Rátót I. László

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Podczaszy królewski (1291-1294) Następca: Péter (podczaszy) brak urzędu Poprzednik: Ban całej Slawonii (1300) Następca: Babonić IV. István Kőszegi III. Henrik Rátót I. László (pol. Władysław I Rátót) (* nieznana, † w kwietniu 1328), węgierski szlachcic, w czasie interregnum stronnik pretendenta do tronu Węgier księcia czeskiego Wacława . Później, razm z krewnymi dołączył do Karola I. Został pohańbiony w ostatniej dekadzie swojego życia. Był przodkiem rodziny Tari. Rodzina László (także Lack) urodził się w potężnym i wpływowym rodzie Rátót, jako syn Stefana I („Porca”), który był mocnym stronnikiem królowej Elżbiety Kumanki, pełniąc kilka funkcji na jej dworze od 1265 r. Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Smaragd, nie była matką László; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą beginką w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r. László miał czterech znanych braci: Dominika II przez dziesięciolecia uważanego za prawdziwą głowę rodziny i potężnego barona; Wawrzyńca, który zginął w bitwie nad jeziorem Hód (w pobliżu dzisiejszego Hódmezővásárhely) w 1282 r.; Koguta, który zginął w bitwie pod Rozgonami w 1312 r.; Eustachego III (zwany także „Wielkim”). Po raz pierwszy wspomniano o László we współczesnych mu zapisach dopiero w 1338 r., Więc był prawdopodobnie znacznie młodszy od swoich zmarłych braci, a jego matką była być może Aglent Emerald. W 1290 r. László ożenił się z niezidentyfikowaną córką Mikołaja Kacsicsa z gałęzi Zagyvafői. Mieli troje dzieci: Oliwiera II Stefana Tariego (pierwszego członka szlacheckiej rodziny Tari) Ankę, która poślubiła Thepsena Posegi. Wnukiem László był Wawrzyniec Tari, słynny rycerz i pielgrzym w czasach Zygmunta. Rodzina Tari wyginęła w 1472 r. Kariera O László po raz pierwszy wspomniano w nieautentycznym dokumencie z 1283 r., który opowiada o procesie i późniejszym porozumieniu w rodzinie po podziale ich majątku. Siedem lat później, w 1290 r., kontrasygnował również ten dokument, który zawarł pokój między rodem Rátót i klanem Kacsics w komitacie Nógrád po serii starć i dominacji, które doprowadziły do brutalnego morderstwa Eustachego Kacsicsa i zniszczenia jego fortów. László ożenił się z siostrą zmarłego Eustachego. László, wraz z bratem Dominikiem, był uważany za wiernego stronnika króla Andrzeja III po koronacji w 1290 r. László i jego bracia uczestniczyli w zgromadzeniu biskupów, szlachty, Saksonów, Seklerów i Kumanów w Peszcie latem 1298 r. László został stolnikiem królewskim około lutego 1291 roku i zachował tę godność co najmniej do lipca 1294 roku. Ponieważ w nadchodzących dziesięcioleciach nie ma znanego urzędnika, przypuszcza się, że László pełnił tę funkcję do 1300 r., gdy został powołany na bana Slawonii. Prawdopodobnie sprawował ten urząd do śmierci Andrzeja III i końca dynastii Arpadów w styczniu 1301 r. Ponieważ zwierzchnictwo nad terytorium Slawonii zostało podzielone między Kőszegich i Babonićiów, którzy rządzili swoimi oligarchicznymi domenami niezależnie od władzy królewskiej ostatnich lat XIII wieku, László nie miał faktycznej kontroli nad Slawonią i praktycznie jedynie funkcjonował w tym charakterze tylko na dworze królewskim. Po kolejnym podziale majątków rodu, pod koniec XIII wieku lub z początku XIV wieku, László i jego ród zostali wyłącznymi właścicielami Ágasvár (zwanego „Zamkiem Ágas”), małego fortu położonego w paśmie górskim Mátra, który poprzednio pełnił funkcję siedziby rodu. Po śmierci króla Andrzeja László poparł roszczenia księcia czeskiego Wacława w nadchodzącej wojnie o sukces na tronie węgierskim. Był członkiem tej węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Ojciec księcia Wacława, król czeski Wacław II, spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodonínie na początku sierpnia 1301 r. i przyjął ich ofertę w imieniu jego syna. László został nazwany skarbnikiem dworu królewskiego Wacława w październiku 1302 r., choć Wacław miał jedynie narzeczoną, Elżbietę, córkę Andrzeja III, która mieszkała w tym czasie w Austrii). W 1307 r. László złożył przysięgę wierności Karolowi z Anjou, wraz ze swoimi braćmi i kuzynami. Uczestniczył w diecie w Rákos 10 października 1307 r., gdzie potwierdzono roszczenia Karola do tronu. Wraz z braćmi Dominikiem i Kogutem byli obecni na diecie 27 listopada 1308 roku w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem. László był reprezentowany przez Dominika podczas Drugiej Koronacji Karola I w dniu 15 czerwca 1309 r. Po śmierci swojego starszego brata Dominika, w drugiej połowie 1320 r., László pozostał ostatnim członkiem swojego pokolenia w rodzie Rátót, nie licząc swojego młodszego brata Eustachego III. Stopniowo tracił wpływy na dworze królewskim od czasu wojny zjednoczeniowej Karola, gdzie pojawili się wykwalifikowani żołnierze i dowódcy wojskowi. Na początku lat trzydziestych László pogrążył się w konflikcie z jednym z nich, Mikcsem Ákosem, banem Slawonii, który z powodzeniem walczył z oligarchami i innymi wrogami Karola. Z powodu tej konfrontacji László, który reprezentował starą elitę przeciwko „nowej arystokracji króla”, został pozhańbiony na dworze królewskim. Następnie László został uwięziony i skazany na śmierć. Odkupił swoją wolność zapisami Váchartyán, Kisnémedi (oba w komitacie Pest), jak i Selida w komitacie Nógrád na rzecz Mikcsa Ákosa w 1325 r. Jednocześnie zrekompensował swojemu zięciowi Thepsenowi, który dziedziczył część Váchartyána, z części w Vácrátót. László wycofał się z życia publicznego. Swoją ostatnią wolę i testament spisał w kwietniu 1328 r. Wkrótce zmarł. Przypisy Źródła Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. Kádár, Tamás (2014). Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: palatyn Dominik, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót]. Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 21 (3): str. 267–288. ISSN 1217-8020. Kristó, Gyula (1999). I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62. Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Rátót I. László (węg.) Władysław I Rátót (pol.) — Podczaszy królewski Ban całej Slawonii — Podczaszy królewski Okres od 1291 do 1294 Poprzednik Péter (podczaszy) Następca brak urzędu Ban całej Slawonii Okres od 1300 Poprzednik Babonić IV. István Następca Kőszegi III. Henrik Dane biograficzne Ród Rátót Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny data nieznana Śmierć 1328 Ojciec I. István Matka Smaragd Aglent Rodzeństwo II. Domokos Lőrinc Kakas III. Leusták Żona N Kacsics Dzieci Oliver II István Tari Anka