Perényi III. Imre: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 38 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
Za: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Mirko_Per%C3%A9nyi] za: [https://hu.wikipedia.org/wiki/Per%C3%A9nyi_Imre_(n%C3%A1dor)]
+
[[Kategoria:1bold]]
 
+
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Mirko_Per%C3%A9nyi
 +
|autorzy = https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Mirko_Per%C3%A9nyi&action=history
 +
|nota    = chorwackiego
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Per%C3%A9nyi_Imre_(n%C3%A1dor)
 +
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Per%C3%A9nyi_Imre_(n%C3%A1dor)&action=history
 +
|nota    = chorwackiego
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Geréb III. Péter]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br />(1504-1519)
 +
|następca          = [[Báthori István]]
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Both András]]
 
|poprzednik        = [[Both András]]
|gl_članak_funkcija = [[Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji]]<br />(1512-1513)
+
|gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br />(1512-1513)
|następca          = [[Petar Berislavić]]
+
|następca          = [[Berislavić Petar]]
 
}}
 
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
'''Perényi III. Imre''', (pol. ''Emeryk III Perényi'', chor. ''Mirko (Emerik) III. Perényi'', łac. ''Emericus Perenius'') († 5 lutego 1519), węgierski szlachcic, [[palatyn]] (1504-1519), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1512-1513).
 +
 +
== Życiorys ==
 +
 +
Imre w 1504 r. został palatynem i pozostał nim do końca życia. Był jednym z liderów partii '''sądowej''' i sprzeciwił się decyzji o zakazie wyboru obcokrajowców na tron chorwacko-węgierski, choć ostatecznie go podpisał<ref name="HP">[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=47552 Perényi, Mirko - Hrvatska enciklopedija]</ref>. Pod nieobecność króla [[II. Ulászló|Władysława II]] (1490–1516), który mieszkał w Czechach w 1509 r., rządził krajem. Wraz z niektórymi dożami planował przejąć Wenecjan z Dalmacji podczas ich starcia z '''Ligą Cambrais.'''
 +
 +
Od 1512 r. pełnił funkcję [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]], a od 1513 r. także najwyższego '''kapitana''' królestwa wraz z [[Zápolya János|Janem Zapolją]]. Był jednym z sygnatariuszy porozumienia z 1515 r., podpisanego między królem Władysławem II Jagiellończykiem a cesarzem rzymsko-niemieckim [[Maksymilian I|Maksymilianem I Habsburgiem]], który zagwarantował [[Habsburg]]om prawo do tronu chorwacko-węgierskiego w przypadku wyginięcia rodu Władysława. Na tej podstawie w 1517 r. cesarz Maksymilian I nadał mu dziedziczny tytuł księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego<ref name="HP" />.
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
* [http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=47552 Perényi, Mirko - Hrvatska enciklopedija]
  
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
 
|-
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Perényi III. Imre<br>Andrija Bot od Bajne
+
  |urzędnik          = Perényi III. Imre<br>Mirko (Emerik) III. Perényi
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        = Palatyn, Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji
+
  |tytulatura        = Palatyn Królestwa Węgier<br>Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
  |grafika          =  
+
  |grafika          = Perényi_Imre_(nádor).jpg
  |opis grafiki      =  
+
  |opis grafiki      = portret nieznanego autora
 
  |herb              =  
 
  |herb              =  
 
  |opis herbu        =  
 
  |opis herbu        =  
Linia 21: Linia 62:
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  |1. tytuł          = [[Palatyn]]
+
 
 +
  |1. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 
  |1. od            = 1504
 
  |1. od            = 1504
 
  |1. do            = 5 lutego 1519
 
  |1. do            = 5 lutego 1519
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
  |1. poprzednik    = [[Péter Geréb]]
+
  |1. poprzednik    = [[Geréb III. Péter]]
  |1. następca      = [[István Báthori]]
+
  |1. następca      = [[Báthori István]]
  |2. tytuł          = [[Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji]]
+
 
 +
  |2. tytuł          = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
 
  |2. od            = 1512
 
  |2. od            = 1512
 
  |2. do            = 1513
 
  |2. do            = 1513
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. poprzednik    = [[Both András]]
 
  |2. poprzednik    = [[Both András]]
  |2. następca      = [[Petar Berislavić]]
+
  |2. następca      = [[Berislavić Petar]]
 +
 
 +
|klan              =
 
  |ród              = [[Perényi]]
 
  |ród              = [[Perényi]]
 +
|rodzina          =
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]] w unii personalnej z Królestwem Chorwacji
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
Linia 42: Linia 88:
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
  |ojciec            = nieznany
+
  |ojciec            = [[Perényi II. János|II. János]]
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
  |rodzeństwo        =  
+
  |rodzeństwo        = Jób, Mihály, Péter, Rafael, [[Perényi Gábor|Gábor]]
 
  |1. związek        = żona
 
  |1. związek        = żona
  |1. związek z      = Kanizsai Dorottyi
+
  |1. związek z      = [[Kanizsai Dorottya]]
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
Linia 58: Linia 104:
 
|}
 
|}
  
'''Mirko (Emerik) III. Perényi''' ([[Latinski jezik|lat.]] ''Emericus Perenius'', [[mađarski jezik|mađ.]] ''Perényi (III.) Imre'') (? – ?, [[5. veljače]] [[1519.]]), [[Mađari|ugarski]] [[plemstvo|velikaš]], [[palatin|ugarski palatin]] (1504.-1519.) i [[ban|hrvatski ban]] (1512.-1513.).
+
{{SORTUJ:Perenyi, Imre 03}}
 
 
== Životopis ==
 
 
 
Godine [[1504.]] postao je ugarski palatin i tu dužnost obnaša do kraja života. Bio je jedan od vođa dvorske stranke i protivnik odluke o zabrani izbora stranaca na [[kruna sv. Stjepana|hrvatsko-ugarsko prijestolje]], iako ju je naposljetku potpisao.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=47552 Perényi, Mirko - Hrvatska enciklopedija]</ref> Za odsutnosti kralja [[Vladislav II. Jagelović|Vladislava II.]] (1490.-1516.), koji je boravio u [[Češka|Češkoj]] [[1509.]] godine, upravljao je kao namjesnik zemljom. Zajedno s dijelom velikaša planirao je oduzeti [[Mlečani]]ma [[Dalmacija|Dalmaciju]] tijekom njihova sukoba s [[Cambraiska liga|Cambraiskom ligom]].
 
 
 
Od [[1512.]] godine obnašao je dužnost hrvatskog bana, a od [[1513.]] i dužnost vrhovnog kapetana kraljevstva, zajedno s [[Ivan Zapolja|Ivanom Zapoljom]]. Bio je jedan od supotpisnika sporazuma iz [[1515.]] godine, potpisanog između kralja Vladislava II. Jagelovića i [[njemačko-rimski car|rimsko-njemačkog cara]] [[Maksimilijan I., car Svetog Rimskog Carstva|Maksimilijana I. Habsburškoga]], kojim je [[Habsburg]]ovcima bilo osigurano pravo na hrvatsko-ugarsko prijestolje u slučaju izumrća Vladislavove loze. Na temelju tih zasluga, car Maksimilijan I. podijelio mu je [[1517.]] godine nasljedni naslov [[knez|državnog kneza]] u [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetom Rimskom Carstvu]].<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=47552 Perényi, Mirko - Hrvatska enciklopedija]</ref>
 
 
 
== Bilješke ==
 
{{izvori}}
 
 
 
== Vanjske poveznnice ==
 
 
 
* [http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=47552 Perényi, Mirko - Hrvatska enciklopedija]
 
 
 
{{s-start}}
 
{{s-reg}}
 
{{s-bef|before=[[Andrija Bot od Bajne]]}}
 
{{s-ttl|title=[[hrvatski ban]]|years=1512.-1513.}}
 
{{s-aft|after=[[Petar Berislavić|Petar Berislavić Trogirski]]}}
 
{{s-end}}
 
 
 
{{mrva-biog-ban-hrv}}
 
  
{{GLAVNIRASPORED:Perényi, Mirko}}
+
[[Kategoria:Banowie]]
[[Kategorija:Hrvatski banovi]]
+
[[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
[[Kategorija:Mađarsko plemstvo]]
+
[[Kategoria:Perényi]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1519]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 09:14, 3 lut 2021

Perényi III. Imre, (pol. Emeryk III Perényi, chor. Mirko (Emerik) III. Perényi, łac. Emericus Perenius) († 5 lutego 1519), węgierski szlachcic, palatyn (1504-1519), ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1512-1513).

Życiorys

Imre w 1504 r. został palatynem i pozostał nim do końca życia. Był jednym z liderów partii sądowej i sprzeciwił się decyzji o zakazie wyboru obcokrajowców na tron chorwacko-węgierski, choć ostatecznie go podpisał[1]. Pod nieobecność króla Władysława II (1490–1516), który mieszkał w Czechach w 1509 r., rządził krajem. Wraz z niektórymi dożami planował przejąć Wenecjan z Dalmacji podczas ich starcia z Ligą Cambrais.

Od 1512 r. pełnił funkcję bana Dalmacji, Chorwacji i Slawonii, a od 1513 r. także najwyższego kapitana królestwa wraz z Janem Zapolją. Był jednym z sygnatariuszy porozumienia z 1515 r., podpisanego między królem Władysławem II Jagiellończykiem a cesarzem rzymsko-niemieckim Maksymilianem I Habsburgiem, który zagwarantował Habsburgom prawo do tronu chorwacko-węgierskiego w przypadku wyginięcia rodu Władysława. Na tej podstawie w 1517 r. cesarz Maksymilian I nadał mu dziedziczny tytuł księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego[1].

Przypisy

Linki zewnętrzne

Perényi III. Imre
Mirko (Emerik) III. Perényi

Palatyn Królestwa Węgier
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
portret nieznanego autora
portret nieznanego autora
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 1504
do 5 lutego 1519
Poprzednik Geréb III. Péter
Następca Báthori István
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Okres od 1512
do 1513
Poprzednik Both András
Następca Berislavić Petar
Dane biograficzne
Ród Perényi
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 5 lutego 1519
(W wieku 69-70 lat)
Ojciec II. János
Matka nieznana
Rodzeństwo Jób, Mihály, Péter, Rafael, Gábor
Żona Kanizsai Dorottya
Dzieci Péter, Ferenc