|
|
| (Nie pokazano 43 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | [[Kategoria:0r]] |
| | + | [[Kategoria:Strony skompilowane]] |
| | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
| | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]] | | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]] |
| Linia 20: |
Linia 21: |
| | | | | | |
| | | | |
| − | [[Kategoria:1r]]
| + | '''Ernuszt''', także '''Ernusth ''de Csáktornya''''' (pol. ''Ernust'', chor. ''Ernušti'' lub ''Ernušti Čakovečki'', ''Ernust od Čakovca''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej<ref>Vladimir Kalšan (2006), str. 7.</ref><ref>Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: str. 128: Koprivnica, lipanj 2003. |
| − | {{Uwaga|
| + | <blockquote><cite><small>Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.</small> Borislav Grgin ''Podravina''</blockquote></cite></ref>, która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, osiągając szczyt swojej pozycji w Królestwie Chorwacji podczas panowania króla [[Maciej|Macieja Korwina]] i jego następców. Wybitni członkowie rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, ''[[ispán]]ami'', burmistrzami lub hrabiami oraz innymi urzędnikami państwowymi. |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Ernuszt_family
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ernuszt_family&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | '''Ernusth de Csáktornya''' (chor. ''Ernušt''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej [1] [2], która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, a także osiągnęła swój szczyt w Królestwie Chorwacji podczas panowanie króla Macieja Korwina i jego następców. Ważnymi członkami rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, [[ispán]]ami, '''burmistrzowie (hrabiowie)''' i innymi urzędnikami państwowymi. | |
| − | | |
| − | <small><small>The '''House of Ernuszt''' (chor. ''Ernušt'') was a [[Hungary|Hungarian]] [[nobility|noble family]], descending from a rich [[Jew]]ish<ref>Vladimir Kalšan (2006, s. 7)</ref><ref>{(po chorwacku) Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: stranica 128: Koprivnica, lipanj 2003.
| |
| − | {{quote|text=Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.|sign=Borislav Grgin|source=Podravina}}</ref> family who came to medieval [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Hungary]] from [[Vienna]], converted to [[Catholicism]] and also reached its peak in the Kingdom of [[Croatia in personal union with Hungary|Croatia]] during the reign of King [[Matthias Corvinus]] and his successors. Notable members of the family were [[Ban of Croatia|bans of Croatia]] and [[Ban of Slavonia|Slavonia]], king's [[Chamberlain (office)|chamberlains]], [[bishop]]s, [[ispán]]s, [[Župa|župans (counts)]] and other state officials. </small></small>
| |
| | | | |
| | == Genealogia == | | == Genealogia == |
| Linia 45: |
Linia 29: |
| | ** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505) | | ** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505) |
| | ** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála | | ** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála |
| − | *** C1. [2ż.] [[Ernuszt Ferenc]] († 1526), zabity '''(?)''' w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]]; | + | *** C1. [2.ż] [[Ernuszt Ferenc]] († 1526), zabity '''(?)''' w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]]; |
| | *** C2. [[Ernuszt III. János]] | | *** C2. [[Ernuszt III. János]] |
| | *** C3. Farkas | | *** C3. Farkas |
| − | *** C4. [3ż.] [[Ernuszt Gáspár]] († 1540); żona: Anna Keglević | + | *** C4. [3.ż] [[Ernuszt Gáspár]] († 1540); żona: Anna Keglević |
| | | | |
| | == Historia rodziny == | | == Historia rodziny == |
| | | | |
| − | Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw '''na pieniądze'''. 20 listopada 1473 r. został mianowany [[Banem Slawonii]], otrzymując jednocześnie komitat [[Međimurje]], najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w [[Čakovec|Čakovcu]], dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt de Csáktornya (węg. ''Ernuszt János'', chor. ''Ivan Ernušt Čakovečki'') | + | Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw za pożyczone pieniądze. 20 listopada 1473 r. został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]], otrzymując jednocześnie komitat [[Međimurje]], najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_%C4%8Cakovcu Čakovcu], dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt ''de Csáktornya'' (węg. ''Ernuszt János'', chor. ''Ivan Ernušt Čakovečki'') |
| | | | |
| − | <small><small>At the beginning of the reign of King [[Matthias Corvinus]] (1458-1490), Ernuszts were [[wholesale]]rs and [[banker]]s in [[Buda]]. [[John I Ernuszt]], nicknamed „Hampó", became king's regular banker and increased his wealth by lucrative and profitable business with the sovereign. For his banking services he earned many titles and [[Estate (land)|estates]] as well, either buying the land from the king or receiving it as [[mortgage]] for money lent to him. On 20 November 1473 he was appointed [[Ban of Slavonia]], receiving at the same time [[Međimurje County]], the northernmost part of the territory, with its seat [[Čakovec]]. Therefore, he appeared in historical documents as John Ernuszt de Csáktornya ({{lang-hu|csáktornyai Ernuszt János}}; {{lang-hr|Ivan Ernušt Čakovečki}}). </small></small>
| + | Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie [[Jan II Ernuszt|Jan II]] i [[Ernuszt Zsigmond|Zygmunt]]. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z [[Kanizsai György|Jerzym Kanizsaiem]], jako [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|ban Chorwacji]]. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.). |
| | | | |
| − | Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie Jan II i Zygmunt. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten drugi pozostał w głównej posiadłości Međimurje jego ojca i służył (1507–1510), wraz z Georgem Kanizsai, jako Ban Chorwacji. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.).
| + | [[Ernuszt Ferenc|Franciszek Ernuszt]], syn Jana II, odziedziczył cały majątek rodzinny po śmierci ojca w 1519 r. Był znany z udziału w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]] 29 sierpnia 1526 r., gdzie był jednym z wielu węgierskich i chorwackich szlachciców, którzy je stracili żyje. Pozostawił dwóch synów, [[Ernuszt II. János|Jana III]] i [[Ernuszt Gáspár|Kaspra]]. Ten pierwszy zmarł w 1537 r., nie pozostawiając dzieci, a drugi ożenił się z Anną, córką [[Petar Keglević|Petara Keglevica]], [[ban Chorwacji]]. |
| | | | |
| − | <small><small>After his death on 3 March 1476, he was succeeded by his sons [[John II Ernuszt|John II]] and [[Sigismund Ernuszt|Sigismund]]. While the latter became [[Roman Catholic Diocese of Pécs|Bishop of Pécs]], (1473–1505), the former stayed in his father's main Međimurje estate and served (1507–1510), together with George Kanizsai, as Ban of Croatia. In the meantime, brothers earned some additional estates, among which were [[Đurđevac]] and [[Molve]] (in 1477). </small></small>
| + | Kasper brał udział w wielu bitwach przeciwko Turkom, prowadząc ''[[banderium]]'', rodzaj jednostki wojskowej, a nawet kontratakując wroga w już okupowanych częściach Chorwacji i Slawonii. Niemniej decydująca była przewaga liczebna Osmanów, a Chorwaci byli zmuszeni wycofywać się coraz bardziej na zachód i północny zachód. Jednym ze sposobów ucieczki ludności była droga przez okręg Kaspra w Međimurje. On sam pomagał ludziom, ustawiając promy na rzece Drava i Mura, które umożliwiały uchodźcom przekroczenie ich i udanie się dalej na północ, aby dotrzeć do zachodnich Węgier, które wciąż nie były okupowane. |
| | | | |
| − | Franciszek Ernuszt, syn Jana II, odziedziczył cały majątek rodzinny po śmierci ojca w 1519 r. Był znany z udziału w bitwie pod Mohaczami 29 sierpnia 1526 r., Gdzie był jednym z wielu węgierskich i chorwackich szlachciców, którzy je stracili żyje. Pozostawił dwóch synów, Jana III i Caspara. Ten pierwszy zmarł w 1537 r., Nie pozostawiając dzieci, a drugi ożenił się z Aną, córką Petara Keglevica, Ban Chorwacji.
| + | Ponieważ Kasper zmarł bez problemu w 1540 r., jego rodzina wymarła. Wdowa Anna usiłowała zachować cały swój dobytek, angażując nawet załogę wojskową ojca, ale król [[Ferdynand I Habsburg]] na to nie pozwolił. W imieniu króla [https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikola_%C5%A0ubi%C4%87_Zrinski Nikola Šubić Zrinski], nowy ban Chorwacji, wyparł Keglevićiów z Međimurje siłą. |
| | | | |
| − | <small><small>[[Francis Ernuszt]], the son of John II, inherited all of the family possessions after his father's death in 1519. He was known for his participation in the [[Battle of Mohács]] on 29 August 1526, where he was among many Hungarian and Croatian nobles who lost their lives. He left two sons, John III and Caspar. The former died in 1537 leaving no children, and the latter was married to Ana, a daughter of [[Petar Keglević]], Ban of Croatia. </small></small>
| + | == Przypisy == |
| | + | {{izvori}} |
| | | | |
| − | Caspar brał udział w wielu bitwach przeciwko Turkom, prowadząc banderium, rodzaj jednostki wojskowej, a nawet kontratakując wroga w już okupowanych częściach Chorwacji i Slawonii. Niemniej decydująca była przewaga liczebna Osmanów, a Chorwaci byli zmuszeni wycofywać się coraz bardziej na zachód i północny zachód. Jednym ze sposobów ucieczki ludności przez okręg Caspara w Međimurje. On sam pomagał ludziom, ustawiając promy na rzece Drava i Mura, które umożliwiały uchodźcom przekroczenie ich i udanie się dalej na północ, aby dotrzeć do zachodnich Węgier, które wciąż nie były okupowane.
| + | == Bibliografia == |
| | + | * Kalšan, Vladimir (2006). ''Židovi u Međimurju. Čakovec: Muzej Međimurja Čakovec''. ISBN 953-6896-12-5. |
| | | | |
| − | <small><small>Caspar took part in many battles against the [[Ottoman Empire|Ottomans]], leading his ''[[banderium]]'', a kind of military unit, and even counter-attacked the enemy in already occupied parts of Croatia and Slavonia. Nevertheless, Ottoman numerical superiority was decisive and Croats were forced to retreat more and more to the west and northwest. One of the ways used for population to flee lead through the Caspar's Međimurje County. He himself helped people by setting [[Ferry|ferries]] on the [[Drava]] and [[Mur (river)|Mura]] river which enabled the refugees to cross them and go further north to reach western Hungary, which was still not occupied. </small></small>
| + | == Źródło == |
| | | | |
| − | Ponieważ Caspar zmarł bez problemu w 1540 r., Jego rodzina wymarła. Wdowa Anna usiłowała zachować cały swój dobytek, angażując nawet załogę wojskową ojca, ale król Ferdynand I Habsburg na to nie pozwolił. W imię króla Nikola Šubić Zrinski, nowy Zakon Chorwacji, wyparł Keglevićs z Međimurje siłą.
| + | *Horvat, Rudolf, PhD: ''Poviest Međimurja'' [''Historia Medjimurje''], wydana przez „Prosvjetno-poviestno družtvo ''Hrvatski rodoljub''", Zagreb, 1944, i przedrukowana przez „Matica hrvatska – Ogranak Čakovec" (Matrix Croatica – Čakovec Branch), Čakovec, 1993 |
| − | | |
| − | <small><small>Since Caspar died in 1540 without issue, his family died out. His widow Anna attempted to retain all his possessions, even engaging her father's military crew, but King [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor|Ferdinand I Habsburg]] did not allow it. In the name of the king, [[Nikola Šubić Zrinski]], the new Ban of Croatia, pushed the Keglevićs out of Međimurje by force. </small></small>
| |
| | | | |
| | == Zobacz także == | | == Zobacz także == |
| | | | |
| − | * [[History of Croatia]] | + | * [[Historia Chorwacji]] |
| − | * [[Croatia in personal union with Hungary]] | + | * [[Banowie Chorwacji]] |
| − | * [[Ban of Croatia]] | + | * [[Banowie Slawonii]] |
| − | * [[Ban of Slavonia]] | + | * [https://en.wikipedia.org/wiki/%C4%8Cakovec_Castle Čakovec Castle] |
| − | * [[Čakovec Castle]]
| |
| | | | |
| − | == Bibliografia ==
| + | * [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_%C4%8Cakovcu Zamek w Čakovcu] |
| − | * Kalšan, Vladimir (2006). ''Židovi u Međimurju. Čakovec: Muzej Međimurja Čakovec''. ISBN 953-6896-12-5. | + | * [https://hr.wikipedia.org/wiki/Stari_grad_%C4%90ur%C4%91evac Stari grad Đurđevac] |
| − | | + | * [https://hr.wikipedia.org/wiki/Mlakove%C4%8Dki Mlakovečki] |
| − | == Źródło ==
| |
| − | | |
| − | *Horvat, Rudolf, PhD: ''Poviest Međimurja'' (History of Medjimurje), edited by „Prosvjetno-poviestno družtvo ''Hrvatski rodoljub''", Zagreb, 1944, and reprinted by „Matica hrvatska – Ogranak Čakovec" (Matrix Croatica – Čakovec Branch), Čakovec, 1993 | |
| | | | |
| − | == Przypisy == | + | == Linki zewnętrzne == |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | ==External links==
| |
| | * [https://web.archive.org/web/20110722172929/http://www.tzm.hr/article.php?g=42 Ivan Ernušt in the history of Medjimurje County] | | * [https://web.archive.org/web/20110722172929/http://www.tzm.hr/article.php?g=42 Ivan Ernušt in the history of Medjimurje County] |
| | * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=115944 King Matthias Corvinus gave Ivan Ernušt the estate of Koprivnica in 1477] | | * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=115944 King Matthias Corvinus gave Ivan Ernušt the estate of Koprivnica in 1477] |
| | * [http://www.djurdjevac.eu/starigrad/ Djurdjevac Castle built by Bishop Sigismund Ernušt] | | * [http://www.djurdjevac.eu/starigrad/ Djurdjevac Castle built by Bishop Sigismund Ernušt] |
| | * [https://everything.explained.today/Ernuszt_family/ Ernuszt family explained] | | * [https://everything.explained.today/Ernuszt_family/ Ernuszt family explained] |
| | + | |
| | + | *[http://www.tzm.hr/article.php?g=8 Ivan Ernušt Hampo postaje gospodar Međimurja] |
| | + | *[http://www.mdc.hr/cakovec/hr/fspovijest.html Ernušti – vlasnici čakovečke utvrde] |
| | + | *[http://www.djurdjevac.eu/starigrad/ Sigismund Ernušt izgradio Stari grad Đurđevac] |
| | | | |
| | | | | | |
| Linia 101: |
Linia 82: |
| | |herb = Grb obitelji Ernušt.jpg | | |herb = Grb obitelji Ernušt.jpg |
| | |kraj = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | | |kraj = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] |
| − | |tytulatura = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup Pécsu]]<br>[[ispán]]s<br>[[Župa|župans (counts)]] etc. | + | |tytulatura = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup Peczu]]<br>[[ispán]]s<br>[[Župa|župans (counts)]] etc. |
| | |pierwszy = [[Ernuszt I. János|I. János]] | | |pierwszy = [[Ernuszt I. János|I. János]] |
| | |ostatni = Caspar | | |ostatni = Caspar |
| Linia 121: |
Linia 102: |
| | [[Kategoria:Genealogie]] | | [[Kategoria:Genealogie]] |
| | [[Kategoria:Ernuszt]] | | [[Kategoria:Ernuszt]] |
| − | [[Kategoria:Rodziny]] | + | [[Kategoria:Rody]] |
| − | [[Kategoria:Rodzina Ernuszt]]
| |
| | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] |
| − | | + | [[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]] |
| − | | + | [[Kategoria:Historia Chorwacji]] |
| − | | + | [[Kategoria:Historia Węgier]] |
| − | | + | [[Kategoria:Historia]] |
| − | |
| |
| − | {{Dynastia infobox
| |
| − | |dynastia = Ernuszt<br>Ernušti
| |
| − | |herb = Grb obitelji Ernušt.jpg
| |
| − | |kraj = [[Królestwo Węgier]], [[Królestwo Chorwacji]]
| |
| − | |tytuły =
| |
| − | |założyciel = nn
| |
| − | |ostatni władca =
| |
| − | |obecny władca =
| |
| − | |rok założenia =
| |
| − | |rok rozwiązania =
| |
| − | |rok złożenia z funkcji =
| |
| − | |etniczność = żydowska
| |
| − | |dynastia macierzysta =
| |
| − | |gniazda = ???
| |
| − | |gałęzie = ???
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | '''Ernušti''' (Ernušti Čakovečki, Ernust od Čakovca, mađ. ''Ernusth de Csáktornya''), [[Hrvatska|hrvatska]] plemićka obitelj [[Židovi|židovskog]] podrijetla, koja je preko [[Ugarska|Ugarske]] došla u Hrvatsku iz [[Švedska|Švedske]], a dosegla je svoj vrhunac tijekom [[15. stoljeće|15.]] i [[16. stoljeće|16. stoljeća]].
| |
| − |
| |
| − | == Obiteljska povijest ==
| |
| − | | |
| − | Ernušti su u doba početka vladavine mladog hrvatsko-ugarskog kralja [[Matija Korvin|Matije Korvina]] (vladao 1458. – 1490.) bili budimska veletrgovačka i bankarska obitelj. Ivan I. Ernušt, zvan „Hampo“, postao je kraljev stalni bankar i unosnim poslovima povećavao svoje bogatstvo. Za svoje bankarske usluge stekao je mnoge titule i imanja, koja je ili kupio ili dobio od kralja u zalog. Dana 20. studenog 1473. imenovan je [[Slavonija|slavonskim]] [[ban]]om, istodobno došavši u posjed [[Međimurje|međimurskog]] vlastelinstva sa sjedištem u [[Čakovec|Čakovcu]], zbog čega je dobio pridjevak „čakovečki“.
| |
| − | | |
| − | Ivana I. su nakon njegove smrti 3. ožujka 1476. godine naslijedili sinovi Ivan II. i Sigismund. Oni su stekli nove posjede, pa im je tako, na primjer, 1477. godine kralj Matija darovao imanje [[Đurđevac]]. Dok je Sigismund postao [[Pečuh|pečuški]] biskup (1475. – 1505.), Ivan II. je ostao na očevom posjedu u Međimurju, postavši 1508. godine, zajedno s [[Juraj Kaniški|Jurjem Kaniškim]], hrvatskim banom. Umro je 1519. godine, a naslijedio ga je sin Franjo.
| |
| − | | |
| − | Franjo Ernušt je osim Međimurja posjedovao [[Koprivnica|Koprivnicu]], [[Virje]], [[Molve]] i [[Đurđevac]]. Sudjelovao je u, za hrvatski narod tragičnoj, [[Mohačka bitka|bitki na Mohačkom polju]] 29. kolovoza 1526. godine, kojom prigodom je poginuo. Iza njega su ostala dva sina, Ivan III. i Gašpar. Prvi je umro 1537. godine bez potomaka, dok se potonji oženio Anom, kćeri hrvatskog bana [[Petar Keglević|Petra Keglevića]].
| |
| − | | |
| − | Gašpar Ernušt je, kao i njegovi preci, sudjelovao sa svojim [[Banderij|banderijem]] u mnogim bitkama i vojnim pohodima protiv [[Osmansko Carstvo|Turaka]], od kojih su neki ostali zabilježeni u povijesnim spisima. U jednom takvom pohodu godine 1537. u istočnu [[Slavonija|Slavoniju]], u kojem je sudjelovalo oko 24.000 vojnika, kršćanske su snage doživjele neuspjeh i veliki broj ljudi je poginuo. Sve jače nadiranje Osmanlija dovelo je do masovnog [[Migracije Hrvata pred Turcima|bijega]] stanovništva iz Slavonije, koji se jednim dijelom odvijao prelaskom preko Međimurja. Gašpar je za pomoć izbjeglicama dao izgraditi „brodove“ (skele) na [[Drava|Dravi]] i [[Mura|Muri]] koji su prebacivali te nesretne ljude u jugozapadnu [[Ugarska|Ugarsku]].
| |
| − | | |
| − | Budući da Gašpar Ernušt u svom braku nije imao djece, njegovom je naglom i nenadanom smrću 1540. godine (prema nekim izvorima 1541.) izumrla ta plemićka obitelj. Njegova udovica htjela je Međimurje zadržati za sebe, te je čakovečku utvrdu sa svojim postrojbama zaposjeo njen otac [[Petar Keglević]]. Kralj [[Ferdinand I., car Svetog Rimskog Carstva|Ferdinand I. Habsburški]] to nije dozvolio, pa su, nakon višegodišnjih napetosti i oružanog otpora, [[Keglević]]i silom istjerani iz Čakovca. To je u ime kralja učinio [[Nikola Šubić Zrinski]], budući vlasnik Međimurja.
| |
| − | | |
| − | Najpoznatiji članovi obitelji bili su:
| |
| − | * [[Ivan I. Ernušt|Ivan I.]], umro 1476., hrvatski ban (1473-1476.)
| |
| − | * [[Ivan II. Ernušt|Ivan II.]], umro 1519., hrvatski ban (1508-1509.)
| |
| − | * [[Sigismund Ernušt|Sigismund]], umro 1505., pečuški biskup (1474-1505.)
| |
| − | * [[Franjo Ernušt|Franjo]], poginuo na Mohačkom polju 1526.
| |
| − | * [[Ivan III. Ernušt|Ivan III.]], umro 1537.
| |
| − | * [[Gašpar Ernušt|Gašpar]], umro 1540.
| |
| − | | |
| − | == Vidi još ==
| |
| − | | |
| − | * [[Stari grad Čakovec]]
| |
| − | * [[Stari grad Đurđevac]]
| |
| − | * [[Mlakovečki]]
| |
| − | | |
| − | == Literatura ==
| |
| − | | |
| − | * dr. Rudolf Horvat: '''Poviest Međimurja'''; Izvorno izdanje: nakladnik „Prosvjetno-poviestno družtvo ''Hrvatski rodoljub''“, Zagreb 1944.; Pretisak-izdanje: nakladnik „Matica hrvatska – Ogranak Čakovec“, Čakovec 1993.
| |
| − | | |
| − | == Vanjske poveznice ==
| |
| − | | |
| − | *[http://www.tzm.hr/article.php?g=8 Ivan Ernušt Hampo postaje gospodar Međimurja]
| |
| − | *[http://www.mdc.hr/cakovec/hr/fspovijest.html Ernušti – vlasnici čakovečke utvrde]
| |
| − | *[http://www.djurdjevac.eu/starigrad/ Sigismund Ernušt izgradio Stari grad Đurđevac]
| |
| − | | |
| − | [[Kategorija:Hrvatske plemićke obitelji]] | |
| − | [[Kategorija:Hrvatska povijest]]
| |
| − | [[Kategorija:Plemićke obitelji u Međimurju]]
| |
| − | | |
| − | | |
| − | {{Use dmy dates|date=August 2013}}
| |
| − | {{Infobox noble house
| |
| − | |surname =House of Ernuszt
| |
| − | |other_name ='''Ernušt'''
| |
| − | |estates =[[Međimurje]], [[Đurđevac]], [[Koprivnica]], [[Virje]], [[Molve]] etc.
| |
| − | |coat of arms = Grb obitelji Ernušt.jpg
| |
| − | |image_size =250px
| |
| − | |country =[[Kingdom of Hungary (1301–1526)|Kingdom of Hungary]]<br />Kingdom of [[Croatia in personal union with Hungary]]
| |
| − | |titles =[[Ban of Croatia|Bans (viceroys) of Croatia]], [[Ban of Slavonia|bans of Slavonia]], royal [[Chamberlain (office)|chamberlains]], [[bishop]]s, [[ispán]]s, [[Župa|župans (counts)]] etc.
| |
| − | |founded =1460s
| |
| − | |founder =[[John I Ernuszt|John I]]
| |
| − | |final ruler =[[Caspar Ernuszt|Caspar]]
| |
| − | |dissolution =1540
| |
| − | |ethnicity =Jewish
| |
| − | |color =brown
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | The '''House of Ernuszt''' ({{lang-en|Ernusht}}; {{lang-hr|Ernušt}}) was a [[Hungary|Hungarian]] [[nobility|noble family]], descending from a rich [[Jew]]ish<ref>{{harvtxt|Vladimir Kalšan|2006|p=7}}</ref><ref>{{hr icon}} Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: stranica 128: Koprivnica, lipanj 2003.
| |
| − | {{quote|text=Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.|sign=Borislav Grgin|source=Podravina}}</ref> family who came to medieval [[Kingdom of Hungary in the Middle Ages|Hungary]] from [[Vienna]], converted to [[Catholicism]] and also reached its peak in the Kingdom of [[Croatia in personal union with Hungary|Croatia]] during the reign of King [[Matthias Corvinus]] and his successors. Notable members of the family were [[Ban of Croatia|bans of Croatia]] and [[Ban of Slavonia|Slavonia]], king's [[Chamberlain (office)|chamberlains]], [[bishop]]s, [[ispán]]s, [[Župa|župans (counts)]] and other state officials.
| |
| − | | |
| − | == Family history ==
| |
| − | | |
| − | At the beginning of the reign of King [[Matthias Corvinus]] (1458-1490), Ernuszts were [[wholesale]]rs and [[banker]]s in [[Buda]]. [[John I Ernuszt]], nicknamed „Hampó", became king's regular banker and increased his wealth by lucrative and profitable business with the sovereign. For his banking services he earned many titles and [[Estate (land)|estates]] as well, either buying the land from the king or receiving it as [[mortgage]] for money lent to him. On 20 November 1473 he was appointed [[Ban of Slavonia]], receiving at the same time [[Međimurje County]], the northernmost part of the territory, with its seat [[Čakovec]]. Therefore, he appeared in historical documents as John Ernuszt de Csáktornya ({{lang-hu|csáktornyai Ernuszt János}}; {{lang-hr|Ivan Ernušt Čakovečki}}).
| |
| − | | |
| − | After his death on 3 March 1476, he was succeeded by his sons [[John II Ernuszt|John II]] and [[Sigismund Ernuszt|Sigismund]]. While the latter became [[Roman Catholic Diocese of Pécs|Bishop of Pécs]], (1473–1505), the former stayed in his father's main Međimurje estate and served (1507–1510), together with George Kanizsai, as Ban of Croatia. In the meantime, brothers earned some additional estates, among which were [[Đurđevac]] and [[Molve]] (in 1477).
| |
| − | | |
| − | [[Francis Ernuszt]], the son of John II, inherited all of the family possessions after his father's death in 1519. He was known for his participation in the [[Battle of Mohács]] on 29 August 1526, where he was among many Hungarian and Croatian nobles who lost their lives. He left two sons, John III and Caspar. The former died in 1537 leaving no children, and the latter was married to Ana, a daughter of [[Petar Keglević]], Ban of Croatia.
| |
| − | | |
| − | Caspar took part in many battles against the [[Ottoman Empire|Ottomans]], leading his ''[[banderium]]'', a kind of military unit, and even counter-attacked the enemy in already occupied parts of Croatia and Slavonia. Nevertheless, Ottoman numerical superiority was decisive and Croats were forced to retreat more and more to the west and northwest. One of the ways used for population to flee lead through the Caspar's Međimurje County. He himself helped people by setting [[Ferry|ferries]] on the [[Drava]] and [[Mur (river)|Mura]] river which enabled the refugees to cross them and go further north to reach western Hungary, which was still not occupied.
| |
| − | | |
| − | Since Caspar died in 1540 without issue, his family died out. His widow Anna attempted to retain all his possessions, even engaging her father's military crew, but King [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor|Ferdinand I Habsburg]] did not allow it. In the name of the king, [[Nikola Šubić Zrinski]], the new Ban of Croatia, pushed the Keglevićs out of Međimurje by force.
| |
| − | | |
| − | == Notable members of the family ==
| |
| − | | |
| − | * [[John I Ernuszt|John I]], died 1476, Ban of Slavonia (1473-1476)
| |
| − | * [[John II Ernuszt|John II]], died 1528, Ban of Croatia (1507–1510)
| |
| − | * [[Sigismund Ernuszt|Sigismund]], died 1505, Bishop of Pécs (1473-1505)
| |
| − | * [[Francis Ernuszt|Francis]], killed in the [[battle of Mohács]] (1526)
| |
| − | * [[Caspar Ernuszt|Caspar]], died 1540
| |
| − | | |
| − | ==See also==
| |
| − | | |
| − | * [[History of Croatia]]
| |
| − | * [[Croatia in personal union with Hungary]]
| |
| − | * [[Ban of Croatia]]
| |
| − | * [[Ban of Slavonia]]
| |
| − | * [[Čakovec Castle]]
| |
| − | | |
| − | | |
| − | | |
| − | ==Bibliography==
| |
| − | {{Refbegin|30em}}
| |
| − | * {{cite book|last=Kalšan|first=Vladimir|title=Židovi u Međimurju|year=2006|publisher=Muzej Međimurja Čakovec|location=Čakovec|isbn=953-6896-12-5|ref=harv}}
| |
| − | {{refend}}
| |
| − | | |
| − | ==Sources==
| |
| − | | |
| − | *Horvat, Rudolf, PhD: ''Poviest Međimurja'' (History of Medjimurje), edited by „Prosvjetno-poviestno družtvo ''Hrvatski rodoljub''", Zagreb, 1944, and reprinted by „Matica hrvatska – Ogranak Čakovec" (Matrix Croatica – Čakovec Branch), Čakovec, 1993
| |
| − | | |
| − | ==External links==
| |
| − | * [https://web.archive.org/web/20110722172929/http://www.tzm.hr/article.php?g=42 Ivan Ernušt in the history of Medjimurje County]
| |
| − | * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=115944 King Matthias Corvinus gave Ivan Ernušt the estate of Koprivnica in 1477]
| |
| − | * [http://www.djurdjevac.eu/starigrad/ Djurdjevac Castle built by Bishop Sigismund Ernušt]
| |
| − | | |
| − | ==References==
| |
| − | {{Reflist}}
| |
| − | | |
| − | {{DEFAULTSORT:Ernuszt family}}
| |
| − | [[Category:Ernuszt family| ]] | |
