Maróti János: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 43 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z węgierskiego]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%B3ti_J%C3%A1nos_(macs%C3%B3i_b%C3%A1n)
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%B3ti_J%C3%A1nos_(macs%C3%B3i_b%C3%A1n)
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mar%C3%B3ti_J%C3%A1nos_(macs%C3%B3i_b%C3%A1n)&action=history
+
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Mar%C3%B3ti_J%C3%A1nos_(macs%C3%B3i_b%C3%A1n)&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
Linia 13: Linia 13:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = <small>1. </small>[[Treutel I. Miklós]]<br><small>2. </small>[[Kórógyi I. István]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1397)
 +
|współrządzący      = <small>1. </small>[[Perényi Péter]]<br><small>2. </small>[[Bebek Ferenc]] ??
 +
|następca          = <small>1. </small>[[Bebek Ferenc]] ??<br><small>2. </small>[[Maróti János]]
 +
}}
 +
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Perényi Péter]]
 
|poprzednik        = [[Perényi Péter]]
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1398-1410)
+
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1402-1410)
 +
|współrządzący      = [[Ludányi István]]<br>[[Ludányi Tamás]] <small>(do 1403)</small>
 +
|następca          = [[Újlaki László]]
 +
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Garai Dezső]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1427-1428)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
|następca          = [[Újlaki László]] ??
+
|następca          = [[Lévai Cseh Péter]]
 
}}
 
}}
 +
 +
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Perényi Péter]]
 
|poprzednik        = [[Perényi Péter]]
Linia 29: Linia 44:
 
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1427-1428)
 
|gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1427-1428)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
|następca          = [[Чех Лева Piotr]] ??
+
|następca          = [[Lévai Cseh Péter]]
 
}}
 
}}
  
Linia 36: Linia 51:
 
|}
 
|}
  
[[Plik:Maróti János macsói bán pecsétje.jpg|thumb|215px|left|A macsói bán pecsétje. Azért került sárkányfog a családi címerbe, mert [[I. István magyar király|Szent István]] idején élt ősük, [[Gutkeled nemzetség]]béli Vid legyőzte az [[Ecsedi-láp]] sárkányát.]]
+
[[Plik:Maróti János macsói bán pecsétje.jpg|thumb|215px|left|Pieczęć bana Maczwy. Ząb smoka został wpisany do herbu rodowego, ponieważ ich przodek, który żył w czasach św. Stefana, Vida z klanu [[Gutkeled]], pokonał smoka z bagien Ecsedi.]]
 +
 
 +
[[Plik:A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból.jpeg|thumb|215px|Pierwsza znaleziona reprezentacja Zakonu Smoka pochodzi z 1483 roku]]
  
[[Plik:A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból.jpeg|thumb|175px|left|A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból]]
+
'''Maróti János''', także '''''Maróthi János''''' lub '''''Maróthy János''''' (pol. ''Jan Maróti'', serb. ''Иван Моровићки'') (* ok.1366, † 1434), węgierski szlachcic, [[ban Maczwy]], syn [[János|Jana]] klanu [[Gutkeled]]. Wraz ze swoim bratem (?) [[Maróthi Dénes|Denisem]] brał udział w [[nikápolyi csata|bitwie pod Nikopolisem]] po stronie króla [[Zygmunt]]a. Jego brat Denis, zginął tam w 1396 roku, a János, który miał szczęście uratować się z bitwy, pozostał lojalnym rycerzem wobec króla [[Zygmunt]]a, szczególnie przeciwko ''partii'' [[Horváth János]]a.
'''Maróti János''' vagy ''(Maróthi János)'' vagy ''(Maróthy János)'' (1366 körül – [[1434]]) [[macsói bánság|macsói bán]]. A [[Gutkeled nemzetség]]beli János fia. Testvérével, Dénessel együtt [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] oldalán részt vett a [[nikápolyi csata|Nikápolyi ütközetben]]. Testvére, Maróthi Dénes itt esett el 1396-ban, Maróthi János a nikápolyi csatából szerencsésen megmenekült, Zsigmond királynak hűséges embere maradt, kiváltképpen a Horváth János pártja ellenében.
 
  
==Élete==
 
[[1393]]-ban udvari lovag. A [[Garai család|Garai]] rokonsághoz tartozó Maróti János a Garai-vérengzésben 1386. július 25-én megsebesült és fogságba esett. Kiszabadulva ifjabb [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklóshoz]] és Zsigmondhoz csatlakozott. Részt vett a [[havasalföld]]i ([[1395]]) és a nikápolyi hadjáratokban (1396, itt Maróti János feladata volt a török sereg erejének felderítése, s a csatában megsebesült). 1397-1398-ban székely ispán, 1398-tól 1408-ig macsói bán. [[1399]]-ben [[Békatoroki Picsere László]]t, egy [[IV. Béla magyar király|IV. Béla]] nevére hamisított oklevél miatt Maróti János macsói bán halálra ítélte a [[Tolna megye]]i közgyűlésen. Zsigmond oldalán küzdött az 1403-i felkelés ellen, elfoglalta Ludányi Tamás várait. A gyulai uradalmat 1403-ban Maróti János, macsói bán kapja meg, a vár kiépítését olasz mesterekkel ő kezdi el. Az [[1403]]. [[november 6.]] - [[1408]]. [[november 14.]] közötti üresedés idején [[1406]]. [[november 22.|november 22]]-ig  a [[Kalocsa-Kecskeméti főegyházmegye|kalocsai érsekség]] világi kormányzója. Garai rokonaként tagja volt az [[1401]]-es [[A Zsigmond király elleni összeesküvés és fogsága 1401-ben|Zsigmond elleni összeesküvés és a király siklósi fogságból]] való szabadulása után létrejött siklósi ligának és a [[Sárkány Lovagrend]]nek is. [[1414]]-ben [[friaul]]i kormányzó, 1415-ben [[Konstanz]]ban járt, abban az évben Csupor Pállal és Garai Jánossal csatát vesztett és a törökkel szövetkezett [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hervoja]] bosnyák [[majordomus]] és [[split|spalatói]] herceg foglya volt, de nagy összegért kiváltotta magát. [[1427]]-ben [[Havasalföld]]ön Dan román vajdát helyezte vissza trónjára. [[1427]]-[[1428]]-ban ismét macsói bán. Kitűnő, de kegyetlen hadvezérnek ismerték. [[Zsigmond magyar király|Zsigmond]] bőkezűen jutalmazta szolgálatait, a [[gyula (település)|gyulai]] ([[Békés vármegye]]) és [[Velike (Horvátország)|velikei]] ([[Kőrös vármegye]]) uradalmakon kívül a lázadók vagyonából nagy birtokokat kapott és zálogok révén is szerzett ilyeneket. Uradalmát fokozatosan építette ki, Atyán és [[Gyula (település)|Gyulán]] [[ferences rend|ferences]] [[kolostor]]t alapított.
 
  
Halála után a nyitrai templomban temették el.
+
==Życiorys==
  
Két fia – János és László – és egy Anna nevű leánya született. Anna 1437-ben Koronghi János jegyese lett, de az egybekelés előtt a két fél rokonsága közt támadt viszály és vérontás folytán [[IV. Jenő pápa]] engedélyével a pécsi püspök a jegyeseket elválasztotta.
+
János, członek rodu [[Garai]]ów/Gutkeled rycerz dworski od 1393 roku, został ranny i schwytany w masakrze w Garai 25 lipca 1386 r. Zwolniony, dołączył do [[Garai I. Miklós|Mikołaja I Garaia]] i króla [[Zygmunt]]a. Brał udział w [[Wołoszczyzna|kampaniach na Wołoszczyźnie]] (1395) i pod [[Nikopol|Nikopolem]] (1396), w których był odpowiedzialny za rozpoznanie siły armii tureckiej (i został ranny w bitwie). W latach 1397–1398 był [[Przywódca Seklerów|przywódca Seklerów]], od 1398 do 1408 był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]]. W 1399 Władysław Picsere z Békatoroki, skazał Jánosa na śmierć na Zgromadzeniu Ogólnym komitatu [[Tolna]], w oparciu o podrobiony dokument z podpisem [[IV. Béla|Beli IV]]. W 1403 roku walczył przeciwko buntowi po stronie [[Zsigmond]]a i zajął zamek [[Ludányi Tamás|Tomasza Ludányiego]].
  
László fia szintén macsói bán lett.
+
Dwór Gyula został przekazany Jánosowi  banowi Maczwy w 1403 roku, który natychmiast rozpoczął budowę zamku z włoskimi mistrzami. Podczas wakatu od 6 listopada 1403 do 14 listopada 1408, do 22 listopada 1406 był świeckim namiestnikiem archidiecezji Kalocsa. Jako krewny Garaiów był także członkiem ''Ligi Siklós'' i  [[Zakon Smoka|Zakonu Smoczych Rycerzy]] po [[Spisek 1401|spisku]] przeciwko królowi Zygmuntowi w 1401 r. i uwolnieniu króla z niewoli. W 1414 r. był gubernatorem [[Friuli]], odwiedził Konstancę w 1415 r. i w tym roku przegrał spór [[Csupor Pál|Pawłem Csuporem]] i [[Garai János|Janem Garaiem]] oraz bośniackim majordomusem i [[Książęta Splitu|księciem Splitu]] [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hervojem]], który współpracował z Turkami. W 1427 roku przywrócił [[Dan I|Danowi]] [[Havasalföld|Wołoszczyznę]] i tron na Wołoszczyźnie. W latach 1427–1428 ponownie był banem Maczwy. Był znany jako doskonały, ale okrutny wódz. Zygmunt hojnie wynagrodził jego usługi. Oprócz majątków Gyula w komitacie [[Békés]]) i Velike w komitacie [[Kőrös]]), otrzymał duże majątki po buntowniksch i uzyskał je z przyrzeczeń Stopniowo zbudował swoją posiadłość i założył klasztor franciszkański w Atyan i Gyula.
  
==Források==
+
Po śmierci został pochowany w kościele w Nitrze.
 +
 
 +
== Rodzina ==
 +
 
 +
Miał dwóch synów:
 +
* Jana i
 +
* [[Maróti László| Władysława]], [[Ban Maczwy|bana Maczwy]] oraz
 +
* córkę, Annę. Anna w 1437 roku wyszła za mąż za [[János Kórógyi|Jana Kórógyi]], ale przed weselem doszło do konfliktów i rozlewu krwi między obiema stronami. Za zgodą papieża [[Eugeniusz IV|Eugeniusza IV]] [[biskup Peczu]] orzeczono rozwód.
 +
 
 +
== Zasoby ==
 
* [http://lexikon.katolikus.hu/M/Mar%C3%B3ti.html Maróti János macsói bán, Magyar Katolikus Lexikon]
 
* [http://lexikon.katolikus.hu/M/Mar%C3%B3ti.html Maróti János macsói bán, Magyar Katolikus Lexikon]
{{részben nincs forrás}}
+
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Maróti János<br>Иван Моровићки
+
  |urzędnik          = Maróti János (węg.)<br>Иван Моровићки (serb.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        = Ban Maczwy<br>Przywódca Seklerów
+
  |tytulatura        = [[Ban Maczwy]]<br>[[Przywódca Seklerów]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 70: Linia 93:
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Perényi Péter]]<br><small>2. </small>[[Garai Dezső]]
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Perényi Péter]]<br><small>2. </small>[[Garai Dezső]]
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Újlaki László]] ??<br><small>2. </small>[[Чех Лева Piotr]] ??
+
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Újlaki László]] ??<br><small>2. </small>[[Lévai Cseh Péter]]
  
 
  |2. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
 
  |2. tytuł          = [[Przywódca Seklerów]]
Linia 92: Linia 115:
 
  |ojciec            = [[Maróti István]]
 
  |ojciec            = [[Maróti István]]
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
  |rodzeństwo        =  
+
  |rodzeństwo        = Dénes (?)
 
  |1. związek        = żona
 
  |1. związek        = żona
 
  |1. związek z      = nieznana
 
  |1. związek z      = nieznana
Linia 108: Linia 131:
 
{{SORTUJ:Maroti, Janos}}
 
{{SORTUJ:Maroti, Janos}}
  
 +
[[Kategoria:Banowie]]
 
[[Kategoria:Banowie Maczwy]]
 
[[Kategoria:Banowie Maczwy]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Gutkeled]]
[[Kategoria:Ród Maróti]]
+
[[Kategoria:Maróti]]
[[Kategoria:Rody]]
 
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1434]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1434]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 10:41, 19 sty 2021


Plik:Maróti János macsói bán pecsétje.jpg
Pieczęć bana Maczwy. Ząb smoka został wpisany do herbu rodowego, ponieważ ich przodek, który żył w czasach św. Stefana, Vida z klanu Gutkeled, pokonał smoka z bagien Ecsedi.
Plik:A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból.jpeg
Pierwsza znaleziona reprezentacja Zakonu Smoka pochodzi z 1483 roku

Maróti János, także Maróthi János lub Maróthy János (pol. Jan Maróti, serb. Иван Моровићки) (* ok.1366, † 1434), węgierski szlachcic, ban Maczwy, syn Jana klanu Gutkeled. Wraz ze swoim bratem (?) Denisem brał udział w bitwie pod Nikopolisem po stronie króla Zygmunta. Jego brat Denis, zginął tam w 1396 roku, a János, który miał szczęście uratować się z bitwy, pozostał lojalnym rycerzem wobec króla Zygmunta, szczególnie przeciwko partii Horváth Jánosa.


Życiorys

János, członek rodu Garaiów/Gutkeled rycerz dworski od 1393 roku, został ranny i schwytany w masakrze w Garai 25 lipca 1386 r. Zwolniony, dołączył do Mikołaja I Garaia i króla Zygmunta. Brał udział w kampaniach na Wołoszczyźnie (1395) i pod Nikopolem (1396), w których był odpowiedzialny za rozpoznanie siły armii tureckiej (i został ranny w bitwie). W latach 1397–1398 był przywódca Seklerów, od 1398 do 1408 był banem Maczwy. W 1399 Władysław Picsere z Békatoroki, skazał Jánosa na śmierć na Zgromadzeniu Ogólnym komitatu Tolna, w oparciu o podrobiony dokument z podpisem Beli IV. W 1403 roku walczył przeciwko buntowi po stronie Zsigmonda i zajął zamek Tomasza Ludányiego.

Dwór Gyula został przekazany Jánosowi banowi Maczwy w 1403 roku, który natychmiast rozpoczął budowę zamku z włoskimi mistrzami. Podczas wakatu od 6 listopada 1403 do 14 listopada 1408, do 22 listopada 1406 był świeckim namiestnikiem archidiecezji Kalocsa. Jako krewny Garaiów był także członkiem Ligi Siklós i Zakonu Smoczych Rycerzy po spisku przeciwko królowi Zygmuntowi w 1401 r. i uwolnieniu króla z niewoli. W 1414 r. był gubernatorem Friuli, odwiedził Konstancę w 1415 r. i w tym roku przegrał spór Pawłem Csuporem i Janem Garaiem oraz bośniackim majordomusem i księciem Splitu Hervojem, który współpracował z Turkami. W 1427 roku przywrócił Danowi Wołoszczyznę i tron na Wołoszczyźnie. W latach 1427–1428 ponownie był banem Maczwy. Był znany jako doskonały, ale okrutny wódz. Zygmunt hojnie wynagrodził jego usługi. Oprócz majątków Gyula w komitacie Békés) i Velike w komitacie Kőrös), otrzymał duże majątki po buntowniksch i uzyskał je z przyrzeczeń Stopniowo zbudował swoją posiadłość i założył klasztor franciszkański w Atyan i Gyula.

Po śmierci został pochowany w kościele w Nitrze.

Rodzina

Miał dwóch synów:

Zasoby

Maróti János (węg.)
Иван Моровићки (serb.)

Ban Maczwy
Przywódca Seklerów
Ban Maczwy
Okres od (1) 1398, (2) 1427
do (1) 1410, (2) 1428
Poprzednik 1. Perényi Péter
2. Garai Dezső
Następca 1. Újlaki László ??
2. Lévai Cseh Péter
Przywódca Seklerów
Okres (1) 1398, (2) 1427
Poprzednik Perényi Péter
Następca Perényi Péter
Dane biograficzne
Ród Maróti
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1366
Śmierć 1434
Ojciec Maróti István
Matka nieznana
Rodzeństwo Dénes (?)
Żona nieznana
Dzieci László