Nekcsei Demeter: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1bold]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nekcsei_Demeter | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Nekcsei_Demeter | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Borsa Beke]] | |poprzednik = [[Borsa Beke]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1315-1338) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [[Szécsényi I. Tamás]] | |następca = [[Szécsényi I. Tamás]] | ||
| Linia 25: | Linia 25: | ||
|} | |} | ||
| − | + | '''Nekcsei Demeter''' (pol. ''Demetriusz Nekcsei''), węgierski szlachcic, (* 1315, † 1338) za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].<ref>[http://resolver.pim.hu/auth/PIM114092 Nekcsei Demeter]. Magyar Életrajzi Index. Petőfi Irodalmi Múzeum, [dostęp:2015-11-07].</ref> Po jego śmierci król wydzierżawił obie królewskie komnaty mennicze, w sposób niemalże wyjątkowy w średniowieczu. [[Mistrz skarbu]] (1316–1338), ''[[ispán]]'' komitatów Trencsén (1321–1328) i Bács (1321–1329), kasztelan zamku Körösszeg (1327–1328) i sędzia rodu Olás ("iudex Cumanorum de genere Olaas"). | |
| − | |||
| − | |||
| − | '''Nekcsei Demeter''' (pol. ''Demetriusz Nekcsei''), węgierski szlachcic, | ||
| − | |||
| − | |||
== Przodkowie == | == Przodkowie == | ||
| − | Pochodzi z lipotańskiej gałęzi klanu [[Aba]]. Chociaż istnieją wzmianki o przodkach Demetera z drugiej połowy XII wieku, to jednak odgrywali oni ważną rolę na dworze królewskim dopiero w XIII wieku. Jego dziadek, | + | Pochodzi z lipotańskiej gałęzi klanu [[Aba]]. Chociaż istnieją wzmianki o przodkach Demetera z drugiej połowy XII wieku, to jednak odgrywali oni ważną rolę na dworze królewskim dopiero w XIII wieku. Jego dziadek, Sükösd, syn Demetera, był podstolim króla [[II. András|Andrzeja II]], uczestnikiem [[V wyprawa krzyżowa|V wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej]] i wychowawcą księcia [[Kálmán herceg|Kolomana]], a następnie dworzaninem. Od króla [[IV. Béla|Beli IV]] i księcia Kalmana otrzymał przyszłe dwa centra majątkowe rodziny [[Nekcsei]]: majątek Lipóc w komitacie [[Sáros]] i Nekcse (1240) w komitacie [[Baranya]]. Ojciec Demetera, Aleksander uciekł z pola [[Mohi|bitwy pod Muhi]] do Dalmacji, będąc w eskorcie Beli IV. Dzięki królowi otrzymał Adorján, zamek Valkó i funkcję naczelnika komitatu Baranya. Król wyjął go i jego poddanych spod jurysdykcji zwykłego sądu kraju i zaoferował mu zwolnienie podatkowe. Aleksander poślubił siostrę [[wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]] [[Kán III. László|Władysława III Kána]]. Z tego małżeństwa urodziło się czterech synów, w tym Demeter.<ref>[http://valosagonline.hu/index.php?oldal=cikk&cazon=460&lap=1 Frideczky Frigyes: Szürke eminenciások a magyar történelemben. Valóság, 2013/I-VI. 2. old.]</ref> |
| − | |||
| − | |||
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | + | [[Plik:14th-century painters - Bible of Dömötör Nekcsei - WGA15945.jpg|thumb|left|150px|Piąta wersja ''Biblii Nekcsei''. W lewym dolnym rogu widać tzw. obraz darowizny.]] | |
| − | + | Rok urodzenia Demeters nie jest znany. W 1282 r. on i jego bracia zostali wymienieni już jako dorośli. 26 maja 1316 r., [[Karol Robert]] opisał go jako blisko piećdziesięcioletniego [[Mistrz skarbu|mistrza skarbu]]. Demeter pełnił tę funkcję przez dwadzieścia dwa lata, aż do śmierci, począwszy od 1310 r. Otoczenie Kkarola Roberta tworzone było nie dzięki wysokiemu urodzeniu, lecz przez nominacje przełożonych, bądź za wierna służbę. Brat Demetera, Aleksander, również walczył po stronie Karola i otrzymał kilka darowizn w nagrodę za udział w [[Rozgony|bitwie pod Rozgony]]. | |
| − | W | + | W 1312 r. Karol zezwolił na budowę zamku w ich majątku w Nekcsei i od tego czasu używali nazwiska [[Nekcsei]], chociaż rzadko również nazywano ich [[Lipóci]]. Według [[Dercsényi Dezső|Dezső Dercsényi]] możliwe jest, że Nekcsei studiował na włoskim uniwersytecie, a później wykorzystał swoje doświadczenie jako [[mistrz skarbu]]. Przypisuje mu się reformę gospodarczą i finansową Karola I, podczas której między innymi wybito złoty forint podobny do wzoru florenckiego. Oprócz swojego funkcjonowania jako mistrz skarbu był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Trencsén]], a następnie komitatów: [[Bács]] i [[Bodrog]].<ref name="Károly Róbert emlékezete">Kristó Gyula, Makk Ferenc. Előszó., ''Károly Róbert emlékezete''. Európa Könyvkiadó Budapest 1988. ISBN 963-07-4394-9</ref>. Założył klasztor paulinów, gdzie chciał być pochowany. |
| − | + | Uczestniczył w spotkaniach międzynarodowych, na których zawarto ważne traktaty międzynarodowe. Tak więc w 1327 r. w Trnawie odbyły się rozmowy między Karolem I a królem Czech [[Jan Luksemburski|Janem Luksemburskim]], gdzie oba kraje miały podwójny system walutowy ze złotem i srebrem oparty na nowym węgierskim złotym forintie i czeskim srebrnym groszu praskim. Był też na zjeździe królewskim w Wyszehradzie w 1335 r., gdy wytyczono nowy system międzynarodowych szlaków handlowych.<ref name="Károly Róbert emlékezete"/>. | |
| − | + | Prawdopodobnie wydał [https://hu.wikipedia.org/wiki/Nekcsei-biblia Biblię Necsei] w warsztacie w Bolonii. | |
| − | + | Jego brat Aleksander był kasztelanem niegdyś zbuntowanego zamku Borsák, [[Körösszeg]] i jednym z dowódców w [[Rozgony|bitwie pod Rozgonami]].<ref name="Károly Róbert emlékezete"/> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Jego brat Aleksander był | ||
| − | |||
| − | |||
== Działalność w zakresie polityki gospodarczej == | == Działalność w zakresie polityki gospodarczej == | ||
| − | Demeter jest związany z reformą finansową i gospodarczą, która stała się znana jako nowa polityka gospodarcza Karola Roberta. Ustanowił on siłę ekonomiczną władców andegaweńskich i umożliwił ich aktywną politykę zagraniczną. Demeter był faktycznym szefem finansów publicznych | + | Demeter jest związany z reformą finansową i gospodarczą, która stała się znana jako nowa polityka gospodarcza Karola Roberta. Ustanowił on siłę ekonomiczną władców andegaweńskich i umożliwił ich aktywną politykę zagraniczną. Demeter był faktycznym szefem finansów publicznych, głównym kierownikiem polityki finansowej i gospodarczej kraju. Odpowiadał za zarządzanie mennicą, solą, cłem i sprawami górniczymi. Miał kontrolę nad dobrami koronnymi, w swoich rękach kierował także zarządzaniem istniejącymi wówczas zamkowymi folwarkami. Można sobie wyobrazić, że utalentowany młody Demeter zdobywaa doświadczenie we Włoszech, a być może także ukończył szkoły wyższe. Tutaj mógł zdobyć doskonałą wiedzę ekonomiczną. Prawdopodobnie Demeter wymyślił i wdrożył nową politykę gospodarczą Károly Róbert.we Włoszech i mógł ukończyć szkołę średnią. |
| − | + | Jednym z kamieni węgielnych reformy gospodarczej, która rozpoczęła się w 1323 roku, była reforma monetarna. Wstrzymano bicie złych pieniędzy, w 1325 r.wWprowadzono złoty forint bity we Florencji, a od 1329 r. wprowadzono na rynek srebrne '''girlandy''' wybite w języku czeskim. Złoto i srebro potrzebne do bicia pozyskiwał król wprowadzając monopol na szlachetne kruszce, a w 1327 r. zainteresował właścicieli ziemskich górnictwem: im przypadała 1/3 płacy królewskiej. Dzięki tym reformom Węgry stały się najważniejszym krajem produkującym złoto w ówczesnej Europie, posiadając również bardzo duże rezerwy srebra. Zgodnie z sugestią Demetera, król polegał w dużym stopniu na miastach, wspierając osady. Podatek obywatelski, wsparty różnymi przywilejami, znacznie zwiększył dochody skarbu państwa. Aby ożywić handel, wyeliminował prawo Wiednia do zatrzymywania towarów. Efektem pracy Demetera jest węgiersko-czesko-polska umowa handlowo-celna z 1336 roku. Demeter dokonał przeglądu (wraz z arcybiskupem ostrzyhomskim) dziesięciu komór menniczych i górniczych. W trakcie swojej kariery sługi był ''[[ispán]]em'' kilku komitatów i sędzią. | |
| − | |||
| − | Jednym z kamieni węgielnych reformy gospodarczej | ||
| − | |||
| − | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 77: | Linia 58: | ||
* ''A Nekcsei-Biblia legszebb lapjai''. (A bevezetőt Dana J. Pratt, a képmagyarázatokat [[Levárdy Ferenc]] írta; tervezte és gondozta [[Szántó Tibor (tipográfus)|Szántó Tibor]]. [[Dercsényi Dezső]]; [[Wehli Tünde]] és Levárdy Ferenc tanulmányaival.) Budapest-Washington, 1988. | * ''A Nekcsei-Biblia legszebb lapjai''. (A bevezetőt Dana J. Pratt, a képmagyarázatokat [[Levárdy Ferenc]] írta; tervezte és gondozta [[Szántó Tibor (tipográfus)|Szántó Tibor]]. [[Dercsényi Dezső]]; [[Wehli Tünde]] és Levárdy Ferenc tanulmányaival.) Budapest-Washington, 1988. | ||
| − | == | + | == Więcej informacji == |
* [http://www.gyongyospata.hu/index.php?site=content_man&event=content_man_go&site_id=33 A falu szülötte - Nekcsei Demeter (Gyöngyöspata)] | * [http://www.gyongyospata.hu/index.php?site=content_man&event=content_man_go&site_id=33 A falu szülötte - Nekcsei Demeter (Gyöngyöspata)] | ||
* [http://www.valosagonline.hu/index.php?oldal=cikk&cazon=460&lap=1 Frideczky Frigyes: Szürke eminenciások a magyar történelemben] | * [http://www.valosagonline.hu/index.php?oldal=cikk&cazon=460&lap=1 Frideczky Frigyes: Szürke eminenciások a magyar történelemben] | ||
| Linia 88: | Linia 69: | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Nekcsei Demeter | + | |urzędnik = Nekcsei Demeter (węg.) |
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = | + | |tytulatura = [[Mistrz skarbu]] |
|grafika = | |grafika = | ||
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
| Linia 98: | Linia 79: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = [[ | + | |1. tytuł = [[Mistrz skarbu]] |
|1. od = 1315 | |1. od = 1315 | ||
|1. do = 1338 | |1. do = 1338 | ||
| Linia 109: | Linia 90: | ||
|rodzina = [[Nekcsei]] | |rodzina = [[Nekcsei]] | ||
|pochodzenie = węgierskie | |pochodzenie = węgierskie | ||
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier | + | |państwo = [[Królestwo Węgier]] |
|data urodzenia = 1282 | |data urodzenia = 1282 | ||
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
| Linia 119: | Linia 100: | ||
|matka = nieznana | |matka = nieznana | ||
|rodzeństwo = | |rodzeństwo = | ||
| − | |1. związek = | + | |1. związek = żona |
| − | |1. związek z = | + | |1. związek z = nieznana |
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
| − | |1. dzieci = | + | |1. dzieci = Kós, żona [[Garai Pál|Pawła Garai]] |
| − | |dokonania = | + | |dokonania = reforma finansów |
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = | |commons = | ||
| Linia 134: | Linia 115: | ||
{{SORTUJ:Nekcsei Demeter}} | {{SORTUJ:Nekcsei Demeter}} | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Aba]] |
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Nekcsei]] |
| − | + | [[Kategoria:Lipóci]] | |
| − | + | [[Kategoria:Mistrzowie skarbu]] | |
| − | + | [[Kategoria:Urzędnicy]] | |
| − | [[Kategoria: | ||
| − | |||
| − | [[Kategoria: | ||
| − | [[Kategoria: | ||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Ludzie ery Andegawenów]] |
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w 1282]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1338]] | [[Kategoria:Zmarli w 1338]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 09:37, 3 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Nekcsei Demeter (pol. Demetriusz Nekcsei), węgierski szlachcic, (* 1315, † 1338) za panowania króla Węgier Karola I.[1] Po jego śmierci król wydzierżawił obie królewskie komnaty mennicze, w sposób niemalże wyjątkowy w średniowieczu. Mistrz skarbu (1316–1338), ispán komitatów Trencsén (1321–1328) i Bács (1321–1329), kasztelan zamku Körösszeg (1327–1328) i sędzia rodu Olás ("iudex Cumanorum de genere Olaas"). Spis treściPrzodkowiePochodzi z lipotańskiej gałęzi klanu Aba. Chociaż istnieją wzmianki o przodkach Demetera z drugiej połowy XII wieku, to jednak odgrywali oni ważną rolę na dworze królewskim dopiero w XIII wieku. Jego dziadek, Sükösd, syn Demetera, był podstolim króla Andrzeja II, uczestnikiem V wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej i wychowawcą księcia Kolomana, a następnie dworzaninem. Od króla Beli IV i księcia Kalmana otrzymał przyszłe dwa centra majątkowe rodziny Nekcsei: majątek Lipóc w komitacie Sáros i Nekcse (1240) w komitacie Baranya. Ojciec Demetera, Aleksander uciekł z pola bitwy pod Muhi do Dalmacji, będąc w eskorcie Beli IV. Dzięki królowi otrzymał Adorján, zamek Valkó i funkcję naczelnika komitatu Baranya. Król wyjął go i jego poddanych spod jurysdykcji zwykłego sądu kraju i zaoferował mu zwolnienie podatkowe. Aleksander poślubił siostrę wojewody Siedmiogrodu Władysława III Kána. Z tego małżeństwa urodziło się czterech synów, w tym Demeter.[2] ŻyciorysPlik:14th-century painters - Bible of Dömötör Nekcsei - WGA15945.jpg Piąta wersja Biblii Nekcsei. W lewym dolnym rogu widać tzw. obraz darowizny. Rok urodzenia Demeters nie jest znany. W 1282 r. on i jego bracia zostali wymienieni już jako dorośli. 26 maja 1316 r., Karol Robert opisał go jako blisko piećdziesięcioletniego mistrza skarbu. Demeter pełnił tę funkcję przez dwadzieścia dwa lata, aż do śmierci, począwszy od 1310 r. Otoczenie Kkarola Roberta tworzone było nie dzięki wysokiemu urodzeniu, lecz przez nominacje przełożonych, bądź za wierna służbę. Brat Demetera, Aleksander, również walczył po stronie Karola i otrzymał kilka darowizn w nagrodę za udział w bitwie pod Rozgony. W 1312 r. Karol zezwolił na budowę zamku w ich majątku w Nekcsei i od tego czasu używali nazwiska Nekcsei, chociaż rzadko również nazywano ich Lipóci. Według Dezső Dercsényi możliwe jest, że Nekcsei studiował na włoskim uniwersytecie, a później wykorzystał swoje doświadczenie jako mistrz skarbu. Przypisuje mu się reformę gospodarczą i finansową Karola I, podczas której między innymi wybito złoty forint podobny do wzoru florenckiego. Oprócz swojego funkcjonowania jako mistrz skarbu był ispánem komitatu Trencsén, a następnie komitatów: Bács i Bodrog.[3]. Założył klasztor paulinów, gdzie chciał być pochowany. Uczestniczył w spotkaniach międzynarodowych, na których zawarto ważne traktaty międzynarodowe. Tak więc w 1327 r. w Trnawie odbyły się rozmowy między Karolem I a królem Czech Janem Luksemburskim, gdzie oba kraje miały podwójny system walutowy ze złotem i srebrem oparty na nowym węgierskim złotym forintie i czeskim srebrnym groszu praskim. Był też na zjeździe królewskim w Wyszehradzie w 1335 r., gdy wytyczono nowy system międzynarodowych szlaków handlowych.[3]. Prawdopodobnie wydał Biblię Necsei w warsztacie w Bolonii. Jego brat Aleksander był kasztelanem niegdyś zbuntowanego zamku Borsák, Körösszeg i jednym z dowódców w bitwie pod Rozgonami.[3] Działalność w zakresie polityki gospodarczejDemeter jest związany z reformą finansową i gospodarczą, która stała się znana jako nowa polityka gospodarcza Karola Roberta. Ustanowił on siłę ekonomiczną władców andegaweńskich i umożliwił ich aktywną politykę zagraniczną. Demeter był faktycznym szefem finansów publicznych, głównym kierownikiem polityki finansowej i gospodarczej kraju. Odpowiadał za zarządzanie mennicą, solą, cłem i sprawami górniczymi. Miał kontrolę nad dobrami koronnymi, w swoich rękach kierował także zarządzaniem istniejącymi wówczas zamkowymi folwarkami. Można sobie wyobrazić, że utalentowany młody Demeter zdobywaa doświadczenie we Włoszech, a być może także ukończył szkoły wyższe. Tutaj mógł zdobyć doskonałą wiedzę ekonomiczną. Prawdopodobnie Demeter wymyślił i wdrożył nową politykę gospodarczą Károly Róbert.we Włoszech i mógł ukończyć szkołę średnią. Jednym z kamieni węgielnych reformy gospodarczej, która rozpoczęła się w 1323 roku, była reforma monetarna. Wstrzymano bicie złych pieniędzy, w 1325 r.wWprowadzono złoty forint bity we Florencji, a od 1329 r. wprowadzono na rynek srebrne girlandy wybite w języku czeskim. Złoto i srebro potrzebne do bicia pozyskiwał król wprowadzając monopol na szlachetne kruszce, a w 1327 r. zainteresował właścicieli ziemskich górnictwem: im przypadała 1/3 płacy królewskiej. Dzięki tym reformom Węgry stały się najważniejszym krajem produkującym złoto w ówczesnej Europie, posiadając również bardzo duże rezerwy srebra. Zgodnie z sugestią Demetera, król polegał w dużym stopniu na miastach, wspierając osady. Podatek obywatelski, wsparty różnymi przywilejami, znacznie zwiększył dochody skarbu państwa. Aby ożywić handel, wyeliminował prawo Wiednia do zatrzymywania towarów. Efektem pracy Demetera jest węgiersko-czesko-polska umowa handlowo-celna z 1336 roku. Demeter dokonał przeglądu (wraz z arcybiskupem ostrzyhomskim) dziesięciu komór menniczych i górniczych. W trakcie swojej kariery sługi był ispánem kilku komitatów i sędzią. Przypisy
Zasoby
Więcej informacji
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
