Déli-Kárpátok: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 15 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga polska| | {{Uwaga polska| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | + | '''Déli-Kárpátok''' (pol. ''Karpaty Południowe'') są częścią [[Karpat]] położoną na terenie Rumunii, rozciągają się od przełęczy [[Tömösi-szoros]] (''Predeal'') na wschodzie, po przełom [[Vaskapu-szoros]] (''Żelaznej Bramy'') na zachodzie. Najwyższym szczytem jest [[Moldoveanu]] w [[Fogarasi-havasok]] (''Górach Fogaraskich'') (2543 m n.p.m.); Karpaty Południowe nie są więc najwyższą częścią Karpat, ale za to najbardziej wyniosłą, posiadającą największą wysokość względną. | |
| − | + | == Morfologia == | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Zbudowane są głównie ze skał krystalicznych i metamorficznych, na zachodzie częściowo przykrytych seriami wapiennymi. Góry zostały sfałdowane w kredzie. W paleogenie nastąpiło zrównanie wypiętrzonych mas skalnych, a następnie w paleogenie i neogenie podnoszenie razem z całym blokiem karpackim. Plejstocen przyniósł zlodowacenie najwyższych partii górskich, co nadało im charakter wysokogórskich. Najsilniej zlodowacone było pasmo Gór Fogaraskich, dobrze wykształcone formy rzeźby polodowcowej znajdują się też w masywach [[Parâng]], [[Masyw Retezat]] (''Retezat''), [[Godján-hegység]] (''Godeanu'') [[Munții Lotrului]] (''Lotru'') i [[Góry Țarcu]] (''Ţarcu''). | |
| − | |||
[[Plik:Bucegi Mountains.jpg|thumb|250px|Góry Bucegi]] | [[Plik:Bucegi Mountains.jpg|thumb|250px|Góry Bucegi]] | ||
| − | + | ||
| + | == Podział == | ||
W Karpatach Południowych wyróżnia się główne pasmo – [[Właściwe Karpaty Południowe]], złożone z kilku grup górskich ([[Grupa Fogaraska|Fogaraskiej]], [[Grupa Parângu|Parângu]], [[Grupa Godeanu-Retezat|Godeanu-Retezat]] i [[Poiana Ruscă]]) rozdzielonych głębokimi przełomami i przełęczami, skrajną zachodnią grupę [[Góry Banackie|Gór Banackich]] oraz luźno związany z głównym pasmem pas [[Subkarpaty Południowe|Subkarpat Południowych]] (Getyckich). | W Karpatach Południowych wyróżnia się główne pasmo – [[Właściwe Karpaty Południowe]], złożone z kilku grup górskich ([[Grupa Fogaraska|Fogaraskiej]], [[Grupa Parângu|Parângu]], [[Grupa Godeanu-Retezat|Godeanu-Retezat]] i [[Poiana Ruscă]]) rozdzielonych głębokimi przełomami i przełęczami, skrajną zachodnią grupę [[Góry Banackie|Gór Banackich]] oraz luźno związany z głównym pasmem pas [[Subkarpaty Południowe|Subkarpat Południowych]] (Getyckich). | ||
* 531 [[Właściwe Karpaty Południowe]] | * 531 [[Właściwe Karpaty Południowe]] | ||
| − | ** 531.1 [[Grupa Fogaraska | + | ** 531.1 [[Fagaras-csoport]] (''Grupa Fogaraska'') |
** 531.2 [[Grupa Parângu]] (węg. ''[[Páring-hegység]]'') | ** 531.2 [[Grupa Parângu]] (węg. ''[[Páring-hegység]]'') | ||
| − | ** 531.3 [[Grupa Godeanu-Retezat | + | ** 531.3 [[Retyezát-Godján]] (''Grupa Godeanu-Retezat'') |
| − | ** 531.4 [[ | + | ** 531.4 [[Ruszka-havas]] (rum. ''Poiana Ruscă'') |
* 532 [[Subkarpaty Południowe]] | * 532 [[Subkarpaty Południowe]] | ||
| − | * 533 [[ | + | * 533 [[Bánsági-hegyvidék]] (''Góry Banackie'') |
Geografia rumuńska zalicza Góry Banackie i Poiana Ruscă nie do Karpat Południowych, lecz do Gór Zachodniorumuńskich (oba te regiony są jednak rozumiane inaczej, niż w geografii polskiej). | Geografia rumuńska zalicza Góry Banackie i Poiana Ruscă nie do Karpat Południowych, lecz do Gór Zachodniorumuńskich (oba te regiony są jednak rozumiane inaczej, niż w geografii polskiej). | ||
| + | |||
| + | === Cztery główne grupy górskie [[Déli-Kárpátok]] (''Karpat Południowych'') === | ||
| + | |||
| + | * skrajnie wschodnia [[Bucegi-Leaota-Piatra Craiului]]; | ||
| + | * wschodnia [[Iezer-Păpușa-Făgăraș]]; | ||
| + | * centralna [[Șureanu-Parâng-Lotrului]] i | ||
| + | * zachodnia [[Retyezát-Godján]]. | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
# Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa–Wrocław 1983/84 | # Krystyna Jawecka (red.) ''Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000'', PPWK Warszawa–Wrocław 1983/84 | ||
# Jerzy Kondracki ''Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym'', „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, s. 457–466 | # Jerzy Kondracki ''Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym'', „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, s. 457–466 | ||
| − | # Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3 | + | # Jerzy Kondracki ''Karpaty'', wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3 |
# Andrzej Maryański ''Rumunia'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973 | # Andrzej Maryański ''Rumunia'', Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973 | ||
| Linia 51: | Linia 55: | ||
| | | | ||
{{Region infobox | {{Region infobox | ||
| − | + | |nazwa=Déli-Kárpátok (węg.)<br><small>Karpaty Południowe (pol.)</small> | |
| − | |||
| − | |nazwa=Karpaty Południowe | ||
|obrazek=Carpathians Southern.svg | |obrazek=Carpathians Southern.svg | ||
|opis_obrazka= | |opis_obrazka= | ||
| + | |mapa = | ||
| + | |opis_mapy = | ||
|megaregion=[[Region karpacki|Region Karpacki]] | |megaregion=[[Region karpacki|Region Karpacki]] | ||
|prowincja=Karpaty Południowe | |prowincja=Karpaty Południowe | ||
| Linia 67: | Linia 71: | ||
|} | |} | ||
| + | {{SORTUJ:Karpaty, Południowe}} | ||
| + | |||
| + | [[Kategoria:Karpaty]] | ||
| + | [[Kategoria:Karpaty Południowe]] | ||
| + | [[Kategoria:Déli-Kárpátok]] | ||
[[Kategoria:Geografia]] | [[Kategoria:Geografia]] | ||
[[Kategoria:Siedmiogród]] | [[Kategoria:Siedmiogród]] | ||
Aktualna wersja na dzień 08:19, 23 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Déli-Kárpátok (pol. Karpaty Południowe) są częścią Karpat położoną na terenie Rumunii, rozciągają się od przełęczy Tömösi-szoros (Predeal) na wschodzie, po przełom Vaskapu-szoros (Żelaznej Bramy) na zachodzie. Najwyższym szczytem jest Moldoveanu w Fogarasi-havasok (Górach Fogaraskich) (2543 m n.p.m.); Karpaty Południowe nie są więc najwyższą częścią Karpat, ale za to najbardziej wyniosłą, posiadającą największą wysokość względną. Spis treściMorfologiaZbudowane są głównie ze skał krystalicznych i metamorficznych, na zachodzie częściowo przykrytych seriami wapiennymi. Góry zostały sfałdowane w kredzie. W paleogenie nastąpiło zrównanie wypiętrzonych mas skalnych, a następnie w paleogenie i neogenie podnoszenie razem z całym blokiem karpackim. Plejstocen przyniósł zlodowacenie najwyższych partii górskich, co nadało im charakter wysokogórskich. Najsilniej zlodowacone było pasmo Gór Fogaraskich, dobrze wykształcone formy rzeźby polodowcowej znajdują się też w masywach Parâng, Masyw Retezat (Retezat), Godján-hegység (Godeanu) Munții Lotrului (Lotru) i Góry Țarcu (Ţarcu). Plik:Bucegi Mountains.jpg Góry Bucegi PodziałW Karpatach Południowych wyróżnia się główne pasmo – Właściwe Karpaty Południowe, złożone z kilku grup górskich (Fogaraskiej, Parângu, Godeanu-Retezat i Poiana Ruscă) rozdzielonych głębokimi przełomami i przełęczami, skrajną zachodnią grupę Gór Banackich oraz luźno związany z głównym pasmem pas Subkarpat Południowych (Getyckich).
Geografia rumuńska zalicza Góry Banackie i Poiana Ruscă nie do Karpat Południowych, lecz do Gór Zachodniorumuńskich (oba te regiony są jednak rozumiane inaczej, niż w geografii polskiej). Cztery główne grupy górskie Déli-Kárpátok (Karpat Południowych)
Bibliografia
Linki zewnętrzne |
| |||||||||||
