Jelek: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1w]]
+
[[Kategoria:1bold]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
 +
'''Jelek''' – '''''Hülek''''' lub '''''Üllő''''', w nazwach miejscowości odwołuje się do syna księcia Üllő - Arpada. Wywodzi się od tureckiego słowa ''ellig'', co tłumaczy się jako „organizacja państwowa” lub słowo „władca, król”, a co można wyjaśnić językiem Czuwasów, zapożyczonym przez Chazarów. Powszechnym odpowiednikiem tego słowa w nazwach miejsc jest Üllő.<ref>wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: ''Korai magyar történeti lexikon (9-14- század)''. Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662. (1994). ISBN 963-05-6722-9.</ref>
  
−
Znaki - W Anonymus był Hülek, w nazwach miejscowości był synem węgierskiego księcia Üllő - Árpád. Nazywa się turecka * ellig „organizacja państwowa; słowo „władca, król” można wyjaśnić na podstawie postaci Czuwasów, w której pośredniczy Chazar. Powszechnym odpowiednikiem tego słowa w nazwach miejsc jest Anvil. [1]
+
Jego zimowe leże mogłoby znajdować się po stronie Kalocsa w rejonie Kalocsa-Tolna, gdzie [[Árpád]] i jego czterej synowie spotkali się nad brzegiem zimowo-letniej wymiany siedzib, a jego letnie leże mogłoby znajdować się w Üllő. Według Anonima, jego synowie otrzymali tytuł [[Książę Nitry|księcia Nitry]].<ref>Györffy György. 3 / Honfoglalás és megtelepedés., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.</ref>
  
−
<small><small><small><small>'''Jelek''' – Anonymusnál '''Hülek''', helynevekben '''Üllő''' – [[Árpád magyar fejedelem]] fia volt. Neve a török ''*ellig'' „államszervezettel bíró; uralkodó, király” szó [[kazárok|kazár]] közvetítésű csuvasos alakjából magyarázható. A szó köztörök megfelelője helynevekben az '''Üllő'''.<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon (9-14- század) |pages=662 |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small></small></small>
+
[[Plik:Árpád leszármazottai Konstantin szerint.png|500px|thumb|left|Potomkowie Arpada według Konstantina]]
  
−
Jego zimowe zakwaterowanie mogłoby znajdować się po stronie Kalocsa w rejonie Kalocsa - Tolna - gdzie linie brzegowe Árpád i jego czterech synów spotkali się podczas zimowo-letniej wymiany, a jego letnie zakwaterowanie mogłoby znajdować się w Üllő. Według Anonima, jego synowie otrzymali książę Nitry. [2]
+
Istnieją kontrowersje co do tego, kto był jego synem. Około 948 roku [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogenet] podaje imiona czterech synów i czterech wnuków Wielkiego Księcia Arpada: [[Teveli]] – syn [[Tarhacsi|Tarhacsiego]], [[Ezeleg]] – syn Jeleka, [[Falicsi]] („aktualnego księcia”) – syn [[Jutocsa|Jutocsy]], [[Taksony]] — syn [[Zolta|Zolty]].
  
−
<small><small><small><small>Téli szállása a [[Kalocsa]]–[[Tolna (Magyarország)|Tolna]] térség – ahol Árpád és négy fia téli-nyári szállásváltó partvonalai találkoztak – kalocsai oldalán, nyári szállása pedig [[Üllő (település)|Üllő]] lehetett. Anonymus szerint az ő fiai a nyitrai [[dukátus]]t kapták.<ref name="Györffy:István:3.fejezet">{{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 3 / Honfoglalás és megtelepedés. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}}</ref> </small></small></small></small>
+
Następnie mówi, że [[Tarhacsi]] i [[Teveli]] już nie żyją, ale posłami są synowie Teveli i Termacsu. Donosi również, że pozostali trzej synowie Arpada również zmarli, ale jego wnuki, Fali, Tas i Taksony, wciąż żyją. Więc Ezeleg zniknął z linii, ale pojawił się Tas, o którym wcześniej nie było mowy. Tutaj cesarz nie wymienia imienia piątego, a właściwie najstarszego syna, [[Liüntika|[Liüntiki]], o którym wspomina w innym miejscu, w kampanii przeciwko Bułgarom. Zna więc jego imię, ale tutaj wymienia tylko synów ważnych dla sukcesji.<ref>Csorba Csaba. ''Árpád népe'', Tudomány – Egyetem, Kulturtrade Kiadó. Budapest, 1997. ISBN 963-9069-20-5.</ref>
  
−
[[Plik:Árpád leszármazottai Konstantin szerint.png|500px|thumb|Árpád leszármazottai Konstantin szerint]]
+
Do tej pory historykom nie udało się uzgodnić rozwiązania problemu. Większość zgadza się, że był wnukiem Árpáda Tasa, ale według [[Hóman Bálint|Bálinta Hómana]] i [[Dümmerth Dezső|Dezső Dümmertha]], '''młodszego brata Tas Falicsiego, syna Jutocsy'''. {szerint Tas Falicsi öccse, azaz [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia}
  
−
Istnieją kontrowersje co do tego, kto był synem Znaków. Około 948 VII. Urodzony w kolorze fioletowym Konstantyn podaje imiona czterech synów i czterech wnuków Wielkiego Księcia Arpáda: Teveli, syn Tarhacsi, Ezeleg, syn Jelka, Falicsi, syn Jutocsy („aktualnego księcia”) i Taksony, syn Zolty. Następnie mówi, że Tarhacsi i Teveli już nie żyją, ale w ambasadzie jest syn Teveli, Termacsu. Donosi również, że pozostali trzej synowie Árpáda również zmarli, ale jego wnuki, Fali, Tas i Taksony, wciąż żyją. Więc Ezeleg zniknął z linii, ale pojawił się Tas, o którym wcześniej nie było mowy. Tutaj cesarz nie wymienia imienia piątego, a właściwie najstarszego syna, Liüntiki, o którym wspomina w innym miejscu, w kampanii przeciwko Bułgarom. Zna więc swoje imię, ale tutaj wymienia tylko synów ważnych dla sukcesji. [3]
+
Według [[Györffy György|György Györffyego]], Tas był synem Jelka zamiast Ezelega. Györffy opiera swoje stanowisko na badaniu węgierskich nazw osiedli, podczas którego ustalił siedziby Arpada i jego następców i stwierdził, że są oni blisko siebie w przypadku Üllő i Tasa.<ref>Györffy György. 5 / István elődei., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2</ref></small>
  
−
<small><small><small><small>Vita van azon, hogy ki volt '''Jelek''' fia. [[948]] körül [[VII. Kónsztantinosz bizánci császár|VII. Bíborbanszületett Konstantin]] megadja Árpád nagyfejedelem négy fia és négy unokája nevét: [[Tarhacsi]] fia [[Teveli]], '''Jelek''' fia [[Ezeleg]], [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia [[Falicsi magyar fejedelem|Falicsi]] („a mostani fejedelem”), [[Zolta magyar fejedelem|Zolta]] fia [[Taksony magyar fejedelem|Taksony]]. Ezután megmondja, hogy Tarhacsi és Teveli már meghaltak, de ott van a követségben Teveli fia [[Termacsu]]. Azt is közli, hogy Árpád másik három fia is meghalt, de unokái, ''Fali'', [[Tas vezér|Tas]] és ''Taksony'' még élnek. Eltűnt tehát a sorból ''Ezeleg'', de feltűnt az előbb nem említett ''Tas''. Itt a császár nem említi az ötödik, valójában legidősebb fiú [[Liüntika]] nevét sem, akit pedig másik helyen, a bolgárok elleni hadjáratnál említ. Ismeri tehát a nevét, de itt csak az utódlás szempontjából fontos fiakat sorolja fel.<ref name=csorba>{{CsorbaÁrpádNépe}}</ref> </small></small></small></small>
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
−
Do tej pory historykom nie udało się uzgodnić rozwiązania problemu. Większość zgadza się, że był wnukiem Árpáda Tasa, ale według Bálinta Hómana i Dezső Dümmertha, młodszego brata Tas Falicsiego, syna Jutocsy.
+
|
 +
{{Władca infobox
 +
|władca            = Jelek (węg.)<br>Hülek (węg.)<br>Üllő (węg.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[władca]]
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
  
−
  <small><small><small><small>A probléma megoldását tekintve a történészek nem jutottak eddig egytértésre. Abban a többség egyetért, hogy Tas Árpád unokája volt, de [[Hóman Bálint]] és [[Dümmerth Dezső]] szerint Tas Falicsi öccse, azaz [[Jutocsa (Árpád fia)|Jutocsa]] fia. </small></small></small></small>
+
  |1. tytuł          =   
 +
|1. od            =
 +
|1. do            =
 +
|1. koronacja      =
 +
|1. poprzednik    =
 +
|1. następca      =
  
−
Według György Györffy, Tas był synem Jelka zamiast Ezelega. Györffy opiera swoje stanowisko na badaniu węgierskich nazw osiedli, podczas którego ustalił kwatery Árpád i jego następców i stwierdził, że są oni blisko siebie w przypadku Üllő i Tas. [4]
+
  |dynastia          = [[Arpadowie]]
−
 
+
|państwo = [[Księstwo Węgier]]
−
  <small><small><small><small>[[Györffy György]] szerint [[Ezeleg]] ''helyett'' Tas volt '''Jelek''' fia. Györffy György álláspontját a magyar településnevek vizsgálatára alapozza, melynek során megállapította Árpád és utódainak szálláshelyeit, és azt találta, hogy ezek Üllő és Tas esetén egymáshoz közel esnek.<ref name="Györffy:István:5.fejezet">{{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 5 / István elődei. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}}</ref> </small></small></small></small>
+
|data urodzenia    =
−
 
+
|miejsce urodzenia =
−
== Przypisy ==
+
|data śmierci      =
−
{{izvori}}
+
|miejsce śmierci  =
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =  
 +
|ojciec            = [[Arpad]]
 +
|matka            =
 +
|rodzeństwo        =  
 +
|1. związek        =  
 +
|1. związek z      =
 +
|1. związek od    =  
 +
|1. związek do    =  
 +
|1. dzieci        =
 +
|odznaczenia      =  
 +
|commons          =  
 +
|wikiźródła        =  
 +
|wikicytaty        =  
 +
}}
 +
|}
  
 
[[Kategoria:Arpadowie]]
 
[[Kategoria:Arpadowie]]
−
[[Kategoria:Dynastie]]
 
−
[[Kategoria:Historia]]
 
 
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 +
[[Kategoria:Władcy]]
 +
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 09:42, 3 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Jelek – Hülek lub Üllő, w nazwach miejscowości odwołuje się do syna księcia Üllő - Arpada. Wywodzi się od tureckiego słowa ellig, co tłumaczy się jako „organizacja państwowa” lub słowo „władca, król”, a co można wyjaśnić językiem Czuwasów, zapożyczonym przez Chazarów. Powszechnym odpowiednikiem tego słowa w nazwach miejsc jest Üllő.[1]

Jego zimowe leże mogłoby znajdować się po stronie Kalocsa w rejonie Kalocsa-Tolna, gdzie Árpád i jego czterej synowie spotkali się nad brzegiem zimowo-letniej wymiany siedzib, a jego letnie leże mogłoby znajdować się w Üllő. Według Anonima, jego synowie otrzymali tytuł księcia Nitry.[2]

Plik:Árpád leszármazottai Konstantin szerint.png
Potomkowie Arpada według Konstantina

Istnieją kontrowersje co do tego, kto był jego synem. Około 948 roku Konstantyn VII Porfirogenet podaje imiona czterech synów i czterech wnuków Wielkiego Księcia Arpada: Teveli – syn Tarhacsiego, Ezeleg – syn Jeleka, Falicsi („aktualnego księcia”) – syn Jutocsy, Taksony — syn Zolty.

Następnie mówi, że Tarhacsi i Teveli już nie żyją, ale posłami są synowie Teveli i Termacsu. Donosi również, że pozostali trzej synowie Arpada również zmarli, ale jego wnuki, Fali, Tas i Taksony, wciąż żyją. Więc Ezeleg zniknął z linii, ale pojawił się Tas, o którym wcześniej nie było mowy. Tutaj cesarz nie wymienia imienia piątego, a właściwie najstarszego syna, [Liüntiki, o którym wspomina w innym miejscu, w kampanii przeciwko Bułgarom. Zna więc jego imię, ale tutaj wymienia tylko synów ważnych dla sukcesji.[3]

Do tej pory historykom nie udało się uzgodnić rozwiązania problemu. Większość zgadza się, że był wnukiem Árpáda Tasa, ale według Bálinta Hómana i Dezső Dümmertha, młodszego brata Tas Falicsiego, syna Jutocsy. {szerint Tas Falicsi öccse, azaz Jutocsa fia}

Według György Györffyego, Tas był synem Jelka zamiast Ezelega. Györffy opiera swoje stanowisko na badaniu węgierskich nazw osiedli, podczas którego ustalił siedziby Arpada i jego następców i stwierdził, że są oni blisko siebie w przypadku Üllő i Tasa.[4]

Przypisy

  1. ↑ wyd.: Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc: Korai magyar történeti lexikon (9-14- század). Akadémiai Kiadó, Budapest, str. 662. (1994). ISBN 963-05-6722-9.
  2. ↑ Györffy György. 3 / Honfoglalás és megtelepedés., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
  3. ↑ Csorba Csaba. Árpád népe, Tudomány – Egyetem, Kulturtrade Kiadó. Budapest, 1997. ISBN 963-9069-20-5.
  4. ↑ Györffy György. 5 / István elődei., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2

Jelek (węg.)
Hülek (węg.)
Üllő (węg.)

— władca —
  
Dane biograficzne
Dynastia Arpadowie
Państwo Księstwo Węgier
Ojciec Arpad
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Jelek&oldid=48526”