Speyeri szerződés: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1x]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
−
The '''Treaty of Speyer''', signed at the [[Diet of Speyer (1570)|Diet of Speyer]] in 1570, was a peace agreement between the two Hungarian Kingdoms, [[Royal Hungary]] led by [[Maximilian II, Holy Roman Emperor|Maximilian II]], and the [[Eastern Hungarian Kingdom]], ruled by [[John Sigismund Zápolya]].
+
[[Image:Partium1570.PNG|thumb|left|300px|Posiadłości Jana Zygmunta w 1570]]
  
 +
'''Speyeri szerződés''' (pol. ''Traktat w Spirze'', niem. ''Vertrag von Speyer''), podpisany na sejmie w Spirze w 1570 r., był porozumieniem pokojowym między dwoma Królestwami Węgier: [[Królestwo Węgier (1526–1867)|Węgrami Królewskimi]] pod wodzą [[Maksymilian II|Maksymiliana II]] i [[Wschodnie Królestwo Węgier|Królestwem Węgier Wschodnich]], rządzonym przez [[Jan Zygmunt Zápolya|Jana Zygmunta Zápolya]].
  
−
==Transylvania before the Treaty of Speyer==
+
== Transylwania przed traktatem w Spirze ==
  
−
Unlike the autonomous [[Croatia in union with Hungary|Kingdom of Croatia]], medieval Transylvania was not a separate Land of the [[Holy Crown of Hungary]], it was simply an administratively distinct<ref>{{cite book|author=[[Carlile Aylmer Macartney]]|title=Hungary: From Ninth Century Origins to the 1956 Uprising|publisher=[[Transaction Publishers]]|year=2008|page=23|isbn=9780202366654|url=https://books.google.com/books?id=kjInqy_sxisC&pg=PA23&dq=%22Unlike+Croatia,+however,+Transylvania+was+not+a+separate+Land+of+the+Hungarian+Crown,+but+simply+an+administratively+distinct+part+of+the+kingdom+of+Hungary.%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Unlike%20Croatia%2C%20however%2C%20Transylvania%20was%20not%20a%20separate%20Land%20of%20the%20Hungarian%20Crown%2C%20but%20simply%20an%20administratively%20distinct%20part%20of%20the%20kingdom%20of%20Hungary.%22&f=false|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514103056/https://books.google.com/books?id=kjInqy_sxisC&pg=PA23&dq=%22Unlike+Croatia,+however,+Transylvania+was+not+a+separate+Land+of+the+Hungarian+Crown,+but+simply+an+administratively+distinct+part+of+the+kingdom+of+Hungary.%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Unlike%20Croatia%2C%20however%2C%20Transylvania%20was%20not%20a%20separate%20Land%20of%20the%20Hungarian%20Crown%2C%20but%20simply%20an%20administratively%20distinct%20part%20of%20the%20kingdom%20of%20Hungary.%22&f=false|url-status=dead|archive-date=2020-05-14}}</ref>, and an integral part<ref>{{cite book|author=Felicia Rosu|title=Elective Monarchy in Transylvania and Poland-Lithuania, 1569-1587|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2017|page=24|isbn=9780192506436|url=https://books.google.com/books?dq=transylvania+%22integral+part%22&hl=en&id=Y_pADwAAQBAJ&pg=PA24&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=transylvania%20%22integral%20part%22&f=false|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514102659/https://books.google.com/books?dq=transylvania+%22integral+part%22&hl=en&id=Y_pADwAAQBAJ&pg=PA24&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=transylvania%20%22integral%20part%22&f=false|url-status=dead|archive-date=2020-05-14}}</ref><ref>{{cite book|author1=[[Rogers Brubaker]]|author2=Margit Feischmidt|author3=Jon Fox|author4=Liana Grancea|title=Nationalist Politics and Everyday Ethnicity in a Transylvanian Town|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2018|page=57|isbn=9780880334792|url=https://books.google.com/books?id=n_1ZDwAAQBAJ&pg=PA63&lpg=PA63&dq=transylvania+%22integral+part%22&source=bl&ots=XoGMkPvfb0&sig=ACfU3U2FtJtvoX5yrFfOxyi3jeMic90dPQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=transylvania%20%22integral%20part%22&f=false|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514102844/https://books.google.com/books?id=n_1ZDwAAQBAJ&pg=PA63&lpg=PA63&dq=transylvania+%22integral+part%22&source=bl&ots=XoGMkPvfb0&sig=ACfU3U2FtJtvoX5yrFfOxyi3jeMic90dPQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=transylvania%20%22integral%20part%22&f=false|url-status=dead|archive-date=2020-05-14}}</ref> of the medieval Kingdom of Hungary.
+
W przeciwieństwie do autonomicznego [https://hr.wikipedia.org/wiki/Hrvatska_u_personalnoj_uniji_s_Ma%C4%91arskom Królestwa Chorwacji], średniowieczna Siedmiogród nie była odrębną ziemią Świętej Korony Węgier, była po prostu odrębną administracyjnie<ref>Carlile Aylmer Macartney (2008). ''[https://web.archive.org/web/20200514103056/https://books.google.com/books?id=kjInqy_sxisC&pg=PA23&dq=%22Unlike+Croatia,+however,+Transylvania+was+not+a+separate+Land+of+the+Hungarian+Crown,+but+simply+an+administratively+distinct+part+of+the+kingdom+of+Hungary.%22&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Unlike%20Croatia%2C%20however%2C%20Transylvania%20was%20not%20a%20separate%20Land%20of%20the%20Hungarian%20Crown%2C%20but%20simply%20an%20administratively%20distinct%20part%20of%20the%20kingdom%20of%20Hungary.%22&f=false Hungary: From Ninth Century Origins to the 1956 Uprising]''. Transaction Publishers. str. 23. ISBN 9780202366654. Zarchiwizowane z [https://books.google.com/books?id=kjInqy_sxisC&q=%22Unlike+Croatia%2C+however%2C+Transylvania+was+not+a+separate+Land+of+the+Hungarian+Crown%2C+but+simply+an+administratively+distinct+part+of+the+kingdom+of+Hungary.%22&pg=PA23 oryginału] 2020-05-14.</ref> i integralną częścią<ref>Felicia Rosu (2017). ''[https://web.archive.org/web/20200514102659/https://books.google.com/books?dq=transylvania+%22integral+part%22&hl=en&id=Y_pADwAAQBAJ&pg=PA24&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=transylvania%20%22integral%20part%22&f=false Elective Monarchy in Transylvania and Poland-Lithuania, 1569-1587]''. Oxford University Press. str. 24. ISBN 9780192506436. Zarchiwizowane z [https://books.google.com/books?id=Y_pADwAAQBAJ&q=transylvania+%22integral+part%22&pg=PA24 oryginału] 2020-05-14.</ref><ref>Rogers Brubaker; Margit Feischmidt; Jon Fox; Liana Grancea (2018). ''[https://web.archive.org/web/20200514102844/https://books.google.com/books?id=n_1ZDwAAQBAJ&pg=PA63&lpg=PA63&dq=transylvania+%22integral+part%22&source=bl&ots=XoGMkPvfb0&sig=ACfU3U2FtJtvoX5yrFfOxyi3jeMic90dPQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=transylvania%20%22integral%20part%22&f=false Nationalist Politics and Everyday Ethnicity in a Transylvanian Town]''. Princeton University Press. str. 57. ISBN 9780880334792. Zarchiwizowano z [https://books.google.com/books?id=n_1ZDwAAQBAJ&q=transylvania+%22integral+part%22&pg=PA63 oryginału] 2020-05-14.</ref> średniowiecznego Królestwa Węgier.
  
 
== Status Transylwanii po traktacie ==
 
== Status Transylwanii po traktacie ==
  
−
Jan Zygmunt abdykował z tytułu króla Węgier, jednak Maksymilian II uznał władzę Jana Zygmunta za „księcia Siedmiogrodu”, aw zamian Jan Zygmunt przyjął Maksymiliana II na króla Węgier z zwierzchnictwem nad swoim księstwem.
+
Jan Zygmunt zrezygnował z tytułu króla Węgier, jednak Maksymilian II uznał władzę Jana Zygmunta jako „księcia Siedmiogrodu”, a w zamian Jan Zygmunt przyjął Maksymiliana II na króla Węgier ze zwierzchnictwem nad swoim księstwem.<ref>Andrew Pettegree, ''[https://books.google.com/books?id=ZdSVnJDClesC&pg=PA192 The Reformation World]'', Routledge, 2000, str. 192.</ref>
  
−
John Sigismund abdicated as King of Hungary, however, Maximilian II recognized John Sigismund's authority as "''Prince of Transylvania''" and, in return, John Sigismund accepted Maximilian II as King of Hungary with suzerainty over his principality.<ref name="Pettegree">Andrew Pettegree, [https://books.google.com/books?id=ZdSVnJDClesC&pg=PA192 ''The Reformation World''], Routledge, 2000, p. 192</ref>
+
Jan Zygmunt został ''princeps Transsylvaniae et partium regni Hungariae dominus'' − księciem Siedmiogrodu i części Królestwa Węgier.<ref name="Keul">István Keul, [https://books.google.com/books?id=5J09mqMWiogC&pg=PA40 ''Early modern religious communities in East-Central Europe: ethnic diversity, denominational plurality, and corporative politics in the principality of Transylvania (1526–1691)''], BRILL, 2009, str. 61</ref> Zgodnie z traktatem Księstwo Siedmiogrodu nadal było częścią Królestwa Węgier w rozumieniu prawa publicznego<ref>Anthony Endrey, [https://books.google.com/books?id=ewYiAAAAMAAJ&pg=PA70 ''The Holy Crown of Hungary''], Hungarian Institute, 1978, str. 70</ref>.
−
[[Image:Partium1570.PNG|thumb|right|John Sigismund's realm in 1570]]
 
  
−
John Sigismund został princeps Transsylvaniae et partium regni Hungariae dominus - księciem Siedmiogrodu i części Królestwa Węgier. [5] Zgodnie z traktatem Księstwo Siedmiogrodu nadal było częścią Królestwa Węgier w rozumieniu prawa publicznego [6].
+
Traktat ten, podobnie jak wcześniejszy [[układ w Wielkim Waradynie]], zatwierdził zasadę zjednoczonych Węgier. [[Partium]] i [[Siedmiogród]] zostały powierzone Janowi Zygmuntowi Zápolya, jako wasalowi Maksymiliana. Jak wspomniano powyżej, Zápolyowie mieli już Partium, ale teraz Habsburgowie uznali ich panowanie. W pewnym sensie Jan Zygmunt zamienił swój królewski tytuł na terytorium.
−
 
 
−
John Sigismund became ''princeps Transsylvaniae et partium regni Hungariae dominus''&nbsp;– Prince of Transylvania and of [[Partium|a part of the Kingdom of Hungary]].<ref name="Keul">István Keul, [https://books.google.com/books?id=5J09mqMWiogC&pg=PA40 ''Early modern religious communities in East-Central Europe: ethnic diversity, denominational plurality, and corporative politics in the principality of Transylvania (1526–1691)''], BRILL, 2009, p. 61</ref> According to the treaty, the [[Principality of Transylvania (1570–1711)|Principality of Transylvania]] continued to be part of the [[Kingdom of Hungary]] in the sense of public law.<ref>Anthony Endrey, [https://books.google.com/books?id=ewYiAAAAMAAJ&pg=PA70 ''The Holy Crown of Hungary''], Hungarian Institute, 1978, p. 70</ref>
 
−
 
 
−
Traktat ten, podobnie jak wcześniejszy Układ w Wielkim Waradynie, zatwierdził zasadę zjednoczonych Węgier. Partium i Transylwania zostały powierzone Janowi Sigismundowi Zápolya, jako wasalowi Maksymiliana. Jak wspomniano powyżej, Zápolyowie mieli już Partium, ale teraz Habsburgowie uznali ich panowanie. W pewnym sensie Jan Sigismund zamienił swój królewski tytuł na terytorium.
 
−
 
 
−
This treaty, like the earlier [[Váradi béke|Układ w Wielkim Waradynie]], endorsed the principle of a united Hungary. Partium and Transylvania were entrusted to John Sigismund Zápolya, as a vassal of Maximilian. As mentioned above, the Zápolyas had already held the Partium, but now the Habsburgs recognized their lordship. In a sense, John Sigismund traded his royal title for territory.
 
−
 
 
−
{{Treaties of Hungary}}
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
 +
 +
|
 +
{{Infobox treaty
 +
| name                    = Speyeri szerződés (węg.)<br><small>Traktat w Spirze (pol.)<br>Vertrag von Speyer (niem.)</small>
 +
| long_name              =
 +
| grafika =
 +
| opis grafiki =
 +
| image                  = <!-- Example.png -->
 +
| image_size              = <!-- 200px -->
 +
| alt                    = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] -->
 +
| caption                = <!-- Example caption for either image style -->
 +
| powód =
 +
| type                    =
 +
| context                =
 +
| date_drafted            =
 +
| date_signed            = 1570
 +
| location_signed        =[[Spira]]
 +
| date_sealed            =
 +
| date_effective          =
 +
| date_expiration  =
 +
| condition_effective    = Jan Zygmunt zrezygnował z tytułu króla Węgier, jednak Maksymilian II uznał władzę Jana Zygmunta jako „księcia Siedmiogrodu”, a w zamian Jan Zygmunt przyjął Maksymiliana II na króla Węgier ze zwierzchnictwem nad swoim księstwem
 +
| mediators              = <!-- format this as a bullet list -->
 +
| negotiators            = <!-- format this as a bullet list -->
 +
| original_signatories    =
 +
| signatories            = [[Szapolyai János Zsigmond]]<br>[[Maksymilian II]]
 +
| parties                = [[File:Zapolyia_siedmiogrodzki2.png|32px]] [[Królestwo Wegier]]<br>[[File:Greater_Coat_of_Arms_of_Maximilian_II,_Holy_Roman_Emperor.svg|32px]] [[Święte Cesarstwo Rzymskie]]<hr />
 +
| ratifiers              =
 +
| depositor =
 +
| language  =
 +
| languages =
 +
| footnotes              =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Traktaty Andegawenów}}
 +
|}
  
 
[[Kategoria:Treaties of the Kingdom of Hungary (1000–1918)|Speyer (1570)]]
 
[[Kategoria:Treaties of the Kingdom of Hungary (1000–1918)|Speyer (1570)]]
 
[[Kategoria:Treaties of the Habsburg Monarchy|Speyer (1570)]]
 
[[Kategoria:Treaties of the Habsburg Monarchy|Speyer (1570)]]

Aktualna wersja na dzień 16:20, 23 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Partium1570.PNG
Posiadłości Jana Zygmunta w 1570

Speyeri szerződés (pol. Traktat w Spirze, niem. Vertrag von Speyer), podpisany na sejmie w Spirze w 1570 r., był porozumieniem pokojowym między dwoma Królestwami Węgier: Węgrami Królewskimi pod wodzą Maksymiliana II i Królestwem Węgier Wschodnich, rządzonym przez Jana Zygmunta Zápolya.

Transylwania przed traktatem w Spirze

W przeciwieństwie do autonomicznego Królestwa Chorwacji, średniowieczna Siedmiogród nie była odrębną ziemią Świętej Korony Węgier, była po prostu odrębną administracyjnie[1] i integralną częścią[2][3] średniowiecznego Królestwa Węgier.

Status Transylwanii po traktacie

Jan Zygmunt zrezygnował z tytułu króla Węgier, jednak Maksymilian II uznał władzę Jana Zygmunta jako „księcia Siedmiogrodu”, a w zamian Jan Zygmunt przyjął Maksymiliana II na króla Węgier ze zwierzchnictwem nad swoim księstwem.[4]

Jan Zygmunt został princeps Transsylvaniae et partium regni Hungariae dominus − księciem Siedmiogrodu i części Królestwa Węgier.[5] Zgodnie z traktatem Księstwo Siedmiogrodu nadal było częścią Królestwa Węgier w rozumieniu prawa publicznego[6].

Traktat ten, podobnie jak wcześniejszy układ w Wielkim Waradynie, zatwierdził zasadę zjednoczonych Węgier. Partium i Siedmiogród zostały powierzone Janowi Zygmuntowi Zápolya, jako wasalowi Maksymiliana. Jak wspomniano powyżej, Zápolyowie mieli już Partium, ale teraz Habsburgowie uznali ich panowanie. W pewnym sensie Jan Zygmunt zamienił swój królewski tytuł na terytorium.

Przypisy

  1. ↑ Carlile Aylmer Macartney (2008). Hungary: From Ninth Century Origins to the 1956 Uprising. Transaction Publishers. str. 23. ISBN 9780202366654. Zarchiwizowane z oryginału 2020-05-14.
  2. ↑ Felicia Rosu (2017). Elective Monarchy in Transylvania and Poland-Lithuania, 1569-1587. Oxford University Press. str. 24. ISBN 9780192506436. Zarchiwizowane z oryginału 2020-05-14.
  3. ↑ Rogers Brubaker; Margit Feischmidt; Jon Fox; Liana Grancea (2018). Nationalist Politics and Everyday Ethnicity in a Transylvanian Town. Princeton University Press. str. 57. ISBN 9780880334792. Zarchiwizowano z oryginału 2020-05-14.
  4. ↑ Andrew Pettegree, The Reformation World, Routledge, 2000, str. 192.
  5. ↑ István Keul, Early modern religious communities in East-Central Europe: ethnic diversity, denominational plurality, and corporative politics in the principality of Transylvania (1526–1691), BRILL, 2009, str. 61
  6. ↑ Anthony Endrey, The Holy Crown of Hungary, Hungarian Institute, 1978, str. 70

Speyeri szerződés (węg.)
Traktat w Spirze (pol.)
Vertrag von Speyer (niem.)

Data 1570
Miejsce Spira
Warunki Jan Zygmunt zrezygnował z tytułu króla Węgier, jednak Maksymilian II uznał władzę Jana Zygmunta jako „księcia Siedmiogrodu”, a w zamian Jan Zygmunt przyjął Maksymiliana II na króla Węgier ze zwierzchnictwem nad swoim księstwem
Podpisujący Szapolyai János Zsigmond
Maksymilian II
Strony 32px Królestwo Wegier
32px Święte Cesarstwo Rzymskie
Traktaty:
Coa Hungary Country History Venczel (1301-1305).svg Coa Hungary Country History Otto (1305-1307).svg Coa Hungary Country History Charles I (1310-1342).svg Blason Louis Ier de Hongrie.svg Tiercé en pal de Hongrie, Jérusalem et Anjou.svg Dynastii Andegawenów
Sigismund Arms.svg Armoiries Albert II de Habsbourg.svg Coa Hungary Country History Vladislaus I (1440–1444).svg Wappen Habsburg-Lothringen Schild.svg Coa Hungary Country History Mathias Corvinus 3(1458-1490).svg Coa Hungary Country History Vladislas II (1490–1516).jpg Królów elekcyjnych

Treaty of Bruck (1328)  ♦  Treaty of Enns (1336)  ♦  Hungarian–Lithuanian Treaty (1351)  ♦  Hungarian–Neapolitan Treaty (1352)  ♦  Traktat z Zadaru (1358)  ♦  Treaty of Brunn (1364)  ♦  Treaty of Torino (1381)  ♦  Treaty of Iglo (1397)  ♦  Treaty of Lubowla (1412)  ♦  Truce of Eger (1437)  ♦  Pokój w Szeged (1444)  ♦  Truce of Radkersburg (1447)  ♦  Hunyadi–Frederick pact (1450)  ♦  Traktat pokojowy z Wiener Neustadt (1463)  ♦  Treaty of Ófalu (1474)  ♦  Treaty of Korneoburg-Gmunden (1477)  ♦  Treaty of Brno (1478)  ♦  Treaty of Piotrków (1479)  ♦  Pokój w Ołomuńcu (1479)  ♦  Pozsonyi béke (1491)  ♦  I Kongers Wiedeński (1515)  ♦  Układ w Wielkim Waradynie (1538)  ♦  Traktat w Spirze (1570)

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Speyeri_szerződés&oldid=50818”