Zarándi-hegység: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2gw]]
+
[[Kategoria:1g]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
+
{{Uwaga polska|
{{Uwaga|
+
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C3%B3ry_Zarand
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1ndi-hegys%C3%A9g
+
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=G%C3%B3ry_Zarand&action=history
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=ar%C3%A1ndi-hegys%C3%A9g&action=history
+
|nota    = polski
|nota    = słowacki
 
 
}}
 
}}
  
Linia 16: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
{{Hegy infobox
+
{{Region infobox
  | név                = Zarándi-hegység
+
  |nazwa=Góry Zarand
  | helyi név          =  
+
  |obrazek=
  | kép                =  
+
  |opis_obrazka=
  | képméret            =
+
  |megaregion=[[Region Karpacki]]
| képaláírás          =  
+
  |prowincja=[[Góry Zachodniorumuńskie i Wyżyna Transylwańska]]
  | magasság            =  
+
  |podprowincja=[[Góry Zachodniorumuńskie]]
| hely                = {{Románia}}, [[Arad megye|Arad]] és [[Bihar megye]]
+
  |makroregion=[[Góry Maruszy]]
  | hegység            = [[Erdélyi-középhegység]], [[Kárpátok]]
+
  |mezoregion=Góry Zarand
  | relatív magasság    =
+
  |mikroregion=
| legmagasabb pont    = [[Solymos/Drócsa]] (836 m)
+
  |jednostki='''[[Rumunia]]'''<br> – [[okręg Arad]]<br> – [[okręg Hunedoara]]
  | típus              =  
 
  | terület            =  
 
  | hegység hossza      =
 
| hegység szélessége  =
 
| kor                =
 
| utolsó kitörés      =
 
| első megmászás      =
 
| legkönnyebb útvonal =
 
| szélesség          = É
 
| szélességi fok      = 46
 
| szélességi ívperc  = 11
 
| szélességi ívmásodperc = 27
 
| hosszúság          = K
 
| hosszúsági fok      = 22
 
| hosszúsági ívperc  = 12
 
| hosszúsági ívmásodperc = 7
 
| pozíciós térkép    = Románia
 
| szöveg pozíciója    =
 
| térkép              =
 
| térképméret        =
 
| térképaláírás      =  
 
 
}}
 
}}
A '''Zarándi-hegység''' (régebbi nevén '''Hegyes Dócsa''' vagy '''Hegyes-Drócsa''', [[román nyelv|románul]] ''Munții Zarandului'') az [[Erdélyi-középhegység]] része, az [[Erdélyi-érchegység]] nyugatra kinyúló oldalága, mely [[Bihar megye|Bihar]] és [[Arad megye]] területére terjed ki.
 
  
==Fekvése==
+
[[Plik:Apuseni in Romania.jpg|thumb|250px|Główne pasma Gór Zachodniorumuńskich]]
A Zarándi-hegység [[Arad megye]] területén fekszik. Kelet felől az [[Erdélyi-érchegység]], délen a [[Maros]] folyó, nyugaton az [[Alföld]] és [[Arad-hegyalja]], északon a [[Fehér-Körös]] határolja.
 
  
[[Fájl:Zarandi hegyseg.jpg|bélyegkép|440x440px|A Zarándi-hegység vonulata [[Solymos vára (Románia)|Solymos várából]] nézve]]
+
'''Góry Zarand''' ([[Regionalizacja fizycznogeograficzna Karpat|542.21]]; [[język węgierski|węg.]] ''Hegyes-Drócsát'') – góry w [[Rumunia|Rumunii]] (w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]]). Należą do łańcucha [[Góry Maruszy|Gór Maruszy]] w [[Góry Zachodniorumuńskie|Górach Zachodniorumuńskich]].
==Földrajza==
 
  
A Zarándi- vagy régi nevén '''Hegyes Dócsa''' hegységet először [[Lóczy Lajos (geológus, 1849–1920)|id. Lóczy Lajos]] geológus írta le és térképezte fel [[1883]] és [[1887]] között.
+
Góry Zarand są najdalej na zachód wysuniętym pasmem Gór Zachodniorumuńskich, wcinającym się w [[Nizina Cisańska|Nizinę Cisy]]. Stanowią długi, pojedynczy grzbiet o przebiegu równoleżnikowym. Od zachodu góry Zarand ostrym stopniem opadają w [[Równina Kereszów|Równinę Kereszów]]. Od północy góry otacza kotlina Zarand, za którą leżą [[góry Codru]]. Wschodnia granica gór Zarand biegnie wzdłuż potoku [[Vaţa]], przez przełęcz [[Tătăroaei]] i doliną potoku [[Almaş]], za którymi leżą [[Rudawy Siedmiogrodzkie]]. Od południa granicą gór Zarand jest [[Bruzda Maruszy]].
  
A hegység átlagos [[tengerszint feletti magasság]]a 119 méter, hossza 66 kilométer. Nyugat-kelet irányú vízválasztó vonalának két legmagasabb kúpjai a 796 méter magas és a 836 méter magasságú Solymos, vagy régi nevén Dócsa.
+
Najwyższym szczytem gór Zarand jest [[Văratecului]] (881 m n.p.m.). Góry Zarand zbudowane są z [[Łupki krystaliczne|łupków krystalicznych]].
  
Az itt található 300-350 méterre csökkenő nyergek két részre; '''Hegyes'''-re és '''Drócsa'''-ra osztják a hegységet. A két gerincet elválasztó nyereg egészen a [[Nádas-brezovai nyereg]]ig megtartja a 350 méteres magasságot, innen azonban egyenletesen emelkedik a Drócsa (románul Drocea), vagy régi nevén [[Solymos]] nevű főcsúcsig, melynek magassága 836 méter.
+
== Bibliografia ==
 
+
# Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1&nbsp;000&nbsp;000'', PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84
A hegység nyugati oldalán található 796 méter magasságú Hegyes fő gerince a [[Maros]] felé húzódik és egészen [[Debella-Gora]]-ig megtartja a 800 méter körüli magasságot.
+
# [[Jerzy Kondracki]] ''Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym'', „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, s. 457–466
 
+
# Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, {{ISBN|83-02-04067-3}}  
A Zarándi hegység uralkodó kőzete a filteres [[agyagpala]], mely tele van [[kvarcit]]-lencsékkel és kvarcit-padokkal.
+
# [[Andrzej Maryański]] ''Rumunia'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973
A '''Hegyes''' hegységrész déli lejtőinek kétharmadát [[diorit]] és [[gránit]], a '''szlatinai völgy'''-et csillámpala és gránit keveréke borítja.
 
 
 
==Nevezetességei==
 
* [[Lippa]], a várból máig fennmaradt [[lippai török bazár|török bazár]]
 
* [[Solymos vára (Románia)|Solmyos vára]] ([[Solymosvár]] községben)
 
* [[Világosi vár|Világos vára]]
 
* Ménesi borvidék
 
* Máriaradnai kegytemplom és kolostor
 
 
 
==Növényvilága==
 
[[Fájl:Bukkfak.jpg|bélyegkép|374x374px|Bükkös a Hegyes csúcsának közelében]]
 
A Zarándi-hegység középhegységi növénytársulásokkal rendelkezik. 600 méter felett [[Bükkfa|bükkösök]], foltokban fenyvesek találhatóak. 600 méter alatt általában [[gyertyános-kocsánytalan tölgyes]] társulásokat lehet megfigyelni. A települések környékén legelők, kaszálók, gyümölcsösök, akácosok találhatóak. Az erdőirtásokon gyorsan elszaporodnak a cserjék, többek között a vadszeder és a vadrózsa. A hegység növényvilágával kapcsolatban nem található részletes kutatás.
 
 
 
==Állatvilága==
 
A Zarándi-hegység állatvilágáról egyetlen szakirodalom sem szól, így csak saját megfigyelésekre lehet hagyatkozni.
 
 
 
Rovarok közül többféle lepkefaj repked a hegység erdeiben és mezőin. Többek között [[közönséges boglárka]], [[kis fehérsávoslepke]], [[közönséges gyöngyházlepke]], [[citromlepke]].
 
 
 
A hüllők közül él itt a [[keresztes vipera]][[Fürge gyík|, fürge gyík]], [[erdei sikló]].
 
 
 
Az erdőkben és a legelőkön a [[fekete harkály]], [[szajkó]], [[kakukk]], [[sólyom]] képviseli a madarakat.
 
 
 
A nagy emlősök közül a [[farkas]], [[őz]], [[vaddisznó]], [[vadmacska]], [[Vörös róka|róka]] él a hegység erdeiben.
 
 
 
==Források==
 
* Dél-Magyarország hegyvidéke
 
* Géczy Róbert
 
*{{Pnl|chapter=Hegyes-Drócsa|chapterurl=http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/046/pc004629.html#8}}
 
 
 
{{Nyugati-Kárpátok}}
 
{{Portál|Erdély|-}}
 
  
 
[[Kategoria:Geografia]]
 
[[Kategoria:Geografia]]
 
[[Kategoria:Góry Zachodniorumuńskie]]
 
[[Kategoria:Góry Zachodniorumuńskie]]
 
[[Kategoria:Siedmiogród]]
 
[[Kategoria:Siedmiogród]]

Wersja z 12:53, 7 lut 2021

Góry Zarand

[[Plik:{{{mapa}}}|240x240px|alt=Mapa regionu|{{{opis_mapy}}}]]
{{{opis_mapy}}}
Megaregion Region Karpacki
Prowincja Góry Zachodniorumuńskie i Wyżyna Transylwańska
Podprowincja Góry Zachodniorumuńskie
Makroregion Góry Maruszy
Mezoregion Góry Zarand
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Rumunia
okręg Arad
okręg Hunedoara
Plik:Apuseni in Romania.jpg
Główne pasma Gór Zachodniorumuńskich

Góry Zarand (542.21; węg. Hegyes-Drócsát) – góry w Rumunii (w Siedmiogrodzie). Należą do łańcucha Gór Maruszy w Górach Zachodniorumuńskich.

Góry Zarand są najdalej na zachód wysuniętym pasmem Gór Zachodniorumuńskich, wcinającym się w Nizinę Cisy. Stanowią długi, pojedynczy grzbiet o przebiegu równoleżnikowym. Od zachodu góry Zarand ostrym stopniem opadają w Równinę Kereszów. Od północy góry otacza kotlina Zarand, za którą leżą góry Codru. Wschodnia granica gór Zarand biegnie wzdłuż potoku Vaţa, przez przełęcz Tătăroaei i doliną potoku Almaş, za którymi leżą Rudawy Siedmiogrodzkie. Od południa granicą gór Zarand jest Bruzda Maruszy.

Najwyższym szczytem gór Zarand jest Văratecului (881 m n.p.m.). Góry Zarand zbudowane są z łupków krystalicznych.

Bibliografia

  1. Krystyna Jawecka (red.) Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84
  2. Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym, „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, s. 457–466
  3. Jerzy Kondracki Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989,
  4. Andrzej Maryański Rumunia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973