|
|
| (Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | #PATRZ [[Habsburg–Jagelló házassági szerződés]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Zjazd_wiede%C5%84ski
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zjazd_wiede%C5%84ski&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Zjazd wiedeński 1515.JPG|360px|thumb|right|''Zjazd królów Jagiellonów z cesarzem Maksymilianem pod Wiedniem'', obraz [[Jan Matejko|Jana Matejki]]]]
| |
| − | [[Plik:Wiener Doppelhochzeit.jpg|300x300px|thumb|Drzeworyt [[Albrecht Dürer|Albrechta Dürera]]. Od lewej Maksymilian I, jego wnuczka Maria Austriaczka, Ludwik II, Władysław II, Anna, Zygmunt I Stary]]
| |
| − | '''Zjazd wiedeński''' – spotkanie trzech monarchów w [[Wiedeń|Wiedniu]] w dniach [[15 lipca|15]]-[[26 lipca]] [[1515]].
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | W spotkaniu wzięli udział:
| |
| − | * [[Zygmunt I Stary]] – król [[Polska|Polski]] i wielki książę [[Litwa|Litwy]],
| |
| − | * [[Władysław II Jagiellończyk]] – król Czech i Węgier, brat Zygmunta I Starego
| |
| − | * [[Maksymilian I Habsburg]] – cesarz rzymski (dziadek [[Karol V Habsburg|Karola V]]).
| |
| − | | |
| − | W latach poprzedzających zjazd doszło do sojuszu [[Habsburgowie|Habsburgów]], Niemiec, [[zakon krzyżacki|Krzyżaków]] i [[Wielkie Księstwo Moskiewskie|Moskwy]], groźnego dla państw [[Jagiellonowie|jagiellońskich]]. Wobec takiej sytuacji Zygmunt Stary zdecydował się na kompromis z Habsburgami. Po wstępnych rozmowach w [[Bratysława|Bratysławie]] Jagiellonowie otrzymali zaproszenie do Wiednia<ref>Bogdan Snoch ''Szkolny słownik historii Polski od pradziejów do roku 1795'' (tom I), wyd. 1995 [[Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne]], s. 160</ref>.
| |
| − | | |
| − | Głównymi tematami pertraktacji były:
| |
| − | * rozbicie [[sojusz zaczepno-odporny|sojuszu zaczepno-odpornego]] z lutego [[1514]], zawartego pomiędzy [[Władcy Niemiec|cesarzem]] [[Maksymilian I Habsburg|Maksymilianem I Habsburgiem]], a [[Władcy Rosji|wielkim księciem moskiewskim]] [[Wasyl III|Wasylem III]]
| |
| − | * walka o niezależność [[wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego|wielkiego mistrza]] zakonu krzyżackiego [[Albrecht Hohenzollern (1490–1568)|Albrechta Hohenzollerna]], który od [[1511]] odmawiał złożenia [[hołd lenny|hołdu lennego]] [[Władcy Polski|królowi Polski]] [[Zygmunt I Stary|Zygmuntowi I Staremu]]
| |
| − | * trwająca od 1512 roku [[wojna litewsko-moskiewska 1512-1522|wojna litewsko-moskiewska]], podczas której Moskwa zdobyła w 1514 roku strategicznie położony Smoleńsk
| |
| − | * dążenia Habsburgów do sukcesji na [[Węgry|Węgrzech]] i w [[Czechy|Czechach]].
| |
| − | | |
| − | Jagiellonowie panujący w bloku państw: Polski, Litwy, Węgier i Czech, zagrożeni okrążającym ich sojuszem Cesarstwa, Moskwy i Zakonu krzyżackiego postanowili pójść na ustępstwa wobec Habsburgów i sojusz ten rozerwać.
| |
| − | | |
| − | Traktat wiedeński składał się z pięciu dokumentów. Trzy dotyczyły małżeństw pomiędzy Jagiellonami i Habsburgami. Czwarty zawierał zobowiązanie Maksymiliana, że zakaże sądom Rzeszy wzywać miasta pruskie przed swe oblicze i ściągnie banicję z [[Elbląg]]a i [[Gdańsk]]a. Dodatkowo cesarz miał nie powstrzymywać mistrza Zakonu Krzyżackiego, Albrechta od złożenia przysięgi wierności królowi polskiemu.
| |
| − | | |
| − | Cesarz Maksymilian przyrzekł zerwać swe stosunki z wielkim mistrzem Albrechtem i wielkim księciem moskiewskim [[Wasyl III|Wasylem]], a Zygmunt Stary uznał pewne umowy spadkowe i małżeńskie. Na zjeździe zapadła decyzja podwójnego małżeństwa: [[Ludwik II Jagiellończyk|Ludwika II Jagiellończyka]], królewicza Czech i Węgier, z arcyksiężniczką [[Maria Habsburżanka (1505-1558)|Marią]], wnuczką cesarza oraz ślub [[Anna Jagiellonka (1503-1547)|Anny Jagiellonki]], królewny Węgier i Czech, z arcyksięciem [[Ferdynand I Habsburg|Ferdynandem]] albo jego bratem [[Karol V Habsburg|Karolem V]]. Ogłoszone w Wiedniu związki matrymonialne zwiększały pozycję dynastii habsburskiej, ale tylko na wypadek wygaśnięcia linii męskiej Władysława II Jagiellończyka.
| |
| − | | |
| − | Piąty dokument dotyczył adopcji przez cesarza Maksymiliana Ludwika II Jagiellończyka<ref name="Nowak">Andrzej Nowak, ''"Dzieje Polski. Tom 4"'', 2019.<ref> i mianowanie go swoim następcą (do czego nie doszło, gdyż Ludwik zginął potem bezpotomnie pod Mohaczem).
| |
| − | | |
| − | Król Czech Władysław II Jagiellończyk zmarł w [[1516]], a jego syn [[Ludwik II Jagiellończyk|Ludwik II]] w [[1526]] poległ w [[Bitwa pod Mohaczem|bitwie pod Mohaczem]]. Wtedy to Węgry Zachodnie i Czechy zostały przejęte przez Habsburgów na następne 392 lata. Turcy w wyniku [[I wojna austriacko-turecka|wojny z Austrią]] uzyskali środkową część i wschodnią w postaci lenna – [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] w [[1541]] r. Całość Węgier, Austria uzyskała na podstawie [[pokój w Karłowicach|pokoju z Karłowic]], a potem w [[1739]].
| |
| − | | |
| − | Najważniejszym dla Maksymiliana Habsburga zyskiem z kongresu, niebezpiecznym dla państwa polsko-litewskiego było zawiązanie "partii" habsburskiej (trwałej od tego momentu w Krakowie i Wilnie), złożonej z dygnitarzy: kanclerza Szydłowieckiego, podkanclerza Piotra Tomickiego oraz kanclerza litewskiego Mikołaja (syna Mikołaja) Radziwiłła. Cesarz Maksymilian miał pośredniczyć w negocjacjach pokojowych króla Zygmunta z Wasylem(Wasyl był "otwarty na propozycje, ale pod warunkiem, że nie odda Smoleńska Litwie), a król Zygmunt miał poprzeć krucjatę antyturecką (ogłoszoną na soborze laterańskim)<ref name="Nowak">.
| |
| − | | |
| − | == Zobacz też ==
| |
| − | * [[układ wiedeński]]
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{przypisy}}
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * [[Krzysztof Baczkowski]], Zjazd wiedeński 1515. Geneza, przebieg i znaczenie, PWN, Warszawa 1975, stron 264.
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Historia Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia Austrii]]
| |
| − | [[Kategoria:Traktaty Królestwa Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Traktaty Świętego Cesarstwa Rzymskiego]] | |
