Nekcsei Demeter: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:0]]
+
[[Kategoria:1hi]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nekcsei_Demeter
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nekcsei_Demeter
Linia 13: Linia 13:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
 +
 +
Sędzia rodu Olás ("iudex Cumanorum de genere Olaas"); także mistrz skarbu (1316–1338), ispán komitatów: Trencsén (1321–1328) i Bács (1321–1329); także kasztelan zamku Körösszeg (1327–1228)
 +
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|

Wersja z 09:00, 27 sty 2021


Sędzia rodu Olás ("iudex Cumanorum de genere Olaas"); także mistrz skarbu (1316–1338), ispán komitatów: Trencsén (1321–1328) i Bács (1321–1329); także kasztelan zamku Körösszeg (1327–1228)


Nekcsei Demeter (pol. Demetriusz Nekcsei), węgierski szlachcic, mistrz skarbu (* 1315, † 1338) za panowania króla Węgier Karola I.[1] Po jego śmierci król wydzierżawił obie królewskie komnaty mennicze, w sposób niemalże wyjątkowy w średniowieczu.

Przodkowie

Pochodzi z lipotańskiej gałęzi klanu Aba. Chociaż istnieją wzmianki o przodkach Demetera z drugiej połowy XII wieku, to jednak odgrywali oni ważną rolę na dworze królewskim dopiero w XIII wieku. Jego dziadek, Sükösd, syn Demetera, był podstolim króla Andrzeja II, uczestnikiem V wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej i wychowawcą księcia Kolomana, a następnie dworzaninem. Od króla Beli IV i księcia Kalmana otrzymał przyszłe dwa centra majątkowe rodziny Nekcsei: majątek Lipóc w komitacie Sáros i Nekcse (1240) w komitacie Baranya. Ojciec Demetera, Aleksander uciekł z pola bitwy pod Muhi do Dalmacji, będąc w eskorcie Beli IV. Dzięki królowi otrzymał Adorján, zamek Valkó i funkcję naczelnika komitatu Baranya. Król wyjął go i jego poddanych spod jurysdykcji zwykłego sądu kraju i zaoferował mu zwolnienie podatkowe. Aleksander poślubił siostrę wojewody Siedmiogrodu Władysława III Kána. Z tego małżeństwa urodziło się czterech synów, w tym Demeter.[2]

Życiorys

Plik:14th-century painters - Bible of Dömötör Nekcsei - WGA15945.jpg
Piąta wersja Biblii Nekcsei. W lewym dolnym rogu widać tzw. obraz darowizny.

Rok urodzenia Demeters nie jest znany. W 1282 r. on i jego bracia zostali wymienieni już jako dorośli. 26 maja 1316 r., Karol Robert opisał go jako blisko piećdziesięcioletniego mistrza skarbu. Demeter pełnił tę funkcję przez dwadzieścia dwa lata, aż do śmierci, począwszy od 1310 r. Otoczenie Kkarola Roberta tworzone było nie dzięki wysokiemu urodzeniu, lecz przez nominacje przełożonych, bądź za wierna służbę. Brat Demetera, Aleksander, również walczył po stronie Karola i otrzymał kilka darowizn w nagrodę za udział w bitwie pod Rozgony.

W 1312 r. Karol zezwolił na budowę zamku w ich majątku w Nekcsei i od tego czasu używali nazwiska Nekcsei, chociaż rzadko również nazywano ich Lipóci. Według Dezső Dercsényi możliwe jest, że Nekcsei studiował na włoskim uniwersytecie, a później wykorzystał swoje doświadczenie jako mistrz skarbu. Przypisuje mu się reformę gospodarczą i finansową Karola I, podczas której między innymi wybito złoty forint podobny do wzoru florenckiego. Oprócz swojego funkcjonowania jako mistrz skarbu był ispánem komitatu Trencsén, a następnie komitatów: Bács i Bodrog.[3]. Założył klasztor paulinów, gdzie chciał być pochowany.

Uczestniczył w spotkaniach międzynarodowych, na których zawarto ważne traktaty międzynarodowe. Tak więc w 1327 r. w Trnawie odbyły się rozmowy między Karolem I a królem Czech Janem Luksemburskim, gdzie oba kraje miały podwójny system walutowy ze złotem i srebrem oparty na nowym węgierskim złotym forintie i czeskim srebrnym groszu praskim. Był też na zjeździe królewskim w Wyszehradzie w 1335 r., gdy wytyczono nowy system międzynarodowych szlaków handlowych.[3].

Prawdopodobnie wydał Biblię Necsei w warsztacie w Bolonii.

Jego brat Aleksander był kasztelanem niegdyś zbuntowanego zamku Borsák, Körösszeg i jednym z dowódców bitwy pod Rozgonami.[3]

Działalność w zakresie polityki gospodarczej

Demeter jest związany z reformą finansową i gospodarczą, która stała się znana jako nowa polityka gospodarcza Karola Roberta. Ustanowił on siłę ekonomiczną władców andegaweńskich i umożliwił ich aktywną politykę zagraniczną. Demeter był faktycznym szefem finansów publicznych, głównym kierownikiem polityki finansowej i gospodarczej kraju. Odpowiadał za zarządzanie mennicą, solą, cłem i sprawami górniczymi. Miał kontrolę nad dobrami koronnymi, w swoich rękach kierował także zarządzaniem istniejącymi wówczas zamkowymi folwarkami. Można sobie wyobrazić, że utalentowany młody Demeter zdobywaa doświadczenie we Włoszech, a być może także ukończył szkoły wyższe. Tutaj mógł zdobyć doskonałą wiedzę ekonomiczną. Prawdopodobnie Demeter wymyślił i wdrożył nową politykę gospodarczą Károly Róbert.we Włoszech i mógł ukończyć szkołę średnią.

Jednym z kamieni węgielnych reformy gospodarczej, która rozpoczęła się w 1323 roku, była reforma monetarna. Wstrzymano bicie złych pieniędzy, w 1325 r.wWprowadzono złoty forint bity we Florencji, a od 1329 r. wprowadzono na rynek srebrne girlandy wybite w języku czeskim. Złoto i srebro potrzebne do bicia pozyskiwał król wprowadzając monopol na szlachetne kruszce, a w 1327 r. zainteresował właścicieli ziemskich górnictwem: im przypadała 1/3 płacy królewskiej. Dzięki tym reformom Węgry stały się najważniejszym krajem produkującym złoto w ówczesnej Europie, posiadając również bardzo duże rezerwy srebra. Zgodnie z sugestią Demetera, król polegał w dużym stopniu na miastach, wspierając osady. Podatek obywatelski, wsparty różnymi przywilejami, znacznie zwiększył dochody skarbu państwa. Aby ożywić handel, wyeliminował prawo Wiednia do zatrzymywania towarów. Efektem pracy Demetera jest węgiersko-czesko-polska umowa handlowo-celna z 1336 roku. Demeter dokonał przeglądu (wraz z arcybiskupem ostrzyhomskim) dziesięciu komór menniczych i górniczych. W trakcie swojej kariery sługi był ispánem kilku komitatów i sędzią.


Przypisy

  1. Nekcsei Demeter. Magyar Életrajzi Index. Petőfi Irodalmi Múzeum, [dostęp:2015-11-07].
  2. Frideczky Frigyes: Szürke eminenciások a magyar történelemben. Valóság, 2013/I-VI. 2. old.
  3. 3,0 3,1 3,2 Kristó Gyula, Makk Ferenc. Előszó., Károly Róbert emlékezete. Európa Könyvkiadó Budapest 1988. ISBN 963-07-4394-9

Zasoby

Więcej informacji

  • A falu szülötte - Nekcsei Demeter (Gyöngyöspata)
  • Frideczky Frigyes: Szürke eminenciások a magyar történelemben
  • Kalapis Zoltán: Életrajzi kalauz. Ezer magyar biográfia a délszláv országokból. Újvidék, Fórum Könyvkiadó, 2002.
  • Magyar életrajzi lexikon I-II. Főszerk. Kenyeres Ágnes. Bp., Akadémiai Kiadó, 1967-1969.
  • Magyar Katolikus Lexikon. Főszerk. Diós István. Szerk. Viczián János. Bp., Szent István Társulat, 1993-.
  • Magyar Nagylexikon. Főszerk. Élesztős László (1-5. k.), Berényi Gábor (6. k.), Bárány Lászlóné (8-). Bp., Akadémiai Kiadó, 1993-.
  • Új magyar életrajzi lexikon. Főszerk. Markó László. Bp., Magyar Könyvklub

Nekcsei Demeter (węg.)

Mistrz skarbu
Herb Nekcsei Demetera
Herb Nekcsei Demetera
Mistrz skarbu
Okres od 1315
do 1338
Poprzednik Borsa Beke
Następca Szécsényi I. Tamás
Dane biograficzne
Klan Aba
Ród Lipóci
Rodzina Nekcsei
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny 1282
Śmierć 1338
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Żona nieznana
Dzieci Kós, żona Pawła Garai
Sukcesy reforma finansów