Beatrica Frankapan: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - ", † " na ", † ") |
|||
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Frangep%C3%A1n_Beatrix | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Frangep%C3%A1n_Beatrix | ||
| Linia 18: | Linia 18: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Beatrica Frankapan''' (pol. ''Beatrycze Frangepan'',węg. ''Frangepán Beatrix'', czech. ''Beatrix Frankopan'', niem. ''Beatrix von Frangepan'', wł. ''Beatrice di Frangipan'', łac. ''Beatrix de Frangepanibus'') (* | + | '''Beatrica Frankapan''' (pol. ''Beatrycze Frangepan'',węg. ''Frangepán Beatrix'', czech. ''Beatrix Frankopan'', niem. ''Beatrix von Frangepan'', wł. ''Beatrice di Frangipan'', łac. ''Beatrix de Frangepanibus'') (* 1480, † przed 27 marca 1510 w Gyula). Siostra [[Frangepán Kristóf|Krzysztofa]], żona [[Korwin János|Jana Korwina]], wnuczka króla [[I. Mátyás|Macieja I]] i prawnuczka króla Aragonii Alfonsa V. i Alfonsa I, była dziesiątym (pokoleniem) potomkiem króla [[V. István|Stefana I]]. Przez swoje drugie małżeństwo został siostrzenicą króla Węgier [[II. Ulászló]]. Po swoim pierwszym małżeństwie z [[Corvin János|Janem Korwinem]] stała najbogatszym właścicielem ziemskim i najbogatszą kobietą na Węgrzech jako spadkobierca majątku [[Hunyadi]] (po śmierci jej dzieci), [[Królowa Bośni|królową Bośni]], ''baniną'' chorwacką, księżną Opawy i Liptowa, księżniczką Hunedoary. |
| − | |||
| − | |||
==Życiorys== | ==Życiorys== | ||
| − | [[Plik:Ansbach Stiftskirche Chor nII 2b Foto Andrea Goessel.jpg|thumb|left|180px|Beatrix | + | [[Plik:Ansbach Stiftskirche Chor nII 2b Foto Andrea Goessel.jpg|thumb|left|180px|Na szybie kościoła fundacyjnego w Ansbach herb księżnej Beatrix z napisem: ''Beatrix Frangepán, pierwsza żona wybitnego księcia Jerzego, hrabiego Brandenburgii''<ref>A latin eredeti így hangzik: ''Beatrix Frangipanibvs prima conivx illvstrissimi principis Dmi Dmi Georgii marchionis Brandenbvrgensis Zc.''</ref>.]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Córka humanisty [[Frangepán Bernát|Bernardyna]] (* 1452×53, † 1527÷29) i księżniczki Luozza z rodu Marzano-Aragon.<ref>Księżniczka Lujza była córką księcia Mariano Marzano z Rossano i Eleonóry z Aragonii, naturalnej córki Alfonza V. Aragońskiego, króla Neapolu.</ref> Była blisko spokrewniona z [[Aragóniai Beatrix|Beatrycze Aragońską]], której była wnuczką i prawnuczką Alfonsa V.<ref>Lásd Cawley (2006–2015).</ref> | |
| − | + | Około 10 marca 1496 r. w [[Modrus]] wyszła za mąż za [[Corvin János|Jana Korwina]],<ref>Lásd Schönherr (1894: 227).</ref> z którym miała troje dzieci: jedną córkę, [[Corvin Erzsébet|Elżbietę]] ur. w 1496 r. i dwóch synów, [[Corvin Kristóf|Krzysztofa]] ur. w 1499 r. oraz pogrobowca Macieja, który urodził się w Budzie 12 stycznia 1505 r., który urodził się po śmierci ojca w 1504 r. i zmarł w dzieciństwie, przed swoim starszym bratem w 1505 r.<ref name="LN72=73">Lásd Neumann (2015: 72-73).</ref> [[Neumann Tibor|Tibor Neumann]] zakłada, że ten chłopiec nie został odnotowany w dokumencie przez księcia Jana 11 września 1504 r., gdy wymieniał swoje dzieci, Krzysztofa i Elżbietę, ponieważ jeszcze ten się nie urodził.<ref name="Lásd Neumann 2015: 72">Lásd Neumann (2015: 72).</ref> Dokument z 1505 r. „Działał w imieniu Christophera Matthiasa, syna dostojnego księcia Johna Corvina”<ref>Idézi Neumann (2015: 72). po łacinie: „''nominibus et in personis egregiorum Cristofori et Mathie filiorum illustris quondam domini Iohannis Corvini ducis''” Slovenský Národný Archív, Listiny Erdödy 89. (Színes fotója: [http://monasterium.net/mom/SK-SNA/LErd/89/charter Oklevél]), fekete-fehér fotója: Magyar Nemzeti Levéltár Országos Levéltára, Diplomatikai Fényképgyűjtemény.</ref>, na wniosek obywatela Budy Angelo Kanczlira, szwagra arcybiskupa [[Bakócz Tamás]]a, który chciał Mezőberény w twoim umyśle, aby zainstalować go dla siebie. Krótko po wydaniu tego dokumentu (12 stycznia 1505 r.), ale przed śmiercią jej brata Krzysztofa (17 marca 1505 r.) zmarł młodszy syn Jánosa Corvina i Beatricy Frangepán.<ref name="Lásd Neumann 2015: 72"/> | |
| + | ''' | ||
| + | Z inicjatywy księżniczki [[Hedvig tescheni hercegnő|Jadwigi Cieszyńskiej]], wdowy po palatynie [[Szapolyai István|Stefanie Zápolyai]], który za życia najstarszego syna Beatricy, Krzysztofa, obiecał wspierać Beatricę, jeśli ten syn (także)<ref>Przypuszczalnie taka możliwość pojawiła się również po śmierci księcia Macieja.</ref> umrze i że zadba o to, by jej córka Erzsébet, odziedziczyła majątki [[Hunyadi]]ch, Erzsébet została zaręczona w Budzie w lutym 1505 r. z młodszym synem księżniczki Jadwigi, [[Szapolyai György|Jerzym]], który, zgodnie z umową, odziedziczyby majątek Hunyadich po swojej przyszłej żonie.<ref>Lásd Schönherr (1894: 309).</ref> Niestety Jerzy zginął na polu [[Mohacz|bitwy pod Mohaczem]] w 1526 roku. Pomimo tego, że Beatrca Frangepán potwierdził te zaręczyny po śmierci syna (17 marca 1505 r.), 25 sierpnia 1505 r. w Rakolnok<ref>Lásd Schönherr (1894: 310).</ref>, ale węgierski król [[II. Ulászló]] dokumentem datowany na 31 sierpnia 1506 r. podarował majątek wdowie i córce ze względu na pamięć [[Corvin János|Jana Korwina]]<ref name="Lásd Schönherr 1894: 312">Lásd Schönherr (1894: 312).</ref>. Beatrica jednak zerwała zaręczyny swojej córki i uczyniła Erzsébet jedyną dziedziczką [[Hunyadi]]ch i W Boże Narodzenie 1507 r. zaręczyła ją z [[Pálóczi Mihály|Michałem Pálóczim]], prawnukiem [[palatyn]]a [[Pálóczi Máté|Mateusza]], co król potwierdził odpowiednim dokumentem z 5 stycznia 1508 r.<ref name="Lásd Schönherr 1894: 312"/> Niestety Erzsébet zmarła wkrótce po zaręczynach, na początku 1508 r., po święceniach królewskich w Gyula<ref name="Lásd Schönherr 1894: 313">Lásd Schönherr (1894: 313).</ref>, według innych źródeł, po 25 maja<ref>Lásd Farbaky et al. (2008: 540).</ref>. Erzsébet była ostatnim członkiem rodziny [[Hunyadi]]. Posiadłości Hunyadi przeszły na jej matkę, [[Frangepán Beatrix]].<ref name="Lásd Schönherr 1894: 313"/> | ||
| − | Beatrica | + | 25 stycznia 1509 r. po interwencji króla Węgier [[II. Ulászló]] Beatrica poślubiła ulubionego siostrzeńca króla [[Brandenburgi György|Jerzego Hohenzollerna]], który był na dworze na Węgrzech.<ref name="Lásd Schönherr 1894: 313"/> W marcu następnego roku Beatrica zmarła w wyniku poronienia. Ogromny majątek Hunyadich przeszedł w ręce jej męża, Jerzego Hohenzollerna.<ref>Györkös, Attila: ''[http://gyorkos.uw.hu/1500-1520/1500-1520.htm 1500–1521-ig tartó korszak eseményei Magyarországon]'' (po wegiersku). Törökvész. [dostęp:2016-02-08].</ref> |
| − | + | Beatrica została pochowana obok córki Elżbiety w kościele franciszkańskim w [[Gyula]].<ref name="Lásd Schönherr 1894: 313"/> | |
==Przodkowie== | ==Przodkowie== | ||
| Linia 90: | Linia 78: | ||
}} | }} | ||
| + | == Jej dzieci == | ||
| + | Z [[Corvin János|Jan Korwinem]] miał trójkę dzieci: | ||
| + | *[[Corvin Erzsébet |Erzsébet ]] (1496–1508), księżniczka, pierwszy narzeczony [[György Szapolyai|Jerzy Szapolyai]] (ok.1488–1526), drugi narzeczony [[Pálóczi Mihály|Michał Pálóczi]] (− † 1517), prawnuk [[palatyn]]a [[Pálóczi Máté|Mateusza]] | ||
| + | * [[Corvin Kristóf |Kristóf]] (1499–1505), ostatni męski potomek [[Hunyadi]]ch | ||
| + | * Mátyás (1504–1505), urodził się po śmierci ojca, ale zmarł w dzieciństwie przed bratem. <ref name="LN72=73"/> | ||
| − | + | Z [[Brandenburgi György|Jerzym Hohenzollernem]] (1484–1543) miała jedna córkę, która zmarła zaraz po urodzeniu w 1519 r. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 111: | Linia 91: | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik | + | |urzędnik = Beatrica Frankapan (chor.)<br>Beatrycze Frangepan (pol.)<br>Frangepán Beatrix (węg.)<br>Beatrix Frankopan (cz.)<br>Beatrix von Frangepan (niem.)<br>Beatrice di Frangipan (wł.)<br>Beatrix de Frangepanibus (łac.) |
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = Księżna Liptowa i | + | |tytulatura = Księżna Liptowa i Opawy (Opawy)<br>księżniczka Vajdahunyad |
|grafika = Frangepán_Beatrix_portré.jpg | |grafika = Frangepán_Beatrix_portré.jpg | ||
|opis grafiki = Księżna Beatrycze Frangepán | |opis grafiki = Księżna Beatrycze Frangepán | ||
| Linia 121: | Linia 101: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| + | |||
|1. tytuł = Księżna Liptowa | |1. tytuł = Księżna Liptowa | ||
| − | |1. od = 5 stycznia | + | |1. od = ''':''' <small>(1) </small>10 marca 1496,<small>(2) </small>5 stycznia 1508 |
| − | |1. do = 27 marca | + | |1. do = ''':''' <small>(1) </small>4 grudnia 1504,<small>(2) </small>27 marca 1510 |
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
| − | |1. poprzednik = [[Corvin Erzsébet]] | + | |1. poprzednik = <small>1. </small>[[Corvin Erzsébet]]<br><small>2. </small>[[Corvin Erzsébet]] |
| − | |1. następca = [[Jerzy Hohenzollern]] | + | |1. następca = <small>1. </small>[[Jerzy Hohenzollern]]<br><small>2. </small>[[Jerzy Hohenzollern]] |
| − | |2. tytuł = | + | |2. tytuł = Księżna Opawy<br> |
| − | |2. od = | + | |2. od = 7 kwietnia 1496 |
| − | |2. do = | + | |2. do = 1501 |
|2. powołanie = | |2. powołanie = | ||
| − | |2. poprzednik = [[ | + | |2. poprzednik = [[Palaiologosz Margit]] |
| − | |2. następca = [[ | + | |2. następca = [[Maria von Ungarn]] |
| − | |3. tytuł = | + | |3. tytuł = Księżniczka Vajdahunyad |
| − | |3. od = | + | |3. od = 5 stycznia 1508 |
| − | |3. do = | + | |3. do = 27 marca 1510 |
|3. powołanie = | |3. powołanie = | ||
| − | |3. poprzednik = [[ | + | |3. poprzednik = [[Corvin Erzsébet]] |
| − | |3. następca = [[ | + | |3. następca = [[Jerzy Hohenzollern]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
|klan = | |klan = | ||
| Linia 159: | Linia 134: | ||
|miejsce śmierci = [[Gyula]] | |miejsce śmierci = [[Gyula]] | ||
|przyczyna śmierci = naturalna ?? | |przyczyna śmierci = naturalna ?? | ||
| − | |miejsce spoczynku = Gyula | + | |miejsce spoczynku = Gyula – klasztor OO.Franciszkanów |
|ojciec = [[Frangepán Bernát]]<br>hrabia Krk i Modrus | |ojciec = [[Frangepán Bernát]]<br>hrabia Krk i Modrus | ||
|matka = Luiza Marzano d'Aragona | |matka = Luiza Marzano d'Aragona | ||
Aktualna wersja na dzień 08:06, 27 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Beatrica Frankapan (pol. Beatrycze Frangepan,węg. Frangepán Beatrix, czech. Beatrix Frankopan, niem. Beatrix von Frangepan, wł. Beatrice di Frangipan, łac. Beatrix de Frangepanibus) (* 1480, † przed 27 marca 1510 w Gyula). Siostra Krzysztofa, żona Jana Korwina, wnuczka króla Macieja I i prawnuczka króla Aragonii Alfonsa V. i Alfonsa I, była dziesiątym (pokoleniem) potomkiem króla Stefana I. Przez swoje drugie małżeństwo został siostrzenicą króla Węgier II. Ulászló. Po swoim pierwszym małżeństwie z Janem Korwinem stała najbogatszym właścicielem ziemskim i najbogatszą kobietą na Węgrzech jako spadkobierca majątku Hunyadi (po śmierci jej dzieci), królową Bośni, baniną chorwacką, księżną Opawy i Liptowa, księżniczką Hunedoary. Spis treściŻyciorysPlik:Ansbach Stiftskirche Chor nII 2b Foto Andrea Goessel.jpg Na szybie kościoła fundacyjnego w Ansbach herb księżnej Beatrix z napisem: Beatrix Frangepán, pierwsza żona wybitnego księcia Jerzego, hrabiego Brandenburgii[1]. Córka humanisty Bernardyna (* 1452×53, † 1527÷29) i księżniczki Luozza z rodu Marzano-Aragon.[2] Była blisko spokrewniona z Beatrycze Aragońską, której była wnuczką i prawnuczką Alfonsa V.[3] Około 10 marca 1496 r. w Modrus wyszła za mąż za Jana Korwina,[4] z którym miała troje dzieci: jedną córkę, Elżbietę ur. w 1496 r. i dwóch synów, Krzysztofa ur. w 1499 r. oraz pogrobowca Macieja, który urodził się w Budzie 12 stycznia 1505 r., który urodził się po śmierci ojca w 1504 r. i zmarł w dzieciństwie, przed swoim starszym bratem w 1505 r.[5] Tibor Neumann zakłada, że ten chłopiec nie został odnotowany w dokumencie przez księcia Jana 11 września 1504 r., gdy wymieniał swoje dzieci, Krzysztofa i Elżbietę, ponieważ jeszcze ten się nie urodził.[6] Dokument z 1505 r. „Działał w imieniu Christophera Matthiasa, syna dostojnego księcia Johna Corvina”[7], na wniosek obywatela Budy Angelo Kanczlira, szwagra arcybiskupa Bakócz Tamása, który chciał Mezőberény w twoim umyśle, aby zainstalować go dla siebie. Krótko po wydaniu tego dokumentu (12 stycznia 1505 r.), ale przed śmiercią jej brata Krzysztofa (17 marca 1505 r.) zmarł młodszy syn Jánosa Corvina i Beatricy Frangepán.[6] Z inicjatywy księżniczki Jadwigi Cieszyńskiej, wdowy po palatynie Stefanie Zápolyai, który za życia najstarszego syna Beatricy, Krzysztofa, obiecał wspierać Beatricę, jeśli ten syn (także)[8] umrze i że zadba o to, by jej córka Erzsébet, odziedziczyła majątki Hunyadich, Erzsébet została zaręczona w Budzie w lutym 1505 r. z młodszym synem księżniczki Jadwigi, Jerzym, który, zgodnie z umową, odziedziczyby majątek Hunyadich po swojej przyszłej żonie.[9] Niestety Jerzy zginął na polu bitwy pod Mohaczem w 1526 roku. Pomimo tego, że Beatrca Frangepán potwierdził te zaręczyny po śmierci syna (17 marca 1505 r.), 25 sierpnia 1505 r. w Rakolnok[10], ale węgierski król II. Ulászló dokumentem datowany na 31 sierpnia 1506 r. podarował majątek wdowie i córce ze względu na pamięć Jana Korwina[11]. Beatrica jednak zerwała zaręczyny swojej córki i uczyniła Erzsébet jedyną dziedziczką Hunyadich i W Boże Narodzenie 1507 r. zaręczyła ją z Michałem Pálóczim, prawnukiem palatyna Mateusza, co król potwierdził odpowiednim dokumentem z 5 stycznia 1508 r.[11] Niestety Erzsébet zmarła wkrótce po zaręczynach, na początku 1508 r., po święceniach królewskich w Gyula[12], według innych źródeł, po 25 maja[13]. Erzsébet była ostatnim członkiem rodziny Hunyadi. Posiadłości Hunyadi przeszły na jej matkę, Frangepán Beatrix.[12] 25 stycznia 1509 r. po interwencji króla Węgier II. Ulászló Beatrica poślubiła ulubionego siostrzeńca króla Jerzego Hohenzollerna, który był na dworze na Węgrzech.[12] W marcu następnego roku Beatrica zmarła w wyniku poronienia. Ogromny majątek Hunyadich przeszedł w ręce jej męża, Jerzego Hohenzollerna.[14] Beatrica została pochowana obok córki Elżbiety w kościele franciszkańskim w Gyula.[12] Przodkowie
Jej dzieciZ Jan Korwinem miał trójkę dzieci:
Z Jerzym Hohenzollernem (1484–1543) miała jedna córkę, która zmarła zaraz po urodzeniu w 1519 r. Przypisy
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
