Kun Erzsébet: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "Strony importowane z węgierskiej Wikipedii" na "Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii")
 
(Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:0]]
[[Kategoria:Strony importowane z węgierskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Kun_Erzs%C3%A9bet_magyar_kir%C3%A1lyn%C3%A9
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Kun_Erzs%C3%A9bet_magyar_kir%C3%A1lyn%C3%A9
Linia 34: Linia 34:
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
  
Nieznanego pochodzenia, prawdopodobnie córka księcia [[Sejhan]]a [1] [2]. W [[1254]] r. wyszła za mąż za [[V. István|Stefana V]]. W [[1270]] r. została koronowana na królową. Gdy jej mąż Stefan otrzymał tytuł ''rex iunior'' w [[1262]] roku, Erzsébet zrobiła to samo: w [[1264]] roku potwierdziła darowiznę majątku w komitacie [[Borsod]] i działała jako ''Elisabeth Dei gratia junior regina Hungariae'' (stąd ''młodsza królowa'').
+
Nie jest znane pochodzenie Erzsébet. Prawdopodobnie byłą córką kumańskiego księcia [[Szejhán|Sejhan]]a (''Szejhán'').<ref>Kristó Gyula - Makk Károly: Az Árpád-házi uralkodók. Budapest : Interpress, 1988., str. 283.</ref><ref>Kristó Gyula: Magyarország története 895-1301. Budapest : Osiris, 2003, str. 308.</ref> W 1254 r. wyszła za mąż za [[V. István|Stefana V]]. W 1270 r. została koronowana na królową. Gdy jej mąż Stefan otrzymał tytuł ''rex iunior'' w 1262 roku, Erzsébet zrobiła to samo: w 1264 roku potwierdziła darowiznę majątku w komitacie [[Borsod]] i działała jako ''Elisabeth Dei gratia junior regina Hungariae'' (stąd ''młodsza królowa'').
  
<small><small>Ismeretlen, valószínűleg Szejhán<ref>Kristó Gyula - Makk Károly: Az Árpád-házi uralkodók. Budapest : Interpress, 1988., 283. p.</ref><ref>Kristó Gyula: Magyarország története 895-1301. Budapest : Osiris, 2003, 308. p.</ref> [[kunok|kun]] fejedelem leánya. [[1254]]-ben [[V. István magyar király|V. István]]nal lépett házasságra, [[1270]]-ben királynévá koronázták. Mivel [[1262]]-ben férje V. István felvette az ifjabb király ''(rex iunior)'' címét, Erzsébet is így tette: 1264-ben megerősített egy birtokadományt Borsod megyében és  úgy szerepelt mint ''Elisabeth Dei gratia junior regina Hungariae'' (tehát ifjabb királyné). </small></small>
+
Po nagłej śmierci męża w 1272 r. jej syn [[IV. László|Władysław]], jako spadkobierca, przejął tron, ale nie był w stanie powstrzymać ani przeciwdziałać postepowaniu oligarchów. W 1273 roku Erzsébet wraz z synem została pojmana przez [[Aba Finta|Fintę Abę]] i zamknięta w zamku Turóc. W 1274 roku była ponownie przetrzymywana w Budzie. Po uwoleniu, w latach 1280–1284, rządziła banatami: [[Banat Maczwy|Maczwy]] i [[Banat Bośni|Bośni]], a od [[1282]] r. nosiła imię ''ducissa totius Sclavonie'' (''księżnej całej Slawonii''). Była w ciągłej walce ze swoim synem i różnymi grupami oligarchicznymi. Jej zaufanym doradca był [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]].
 
 
Po nagłej śmierci męża w [[1272]] r. jej syn [[IV. László|Władysław]], jako spadkobierca, przejął tron, ale nie był w stanie powstrzymać ani przeciwdziałać oligarchii. W [[1273]] roku Erzsébet wraz z synem została pojmana przez [[Aba Finta|Fintę Abę]] i zamknięta w zamku Turóc. W [[1274]] roku został ponownie '''pojmana''' w Budzie. Po wyzwoleniu, w latach 1280–1284, rządziła banatami [[Banat Maczwy|Maczwy]] i [[Banat Bośni|Bośni]], a od [[1282]] r. nosiła imię ''ducissa totius Sclavonie'' (księżnej całej Slawonii). Był w ciągłej walce ze swoim synem i różnymi '''partiami''' oligarchicznymi, a [[Gutkeled Joakim|Joachim Gutkeled]] był jej zaufanym doradcą.
 
 
 
<small><small>Férje hirtelen halála után, [[1272]]-ben fia, a kiskorú [[IV. László magyar király|IV. László]] gyámjaként uralomhoz jutott, de az oligarchiát sem megfékezni, sem ellensúlyozni nem tudta. [[1273]]-ban fiával együtt Aba Finta elfogta és [[Znióváralja|Turóc]] várába záratta. [[1274]]-ben [[Buda (történelmi település)|Budán]] újból elfogták. Kiszabadulása után, [[1280]] és [[1284]] között a macsói és [[Bosznia-Hercegovina|boszniai]] bánságot kormányozta, 1282-től az „Egész Szlavónia hercegnője” ''(ducissa totius Sclavonie)'' címével szerepelt. Fiával és különböző oligarchapártokkal állandó viszályban élt, bizalmas tanácsadója [[Gutkeled Joakim|Gutkeled Joachim]] volt. </small></small>
 
  
 
== Potomstwo ==
 
== Potomstwo ==
  
* [[Magyarországi Katalin szerb királyné|Katarzyna]] (*po [[1256]],&nbsp;† [[1314]]), królowa Serbii jako żona serbskiego króla [[Stefan Dragutin|Stefana Dragutina]];
+
* [[Magyarországi Katalin szerb királyné|Katarzyna]] (* po 1256, † 1314), królowa Serbii jako żona serbskiego króla [[Stefan Dragutin|Stefana Dragutina]];
* [[Árpád-házi Mária|Maria]] (* [[1257]],&nbsp;† [[1323]]), królowa Neapolu, babcia węgierskiego króla [[I. Károly|Karola I]];
+
* [[Árpád-házi Mária|Maria]] (* 1257, † 1323), królowa Neapolu, babcia węgierskiego króla [[I. Károly|Karola I]];
 
* córka;
 
* córka;
* [[Árpád-házi Boldog Erzsébet|Elżbieta]] (przed * [[1262]],&nbsp;† 1323/6);
+
* [[Árpád-házi Boldog Erzsébet|Elżbieta]] (* przed 1262, † 1323÷26);
* [[Árpád-házi Anna bizánci császárné|Anna]] (* ok.[[1260]],&nbsp;† ok.[[1281]]), cesarzowa bizantyjska jako żona Andronikosa II;
+
* [[Árpád-házi Anna bizánci császárné|Anna]] (* ok.1260, † ok.1281), cesarzowa bizantyjska jako żona Andronikosa II;
* [[IV. László|Władysław]] (* [[1262]],&nbsp;† [[1290]]), król Węgier jako [[IV. László|Władysław IV]];
+
* [[IV. László|Władysław]] (* 1262, † 1290), król Węgier jako [[IV. László|Władysław IV]];
* [[András szlavóniai herceg|Andrzej]], (* [[1268]],&nbsp;† [[1278]]), [[książę Slawonii]].
+
* [[András szlavóniai herceg|Andrzej]] (* 1268, † 1278), [[książę Slawonii]].
 
 
 
 
* [[Magyarországi Katalin szerb királyné|Katalin]] (* kb. [[1256]]; † [[1314]] után), [[Dragutin István szerb király]] felesége, [[II. Ulászló István szerémi bán]] anyja
 
* [[Árpád-házi Mária nápolyi királyné|Mária]] (* [[1257]]; † [[1323]]), [[II. Károly nápolyi király|II. (Anjou) Károly]] [[Nápoly és Szicília uralkodóinak listája|nápolyi király]] felesége, [[I. Károly magyar király|Károly Róbert]] nagyanyja
 
* leány
 
* [[Árpád-házi Boldog Erzsébet özvegy|Boldog Erzsébet özvegy]] (* [[1262]] előtt; † [[1323]]-[[1326]] között), Falkenštejn (Rožmberk) Závis cseh főúr felesége
 
* [[Árpád-házi Anna bizánci császárné|Anna]] (* kb. [[1260]]; † kb. [[1281]]), [[II. Andronikosz bizánci császár]] felesége
 
* [[IV. László magyar király|IV. László]] (* [[1262]]; † [[1290]]), felesége [[Anjou Izabella magyar királyné|Anjou Izabella]] nápolyi királyi hercegnő
 
* András (* [[1268]]; † [[1278]])
 
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 106: Linia 93:
 
  |pochodzenie      =  
 
  |pochodzenie      =  
 
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
  |data urodzenia    = ok.[[1240]]
+
  |data urodzenia    = ok.1240
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |data śmierci      = ok.1290/95
 
  |data śmierci      = ok.1290/95
Linia 112: Linia 99:
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
  |ojciec            = Köten lub Seyhan
+
  |ojciec            = [[Kötöny]] lub [[Szejhán]]
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
 
  |rodzeństwo        =  
 
  |rodzeństwo        =  
Linia 130: Linia 117:
 
{{SORTUJ:Kun, Erzsebet}}
 
{{SORTUJ:Kun, Erzsebet}}
  
[[Kategoria:Klany]]
+
[[Kategoria:Kunowie]]
[[Kategoria:Kun]]
+
[[Kategoria:Banowie]]
 +
[[Kategoria:Banowie Bośni]]
 +
[[Kategoria:Banowie Maczwy]]
 
[[Kategoria:Regenci Węgier]]
 
[[Kategoria:Regenci Węgier]]
[[Kategoria:Banowie Maczwy]]
 
 
[[Kategoria:Stolnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Stolnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]

Aktualna wersja na dzień 10:05, 4 lut 2021

Kun Erzsébet (pol. Elżbieta Kumańska, chor. Elizabeta Kumanka, słow. Alžbeta Kumánska) (* 1240, † 1290/5), kumańska księżniczka, królowa Węgier jako żona Stefana V, matka Władysłąwa IV.

Życiorys

Nie jest znane pochodzenie Erzsébet. Prawdopodobnie byłą córką kumańskiego księcia Sejhana (Szejhán).[1][2] W 1254 r. wyszła za mąż za Stefana V. W 1270 r. została koronowana na królową. Gdy jej mąż Stefan otrzymał tytuł rex iunior w 1262 roku, Erzsébet zrobiła to samo: w 1264 roku potwierdziła darowiznę majątku w komitacie Borsod i działała jako Elisabeth Dei gratia junior regina Hungariae (stąd młodsza królowa).

Po nagłej śmierci męża w 1272 r. jej syn Władysław, jako spadkobierca, przejął tron, ale nie był w stanie powstrzymać ani przeciwdziałać postepowaniu oligarchów. W 1273 roku Erzsébet wraz z synem została pojmana przez Fintę Abę i zamknięta w zamku Turóc. W 1274 roku była ponownie przetrzymywana w Budzie. Po uwoleniu, w latach 1280–1284, rządziła banatami: Maczwy i Bośni, a od 1282 r. nosiła imię ducissa totius Sclavonie (księżnej całej Slawonii). Była w ciągłej walce ze swoim synem i różnymi grupami oligarchicznymi. Jej zaufanym doradca był Joachim Gutkeled.

Potomstwo

Przypisy

  1. Kristó Gyula - Makk Károly: Az Árpád-házi uralkodók. Budapest : Interpress, 1988., str. 283.
  2. Kristó Gyula: Magyarország története 895-1301. Budapest : Osiris, 2003, str. 308.

Więcej informacji

Kun Erzsébet (węg. )
Elżbieta Kumańska (pol.)
Elizabeta Kumanka (chor.)
Alžbeta Kumánska (słow.)

księżniczka Kumanów
Królowa Węgier
Regent Węgier
Ban Maczwy
Elżbieta Kumanka królowa
Elżbieta Kumanka królowa
księżniczka Kumanów
Królowa Węgier
Okres od 1270
do 1272
Poprzednik Maria Laskarina
Następca Elisabetta di Sicilia
Ban Maczwy
Okres od 1279
do 1284
Poprzednik Csák III. Ugrin
Następca Dragutin István
Dane biograficzne
Klan Kun
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1240
Śmierć ok.1290/95
Ojciec Kötöny lub Szejhán
Matka nieznana
Mąż V. István
Dzieci Elżbieta / Erzsébet
Katarzyna / Katalin
Maria / Mária
Anna
Władysław IV Kumańczyk / IV. László Crown of Saint Stephen.svg
Andrzej / András