Maróti János: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1w]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%B3ti_J%C3%A1nos_(macs%C3%B3i_b%C3%A1n)
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Mar%C3%B3ti_J%C3%A1nos_(macs%C3%B3i_b%C3%A1n)
Linia 51: Linia 51:
 
|}
 
|}
  
−
[[Plik:Maróti János macsói bán pecsétje.jpg|thumb|215px|left|A macsói bán pecsétje. Azért került sárkányfog a családi címerbe, mert [[I. István magyar király|Szent István]] idején élt ősük, [[Gutkeled nemzetség]]béli Vid legyőzte az [[Ecsedi-láp]] sárkányát.]]
+
[[Plik:Maróti János macsói bán pecsétje.jpg|thumb|215px|left|Pieczęć bana Maczwy. Ząb smoka został wpisany do herbu rodowego, ponieważ ich przodek, który żył w czasach św. Stefana, Vida z klanu [[Gutkeled]], pokonał smoka z bagien Ecsedi.]]
  
−
[[Plik:A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból.jpeg|thumb|175px|left|A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból]]
+
[[Plik:A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból.jpeg|thumb|215px|Pierwsza znaleziona reprezentacja Zakonu Smoka pochodzi z 1483 roku]]
  
−
'''Maróti János''', także '''''Maróthi János''''' lub '''''Maróthy János''''' (pol. ''Jan Maróti'') (*ok.1366, † [[1434]]), węgierski szlachcic, [[Ban Maczwy]], syn [[János|Jana]] '''z klanu [[Gutkeled]]'''. Wraz ze swoim bratem '''(?)''' [[Maróthi Dénes|Denisem]] brał udział w [[nikápolyi csata|bitwie pod Nikopolisem]] po stronie króla [[Zygmunt]]a. Jego brat Denis, zginął tam w [[1396]] roku, a János, który miał szczęście uciec z bitwy, pozostał lojalnym rycerzem wobec króla [[Zygmunt]]a, szczególnie przeciwko '''partii''' [[Horváth János]]a.
+
'''Maróti János''', także '''''Maróthi János''''' lub '''''Maróthy János''''' (pol. ''Jan Maróti'', serb. ''Иван Моровићки'') (* ok.1366, † 1434), węgierski szlachcic, [[ban Maczwy]], syn [[János|Jana]] klanu [[Gutkeled]]. Wraz ze swoim bratem (?) [[Maróthi Dénes|Denisem]] brał udział w [[nikápolyi csata|bitwie pod Nikopolisem]] po stronie króla [[Zygmunt]]a. Jego brat Denis, zginął tam w 1396 roku, a János, który miał szczęście uratować się z bitwy, pozostał lojalnym rycerzem wobec króla [[Zygmunt]]a, szczególnie przeciwko ''partii'' [[Horváth János]]a.
  
−
<small><small>'''Maróti János''' vagy ''(Maróthi János)'' vagy ''(Maróthy János)'' (1366 körül – [[1434]]) [[macsói bánság|macsói bán]]. A [[Gutkeled nemzetség]]beli János fia. Testvérével, Dénessel együtt [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] oldalán részt vett a [[nikápolyi csata|Nikápolyi ütközetben]]. Testvére, Maróthi Dénes itt esett el 1396-ban, Maróthi János a nikápolyi csatából szerencsésen megmenekült, Zsigmond királynak hűséges embere maradt, kiváltképpen a Horváth János pártja ellenében. </small></small>
 
  
 
==Życiorys==
 
==Życiorys==
  
−
János, członek rodu [[Garai]]''/Gutkeled''' rycerz dworski od 1393 roku, został ranny i schwytany w masakrze w Garai 25 lipca [[1386]] r. Zwolniony, dołączył do [[Garai I. Miklós|Mikoła I Garai]] i króla [[Zygmunt]]a. Brał udział w [[Wołoszczyzna|kampaniach na Wołoszczyźnie]] ([[1395]]) i pod [[Nikopol|Nikopolis]] (1396), w których był odpowiedzialny za rozpoznanie siły armii tureckiej (i został ranny w bitwie). W latach 1397–1398 był [[Przywódca Seklerów|przywódca Seklerów]], od 1398 do 1408 był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]]. W 1399 Władysław Picsere z Békatoroki, skazał Jánosa na śmierć na Zgromadzeniu Ogólnym komitatu [[Tolna]] w oparciu o podrobiony dokument z podpisem [[IV. Béla|Beli IV]]. W [[1403]] roku walczył przeciwko powstaniu po stronie [[Zsigmond]]a i zajął zamek [[Ludányi Tamás|Tomasza Ludányiego]]. Także  w tym roku zdobył zamek w [[Gyula]] i rozpoczął budowę nowego zamku przy pomocy włoskich mistrzów. '''W czasie wakatu od 6 listopada 1403 r. - 14 listopada 1408 r. do 22 listopada 1406 r.''' był świeckim gubernatorem archidiecezji kalockiej. Jako krewny '''[[Garai]]ów''' był także członkiem '''Ligi Siklós po [[Spisek 1401|spisku]]''' przeciwko królowi Zygmuntowi w 1401 r. i wyzwoleniu króla z Siklós i Zakonu Smoczych Rycerzy. W 1414 r. Był gubernatorem [[friaul]], wyjechał do Konstancji w 1415 r., stracił tego roku [[Csupor Pál|Pawła Csupora]]  i [[Garai János|Jana Garaia]], lecz został pojmany przez [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hervoja]], bośniackiego Majordomusa i księcia Spalacji '''w Sojuszu Tureckim z Hervoyem'''. W 1427 przywrócił [[Havasalföld|Wołoszczyznę]] [[Dan I|Danowi]] i tron na Wołoszczyźnie. W latach 1427–1428 ponownie był banem Maczwy. Był znany jako doskonały, ale okrutny wódz. Zygmunt hojnie wynagrodził jego usługi, oprócz majątków Gyula w komitacie [[Békés]]) i Velike w komitacie [[Kőrös]]), otrzymał duże majątki '''od buntowników i uzyskał je z przyrzeczeń'''. Stopniowo budował swój majątek i złożył klasztor franciszkanów '''u ojca i Gyuli'''.
+
János, członek rodu [[Garai]]ów/Gutkeled rycerz dworski od 1393 roku, został ranny i schwytany w masakrze w Garai 25 lipca 1386 r. Zwolniony, dołączył do [[Garai I. Miklós|Mikołaja I Garaia]] i króla [[Zygmunt]]a. Brał udział w [[Wołoszczyzna|kampaniach na Wołoszczyźnie]] (1395) i pod [[Nikopol|Nikopolem]] (1396), w których był odpowiedzialny za rozpoznanie siły armii tureckiej (i został ranny w bitwie). W latach 1397–1398 był [[Przywódca Seklerów|przywódca Seklerów]], od 1398 do 1408 był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]]. W 1399 Władysław Picsere z Békatoroki, skazał Jánosa na śmierć na Zgromadzeniu Ogólnym komitatu [[Tolna]], w oparciu o podrobiony dokument z podpisem [[IV. Béla|Beli IV]]. W 1403 roku walczył przeciwko buntowi po stronie [[Zsigmond]]a i zajął zamek [[Ludányi Tamás|Tomasza Ludányiego]].
  
−
  <small><small>[[1393]]-ban udvari lovag. A [[Garai család|Garai]] rokonsághoz tartozó Maróti János a Garai-vérengzésben 1386. július 25-én megsebesült és fogságba esett. Kiszabadulva ifjabb [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklóshoz]] és Zsigmondhoz csatlakozott. Részt vett a [[havasalföld]]i ([[1395]]) és a nikápolyi hadjáratokban (1396, itt Maróti János feladata volt a török sereg erejének felderítése, s a csatában megsebesült). 1397-1398-ban székely ispán, 1398-tól 1408-ig macsói bán. [[1399]]-ben [[Békatoroki Picsere László]]t, egy [[IV. Béla magyar király|IV. Béla]] nevére hamisított oklevél miatt Maróti János macsói bán halálra ítélte a [[Tolna megye]]i közgyűlésen. Zsigmond oldalán küzdött az 1403-i felkelés ellen, elfoglalta Ludányi Tamás várait. A gyulai uradalmat 1403-ban Maróti János, macsói bán kapja meg, a vár kiépítését olasz mesterekkel ő kezdi el. Az [[1403]]. [[november 6.]] - [[1408]]. [[november 14.]] közötti üresedés idején [[1406]]. [[november 22.|november 22]]-ig  a [[Kalocsa-Kecskeméti főegyházmegye|kalocsai érsekség]] világi kormányzója. Garai rokonaként tagja volt az [[1401]]-es [[A Zsigmond király elleni összeesküvés és fogsága 1401-ben|Zsigmond elleni összeesküvés és a király siklósi fogságból]] való szabadulása után létrejött siklósi ligának és a [[Sárkány Lovagrend]]nek is. [[1414]]-ben [[friaul]]i kormányzó, 1415-ben [[Konstanz]]ban járt, abban az évben Csupor Pállal és Garai Jánossal csatát vesztett és a törökkel szövetkezett [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hervoja]] bosnyák [[majordomus]] és [[split|spalatói]] herceg foglya volt, de nagy összegért kiváltotta magát. [[1427]]-ben [[Havasalföld]]ön Dan román vajdát helyezte vissza trónjára. [[1427]]-[[1428]]-ban ismét macsói bán. Kitűnő, de kegyetlen hadvezérnek ismerték. [[Zsigmond magyar király|Zsigmond]] bőkezűen jutalmazta szolgálatait, a [[gyula (település)|gyulai]] ([[Békés vármegye]]) és [[Velike (Horvátország)|velikei]] ([[Kőrös vármegye]]) uradalmakon kívül a lázadók vagyonából nagy birtokokat kapott és zálogok révén is szerzett ilyeneket. Uradalmát fokozatosan építette ki, Atyán és [[Gyula (település)|Gyulán]] [[ferences rend|ferences]] [[kolostor]]t alapított. </small></small>
+
Dwór Gyula został przekazany Jánosowi banowi Maczwy w 1403 roku, który natychmiast rozpoczął budowę zamku z włoskimi mistrzami. Podczas wakatu od 6 listopada 1403 do 14 listopada 1408, do 22 listopada 1406 był świeckim namiestnikiem archidiecezji Kalocsa. Jako krewny Garaiów był także członkiem ''Ligi Siklós'' i  [[Zakon Smoka|Zakonu Smoczych Rycerzy]] po [[Spisek 1401|spisku]] przeciwko królowi Zygmuntowi w 1401 r. i uwolnieniu króla z niewoli. W 1414 r. był gubernatorem [[Friuli]], odwiedził Konstancę w 1415 r. i w tym roku przegrał spór [[Csupor Pál|Pawłem Csuporem]] i [[Garai János|Janem Garaiem]] oraz bośniackim majordomusem i [[Książęta Splitu|księciem Splitu]] [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hervojem]], który współpracował z Turkami. W 1427 roku przywrócił [[Dan I|Danowi]] [[Havasalföld|Wołoszczyznę]] i tron na Wołoszczyźnie. W latach 1427–1428 ponownie był banem Maczwy. Był znany jako doskonały, ale okrutny wódz. Zygmunt hojnie wynagrodził jego usługi. Oprócz majątków Gyula w komitacie [[Békés]]) i Velike w komitacie [[Kőrös]]), otrzymał duże majątki po buntowniksch i uzyskał je z przyrzeczeń Stopniowo zbudował swoją posiadłość i założył klasztor franciszkański w Atyan i Gyula.
  
−
Po jego śmierci został pochowany w kościele w Nitrze.
+
Po śmierci został pochowany w kościele w Nitrze.
  
−
<small><small>Halála után a nyitrai templomban temették el. </small></small>
+
== Rodzina ==
  
−
Miał dwóch synów, Jana i[[Maróti László| Władysława]] oraz córkę, Annę. Anna wyszła za mąż za [[János Kórógyi|Jana Kórógyi]] w 1437 roku, ale przed zjazdem doszło do konfliktów i rozlewu krwi między obiema stronami. Za zgodą papieża [[Eugeniusz IV|Eugeniusza IV]] [[biskup Peczu]] '''rozdzielił narzeczonych'''.
+
Miał dwóch synów:
 +
* Jana i
 +
* [[Maróti László| Władysława]], [[Ban Maczwy|bana Maczwy]] oraz  
 +
* córkę, Annę. Anna w 1437 roku wyszła za mąż za [[János Kórógyi|Jana Kórógyi]], ale przed weselem doszło do konfliktów i rozlewu krwi między obiema stronami. Za zgodą papieża [[Eugeniusz IV|Eugeniusza IV]] [[biskup Peczu]] orzeczono rozwód.
  
−
<small><small>Két fia – János és László – és egy Anna nevű leánya született. Anna 1437-ben Koronghi János jegyese lett, de az egybekelés előtt a két fél rokonsága közt támadt viszály és vérontás folytán [[IV. Jenő pápa]] engedélyével a pécsi püspök a jegyeseket elválasztotta. </small></small>
+
== Zasoby ==
−
 
+
* [http://lexikon.katolikus.hu/M/Mar%C3%B3ti.html Maróti János macsói bán, Magyar Katolikus Lexikon]
−
Syn Władysław również był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]].
 
−
 
 
−
<small><small>László fia szintén macsói bán lett. </small></small>
 
  
−
==Források==
 
−
* [http://lexikon.katolikus.hu/M/Mar%C3%B3ti.html Maróti János macsói bán, Magyar Katolikus Lexikon]
 
−
{{részben nincs forrás}}
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Maróti János<br>Иван Моровићки
+
  |urzędnik          = Maróti János (węg.)<br>Иван Моровићки (serb.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Ban Maczwy<br>Przywódca Seklerów
+
  |tytulatura        = [[Ban Maczwy]]<br>[[Przywódca Seklerów]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 119: Linia 115:
 
  |ojciec            = [[Maróti István]]
 
  |ojciec            = [[Maróti István]]
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
−
  |rodzeństwo        =  
+
  |rodzeństwo        = Dénes (?)
 
  |1. związek        = żona
 
  |1. związek        = żona
 
  |1. związek z      = nieznana
 
  |1. związek z      = nieznana
Linia 135: Linia 131:
 
{{SORTUJ:Maroti, Janos}}
 
{{SORTUJ:Maroti, Janos}}
  
 +
[[Kategoria:Banowie]]
 +
[[Kategoria:Banowie Maczwy]]
 
[[Kategoria:Gutkeled]]
 
[[Kategoria:Gutkeled]]
−
[[Kategoria:Genealogie]]
+
[[Kategoria:Maróti]]
−
[[Kategoria:Rodziny]]
 
−
[[Kategoria:Rodzina Maróti]]
 
−
[[Kategoria:Klan]]
 
−
[[Kategoria:Klan Gutkeled]]
 
−
 
 
−
[[Kategoria:Banowie Maczwy]]
 
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
−
[[Kategoria:Ród Maróti]]
 
−
[[Kategoria:Rody]]
 
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
−
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1434]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1434]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 10:41, 19 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban Maczwy
(1397)
Współrządzący:
1. Perényi Péter
2. Bebek Ferenc ?? 		Następca:
1. Treutel I. Miklós
2. Kórógyi I. István		 1. Bebek Ferenc ??
2. Maróti János
Poprzednik: Ban Maczwy
(1402-1410)
Współrządzący:
Ludányi István
Ludányi Tamás (do 1403) 		Następca:
Perényi Péter Újlaki László
Poprzednik: Ban Maczwy
(1427-1428) 		Następca:
Garai Dezső Lévai Cseh Péter


Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1398) 		Następca:
Perényi Péter Perényi Péter
Poprzednik: Ban Maczwy
(1427-1428) 		Następca:
Garai Dezső Lévai Cseh Péter
Plik:Maróti János macsói bán pecsétje.jpg
Pieczęć bana Maczwy. Ząb smoka został wpisany do herbu rodowego, ponieważ ich przodek, który żył w czasach św. Stefana, Vida z klanu Gutkeled, pokonał smoka z bagien Ecsedi.
Plik:A Sárkány Lovagrend első fellelhető ábrázolása 1483-ból.jpeg
Pierwsza znaleziona reprezentacja Zakonu Smoka pochodzi z 1483 roku

Maróti János, także Maróthi János lub Maróthy János (pol. Jan Maróti, serb. Иван Моровићки) (* ok.1366, † 1434), węgierski szlachcic, ban Maczwy, syn Jana klanu Gutkeled. Wraz ze swoim bratem (?) Denisem brał udział w bitwie pod Nikopolisem po stronie króla Zygmunta. Jego brat Denis, zginął tam w 1396 roku, a János, który miał szczęście uratować się z bitwy, pozostał lojalnym rycerzem wobec króla Zygmunta, szczególnie przeciwko partii Horváth Jánosa.


Życiorys

János, członek rodu Garaiów/Gutkeled rycerz dworski od 1393 roku, został ranny i schwytany w masakrze w Garai 25 lipca 1386 r. Zwolniony, dołączył do Mikołaja I Garaia i króla Zygmunta. Brał udział w kampaniach na Wołoszczyźnie (1395) i pod Nikopolem (1396), w których był odpowiedzialny za rozpoznanie siły armii tureckiej (i został ranny w bitwie). W latach 1397–1398 był przywódca Seklerów, od 1398 do 1408 był banem Maczwy. W 1399 Władysław Picsere z Békatoroki, skazał Jánosa na śmierć na Zgromadzeniu Ogólnym komitatu Tolna, w oparciu o podrobiony dokument z podpisem Beli IV. W 1403 roku walczył przeciwko buntowi po stronie Zsigmonda i zajął zamek Tomasza Ludányiego.

Dwór Gyula został przekazany Jánosowi banowi Maczwy w 1403 roku, który natychmiast rozpoczął budowę zamku z włoskimi mistrzami. Podczas wakatu od 6 listopada 1403 do 14 listopada 1408, do 22 listopada 1406 był świeckim namiestnikiem archidiecezji Kalocsa. Jako krewny Garaiów był także członkiem Ligi Siklós i Zakonu Smoczych Rycerzy po spisku przeciwko królowi Zygmuntowi w 1401 r. i uwolnieniu króla z niewoli. W 1414 r. był gubernatorem Friuli, odwiedził Konstancę w 1415 r. i w tym roku przegrał spór Pawłem Csuporem i Janem Garaiem oraz bośniackim majordomusem i księciem Splitu Hervojem, który współpracował z Turkami. W 1427 roku przywrócił Danowi Wołoszczyznę i tron na Wołoszczyźnie. W latach 1427–1428 ponownie był banem Maczwy. Był znany jako doskonały, ale okrutny wódz. Zygmunt hojnie wynagrodził jego usługi. Oprócz majątków Gyula w komitacie Békés) i Velike w komitacie Kőrös), otrzymał duże majątki po buntowniksch i uzyskał je z przyrzeczeń Stopniowo zbudował swoją posiadłość i założył klasztor franciszkański w Atyan i Gyula.

Po śmierci został pochowany w kościele w Nitrze.

Rodzina

Miał dwóch synów:

Zasoby

Maróti János (węg.)
Иван Моровићки (serb.)

— Ban Maczwy
Przywódca Seklerów		 —
Ban Maczwy
Okres od (1) 1398, (2) 1427
do (1) 1410, (2) 1428
Poprzednik 1. Perényi Péter
2. Garai Dezső
Następca 1. Újlaki László ??
2. Lévai Cseh Péter
Przywódca Seklerów
Okres (1) 1398, (2) 1427
Poprzednik Perényi Péter
Następca Perényi Péter
Dane biograficzne
Ród Maróti
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1366
Śmierć 1434
Ojciec Maróti István
Matka nieznana
Rodzeństwo Dénes (?)
Żona nieznana
Dzieci László
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Maróti_János&oldid=47478”