|
|
| (Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:1przyp]] | + | #PATRZ [[Bécs ostroma]] |
| − | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Vienna_(1485)
| |
| − | |autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Siege_of_Vienna_(1485)&action=history
| |
| − | |nota = angielski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | {{Infobox military conflict
| |
| − | | conflict = Oblężenie Wiednia
| |
| − | |epoka = średniowiecze
| |
| − | | partof = [[Węgiersko–austriacka wojna (1477–1488)]]
| |
| − | | image = Philostratus kódex Corvin János.jpg
| |
| − | | image_size = 200
| |
| − | | caption = Maciej wkracza do Wiednia
| |
| − | | date = 29 stycznia 1485 – 1 czerwca 1485
| |
| − | | place = [[Vienna]], [[Lower Austria]], [[Holy Roman Empire]]
| |
| − | |territory =
| |
| − | |casus =
| |
| − | | result = Kapitulacja miasta, zwycięstwo Węgier
| |
| − | | combatant1 = {{Coat of arms|Święte Cesarstwo Rzymskie}}
| |
| − | | combatant2 = [[File:Coa Hungary Country History Mathias Corvinus (1458-1490) big.svg|22px]] [[Królestwo Węgier]]
| |
| − | | combatant3 =
| |
| − | | |
| − | | commander1 = Hanns von Wulfestorff<ref name="Katlex">{{cite web
| |
| − | |author = István Diós
| |
| − | |author2=János Viczián
| |
| − | |title = Magyar Katolikus Lexikon
| |
| − | |trans-title=Hungarian Catholic Lexicon
| |
| − | |url = http://lexikon.katolikus.hu/B/B%C3%A9cs%20ostroma.html
| |
| − | |accessdate = 1 July 2011
| |
| − | |publisher = Szent István Társulat
| |
| − | |location = [[Budapest]], Hungary
| |
| − | |year = 1993
| |
| − | |language = Hungarian
| |
| − | |work = lexikon.katolikus.hu
| |
| − | }}</ref><br>Caspar von Lamberg{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Bartholomeus von Starhemberg{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Andreas Gall{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Ladislaus Prager{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Alexander Schiffer{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Tiburtius von Linzendorf{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Leonhard Fruhmann{{Ref label|Geissau|c|c}}<br>Johann Karrer{{Ref label|Geissau|c|c}}
| |
| − | | |
| − | | commander2 = [[Maciej Korwin]]{{Ref label|Geissau|d|d}}<br>[[Geréb Péter]] ''de Vingard'' {{Ref label|Geissau|d|d}}<br>[[Szapolyai István]]{{Ref label|Geissau|d|d}}<br>[[Báthory V. István]]<ref>xxx</ref><br>[[Újlaki Lőrinc]]{{Ref label|Geissau|d|d}}
| |
| − | | |
| − | | commander3 =
| |
| − | | units1 = [https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Army_(Holy_Roman_Empire) Armia Cesarska]
| |
| − | | units2 = [[Czarna Armia]]
| |
| − | | units3 =
| |
| − | | strength1 = 2 000 żołnierzy piechoty<br>1 000 kawalerii<ref name="Fessler"></ref> <br>20 000 cywile<ref name="Sachslehner"></ref><br><hr />Reinforcements:<br>200 kawalerzystów<br>300 fizylierów<br>60 łucznikóœ{{Ref label|Geissau|a|a}}
| |
| − | | strength2 = 10 000 żołnierzy piechoty<br>18 000 kawalerii<ref name="Ayton"></ref>
| |
| − | | strength3 =
| |
| − | | casualties1 = nieznane
| |
| − | | casualties2 = nieznane
| |
| − | | casualties3 =
| |
| − | |lokalizacja =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | | notes =
| |
| − | | campaignbox ={{Campaignbox Austro-Hungarian War}}
| |
| − | }}
| |
| − | | |
| − | Oblężenie Wiednia było decydującym oblężeniem w 1485 roku podczas wojny austriacko-węgierskiej. Było to konsekwencją trwającego konfliktu między Fryderykiem III a Maciejem Korwinem. Upadek Wiednia spowodował, że połączył się on z Węgrami od 1485 do 1490 roku. Macieja Korwina przeniósł także swój dwór królewski do nowo okupowanego miasta. Wiedeń stał się na ponad dekadę stolicą Węgier.
| |
| − | | |
| − | The '''Siege of Vienna''' was a decisive siege in 1485 of the [[Austrian–Hungarian War (1477–88)|Austrian–Hungarian War]]. It was a consequence of the ongoing conflict between [[Frederick III, Holy Roman Emperor|Frederick III]] and [[Matthias Corvinus]]. The fall of Vienna meant that it merged with Hungary from 1485 to 1490. Matthias Corvinus also moved his royal court to the newly occupied city. Vienna became for more than a decade the capital of Hungary.
| |
| − | | |
| − | == Tło ==
| |
| − | | |
| − | [[File:Nuremberg chronicles f 098v99r 1.png|left|thumb|250px|Wiedeń w 1493]]
| |
| − | | |
| − | W 1483 i 1484 r. Wiedeń był już odcięty od Świętego Cesarstwa Rzymskiego z powodu jego koncentrycznych twierdz obronnych, w tym Korneuburg, Bruck, Hainburg, a później Kaiserebersdorf, wszystkie upadły. Jednym z najważniejszych starć była bitwa pod Leitzersdorfem, która umożliwiła oblężenie w następnym roku. [6] Miasto spustoszył głód, ale cesarzowi Fryderykowi III udało się wysłać na Dunaj kilka niezbędnych zapasów z przedostaniem się do miasta przez 16 statków. W dniu 15 stycznia Matthias wezwał miasto do poddania się, ale kapitan von Wulfestorff odmówił tego w nadziei, że imperialna pomoc humanitarna przybędzie na czas. Blokada była w pełni na miejscu, gdy Matthias zaatakował Kaiserebersdorf, gdzie stał się celem zamachu, kiedy kula armatnia prawie go zabiła. Matthias podejrzewał zdradę, ponieważ celność strzału była zbyt precyzyjna, by mogła pochodzić z działa dalekiego zasięgu. Tylko ktoś, kto znał miejsce pobytu króla, byłby w stanie podejść tak blisko, by go zabić. Oskarżył Jaroslava von Boskowitza i Chernahora, brata jego najemnego kapitana Tobiasa von Boskowitza i Chernahora, o to, że zostali przekupieni przeciwko królowi. Jaroslav został natychmiastowo ścięty bez szans na oczyszczenie swojego imienia. [7] Wydarzenia rozgniewały jego brata Tobiasza do tego stopnia, że wrócił do służby Fryderykowi i został wyznaczony na kierownictwo jego kampanii prób odzyskania utraconych ziem po śmierci Macieja w 1490 roku.
| |
| − | | |
| − | In 1483 and 1484, Vienna was already being cut off from the [[Holy Roman Empire]] because its concentric defensive strongholds, including [[Korneuburg]], [[Bruck an der Leitha|Bruck]], [[Hainburg an der Donau|Hainburg]],and later [[Simmering (Vienna)|Kaiserebersdorf]], had all fallen. One of the most important engagements was the [[Battle of Leitzersdorf]], which made the following year's siege possible.<ref>http://lexikon.katolikus.hu/B/B%C3%A9cs%20ostroma.html</ref> The city was ravaged by famine, but the emperor, [[Frederick III, Holy Roman Emperor|Frederick III]], managed to send in some vital supplies with a breakthrough to the city by 16 vessels on the Danube. On 15 January, Matthias called on the city to surrender, but Captain von Wulfestorff refused to do so, in the hope that an imperial relief force would arrive in time. The blockade was fully in place as soon as Matthias attacked Kaiserebersdorf, where he became the target of an assassination attempt, when a cannonball nearly killed him. Matthias suspected treachery, as the accuracy of the shot had been too precise to have come from a long-distance cannon. Only someone who knew the whereabouts of the king would have been able to come so near to killing him. He accused Jaroslav von Boskowitz und Černahora, the brother of his mercenary Captain Tobias von Boskowitz and Černahora, of having been bribed to turn against the king. Jaroslav was summarily beheaded without any chance to clear his name.<ref name="Bánlaky"></ref> The events angered his brother Tobias to the point that he ended up returning to the service of Frederick and was placed in charge of his campaigns to try to reconquer his lost lands after the death of Matthias in 1490.
| |
| − | | |
| − | Po zdobyciu Kaiserebersdorf w połowie 1485 roku los Wiednia został przesądzony.
| |
| − | | |
| − | After Kaiserebersdorf was captured in mid-1485, the fate of Vienna was sealed.
| |
| − | | |
| − | == Oblężenie ==
| |
| − | | |
| − | Matthias stacjonował w młynach Hundsmühle oraz w Gumpendorf na południowym brzegu Wiednia. [B] Król przywiózł wcześniej siedemnaście dział oblężniczych do Austrii [8], a wraz z nimi rozkazał ciągłe ostrzeliwanie zapory na Miasto. W tym samym czasie nakazał też budowę dwóch wież oblężniczych (z których jedna została później spalona przez opierającą się wiedeńską milicję). [1] Matthias dokonał najazdu na Leopoldstadt 15 maja [7], co spowodowało, że ostateczny atak był nieuchronny. Wiedeńczycy zdawali sobie z tego sprawę i negocjowali poddanie śródmieścia królowi węgierskiemu. Nalegali tylko, by zachować przywileje ich obywateli i zagwarantować im bezpieczny przejazd.
| |
| − | | |
| − | Matthias stationed his armies at the Hundsmühle flour mills and in Gumpendorf on the south side of the Vienna River.{{Ref label|Hundsmühle|b|b}}The King had previously brought in seventeen siege guns to Austria<ref name="Yonge" /> and with it he ordered the constant firing of barrage into the city. At the same time, he also ordered the construction of two siege towers (one of which was later burnt by the resisting Viennese militia).<ref name="Katlex" /> Matthias made his incursion into [[Leopoldstadt]] on 15 May,<ref name="Bánlaky" /> which made the final assault imminent. The Viennese people realized that and negotiated to surrender the inner city to the Hungarian king. They insisted only that their citizens' privileges would be preserved and a guarantee of safe passage.
| |
| − | | |
| − | 1 czerwca na czele kolumny swoich żołnierzy Matthias wkroczył triumfalnie do serca Wiednia za jego murami miejskimi [8].
| |
| − | | |
| − | On 1 June, at the head of a column of his soldiers, Matthias entered the heart of Vienna behind its city walls in triumph.<ref name="Yonge" />
| |
| − | | |
| − | == Natępstwa ==
| |
| − | | |
| − | W manifeście salzburskim Fryderyk nakazał państwom austriackim odrzucenie żądania Matthiasa w sprawie utworzenia Reichstagu. Zaproponował też, że wkrótce będę cesarzem Maksymilianem, że przyjdę z pomocą. Zgodnie z tradycją, takie jest pochodzenie A.E.I.O.U., które otrzymało tajną wiadomość do wszystkich austriackich prowincji.
| |
| − | | |
| − | In the Salzburg Manifesto, Frederick ordered the Austrian states to refuse Matthias's demand for the assembly of a Reichstag. He also put forward that soon-to-be Emperor [[Maximilian I, Holy Roman Emperor|Maximilian I]] would come to an aid. According to tradition, that is the origin of [[A.E.I.O.U.]], said to be a secret message to all Austrian provinces.
| |
| − | | |
| − | Pod koniec kampanii Węgry kontrolowały również całą Górną Austrię, która pozostawała pod jego kontrolą aż do jego śmierci w 1490 roku. [8]
| |
| − | | |
| − | At the end of the campaign, Hungary controlled all of Upper Austria as well, which remained under his control until his death, in 1490.<ref name="Yonge"></ref>
| |
| − | | |
| − | === Kwestie administracyjne ===
| |
| − | | |
| − | Matthias pozbawił Wiedeń jego podstawowego prawa, które tak bardzo naruszyło interesy handlowe sąsiednich krajów, że utworzyli Grupę Wyszehradzką, aby zabezpieczyć obwodnicę z dala od miasta. Wiedeń korzystał ze zwolnienia podatkowego pod rządami Matthiasa. Oddelegował również członka, Stephena Zápolya, do Rady Wiedeńskiej, ale pozostawił resztę radnych na ich stanowisku. Nagrodził Zápolya miastem Ebenfurth [9] i mianował go kapitanem Wiednia i gubernatorem austriackich prowincji włączonych do Węgier [10]. Biskup Peczu Ernuszt Sigismund został awansowany na wicegubernatora, a sprawami wojskowymi zajął się Nikolaus Kropatsch. Wybitni kapitanowie otrzymali domy w Wiedniu. [11]
| |
| − | | |
| − | Matthias deprived Vienna of its [[staple right]], which had so much violated the commercial interests of the nearby countries so much that they formed the [[Visegrád Group#Historical inspiration|Visegrád Group]] to secure a bypass route away from the city. Vienna enjoyed tax exemption under Matthias' rule. He also delegated a member, [[Stephen Zápolya]], to the Council of Vienna but left the rest of the councillors in their position. He rewarded Zápolya with the city of [[Ebenfurth]]<ref name="Gero"></ref> and appointed him as the captain of Vienna and governor of the Austrian provinces incorporated into Hungary.<ref name="Tarján"></ref> The [[bishop of Pécs]], [[Sigismund Ernuszt]], was promoted to vice-governor, and Nikolaus Kropatsch took care of the military affairs. The prominent captains received houses in Vienna.<ref name="Fedeles"></ref>
| |
| − | | |
| − | == Stopki ==
| |
| − | | |
| − | *{{note label|Geissau|a|a}}Geissau<ref name="Geissau"></ref> pp. 35
| |
| − | *{{note label|Hundsmühle|b|b}}Geissau pp. 36–37 (Hundsmühle and Heumühle were Middle age flour mills in Vienna next to the "Am Gries" marshes on the right bank of the [[Wien (river)|Wien river]])<ref>
| |
| − | *{{note label|Geissau|c|c}}Geissau pp. 41–42
| |
| − | *{{note label|Geissau|d|d}}Geissau pp. 52
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | | |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Oblężenie, Wiedeń)}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Bitwy]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy Czarnej Armii]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Austrii]]
| |
| − | [[Kategoria:Bitwy w historii Węgier]] | |
