Nádasdy Tamás: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:2 Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Tam%C3%A1s_N%C3%A1dasdy |autorzy = https:/...")
 
 
(Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:0?]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
−
{{Expand Hungarian|Nádasdy Tamás|date=October 2018}}
+
{{Redoslijed|
−
{{Infobox noble
+
|poprzednik        = [[Drugeth Ferenc]]
−
| name = Tamás Nádasdy
+
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1536-1543)
−
| image = Nádasdy Tamás1.jpg
+
|współrządzący      =  
−
| title = Baron Tamás Nádasdy
+
|następca          = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András]
−
| full name = Tamás Nádasdy of Nádasd and Fogarasföld
 
−
| titles =Ferencz Nádasdy
 
−
| predecessor =
 
−
| successor =
 
−
| noble family = [[Nádasdy family|House of Nádasdy]]
 
−
| father = Ferenc Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld
 
−
| mother = Orsolya Therjék de Szenterzsébet
 
−
| occupation = Soldier
 
−
| spouse = Orsolya Kanizsay de Kanizsa
 
−
| birth_date  = 1498
 
−
| birth_place =
 
−
| death_date = {{Death date|1562|6|2|df=y}} <small>(approx. 64 years old)</small>
 
−
| death_place = [[Egervár]], [[Kingdom of Hungary]]
 
−
| issue = László Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld<br/>Márton Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld<br/>[[Ferenc Nádasdy|Ferenc Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld]]
 
 
}}
 
}}
−
'''[[Baron]] Tamás Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld''' (I), called the ''Great Palatine'' (1498–1562), [[Hungary|Hungarian]] [[politician|statesman]], was the son of [[Ferenc I Nádasdy]] and his first wife Orsolya Therjék de Szenterzsébet. After his mother's death, his stepmother was Orsolya Véssey de Vésse. He was educated at [[Graz]], [[Bologna]] and [[Rome]].
 
  
−
In 1521 he accompanied [[Thomas Cajetan]] (whom the [[pope]] had sent to Hungary to preach a [[crusade]] against the [[Ottoman Empire|Turks]]) to [[Buda]] as his interpreter. In 1525 he became a member of the council of state and was sent by [[Louis II of Hungary and Bohemia|King Louis II]] to the [[First Diet of Speyer|diet of Speyer]] to ask for help in the imminent Turkish war. During his absence the [[Mohács]] catastrophe took place, and Nádasdy only returned to Hungary in time to escort the queen-widow from [[Komárom]] to [[Bratislava|Pozsony]]. He was sent to offer the Hungarian crown to the archduke Ferdinand, and on his coronation (3 November 1527) was made commandant of Buda. In 1528 with the help of [[György Cseszneky]], commander of [[Tata, Hungary|Tata]] Nádasdy occupied [[Győr]] for Ferdinand. On the capture of Buda by [[Suleiman the Magnificent]], Nádasdy went over to King [[János Szapolyai|John I]]. In 1530 he successfully defended Buda against the imperial troops. In 1533 his jealousy of the dominant influence of [[Lodovico Gritti]] caused him to desert John for Ferdinand, to whom he afterwards remained faithful. In 1535 he married Orsolya Kanizsay de Kanizsa, the last member and heiress of the powerful and wealthy Kanizsay family. He was endowed with enormous estates by the emperor, and from 1537 onwards became Ferdinand's secret but most influential counsellor. Subsequently, as [[Ban (title)|Ban]] of Croatia-Slavonia, he valiantly defended that border province against the Turks.
+
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Erdődi Simon]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>(1537-1539)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Petar Keglević]]
 +
}}
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Pesty%C3%A9ni_Gergely Pestyéni Gergely]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]]<br>(1540/1542 - 13 marca 1554)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András]
 +
}}
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Bánffy János]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn]]<br>(20 marca 1554-2 czerwca 1562)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ill%C3%A9sh%C3%A1zy_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) Illésházy István]
 +
}}
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Lajos Pekry]] ''[[Gerendi Miklós]]''
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>(1537–1539÷42)
 +
|współrządzący      = [[Petar Keglević]]
 +
|następca          = [Zrínyi Miklós]
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
'''Nádasdy I. Tamás''' (pol. ''Tomasz Nádasdy'', chor. ''Toma Nádasdy'', niem. ''Thomas III. Nádasdy'') (* 1498, † 1562), węgierski mąż stanu zwany Wielkim Palatynem. Syn Ferenca I Nádasdy i jego pierwszej żony Orsolyi Therjék ''de Szenterzsébet''. Po śmierci matki jego macochą była Orsolya Véssey ''de Vésse''.
 +
 
 +
== Życiorys ==
 +
 
 +
Kształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie.<ref name="EB1911">Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji umieszczonej w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Domena_publiczna domenie publicznej]: Chisholm, Hugh, ed. (1911). [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/N%C3%A1dasdy,_Tam%C3%A1s_I. "Nádasdy, Tamás I."]. Encyclopædia Britannica. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 148.</ref>
 +
 
 +
W 1521 r. towarzyszył kardynałowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kajetan_(kardyna%C5%82) Tomaszowi Kajetanowi] (którego papież wysłał na Węgry, aby głosił krucjatę przeciwko Turkom) do Budy, jako jego tłumacz. W 1525 r. został członkiem Rady Stanu i został wysłany przez króla [[II. Lajos|Ludwika II]] na [https://en.wikipedia.org/wiki/Diet_of_Speyer_(1526) sejm w Spirze] z prośbą o pomoc w nadchodzącej wojnie tureckiej. Podczas jego nieobecności doszło do [[Mohacz|klęski pod Mohaczem]], a Tamás wrócił na Węgry dopiero na czas, by odprowadzić królową-wdowę z Komárom do Pozsony. Został wysłany, aby ofiarować koronę węgierską arcyksięciu [[Ferdynand I|Ferdynandowi]], a podczas jego koronacji (3 listopada 1527) został komendantem Budy.<ref name="EB1911"/> W 1528 r. Z pomocą [[Cseszneky György|György Csesznekyego]], dowódcy Tata Tamás zajął Győr dla Ferdynanda.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Po zdobyciu Budy przez [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana Wspaniałego]], Tamás przeszedł na stronę króla [[Szapolyai János|Jana I]]. W 1530 roku skutecznie obronił Budę przed wojskami cesarskimi. W 1533 r. zazdrość o dominujący wpływ [Alvise Gritti Lodovico Grittiego] spowodowała, że ​​opuścił Jana dla Ferdynanda, któremu pozostał później wierny.<ref name="EB1911"/> W 1535 roku ożenił się z [[Kanizsai Orsolya]] ''de Kanizsa'', ostatnią członkinią i spadkobierczynią potężnej i bogatej rodziny [[Kanizsai]].<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Otrzymał od cesarza ogromne majątki i od 1537 roku stał się nie tylko powiernikiem tajemnic Ferdynanda, ale także wpływowym doradcą. Następnie, jako [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]], dzielnie bronił tej granicznej prowincji przed Turkami<ref name="EB1911"/>
 +
 
 +
Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w [[Újsziget]], w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez [https://pl.wiki2.org/wiki/Filip_Melanchton Filipa Melanchtona]. W 1540 Tamás został mianowany ''iudex curie regie''; w 1547 r. przewodniczył sejmowi trnawskiemu, a ostatecznie w 1559 r. został wybrany [[palatyn]]em przez sejm pozsoński. W ostatnich latach życia pomagał bohaterskiemu [https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikola_%C5%A0ubi%C4%87_Zrinski Miklósowi Zrinyiowi] w walce z Turkami.
 +
 
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 
 +
|
 +
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Nádasdy Tamás (węg.)
 +
|imiona            = '''Tamás Nádasdy of Nádasd and Fogarasföld'''
 +
|tytulatura        = [[Mistrz skarbu|Skarbnik Królestwa Węgier]]<br>[[Sędzia|Sędzia Królestwa Węgier]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>[[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Palatyn]]
 +
|opis grafiki      = Baron Tamás Nádasdy<br>Ferencz Nádasdy
 +
|grafika          = Nádasdy Tamás1.jpg
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
 
 +
|1. tytuł          = [[Mistrz skarbu|Skarbnik królewski]]
 +
|1. od            = [[1536]]
 +
|1. do            = [[1543]]
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[Drugeth Ferenc]]
 +
|1. następca      = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András]
 +
 
 +
|2. tytuł          = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
 +
|2. od            = [[1537]]
 +
|2. do            = [[1539]]
 +
|2. powołanie      =
 +
|2. poprzednik    = [[Erdődi Simon]]
 +
|2. następca      = [[Petar Keglević]]
 +
 
 +
|3. tytuł          = [[Sędzia|Sędzia królewski]]
 +
|3. od            = 1540÷42
 +
|3. do            = 13 marca [[1554]]
 +
|3. powołanie      =
 +
|3. poprzednik    = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Pesty%C3%A9ni_Gergely Pestyéni Gergely]
 +
|3. następca      = [https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1thori_Andr%C3%A1s_(orsz%C3%A1gb%C3%ADr%C3%B3) Báthori András]
  
−
He did his utmost to promote [[education]], and the school which he founded at [[Újsziget]], where he also set up a [[printing press]], received a warm eulogy from [[Philip Melanchthon]]. In 1540 Nádasdy was appointed ''iudex curie regie''; in 1547 he presided over the [[Diet of Nagyszombat]], and finally, in 1559, was elected palatine by the diet of [[Pozsony]] (now [[Bratislava]], [[Slovakia]]). In his declining years he aided the heroic [[Nikola Šubić Zrinski|Miklós Zrinyi]] against the Ottomans.
+
|4. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|4. od            = 20 marca [[1554]]
 +
|4. do            = 2 czerwca [[1562]]
 +
|4. powołanie      =
 +
|4. poprzednik    = [[Bánffy János]]
 +
|4. następca      = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ill%C3%A9sh%C3%A1zy_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) Illésházy István]
  
−
==References==
+
|klan              =
−
*{{EB1911|wstitle=Nádasdy, Tamás I.|volume=19|page=148}}
+
|ród              = '''[[Nádasdy]]'''
 +
|rodzina          =
 +
|pochodzenie      = węgierskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 +
|data urodzenia    = [[1498]]
 +
|miejsce urodzenia = [[Egervár]]
 +
|data śmierci      = 2 czerwca [[1562]]
 +
|miejsce śmierci  = [[Egervár]]
 +
|przyczyna śmierci =  
 +
|miejsce spoczynku =  
 +
|ojciec            = [https://hu.wikipedia.org/wiki/N%C3%A1dasdy_Ferenc_(hadvez%C3%A9r) I. Ferenc]
 +
|matka            = Terjék Orsolya ''de Szenterzsébet''
 +
|rodzeństwo        =  
  
−
{{Authority control}}
+
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      =
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        = László<br/>Márton<br/>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_N%C3%A1dasdy Ferenc]
 +
|dokonania        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
  
−
{{S-start}}
+
{{SORTUJ:Nadasdy, Tamas 01}}
−
{{S-off}}
 
−
{{s-bef|before=[[Ferenc Újlaky]]<br /><small>as Royal Governor</small>}}
 
−
{{s-ttl|rows=2|title=[[Palatine (Kingdom of Hungary)|Palatine and Royal Governor of Hungary]]|years=1554&ndash;1562}}
 
−
{{s-aft|after=[[Nicolaus Olahus|Miklós Oláh]]<br /><small>as Royal Governor</small>}}
 
−
|-
 
−
{{s-bef|before=[[Ferenc Révay]]<br /><small>as Palatinal Governor</small>}}
 
−
{{s-aft|after=[[Mihály Mérey]]<br /><small>as Palatinal Governor</small>}}
 
−
{{S-end}}
 
  
−
{{DEFAULTSORT:Nadasdy, Tamas I}}
+
[[Kategoria:Nádasdy]]
−
[[Category:Urodzeni w 1498]]
+
[[Kategoria:Banowie]]
−
[[Category:Zmarli w 1562]]
+
[[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
−
[[Category:Hungarian nobility]]
+
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
−
[[Category:Palatines of the Kingdom of Hungary]]
+
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
−
[[Category:Judges royal]]
+
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
−
[[Category:Nádasdy family|Tamas]]
+
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w 1498]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1562]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 16:12, 26 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Skarbnik królewski
(1536-1543) 		Następca:
Drugeth Ferenc Báthori András
Poprzednik: Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
(1537-1539) 		Następca:
Erdődi Simon Petar Keglević
Poprzednik: Sędzia królewski
(1540/1542 - 13 marca 1554) 		Następca:
Pestyéni Gergely Báthori András
Poprzednik: Palatyn
(20 marca 1554-2 czerwca 1562) 		Następca:
Bánffy János Illésházy István
Poprzednik: Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
(1537–1539÷42)
Współrządzący:
Petar Keglević 		Następca:
Lajos Pekry Gerendi Miklós [Zrínyi Miklós]

Nádasdy I. Tamás (pol. Tomasz Nádasdy, chor. Toma Nádasdy, niem. Thomas III. Nádasdy) (* 1498, † 1562), węgierski mąż stanu zwany Wielkim Palatynem. Syn Ferenca I Nádasdy i jego pierwszej żony Orsolyi Therjék de Szenterzsébet. Po śmierci matki jego macochą była Orsolya Véssey de Vésse.

Życiorys

Kształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie.[1]

W 1521 r. towarzyszył kardynałowi Tomaszowi Kajetanowi (którego papież wysłał na Węgry, aby głosił krucjatę przeciwko Turkom) do Budy, jako jego tłumacz. W 1525 r. został członkiem Rady Stanu i został wysłany przez króla Ludwika II na sejm w Spirze z prośbą o pomoc w nadchodzącej wojnie tureckiej. Podczas jego nieobecności doszło do klęski pod Mohaczem, a Tamás wrócił na Węgry dopiero na czas, by odprowadzić królową-wdowę z Komárom do Pozsony. Został wysłany, aby ofiarować koronę węgierską arcyksięciu Ferdynandowi, a podczas jego koronacji (3 listopada 1527) został komendantem Budy.[1] W 1528 r. Z pomocą György Csesznekyego, dowódcy Tata Tamás zajął Győr dla Ferdynanda.potrzebne źródło Po zdobyciu Budy przez Sulejmana Wspaniałego, Tamás przeszedł na stronę króla Jana I. W 1530 roku skutecznie obronił Budę przed wojskami cesarskimi. W 1533 r. zazdrość o dominujący wpływ [Alvise Gritti Lodovico Grittiego] spowodowała, że ​​opuścił Jana dla Ferdynanda, któremu pozostał później wierny.[1] W 1535 roku ożenił się z Kanizsai Orsolya de Kanizsa, ostatnią członkinią i spadkobierczynią potężnej i bogatej rodziny Kanizsai.potrzebne źródło Otrzymał od cesarza ogromne majątki i od 1537 roku stał się nie tylko powiernikiem tajemnic Ferdynanda, ale także wpływowym doradcą. Następnie, jako ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii, dzielnie bronił tej granicznej prowincji przed Turkami[1]

Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w Újsziget, w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez Filipa Melanchtona. W 1540 Tamás został mianowany iudex curie regie; w 1547 r. przewodniczył sejmowi trnawskiemu, a ostatecznie w 1559 r. został wybrany palatynem przez sejm pozsoński. W ostatnich latach życia pomagał bohaterskiemu Miklósowi Zrinyiowi w walce z Turkami.

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji umieszczonej w domenie publicznej: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Nádasdy, Tamás I.". Encyclopædia Britannica. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 148.

Nádasdy Tamás (węg.)
Tamás Nádasdy of Nádasd and Fogarasföld

— Skarbnik Królestwa Węgier
Sędzia Królestwa Węgier
Palatyn Królestwa Węgier
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Palatyn		 —
Baron Tamás Nádasdy Ferencz Nádasdy
Baron Tamás Nádasdy
Ferencz Nádasdy
Skarbnik królewski
Okres od 1536
do 1543
Poprzednik Drugeth Ferenc
Następca Báthori András
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Okres od 1537
do 1539
Poprzednik Erdődi Simon
Następca Petar Keglević
Sędzia królewski
Okres od 1540÷42
do 13 marca 1554
Poprzednik Pestyéni Gergely
Następca Báthori András
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 20 marca 1554
do 2 czerwca 1562
Poprzednik Bánffy János
Następca Illésházy István
Dane biograficzne
Ród Nádasdy
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny 1498
Miejsce Egervár
Śmierć 2 czerwca 1562
Miejsce Egervár
Ojciec I. Ferenc
Matka Terjék Orsolya de Szenterzsébet
Dzieci László
Márton
Ferenc
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Nádasdy_Tamás&oldid=48079”