Ernuszt (ród): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1r]]
+
[[Kategoria:0r]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
Linia 21: Linia 21:
 
  |
 
  |
  
'''Ernuszt''', także '''Ernusth ''de Csáktornya''''' (pol. ''Ernust'', chor. ''Ernušti'' lub ''Ernušti Čakovečki'', ''Ernust od Čakovca''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej<ref>Vladimir Kalšan (2006, s. 7)</ref>
+
'''Ernuszt''', także '''Ernusth ''de Csáktornya''''' (pol. ''Ernust'', chor. ''Ernušti'' lub ''Ernušti Čakovečki'', ''Ernust od Čakovca''), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej<ref>Vladimir Kalšan (2006), str. 7.</ref><ref>Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: str. 128: Koprivnica, lipanj 2003.
 
+
<blockquote><cite><small>Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.</small>               Borislav Grgin ''Podravina''</blockquote></cite></ref>, która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, osiągając szczyt swojej pozycji w Królestwie Chorwacji podczas panowania króla [[Maciej|Macieja Korwina]] i jego następców. Wybitni członkowie rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, ''[[ispán]]ami'', burmistrzami lub hrabiami oraz innymi urzędnikami państwowymi.
<ref>Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: ''Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.)'': broj 3: str. 128: Koprivnica, lipanj 2003.
 
<blockquote><cite><small>Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.</small>
 
 
 
Borislav Grgin ''Podravina''
 
</blockquote></cite></ref>, która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, osiągając szczyt swojej pozycji w Królestwie Chorwacji podczas panowania króla [[Maciej|Macieja Korwina]] i jego następców. Wybitni członkowie rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, ''[[ispán]]ami'', burmistrzami lub hrabiami oraz innymi urzędnikami państwowymi.
 
  
 
== Genealogia ==
 
== Genealogia ==
Linia 34: Linia 29:
 
** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505)
 
** B1. [[Ernuszt Zsigmond]] († 1505), [[biskup Pécs]] (1473-1505)
 
** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála
 
** B2. [[Ernuszt II. János]] († 1528), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1507–1510); 1.żona: Pálóci Anna, 2.żona: [[Małgorzata Żagańska]], 3.żona: Ország Borbála
*** C1. [.] [[Ernuszt Ferenc]] († 1526), zabity '''(?)''' w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]];
+
*** C1. [2.ż] [[Ernuszt Ferenc]] († 1526), zabity '''(?)''' w [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]];
 
*** C2. [[Ernuszt III. János]]
 
*** C2. [[Ernuszt III. János]]
 
*** C3. Farkas
 
*** C3. Farkas
*** C4. [.] [[Ernuszt Gáspár]] († 1540); żona: Anna Keglević
+
*** C4. [3.ż] [[Ernuszt Gáspár]] († 1540); żona: Anna Keglević
  
 
== Historia rodziny ==
 
== Historia rodziny ==
  
Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw '''za pieniądze'''. 20 listopada 1473 r. został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]], otrzymując jednocześnie komitat [[Međimurje]], najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w [[Čakovec|Čakovcu]], dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt ''de Csáktornya'' (węg. ''Ernuszt János'', chor. ''Ivan Ernušt Čakovečki'')
+
Na początku panowania króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]] (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. [[Jan I Ernuszt]], nazywany „''Hampó''”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw za pożyczone pieniądze. 20 listopada 1473 r. został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]], otrzymując jednocześnie komitat [[Međimurje]], najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_%C4%8Cakovcu Čakovcu], dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt ''de Csáktornya'' (węg. ''Ernuszt János'', chor. ''Ivan Ernušt Čakovečki'')
  
 
Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie [[Jan II Ernuszt|Jan II]] i [[Ernuszt Zsigmond|Zygmunt]]. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z [[Kanizsai György|Jerzym Kanizsaiem]], jako [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|ban Chorwacji]]. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.).
 
Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie [[Jan II Ernuszt|Jan II]] i [[Ernuszt Zsigmond|Zygmunt]]. Podczas gdy ten drugi został [[Biskup Peczu|biskupem Peczu]] (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z [[Kanizsai György|Jerzym Kanizsaiem]], jako [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|ban Chorwacji]]. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.).
Linia 64: Linia 59:
  
 
* [[Historia Chorwacji]]
 
* [[Historia Chorwacji]]
* [[Chorwacja w personalnym związku z Węgrami]]
 
 
* [[Banowie Chorwacji]]
 
* [[Banowie Chorwacji]]
 
* [[Banowie Slawonii]]
 
* [[Banowie Slawonii]]
Linia 88: Linia 82:
 
  |herb                  = Grb obitelji Ernušt.jpg
 
  |herb                  = Grb obitelji Ernušt.jpg
 
  |kraj                  = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
  |kraj                  = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
  |tytulatura            = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup Pécsu]]<br>[[ispán]]s<br>[[Župa|župans (counts)]] etc.
+
  |tytulatura            = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Ban całej Slawonii]]<br>[[Stolnik królewski]]<br>[[Koniuszy królewski]]<br>[[Biskup Peczu]]<br>[[ispán]]s<br>[[Župa|župans (counts)]] etc.
 
  |pierwszy              = [[Ernuszt I. János|I. János]]
 
  |pierwszy              = [[Ernuszt I. János|I. János]]
 
  |ostatni                = Caspar
 
  |ostatni                = Caspar
Linia 108: Linia 102:
 
[[Kategoria:Genealogie]]
 
[[Kategoria:Genealogie]]
 
[[Kategoria:Ernuszt]]
 
[[Kategoria:Ernuszt]]
[[Kategoria:Rodziny]]
+
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 +
[[Kategoria:Historia]]

Aktualna wersja na dzień 10:31, 18 sty 2021

Ernuszt, także Ernusth de Csáktornya (pol. Ernust, chor. Ernušti lub Ernušti Čakovečki, Ernust od Čakovca), węgierska rodzina szlachecka, wywodzącą się z bogatej rodziny żydowskiej[1][2], która przybyła medytować na Węgrzech z Wiednia, nawróciła się na katolicyzm, osiągając szczyt swojej pozycji w Królestwie Chorwacji podczas panowania króla Macieja Korwina i jego następców. Wybitni członkowie rodziny byli banami Chorwacji i Slawonii, szambelanami króla, biskupami, ispánami, burmistrzami lub hrabiami oraz innymi urzędnikami państwowymi.

Genealogia

Historia rodziny

Na początku panowania króla Macieja Korwina (1458–1490) Ernusztowie byli hurtownikami i bankierami w Budzie. Jan I Ernuszt, nazywany „Hampó”, stał się stałym bankierem króla i powiększał swoje bogactwo dzięki intratnym i dochodowym interesom z suwerenem. Za swoje usługi bankowe zdobył także wiele tytułów i dóbr, kupując ziemię od króla lub otrzymując ją jako zastaw za pożyczone pieniądze. 20 listopada 1473 r. został mianowany banem Slawonii, otrzymując jednocześnie komitat Međimurje, najbardziej wysuniętą na północ część terytorium z siedzibą w Čakovcu, dlatego pojawił się w dokumentach historycznych jako Jan Ernuszt de Csáktornya (węg. Ernuszt János, chor. Ivan Ernušt Čakovečki)

Po jego śmierci 3 marca 1476 r. zastąpili go jego synowie Jan II i Zygmunt. Podczas gdy ten drugi został biskupem Peczu (1473–1505), ten pierwszy pozostał w głównej posiadłości jego ojca w Međimurje i służył (1507–1510), wraz z Jerzym Kanizsaiem, jako ban Chorwacji. W międzyczasie bracia zdobyli dodatkowe majątki, między innymi Djurdjevac i Molve (w 1477 r.).

Franciszek Ernuszt, syn Jana II, odziedziczył cały majątek rodzinny po śmierci ojca w 1519 r. Był znany z udziału w bitwie pod Mohaczem 29 sierpnia 1526 r., gdzie był jednym z wielu węgierskich i chorwackich szlachciców, którzy je stracili żyje. Pozostawił dwóch synów, Jana III i Kaspra. Ten pierwszy zmarł w 1537 r., nie pozostawiając dzieci, a drugi ożenił się z Anną, córką Petara Keglevica, ban Chorwacji.

Kasper brał udział w wielu bitwach przeciwko Turkom, prowadząc banderium, rodzaj jednostki wojskowej, a nawet kontratakując wroga w już okupowanych częściach Chorwacji i Slawonii. Niemniej decydująca była przewaga liczebna Osmanów, a Chorwaci byli zmuszeni wycofywać się coraz bardziej na zachód i północny zachód. Jednym ze sposobów ucieczki ludności była droga przez okręg Kaspra w Međimurje. On sam pomagał ludziom, ustawiając promy na rzece Drava i Mura, które umożliwiały uchodźcom przekroczenie ich i udanie się dalej na północ, aby dotrzeć do zachodnich Węgier, które wciąż nie były okupowane.

Ponieważ Kasper zmarł bez problemu w 1540 r., jego rodzina wymarła. Wdowa Anna usiłowała zachować cały swój dobytek, angażując nawet załogę wojskową ojca, ale król Ferdynand I Habsburg na to nie pozwolił. W imieniu króla Nikola Šubić Zrinski, nowy ban Chorwacji, wyparł Keglevićiów z Međimurje siłą.

Przypisy

  1. Vladimir Kalšan (2006), str. 7.
  2. Podravina (časopis za multidisciplinarna istraživanja): Borislav Grgin: Odnos središnje vlasti i grada Koprivnice za vladavine ugarsko-hrvatskog kralja Matijaša Korvina (1458. – 1490.): broj 3: str. 128: Koprivnica, lipanj 2003.

    Plemićka obitelj Ernuszt (Ernušt) bila je židovskog podrijetla, a došli su u Ugarsku iz Švedske ili Austrije. U drugoj polovici 15. i prvoj polovici 16. stoljeća uživali su posjede u Ugarskoj i srednjovjekovnoj Slavoniji. Prvi iz obitelji Ernuszt koji se doselio u Ugarsku sredinom 15. stoljeća i tamo se pokrstio bio je kasniji slavonski ban Ivan.               Borislav Grgin Podravina

Bibliografia

  • Kalšan, Vladimir (2006). Židovi u Međimurju. Čakovec: Muzej Međimurja Čakovec. ISBN 953-6896-12-5.

Źródło

  • Horvat, Rudolf, PhD: Poviest Međimurja [Historia Medjimurje], wydana przez „Prosvjetno-poviestno družtvo Hrvatski rodoljub", Zagreb, 1944, i przedrukowana przez „Matica hrvatska – Ogranak Čakovec" (Matrix Croatica – Čakovec Branch), Čakovec, 1993

Zobacz także

Linki zewnętrzne

Ernusth de Csáktornya

Herb {{{dynastia}}}
Kraj Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Ban całej Slawonii
Stolnik królewski
Koniuszy królewski
Biskup Peczu
ispáns
župans (counts) etc.
Pierwszy I. János
Ostatni Caspar
Początek ok.1460
Koniec 1540
Pochodzenie żydowskie