Kanizsai Dorottya: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "Strony importowane z węgierskiej Wikipedii" na "Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii")
 
(Nie pokazano 27 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z chorwackiego]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Kanizsai_Dorottya
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Kanizsai_Dorottya
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kanizsai_Dorottya&action=history
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kanizsai_Dorottya&action=history
|nota    = chorwacki
+
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
  
Linia 14: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
[[Plik:Orlai perenyine.jpg|thumb|263px|left|[[Orlai Petrich Soma]]: Perényiné Kanizsai Dorottya a mohácsi csata után összeszedi a halottakat]]
+
[[Plik:Orlai perenyine.jpg|thumb|263px|left|[[Orlai Petrich Soma]]: Po bitwie pod Mohaczem Dorottya Perényiné Kanizsai zbiera zmarłych]]
[[Plik:Blason Kanizsai Dorottya.png|thumb|263px|left|Kanizsai Dorottya címere]]
 
'''Kanizsai Dorottya''' ''(1490-1532 után)'' a [[15. század|15.]] és [[16. század]]ban élt magyar főúrnő, Kanizsai Miklós [[sopron]]i ispán leánya. Születésének és halálának körülményei ismeretlenek. A források utoljára [[1532]]-ben említik.
 
  
==Élete==
+
'''Dorottya Kanizsai''' (pol. ''Dorota Kanizsai'') (* 1490, † po 1532), węgierska szlachcianka, córka [[Kanizsai Miklós|Mikołaja]], [[ispán]]a komitatu [[Sopron]]. Okoliczności jej narodzin i śmierci są nieznane. Ostatnio wspomniana źródle w 1532 r.
Előbb [[Geréb Péter]] nádorhoz ment férjhez, majd annak halála után a szintén nádor [[Perényi Imre (nádor)|Perényi Imre]] felesége, [[Perényi Ferenc (püspök)|Perényi Ferenc]] püspök (†1526) és [[Perényi Péter (koronaőr)|Perényi Péter]] mostohaanyja lett.
 
  
Nyilvános iskola híján a nemesi családok leányaikat híres főúri asszonyokhoz adták nevelőbe – Kanizsai Dorottya háza messze földön ismertté lett. A lányok nemcsak a korabeli tudnivalókat sajátították el, hanem emberségre, helytállásra is nevelte a nagyasszony példája őket. Második férje halála ([[1519]] februárja) után visszavonultan töltötte az életét. A szegények és elesettek támogatója volt.
+
==Życiorys==
  
A [[mohácsi csata]] ([[1526]]. [[augusztus 29.]]) után Perényi Ferenc holttestét keresve, a környék papjai és 400 jobbágya segítségével közös sírba tétette az elesett hősöket, megadva a végtisztességet nekik. Utolsó éveit [[Sárvár]]on töltötte [[Kanizsai Orsolya|testvére]] gyermekének nevelésével.
+
Dorottya najpierw poślubił [[palatyn]]a [[Geréb III. Péter|Piotra III Geréba]], a po jego śmierci została żoną palatyna [[Perényi III. Imre|Emeryka III Perényiego]], ojca biskupa [[Perényi Ferenc|Franciszka]] († 1526) i macochą [[Perényi II. Péter|Piotra]].
  
==Emléke==
+
Wobec braku szkoły publicznej, rodziny szlacheckie oddawały swoje córki do opieki zastępczej słynnych arystokratek – dom Dorottyi stał się znany na całym świecie. Dziewczęta nie tylko zdobywały wiedzę o współczesności, ale także były wychowywane na wzorach postępowania osób starszych. Po śmierci drugiego męża (luty 1519 r.) Dorottya wycofała się z tej działalności wychowawczej. Opiekowała się biednymi i poległymi.
Nevét viseli ma
 
*egy [[szombathely]]i [[Kanizsai Dorottya Gimnázium (Szombathely)|gimnázium]]<ref>[http://www.kdg.sulinet.hu/ Kanizsai Dorottya Gimnázium]</ref>
 
*egy [http://www.kanizsay.sulinet.hu/ budapesti szakközépiskola]
 
*egy salgótarjáni szakközépiskola
 
*egy [[bátaszék]]i [[Kanizsai Dorottya Általános Iskola|általános iskola]]<ref>[http://www.bataszek.hu/onkorm/index.php?option=com_content&view=article&id=107&Itemid=145 Kanizsai Dorottya Általános Iskola]</ref>
 
*egy múzeum<ref>[http://www.museum.hu/museum/temporary_hu.php?IDT=6324&ID=169 Kanizsai Dorottya Múzeum]</ref>
 
*egy kórház<ref>[http://www.nkkorhaz.hu/ Kanizsai Dorottya Kórház]</ref>
 
*turistaház
 
*cserkészcsapat<ref>[http://kdcscs.gportal.hu/ Kanizsai Dorottya Cserkészcsapat]</ref>
 
*egy budapesti,<ref>[http://www.utcakereso.hu/map3/index.php?city=budapest&action=search&scale=a1.0&country=hu_uk&streetfix=Kanizsai+Dorottya+u.&distfix=15&numfix=&street=kanizsai&dist=&size=3x2 Kanizsai Dorottya utca Budapest]</ref> balatonkenesei, valamint egy pécsi utca<ref>[http://www.utcakereso.hu/map3/index.php?action=search&scale=a1.0&country=hu_uk&city=P%E9cs&street=kanizsai&num= Kanizsai Dorottya utca Pécs]</ref>
 
*egy borrend
 
*egy [[siklós]]i általános iskola
 
  
[[Babits Mihály]] verset írt róla.<ref>[http://vers-versek.hu/babits-mihaly/kanizsai-dorottya/ Babits Mihály: Kanizsai Dorottya - Versek.hu]</ref>
+
Po [[Mohacz|bitwie pod Mohaczem]] 29 sierpnia 1526 r), po poszukiwaniu ciała biskupa [[Perényi Ferenc|Franciszka]], kapłani i 400 poddanych z tego regionu złożyli poległych bohaterów we wspólnym grobie, oddając im ostateczny honor. Ostatnie lata Dorottya spędziła w Sárvár, wychowując dziecko swojego brata.
  
== Jegyzetek ==
+
== Źródło ==
{{jegyzetek}}
 
  
== Források ==
 
<!-- nem elérhető * http://www.eu-starjan.sulinet.hu/index_elemei/Névadónk.htm-->
 
 
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07337.htm Kanizsai Dorottya - Magyar életrajzi lexikon]
 
* [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/07337.htm Kanizsai Dorottya - Magyar életrajzi lexikon]
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Kanizsai Dorottya
+
  |urzędnik          = Kanizsai Dorottya (węg.)<br>Dorota Kanizsai (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        =  
 
  |tytulatura        =  
  |grafika          =  
+
  |grafika          = Blason Kanizsai Dorottya.png
  |opis grafiki      =  
+
  |opis grafiki      = Kanizsai Dorottya címere
  |herb              =  
+
  |herb              = Coa_Hungary_Family_Kanizsay.svg
  |opis herbu        =  
+
  |opis herbu        = Herb rodu Kanizsai
 
  |faksymile        =  
 
  |faksymile        =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
Linia 76: Linia 59:
  
 
  |klan              =  
 
  |klan              =  
  |ród              =  
+
  |ród              = [[Kanizsai]]
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 
  |data urodzenia    = 1490
 
  |data urodzenia    = 1490
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
Linia 90: Linia 73:
 
  |rodzeństwo        = [[Kanizsai György|György]], Katalin
 
  |rodzeństwo        = [[Kanizsai György|György]], Katalin
 
  |1. związek        = mąż
 
  |1. związek        = mąż
  |1. związek z      = Geréb de Vingárt Péter († 1508)
+
  |1. związek z      = [[Geréb III. Péter]] ''de Vingárt'' († 1508)
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
Linia 96: Linia 79:
  
 
  |2. związek        = mąż
 
  |2. związek        = mąż
  |2. związek z      = Perényi Imre de Siklós († 1519)
+
  |2. związek z      = [[Perényi III. Imre]] ''de Siklós'' († 1519)
 
  |2. związek od    =  
 
  |2. związek od    =  
 
  |2. związek do    =  
 
  |2. związek do    =  
Linia 112: Linia 95:
  
 
[[Kategoria:Kanizsai]]
 
[[Kategoria:Kanizsai]]
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Ród Kanizsai]]
 
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1490]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1490]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]

Aktualna wersja na dzień 13:15, 4 lut 2021

Plik:Orlai perenyine.jpg
Orlai Petrich Soma: Po bitwie pod Mohaczem Dorottya Perényiné Kanizsai zbiera zmarłych

Dorottya Kanizsai (pol. Dorota Kanizsai) (* 1490, † po 1532), węgierska szlachcianka, córka Mikołaja, ispána komitatu Sopron. Okoliczności jej narodzin i śmierci są nieznane. Ostatnio wspomniana źródle w 1532 r.

Życiorys

Dorottya najpierw poślubił palatyna Piotra III Geréba, a po jego śmierci została żoną palatyna Emeryka III Perényiego, ojca biskupa Franciszka († 1526) i macochą Piotra.

Wobec braku szkoły publicznej, rodziny szlacheckie oddawały swoje córki do opieki zastępczej słynnych arystokratek – dom Dorottyi stał się znany na całym świecie. Dziewczęta nie tylko zdobywały wiedzę o współczesności, ale także były wychowywane na wzorach postępowania osób starszych. Po śmierci drugiego męża (luty 1519 r.) Dorottya wycofała się z tej działalności wychowawczej. Opiekowała się biednymi i poległymi.

Po bitwie pod Mohaczem 29 sierpnia 1526 r), po poszukiwaniu ciała biskupa Franciszka, kapłani i 400 poddanych z tego regionu złożyli poległych bohaterów we wspólnym grobie, oddając im ostateczny honor. Ostatnie lata Dorottya spędziła w Sárvár, wychowując dziecko swojego brata.

Źródło

Kanizsai Dorottya (węg.)
Dorota Kanizsai (pol.)

Kanizsai Dorottya címere
Kanizsai Dorottya címere
Herb rodu Kanizsai
Herb rodu Kanizsai
Dane biograficzne
Ród Kanizsai
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny 1490
Śmierć po 1532
Ojciec II. Miklós
Matka Nn Veronika lub Nn Krisztina
Rodzeństwo György, Katalin
Mąż Geréb III. Péter de Vingárt († 1508)
Mąż Perényi III. Imre de Siklós († 1519)