Nádasdy Tamás: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0?]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 41: | Linia 41: | ||
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ill%C3%A9sh%C3%A1zy_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) Illésházy István] | |następca = [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ill%C3%A9sh%C3%A1zy_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) Illésházy István] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[Lajos Pekry]] ''[[Gerendi Miklós]]'' | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>(1537–1539÷42) | ||
| + | |współrządzący = [[Petar Keglević]] | ||
| + | |następca = [Zrínyi Miklós] | ||
}} | }} | ||
| Linia 53: | Linia 60: | ||
Kształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie.<ref name="EB1911">Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji umieszczonej w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Domena_publiczna domenie publicznej]: Chisholm, Hugh, ed. (1911). [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/N%C3%A1dasdy,_Tam%C3%A1s_I. "Nádasdy, Tamás I."]. Encyclopædia Britannica. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 148.</ref> | Kształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie.<ref name="EB1911">Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji umieszczonej w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Domena_publiczna domenie publicznej]: Chisholm, Hugh, ed. (1911). [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/N%C3%A1dasdy,_Tam%C3%A1s_I. "Nádasdy, Tamás I."]. Encyclopædia Britannica. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 148.</ref> | ||
| + | W 1521 r. towarzyszył kardynałowi [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kajetan_(kardyna%C5%82) Tomaszowi Kajetanowi] (którego papież wysłał na Węgry, aby głosił krucjatę przeciwko Turkom) do Budy, jako jego tłumacz. W 1525 r. został członkiem Rady Stanu i został wysłany przez króla [[II. Lajos|Ludwika II]] na [https://en.wikipedia.org/wiki/Diet_of_Speyer_(1526) sejm w Spirze] z prośbą o pomoc w nadchodzącej wojnie tureckiej. Podczas jego nieobecności doszło do [[Mohacz|klęski pod Mohaczem]], a Tamás wrócił na Węgry dopiero na czas, by odprowadzić królową-wdowę z Komárom do Pozsony. Został wysłany, aby ofiarować koronę węgierską arcyksięciu [[Ferdynand I|Ferdynandowi]], a podczas jego koronacji (3 listopada 1527) został komendantem Budy.<ref name="EB1911"/> W 1528 r. Z pomocą [[Cseszneky György|György Csesznekyego]], dowódcy Tata Tamás zajął Győr dla Ferdynanda.<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Po zdobyciu Budy przez [[Sulejman Wspaniały|Sulejmana Wspaniałego]], Tamás przeszedł na stronę króla [[Szapolyai János|Jana I]]. W 1530 roku skutecznie obronił Budę przed wojskami cesarskimi. W 1533 r. zazdrość o dominujący wpływ [Alvise Gritti Lodovico Grittiego] spowodowała, że opuścił Jana dla Ferdynanda, któremu pozostał później wierny.<ref name="EB1911"/> W 1535 roku ożenił się z [[Kanizsai Orsolya]] ''de Kanizsa'', ostatnią członkinią i spadkobierczynią potężnej i bogatej rodziny [[Kanizsai]].<sup>[[potrzebne źródło]]</sup> Otrzymał od cesarza ogromne majątki i od 1537 roku stał się nie tylko powiernikiem tajemnic Ferdynanda, ale także wpływowym doradcą. Następnie, jako [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]], dzielnie bronił tej granicznej prowincji przed Turkami<ref name="EB1911"/> | ||
| − | + | Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w [[Újsziget]], w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez [https://pl.wiki2.org/wiki/Filip_Melanchton Filipa Melanchtona]. W 1540 Tamás został mianowany ''iudex curie regie''; w 1547 r. przewodniczył sejmowi trnawskiemu, a ostatecznie w 1559 r. został wybrany [[palatyn]]em przez sejm pozsoński. W ostatnich latach życia pomagał bohaterskiemu [https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikola_%C5%A0ubi%C4%87_Zrinski Miklósowi Zrinyiowi] w walce z Turkami. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w Újsziget, w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 71: | Linia 71: | ||
|urzędnik = Nádasdy Tamás (węg.) | |urzędnik = Nádasdy Tamás (węg.) | ||
|imiona = '''Tamás Nádasdy of Nádasd and Fogarasföld''' | |imiona = '''Tamás Nádasdy of Nádasd and Fogarasföld''' | ||
| − | |tytulatura = [[Skarbnik Królestwa Węgier]]<br>[[Sędzia Królestwa Węgier]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]] | + | |tytulatura = [[Mistrz skarbu|Skarbnik Królestwa Węgier]]<br>[[Sędzia|Sędzia Królestwa Węgier]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>[[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br>[[Palatyn]] |
|opis grafiki = Baron Tamás Nádasdy<br>Ferencz Nádasdy | |opis grafiki = Baron Tamás Nádasdy<br>Ferencz Nádasdy | ||
|grafika = Nádasdy Tamás1.jpg | |grafika = Nádasdy Tamás1.jpg | ||
| Linia 80: | Linia 80: | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = [[Skarbnik królewski]] | + | |1. tytuł = [[Mistrz skarbu|Skarbnik królewski]] |
|1. od = [[1536]] | |1. od = [[1536]] | ||
|1. do = [[1543]] | |1. do = [[1543]] | ||
| Linia 94: | Linia 94: | ||
|2. następca = [[Petar Keglević]] | |2. następca = [[Petar Keglević]] | ||
| − | |3. tytuł = [[Sędzia królewski]] | + | |3. tytuł = [[Sędzia|Sędzia królewski]] |
|3. od = 1540÷42 | |3. od = 1540÷42 | ||
|3. do = 13 marca [[1554]] | |3. do = 13 marca [[1554]] | ||
| Linia 138: | Linia 138: | ||
{{SORTUJ:Nadasdy, Tamas 01}} | {{SORTUJ:Nadasdy, Tamas 01}} | ||
| − | |||
[[Kategoria:Nádasdy]] | [[Kategoria:Nádasdy]] | ||
| + | [[Kategoria:Banowie]] | ||
| + | [[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
| + | [[Kategoria:Mistrzowie skarbu]] | ||
| + | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | ||
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w 1498]] | [[Kategoria:Urodzeni w 1498]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1562]] | [[Kategoria:Zmarli w 1562]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 16:12, 26 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Nádasdy I. Tamás (pol. Tomasz Nádasdy, chor. Toma Nádasdy, niem. Thomas III. Nádasdy) (* 1498, † 1562), węgierski mąż stanu zwany Wielkim Palatynem. Syn Ferenca I Nádasdy i jego pierwszej żony Orsolyi Therjék de Szenterzsébet. Po śmierci matki jego macochą była Orsolya Véssey de Vésse. ŻyciorysKształcił się w Grazu, Bolonii i Rzymie.[1] W 1521 r. towarzyszył kardynałowi Tomaszowi Kajetanowi (którego papież wysłał na Węgry, aby głosił krucjatę przeciwko Turkom) do Budy, jako jego tłumacz. W 1525 r. został członkiem Rady Stanu i został wysłany przez króla Ludwika II na sejm w Spirze z prośbą o pomoc w nadchodzącej wojnie tureckiej. Podczas jego nieobecności doszło do klęski pod Mohaczem, a Tamás wrócił na Węgry dopiero na czas, by odprowadzić królową-wdowę z Komárom do Pozsony. Został wysłany, aby ofiarować koronę węgierską arcyksięciu Ferdynandowi, a podczas jego koronacji (3 listopada 1527) został komendantem Budy.[1] W 1528 r. Z pomocą György Csesznekyego, dowódcy Tata Tamás zajął Győr dla Ferdynanda.potrzebne źródło Po zdobyciu Budy przez Sulejmana Wspaniałego, Tamás przeszedł na stronę króla Jana I. W 1530 roku skutecznie obronił Budę przed wojskami cesarskimi. W 1533 r. zazdrość o dominujący wpływ [Alvise Gritti Lodovico Grittiego] spowodowała, że opuścił Jana dla Ferdynanda, któremu pozostał później wierny.[1] W 1535 roku ożenił się z Kanizsai Orsolya de Kanizsa, ostatnią członkinią i spadkobierczynią potężnej i bogatej rodziny Kanizsai.potrzebne źródło Otrzymał od cesarza ogromne majątki i od 1537 roku stał się nie tylko powiernikiem tajemnic Ferdynanda, ale także wpływowym doradcą. Następnie, jako ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii, dzielnie bronił tej granicznej prowincji przed Turkami[1] Zrobił wszystko, co w jego mocy, aby promować edukację, a szkoła, którą założył w Újsziget, w której założył także drukarnię, została ciepło pochwalona przez Filipa Melanchtona. W 1540 Tamás został mianowany iudex curie regie; w 1547 r. przewodniczył sejmowi trnawskiemu, a ostatecznie w 1559 r. został wybrany palatynem przez sejm pozsoński. W ostatnich latach życia pomagał bohaterskiemu Miklósowi Zrinyiowi w walce z Turkami. Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
