna w 1969 roku, przywracając wcześniejszy status archidiecezji splitskiej, również znanej. Diecezja była również znana jako Spalato-Macarsca. Obecny arcybiskup to Marin Barišić. Historia Stolica została założona w 300 r. przed naszą erą jako Diecezja Salona. Cesarz wschodniorzymski Leon I (ur. 457–474) mianował Glyceriusza na biskupa Salony w 474 r.. Glyceriusz, który wcześniej był cesarzem zachodniorzymskim, ale został obalony przez Juliusa Neposa, około 500 r. został awansowany do archidiecezji metropolitalnej. Arcybiskupstwo Spalathon lub Spalatum (także Salona, łac. Spalatum) było chrześcijańskim arcybiskupstwem z siedzibą w Salonie (współczesny Split), Dalmacja (współczesna Chorwacja) we wczesnym średniowieczu. Uznało wyższość patriarchy Konstantynopola, a nie papieża rzymskiego. W 590 r. archidiecezja Salona zyskała terytorium po zlikwidowanej diecezji rzymskokatolickiej w Makarskiej. Salona została spustoszona przez Południowych Słowian (Sclaveni) w 614 roku, ale na jej miejscu pojawiło się Spalatum. W 639 roku miasto zostało zrównane z ziemią przez Słowian, a już w 647 r. zostało odbudowane. W 647 r. miasto Spalato (obecnie Split) zaczęło wyłaniać się z ruin Salony, a po trwającym jedenaście lat okresie arcybiskupi przejęli terytorium arcybiskupów Salony. W 639 Salony zostały zniszczone przez Słowian. Za rządów Władysława, księcia Chorwacji w latach 821–835 cała Chorwacja, z wyjątkiem archidiecezji Nin, stała się częścią Patriarchatu Konstantynopola, podlegając arcybiskupstwu Spalatum. Straciło terytorium w 1144 r., by założyć diecezję Hvar. Ponownie utraciła terytorium w 1344 r. W celu przywrócenia diecezji rzymskokatolickiej w Makarskiej, w 1400 r. odzyskała to terytorium ze zlikwidowanej diecezji makarskiej, ale w 1615 r. ponownie utraciła terytorium w po przywróceniu diecezji makarskiej. Wraz ze śmiercią arcybiskupa Laeliusa Cippico (1807) rozpoczęło się kolejne interregnum, które trwało dwadzieścia trzy lata. Dzięki papieskiej bulli Locum Beati Petri] kościół w Dalmacji został zreorganizowany w 1828 r., diecezja makarska zjednoczyła się z diecezja w Splicie, a ten stał się jedynie zwykłym biskupstwem Split-Makarska, podległym archidiecezji Zara. Paul Miossich został pierwszym biskupem nowej diecezji w 1830 r. Donie przyłaczono także zlikwidowane Tragurium (lub Traù, teraz Trogir). 27 lipca 1969 r. została ponownie ustanowiona jako archidiecezja metropolitalna. W październiku 1998 roku cieszyła się papieską wizytą papieża Jana Pawła II. Specjalne kościoły Biskupią katedrą jest katedra Świętego Domniusa w Splicie (Dalmacja). W mieście znajduje się także współ-katedra św. Piotra Apostoła (klasztor św. Piotra Apostoła). Istnieją dawne katedry w trzech dawnych katedrach wchłoniętych przez archidiecezję: Miejsce światowego dziedzictwa: Katedra św. Lovre, w Trogirze, dawniej Trau lub Tragurium Miejsce światowego dziedzictwa: Kościół św. Jana Chrzciciela, również w Trogirze Katedra św. Marka w Makarskiej Prowincja kościelna Sufraganie: w Chorwacji: Diecezja dubrownicka (Ragusa) Diecezja hvarsko-bracko-viska Diecezja szybenicka (Knin) w Czarnogórze: Diecezja kotorska (Cattaro) Episcopal ordinaries (all Roman Rite; many bio-data to be added) Biskupi Salony Włoski Scarpanto
Hesychius III jest wspomniany w dwudziestej księdze św. Augustyna z Hippony Civitate Dei
Glycerius	474
list od Gelazjusza I (492–496) jest skierowany do biskupa Honoriusza.

Arcybiskupi Salony

Arcybiskup Honoriusz III przeprowadził synod w 530 r .; Natalis na soborze w 590 r. Niesprawiedliwie zdeponował swojego [archidiakona] Honorata, ale papież Grzegorz I przyjął jego rolę.

Archbishop Honorius III conducted a synod in 530; Natalis at a Council in 590, unjustly deposed his archdeacon Honoratus, but pope Gregory the Great took the latter's part.

Nazwisko	Okres	Uwagi
Natalis	582
Maximus the Schismatic
John of Ravenna	650 – ok. 680
Petar II
Martin I
Leone
Petar III	840– † 860
Justin	860– † 876
Marino	881– † 886
Teodozije	887–893
Petar IV	893–912
Ivan II	914–928
Januarije II	?–ok. 940
Frontinijan III	ok. 940 – ok. 970
Martin II	970–1000

XI wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Pavao	1015–1030
Martin III	1030
Dobralj	1030–1050	obalony
Ivan III	1050–1059	zrezygnował
Lawrence, Archbishop of Split	1059– † 1099

XII wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Crescenzio	1110– † 1112
Crescenzio	1110– † 1112
Manasse	1112 – 1114 o 1115	obalony
Sede vacante	1115–1135
Grgur	1135
Gaudio	1136–1158	obalony
Absalom	1159 – † 1161
Petar V	nominacja 2 czerwca 1161 – † 1166
Albert de Morra	1166
Gerardo	1167–1175	mianowany arcybiskupem Siponto

Z długiej serii jego siedemdziesięciu dziewięciu arcybiskupów można wymienić St. Rayner (zm. 1180) i niefortunny Marek Antonius de Dominis, który został pozbawiony urzędu po tym, jak pełnił go przez czternaście lat i zmarł w Rzymie w 1624 r. Jako apostata; Thomas, który dobrowolnie rezygnacja z urzędu (XIII wiek), jest autorem historii biskupów Salony i Spalato [6].

Out of the long series of its seventy-nine archbishops may be mentioned St. Rayner (d. 1180), and the unfortunate Marcus Antonius de Dominis, who was deprived of his office after having filled it for fourteen years and died an apostate at Rome in 1624; Thomas, who resigned his office voluntarily (thirteenth century), is the author of a history of the bishops of Salona and Spalato.

Nazwisko	Okres	Uwagi
Raynerius of Split	1175, † 4 sierppnia 1180
Sede vacante	1180–1185
Petar VI †	1185–1187	nominowany archbishop of Kalocsa
Petar VII	1188–1196
Bernard of Perugia	1198, † 1217

XIII wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Slavič	1217–1219
Guncel	29 lipca 1220, † 31 maja 1242
Ugrin	kwiecień 1245, † 27 listopada 1248
Roger of Torre Maggiore	30 kwietnia 1249, † 14 kwietnia 1266
(Hahót János) Ivan Hahót	1266, † 1294
Jakob	1294–1297 rezygnacja	wybrany arcybiskupem
Petar VIII	10 maja 1297, † 1324

XVI wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Belian	26 września 1324, † 28 stycznia 1328
Domenico Luccari	17 października 1328, † kwiecień 1348
Ivan	30 maja 1348 – ?
Hugolin Branca	25 czerwca 1349, 1388 rezygnacja
Andrea Gualdo	29 maja 1389 – 1402 rezygnacja

XV wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Pellegrino d'Aragona	18 kwietnia 1403, † 7 maja 1409
Doimo Giudici jako Dujam de Judicibus	11 sierpnia 1410, † 1411 rezygnacja
Pellegrino d'Aragona	18 kwietnia 1403 – † 7 maja 1409
Peter of Pag	19 października 1411 – † 30 grudnia 1426
Francesco Malipiero	27 stycznia 1427 – 16 czerwca 1428 nominowany arcybiskupem Castello)
Bartolomeo Zabarella	16 czerwca 1428 – 18 grudnia 1439 nominowany arcybiskupem Florencji)
Jacopino Badoer	18 grudnia 1439 – † 1451
Lorenzo Zanni (Zane)	5 czerwca 1452 – 28 kwietnia 1473 biskup Treviso)
Pietro Riario	28 kwietnia 1473 jako Administrator apostolski – † 3 stycznia 1474
Giovanni Dacri	O.F.M., 1474 – † 15 lutego 1485
Pietro Foscari	1 kwietnia 1478 wyznaczony na Administrator apostolski – 17 września 1479 rezygnacja

XVI wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Bernardo Zanne	15 lutego 1503 – † 5 stycznia 1524
Andrea Cornaro	1527 – 1537 rezygnacja
Marco Cornaro (Corner)	11 sierpnia 1537 – 1566 rezygnacja
Alvise Michiel	19 lipca 1566 – † 1582
Giovanni Domenico Marcot (Malcoto detto Foconio), Zakon Dominikanów (O.P.)	1582 Succeeded – † 2 sierpnia 1602

XVII wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Marc'Antonio de Dominis	15 listopada 1602 – 1616 rezygnacja
Sfortia Ponzoni	22 sierpnia 1616 – † 1641
[Leonard Bondumier]]	15 kwietnia 1641 – 1668 rezygnacja
Bonifazio Albani, Somascans (C.R.S.)	30 stycznia 1668 – † 18 lutego 1678
Stephanus Cosimi, C.R.S.	5 września 1678 – † 10 maja 1707
Bonifazio Albani, Somascans (C.R.S.)	30 stycznia 1668 – † 18 lutego 1678

XVIII wiek

Nazwisko	Okres	Uwagi
Stefano Cupilli, C.R.S.	12 marca 1708 – † 11 grudnia 1719
Giovanni Battista Laghi, C.R.S.	15 kwietnia 1720 – † 11 lutego 1730
Antoine Kacich	18 grudnia 1730 – † 7 października 1745
Pacifico Bizza	17 stycznia 1746 – † 13 maja 1756
Nicolaus Dinaricio	3 stycznia 1757 – † czerwca 1764
Giovanni Luca Garagnin	5 czerwca 1765 – † 20 października 1780
Lelio de Cippico	20 września 1784 – † 24 marca 1807

Biskupi Sufragani Split-Makarska

• Paolo Miossich † (15 March 1830 Confirmed – 10 Oct 1837 Died)
• Giuseppe Godeassi † (27 April 1840 Confirmed – 22 June 1843 Confirmed, Archbishop of Zadar)
• Luigi Pini † (17 June 1844 Confirmed – 11 Jan 1865 Died)
• Marko Kalogjera (Marco Calogerà, Calogjera) † (29 Oct 1866 Appointed – 1888 Died)
• Filip Frane Nakić † (30 Dec 1889 Appointed – 1910 Died)
• Antun Gjivoje † (11 July 1911 Appointed – 27 Feb 1917 Died)
• Georg Carić † (8 June 1918 Appointed – 17 May 1921 Died)
• Quirinus Clement Bonefacic † (6 June 1923 Appointed – 9 May 1954 Retired)
• Frane Franić † (24 Dec 1960 Appointed – see below)

Arcybiskupi Split-Makarska

• Frane Franić † (see above 24 Dec 1960 Appointed – 10 Sep 1988 Retired)
• Ante Jurić † (10 Sep 1988 Appointed – 21 June 2000 Retired)
• Marin Barišić (21 June 2000 Appointed – )

Źródła

• GigaCatholic with incumbent biography links
• Luttwak, Edward. The grand strategy of the Byzantine Empirep. 164
• History of the bishops of Salona and Split

[[Kategoria::Historia Dalmacji]]