Bebek Detre: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 63 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
Źródło: [https://hu.wikipedia.org/wiki/Bebek_Detre Bebek Detre]
+
[[Kategoria:2]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Bebek_Detre
 +
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bebek_Detre&action=history
 +
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
−
|poprzednik        = [[Losonci László]]
+
|poprzednik        = [[Losonci I. László]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Ban Slawonii]]<br>(1389-1392)
+
|gl_članak_funkcija = [[Ban całej Slawonii]]<br>(1389-1392)
 
|następca          = [[Sárói László]]
 
|następca          = [[Sárói László]]
 
}}
 
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Gerebenci Szemere]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban Severin]]<br>(1392-1393)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Szécsi Ferenc]]
 +
}}
 +
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Ivan V. Frankapan]]
 
|poprzednik        = [[Ivan V. Frankapan]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Ban Slawonii]]<br>(1394-1397)
+
|gl_članak_funkcija = [[Ban całej Slawonii]]<br>(1394-1397)
 
|następca          = [[Garai II. Miklós]]
 
|następca          = [[Garai II. Miklós]]
 
}}
 
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Jolsvai Leusták]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1397-1402)
 +
|następca          = [[Garai VII. Miklós]]
 +
}}
 +
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
'''stolnik ?'''
 +
 +
'''Bebek Detre''' (pol. ''Detre Bebek'')  (* nieznana, † po 1404), węgierski szlachcic, [[ban całej Slawonii]] (1394-1397) i [[palatyn]] (1397-1402), za panowania królów [[I. Lajos|Ludwika Wielkiego]] i [[Zygmunt|Zygmunta Luksemburskiego]].
 +
 +
==Życiorys==
 +
 +
[[Plik:Nikápolyi csata.JPG|thumb|left|200px|Szczegół bitwy pod Nicapolis na fresku sufitowym Ferenca Lohra z vajai várból]]
 +
 +
Syn wielmoży [[Bebek György|Jerzego Bebeka]], założyciela rodu [[Bebek]] z klanu [[Ákos]], [[Sędzia królowej|sędziego królowej]]. Detre karierę rozpoczął na dworze króla [[I. Lajos|Ludwika Wielkiego]]: w 1379 r. był [[Stolnik królowej|stolnikiem królowej]], a w 1388 r. był [[Chorąży królewski|chorążym królewskim]] i [[Dworzanin królowej|dworzaninem królowej]]. W 1389 roku, po upadku [[Garai II. Miklós|Mikołaja II Garaia]], został [[Ban całej Slawonii|banem całej Slawonii]] (1391–92). Walczył również z bośniackim królem [[I. Tvrtko]]. W latach był 1392–1393 [[Ban Severin|banem Severin]] i ''[[ispán]]em'' komitatu [[Temes]], a w latach 1394–1397 ponownie [[Ban całej Slawonii|banem całkiem Slawonii]].
 +
 +
W 1398 roku został [[Ban Maczwy|banem Maczwy]].
 +
 +
Po [[Nikopol|bitwie pod Nikopolem]] i upadku kilku [[Lackfi]]ch Bebekowie stali się najbardziej wpływową rodziną w kraju. W roku, gdy Detre został mianowany [[palatyn]]em, jego brat [[Bebek I. Imre|Emeryk I]] był już [[wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], a jego syn [[Bebek II. Imre|Emeryk II]] był [[Ban Dalmacji i Chorwacji|banem Dalmacji i Chorwacji]] i przeorem [[Vrana|Vrany]], a także ''[[ispán]]em'' obwodu [[Dubica]]. W tym czasie jego bratanek [[Bebek Ferenc|Franciszek]] był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]].
 +
 +
Detre został powołany na [[palatyn]]a przez króla [[Zygmunt]]a w miejsce [[Jolsvai Leusták|Eustachego Jolsvai]], schwytanego w bitwie pod Nikopolem 1397 r. Funkcję tę Detre pełnił do 1402 r., gdy nowy król Węgier [[Władysław Neapolitański]], koronowany w 1403 r. odwołał go. W latach 1397–1398 Detre był także ''[[ispán]]em'' komitatu [[Fejér]]. W momencie pokonania stronnictwa [[Lackfi]]ch zgodził się na zabicie dwóch Lakfich: [[Lackfi II. István|Stefana II]] i [[Lackfi III. István|Stefanaa III]] [[Krwawy zjazd w Križevciu|na zjeździe w Križevciu]]),  –
 +
 +
wyraża zgodę na zamordowanie dwóch Istvána Laczkfiego - nawet naśladowcy króla, za co otrzymuje slawońskie zamki niewiernego Istvána Ördöga Prodaviziego, ale kilka lat później znajdujemy go już na czele niezadowolonych panów. W czasach pełnienia służby jako palatyn był ''[[főispán]]em'' komitatów: [[Abbaúj]], [[Borsod]], [[Liptó]], [[Nógrád]], [[Szepes]] i [[Turóc]].
 +
 +
W 1401 r. zbuntowani wielmożowie pod kierownictwem Detre schwytali,
 +
 +
W 1401 roku pod jego przywództwem panowie schwytali króla Zygmunta, dzięki obezwładnienia [[Garai]]ów i ''Ligi Siklós'', w wyniku czego później został zwolennikiem [[Władysław Neapolitański|Władysława Neapolitańskiego]]. Po stłumieniu buntu przeciw królowi [[Zygmunt]]owi w 1403 r. zotał ułaskawiony, ale stracił pozycję i w nieznanym czasie utracił posiadłości na południu.
 +
 +
== Rodzina ==
  
 +
== Bibliografia ==
 +
* [[Markó László (lexikonszerkesztő)|Markó László]]: A magyar állam főméltóságai. Magyar Könyvklub, Bp. 2000.
 +
* [[Hóman Bálint]]-[[Szekfű Gyula]]: Magyar történet II. kötet. Királyi Magyar Egyetemi Nyomda, Bp. 1939.
  
−
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
 
−
|-
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Bebek Detre<br>Detrik Bubek  
+
  |urzędnik          = Bebek Detre (węg.)<br>Detrik Bubek (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Palatyn Węgier
+
  |tytulatura        = [[Ban całej Slawonii]]<br>[[Ban Severin]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]]
−
  |grafika          = Ladislaus I Kán seal 1236.jpg
+
  |grafika          =  
−
  |opis grafiki      = Pieczęć László I Kána (1236)
+
  |opis grafiki      =  
 
  |herb              =  
 
  |herb              =  
 
  |opis herbu        =  
 
  |opis herbu        =  
Linia 27: Linia 80:
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
−
  |1. tytuł          = [[Palatyn Węgier]]
+
 
−
  |1. od            = 1242
+
  |1. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
−
  |1. do            = 1245
+
  |1. od            = <small>(1) </small>1389 <small>(2) </small>1394
 +
  |1. do            = <small>(1) </small>1392 <small>(2) </small>1397
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
−
  |1. poprzednik    = [[Buzád-Hahót II. Arnold]]
+
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Losonci László]]<br><small>(2) </small>[[Ivan V. Frankapan]]
−
  |1. następca      = [[Türje II. Dénes]]
+
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Sárói László]]<br><small>(2) </small>[[Garai II. Miklós]]
  
−
  |2. tytuł          = [[Ban Slawonii]]
+
  |2. tytuł          = [[Ban Severin]]
−
  |2. od            = 1245
+
  |2. od            = 1392
−
  |2. do            = 1245
+
  |2. do            = 1393
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
−
  |2. poprzednik    = [[Türje II. Dénes]]
+
  |2. poprzednik    = [[Gerebenci Szemere]]
−
  |2. następca      = [[Rastislav Mstislavić]]
+
  |2. następca      = [[Szécsi Ferenc]]
  
−
  |ród              =  
+
|3. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 +
|3. od            = 1397
 +
|3. do            = 1402
 +
|3. powołanie      =
 +
|3. poprzednik    = [[Jolsvai Leusták]]
 +
|3. następca      = [[Garai VII. Miklós]]
 +
 
 +
|klan              = [[Ákos]]
 +
  |ród              = [[Bebek]]
 +
|rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
−
  |państwo          = Chorwacja w unii<br>personalnej z Węgrami ???
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
−
  |data urodzenia    =  
+
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
−
  |data śmierci      =  
+
  |data śmierci      = po 1404
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |miejsce śmierci  =  
−
  |przyczyna śmierci =  
+
  |przyczyna śmierci = powieszenie za zdradę
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
−
  |ojciec            =  
+
  |ojciec            = [[Bebek György|György]]
−
  |matka            =  
+
  |matka            = nieznana
−
  |rodzeństwo        =  
+
  |rodzeństwo        = [[Bebek I. Imre|I. Imre]], Fülöp, siostra
−
  |1. związek        =  
+
  |1. związek        = żona
−
  |1. związek z      =  
+
  |1. związek z      = nieznana
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
−
  |1. dzieci        =  
+
  |1. dzieci         = [[Bebek II. Miklós|II. Miklós]], [[Bebek II. Imre|II. Imre]], [[Bebek Péter|Péter]], Anna, Erzsébet, [[Bebek III. Miklós|III. Miklós]]
 +
|dokonania         =
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |commons          =  
 
  |commons          =  
Linia 66: Linia 130:
  
 
{{SORTUJ:Bebek, Detre}}
 
{{SORTUJ:Bebek, Detre}}
−
[[Kategoria:Banowie Slawonii]]
 
−
[[Kategoria:Ród Bebek]]
 
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
 
−
 
−
{{Vezető infobox
 
−
| név              =
 
−
| kép              =
 
−
| képméret        = <!-- Wikidatából -->
 
−
| képaláírás      =
 
−
| állam            = A Magyar Királyság
 
−
| város            =
 
−
| sorszám          =
 
−
| megnevezés      = [[nádor]]a
 
−
| terminus kezdete = [[1397]]
 
−
| terminus vége    = [[1402]]
 
−
| uralkodó        =
 
−
| alelnök          =
 
−
| helyettes        =
 
−
| előd              = [[Jolsvai Leusták]]
 
−
| utód              = [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklós]]
 
−
 
−
| teljes_név        =
 
−
| születési hely  =
 
−
| születési dátum  = ''születési ideje nem ismert''
 
−
| halálozási hely  =
 
−
| halálozási dátum = 1404 után
 
−
| sírhely          =
 
−
| szülei          =
 
−
| házastárs        =
 
−
| élettárs        =
 
−
| gyermekei        =
 
−
| párt            =
 
−
| választókerület  =
 
−
| foglalkozás      =
 
−
| iskolái          =
 
−
| halál oka        =
 
−
| vallás          = római katolikus
 
−
| aláírás          =
 
−
| wikicommons      =
 
−
| lábjegyzet      =
 
−
}}
 
−
 
−
'''Bebek Detre''' (14. század közepe – 1404 után) [[nádor]].
 
−
 
−
==Élete==
 
−
[[Kép:Nikápolyi csata.JPG|bélyegkép|jobbra|200px|A nikápolyi csata részlete Lohr Ferenc mennyezetfreskóján a vajai várból]]
 
−
 
−
Az [[Ákos nemzetség]]beli [[Bebek család]] pelsőci ágának vámosi ágát alapító nagybirtokos főúr, [[Bebek György]] királynéi [[tárnokmester]] fia. Karrierjét már [[I. Lajos magyar király|Nagy Lajos]] király udvarában kezdte: [[1379]]-ben királynéi [[asztalnokmester]] és árvai várnagy. [[1388]]-ban királyi zászlótartó, királynéi udvarmester volt. [[1389]]-ben [[Garai Miklós (nádor, ?–1386)|Garai Miklós]] bukása után horvát–dalmát és szlavón bán lett [[1392]]-ig. Harcolt [[I. Tvrtko bosnyák király|I. Tvrtko]] [[Bosznia uralkodóinak listája|bosnyák király]] ellen is. [[1391]]–[[1392]]-ben horvát–dalmát, [[1392]]–[[1393]]-ban szörényi bán és temesi ispán, [[1394]]–[[1397]]-ben ismét szlavón bán volt.
 
−
 
−
[[1398]]-ban macsói bán lett.
 
−
 
−
A [[nikápolyi csata]] és a Lackfiak bukása után a Bebekek néhány esztendeig az ország legbefolyásosabb famíliája. Nádorrá való kinevezése évében, Imre bátyja erdélyi vajda, ugyancsak [[Bebek Imre|Imre]] nevű fia már ekkor a horvát-szlavón-dalmát bánságot és vránai perjelséget, valamint az ezzel együttjáró dubicai grófságot bírta, Miklós fia ugyanekkor igen fiatalon a kalocsai érsekséget töltötte be, a pelsőci ágból származó unokaöccse Bebek Ferenc pedig macsói bán volt.
 
−
 
−
Bebek Detrét [[1397]]-ben a nikápolyi csatában fogságba esett Ilsvai(Jolsvai) Leusták utódjaként [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] nádorrá nevezte ki, ezt a méltóságot [[1402]]-ig viselte, ám még később is, az [[1403]]-ban [[Zára|Zárában]] Magyarország királyává koronázott [[László nápolyi király|Anjou László]] okleveleiben is nádorként szerepelt. [[1397]]–[[1398]]-ban fejéri ispán. A Laczkfiak pártjának fölszámolásakor – a két Laczkfi István meggyilkolásához beleegyezését adja – még a király híve, amiért megkapja a hűtlen Prodavizi Ördög István szlavóniai várait, de néhány évvel később már az elégedetlen főurak élén találjuk. Nádorsága ideján számos megye – Abaúj?, Borsod, Liptó, Nógrád?, Szepes, Turóc – főispánja volt.
 
−
 
−
[[1401]]-ben az ő vezetésével [[A Zsigmond király elleni összeesküvés és fogsága 1401-ben|fogják el]] a főurak a királyt, amikor a [[Garai család|Garaiak]] és a ''siklósi liga'' túlhatalma miatt [[László nápolyi király|Nápolyi László]] híve lett. A Zsigmond király elleni [[1403]]. évi lázadás elfojtása után kegyelmet kapott, de a hatalomból kiszorulva és délvidéki birtokait elveszítve, ismeretlen esztendőben hunyt el.
 
−
 
−
== Családja ==
 
−
 
−
 
−
== Források ==
 
−
{{források}}
 
−
* [[Markó László (lexikonszerkesztő)|Markó László]]: A magyar állam főméltóságai. Magyar Könyvklub, Bp. 2000.
 
−
* [[Hóman Bálint]]-[[Szekfű Gyula]]: Magyar történet II. kötet. Királyi Magyar Egyetemi Nyomda, Bp. 1939.
 
−
 
−
{{portál|középkor}}
 
−
 
−
[[Kategória:Bebek,Detre]]
 
−
[[Kategória:Nádorok]]
 
−
[[Kategória:Horvát–dalmát bánok]]
 
−
[[Kategória:Szlavón bánok]]
 
−
[[Kategória:Borsod vármegye főispánjai]]
 
−
[[Kategória:Szepes vármegye főispánjai]]
 
−
[[Kategória:Turóc vármegye főispánjai]]
 
−
[[Kategória:Liptó vármegye főispánjai]]
 
−
[[Kategória:Fejér vármegye főispánjai]]
 
−
[[Kategória:Királynéi tárnokmesterek]]
 
−
[[Kategória:Királynéi udvarmesterek]]
 
  
−
[[Kategoria:Tłumaczone]]
+
[[Kategoria:Ákos]]
 +
[[Kategoria:Bebek]]
 +
[[Kategoria:Banowie]]
 +
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
 +
[[Kategoria:Banowie Dalmacji i Chorwacji]]
 +
[[Kategoria:Banowie Severin]]
 +
[[Kategoria:Stolnicy królowej]]
 +
[[Kategoria:Dworzanie królowej]]
 +
[[Kategoria:Chorążowie królewscy]]
 +
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 10:23, 28 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1389-1392) 		Następca:
Losonci I. László Sárói László
Poprzednik: Ban Severin
(1392-1393) 		Następca:
Gerebenci Szemere Szécsi Ferenc
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1394-1397) 		Następca:
Ivan V. Frankapan Garai II. Miklós
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1397-1402) 		Następca:
Jolsvai Leusták Garai VII. Miklós

stolnik ?

Bebek Detre (pol. Detre Bebek) (* nieznana, † po 1404), węgierski szlachcic, ban całej Slawonii (1394-1397) i palatyn (1397-1402), za panowania królów Ludwika Wielkiego i Zygmunta Luksemburskiego.

Życiorys

Plik:Nikápolyi csata.JPG
Szczegół bitwy pod Nicapolis na fresku sufitowym Ferenca Lohra z vajai várból

Syn wielmoży Jerzego Bebeka, założyciela rodu Bebek z klanu Ákos, sędziego królowej. Detre karierę rozpoczął na dworze króla Ludwika Wielkiego: w 1379 r. był stolnikiem królowej, a w 1388 r. był chorążym królewskim i dworzaninem królowej. W 1389 roku, po upadku Mikołaja II Garaia, został banem całej Slawonii (1391–92). Walczył również z bośniackim królem I. Tvrtko. W latach był 1392–1393 banem Severin i ispánem komitatu Temes, a w latach 1394–1397 ponownie banem całkiem Slawonii.

W 1398 roku został banem Maczwy.

Po bitwie pod Nikopolem i upadku kilku Lackfich Bebekowie stali się najbardziej wpływową rodziną w kraju. W roku, gdy Detre został mianowany palatynem, jego brat Emeryk I był już wojewodą Siedmiogrodu, a jego syn Emeryk II był banem Dalmacji i Chorwacji i przeorem Vrany, a także ispánem obwodu Dubica. W tym czasie jego bratanek Franciszek był banem Maczwy.

Detre został powołany na palatyna przez króla Zygmunta w miejsce Eustachego Jolsvai, schwytanego w bitwie pod Nikopolem 1397 r. Funkcję tę Detre pełnił do 1402 r., gdy nowy król Węgier Władysław Neapolitański, koronowany w 1403 r. odwołał go. W latach 1397–1398 Detre był także ispánem komitatu Fejér. W momencie pokonania stronnictwa Lackfich zgodził się na zabicie dwóch Lakfich: Stefana II i Stefanaa III na zjeździe w Križevciu), –

wyraża zgodę na zamordowanie dwóch Istvána Laczkfiego - nawet naśladowcy króla, za co otrzymuje slawońskie zamki niewiernego Istvána Ördöga Prodaviziego, ale kilka lat później znajdujemy go już na czele niezadowolonych panów. W czasach pełnienia służby jako palatyn był főispánem komitatów: Abbaúj, Borsod, Liptó, Nógrád, Szepes i Turóc.

W 1401 r. zbuntowani wielmożowie pod kierownictwem Detre schwytali,

W 1401 roku pod jego przywództwem panowie schwytali króla Zygmunta, dzięki obezwładnienia Garaiów i Ligi Siklós, w wyniku czego później został zwolennikiem Władysława Neapolitańskiego. Po stłumieniu buntu przeciw królowi Zygmuntowi w 1403 r. zotał ułaskawiony, ale stracił pozycję i w nieznanym czasie utracił posiadłości na południu.

Rodzina

Bibliografia

Bebek Detre (węg.)
Detrik Bubek (pol.)

— Ban całej Slawonii
Ban Severin
Palatyn Królestwa Węgier		 —
Ban całej Slawonii
Okres od (1) 1389 (2) 1394
do (1) 1392 (2) 1397
Poprzednik 1. Losonci László
(2) Ivan V. Frankapan
Następca 1. Sárói László
(2) Garai II. Miklós
Ban Severin
Okres od 1392
do 1393
Poprzednik Gerebenci Szemere
Następca Szécsi Ferenc
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 1397
do 1402
Poprzednik Jolsvai Leusták
Następca Garai VII. Miklós
Dane biograficzne
Klan Ákos
Ród Bebek
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1404
Przyczyna powieszenie za zdradę
Ojciec György
Matka nieznana
Rodzeństwo I. Imre, Fülöp, siostra
Żona nieznana
Dzieci II. Miklós, II. Imre, Péter, Anna, Erzsébet, III. Miklós
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Bebek_Detre&oldid=50996”