Ernuszt (ród): Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0r]] |
[[Kategoria:Strony skompilowane]] | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | ||
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
| Linia 21: | Linia 21: | ||
| | | | ||
| − | '''Ernuszt''', także '''Ernusth ''de Csáktornya''''' (pol. ''Ernust'', chor. ''Ernušti'' lub ''Ernušti Čakovečki'', ''Ernust od Čakovca''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej<ref>Vladimir Kalšan (2006, | + | '''Ernuszt''', także '''Ernusth ''de Csáktornya''''' (pol. ''Ernust'', chor. ''Ernušti'' lub ''Ernušti Čakovečki'', ''Ernust od Čakovca''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej<ref>Vladimir Kalšan (2006), str. 7.</ref><ref>Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: str. 128: Koprivnica, lipanj 2003. |
| − | + | <blockquote><cite><small>Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.</small> Borislav Grgin ''Podravina''</blockquote></cite></ref>, która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, osiągając szczyt swojej pozycji w Królestwie Chorwacji podczas panowania króla [[Maciej|Macieja Korwina]] i jego następców. Wybitni członkowie rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, ''[[ispán]]ami'', burmistrzami lub hrabiami oraz innymi urzędnikami państwowymi. | |
| − | <ref>Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: str. 128: Koprivnica, lipanj 2003. | ||
| − | < | ||
| − | |||
| − | |||
| − | </ | ||
== Genealogia == | == Genealogia == | ||
| Linia 34: | Linia 29: | ||
** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505) | ** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505) | ||
** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála | ** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála | ||
| − | *** C1. [ | + | *** C1. [2.ż] [[Ernuszt Ferenc]] († 1526), zabity '''(?)''' w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]]; |
*** C2. [[Ernuszt III. János]] | *** C2. [[Ernuszt III. János]] | ||
*** C3. Farkas | *** C3. Farkas | ||
| − | *** C4. [ | + | *** C4. [3.ż] [[Ernuszt Gáspár]] († 1540); żona: Anna Keglević |
== Historia rodziny == | == Historia rodziny == | ||
| − | Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw | + | Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw za pożyczone pieniądze. 20 listopada 1473 r. został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]], otrzymując jednocześnie komitat [[Međimurje]], najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_%C4%8Cakovcu Čakovcu], dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt ''de Csáktornya'' (węg. ''Ernuszt János'', chor. ''Ivan Ernušt Čakovečki'') |
Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie [[Jan II Ernuszt|Jan II]] i [[Ernuszt Zsigmond|Zygmunt]]. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z [[Kanizsai György|Jerzym Kanizsaiem]], jako [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|ban Chorwacji]]. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.). | Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie [[Jan II Ernuszt|Jan II]] i [[Ernuszt Zsigmond|Zygmunt]]. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z [[Kanizsai György|Jerzym Kanizsaiem]], jako [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|ban Chorwacji]]. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.). | ||
| Linia 64: | Linia 59: | ||
* [[Historia Chorwacji]] | * [[Historia Chorwacji]] | ||
| − | |||
* [[Banowie Chorwacji]] | * [[Banowie Chorwacji]] | ||
* [[Banowie Slawonii]] | * [[Banowie Slawonii]] | ||
| Linia 88: | Linia 82: | ||
|herb = Grb obitelji Ernušt.jpg | |herb = Grb obitelji Ernušt.jpg | ||
|kraj = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | |kraj = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | ||
| − | |tytulatura = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup | + | |tytulatura = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup Peczu]]<br>[[ispán]]s<br>[[Župa|župans (counts)]] etc. |
|pierwszy = [[Ernuszt I. János|I. János]] | |pierwszy = [[Ernuszt I. János|I. János]] | ||
|ostatni = Caspar | |ostatni = Caspar | ||
| Linia 108: | Linia 102: | ||
[[Kategoria:Genealogie]] | [[Kategoria:Genealogie]] | ||
[[Kategoria:Ernuszt]] | [[Kategoria:Ernuszt]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Rody]] |
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]] | [[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Historia Chorwacji]] | [[Kategoria:Historia Chorwacji]] | ||
[[Kategoria:Historia Węgier]] | [[Kategoria:Historia Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Historia]] | ||
Aktualna wersja na dzień 10:31, 18 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Ernuszt, także Ernusth de Csáktornya (pol. Ernust, chor. Ernušti lub Ernušti Čakovečki, Ernust od Čakovca), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej[1][2], która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, osiągając szczyt swojej pozycji w Królestwie Chorwacji podczas panowania króla Macieja Korwina i jego następców. Wybitni członkowie rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, ispánami, burmistrzami lub hrabiami oraz innymi urzędnikami państwowymi. Spis treściGenealogia
Historia rodzinyNa początku panowania króla Macieja Korwina (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. Jan I Ernuszt, nazywany „Hampó”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw za pożyczone pieniądze. 20 listopada 1473 r. został mianowany banem Slawonii, otrzymując jednocześnie komitat Međimurje, najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w Čakovcu, dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt de Csáktornya (węg. Ernuszt János, chor. Ivan Ernušt Čakovečki) Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie Jan II i Zygmunt. Podczas gdy ten drugi został biskupem Peczu (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z Jerzym Kanizsaiem, jako ban Chorwacji. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.). Franciszek Ernuszt, syn Jana II, odziedziczył cały majątek rodzinny po śmierci ojca w 1519 r. Był znany z udziału w bitwie pod Mohaczem 29 sierpnia 1526 r., gdzie był jednym z wielu węgierskich i chorwackich szlachciców, którzy je stracili żyje. Pozostawił dwóch synów, Jana III i Kaspra. Ten pierwszy zmarł w 1537 r., nie pozostawiając dzieci, a drugi ożenił się z Anną, córką Petara Keglevica, ban Chorwacji. Kasper brał udział w wielu bitwach przeciwko Turkom, prowadząc banderium, rodzaj jednostki wojskowej, a nawet kontratakując wroga w już okupowanych częściach Chorwacji i Slawonii. Niemniej decydująca była przewaga liczebna Osmanów, a Chorwaci byli zmuszeni wycofywać się coraz bardziej na zachód i północny zachód. Jednym ze sposobów ucieczki ludności była droga przez okręg Kaspra w Međimurje. On sam pomagał ludziom, ustawiając promy na rzece Drava i Mura, które umożliwiały uchodźcom przekroczenie ich i udanie się dalej na północ, aby dotrzeć do zachodnich Węgier, które wciąż nie były okupowane. Ponieważ Kasper zmarł bez problemu w 1540 r., jego rodzina wymarła. Wdowa Anna usiłowała zachować cały swój dobytek, angażując nawet załogę wojskową ojca, ale król Ferdynand I Habsburg na to nie pozwolił. W imieniu króla Nikola Šubić Zrinski, nowy ban Chorwacji, wyparł Keglevićiów z Međimurje siłą. Przypisy
Bibliografia
Źródło
Zobacz takżeLinki zewnętrzne |
| ||||||||||||||||||||||