Perényi III. János: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:2]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Per%C3%A9nyi_J%C3%A1nos_(t%C3%A1rnokmester) | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Per%C3%A9nyi_J%C3%A1nos_(t%C3%A1rnokmester) | ||
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Per%C3%A9nyi_J%C3%A1nos_(t%C3%A1rnokmester)&action=history | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Per%C3%A9nyi_J%C3%A1nos_(t%C3%A1rnokmester)&action=history | ||
| − | |nota = | + | |nota = węgierski |
}} | }} | ||
| Linia 13: | Linia 13: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| + | |||
| + | '''Stolnik ?''' | ||
| + | |||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = brak informacji | |poprzednik = brak informacji | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1431-1437) |
|współrządzący = [[Perényi I. István]] | |współrządzący = [[Perényi I. István]] | ||
|następca = brak informacji | |następca = brak informacji | ||
| Linia 21: | Linia 24: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Zámbó Miklós]] | |poprzednik = [[Zámbó Miklós]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1438-1458) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [[Thurzó Elek]] | |następca = [[Thurzó Elek]] | ||
| Linia 30: | Linia 33: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Perényi III. János''' (pol. ''Jan III Perényi'') ( | + | '''Perényi III. János''' (pol. ''Jan III Perényi'') (* nieznana, † 1458), węgierski szlachcic, ''[[ispán]]'' komitatu [[Zemplén]] (1438–1440 i 1452), [[mistrz skarbu]] (1438 i 1445–1458). |
| − | |||
| − | |||
==Życiorys== | ==Życiorys== | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Po śmierci krewnego, [[Perényi Péter|Piotra Perényi]], on i jego brat zawarli umowę spadkową z synami Piotra, Janem i nieletnim Mikołajem. Nowi właściciele zostali włączeni do swoich nowych posiadłości w 1431 r. Zgodnie z umową, ich siedziba główna, posiadłości: Terbes, Füzér i Csorbakó, zostały im przekazane wraz z zamkami w całości, co oznaczało przyległości zamkowe i wyposażenie Nagyida i Nyalábi. Bracia oczekiwali, że Jan i Mikołaj wkrótce umrą bez następców, biorąc pod uwagę, że wartość majątku znacznie się różniła. Mogli jednak rozwiązać umowę, ponieważ kilka lat później stare ośrodki ponownie znalazły się w rękach synów [[Perényi III. Imre|Imre]]. | |
| − | + | W latach 1431–1437 János był [[stolnik|stolnikiem królewski]] i brał udział w walce z husytami. W 1438 r. nowy król [[Habsburg Albert|Albert]] mianował go [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]], czemu towarzyszył tytuł sędziego miast Tarnok, co wzbogaciło jego majątek o nowe dobra (odebrał zamek Fülek od królowej Elżbiety, a Sárost otrzymał w darze królewskim).<ref> Feld István - Juan Cabello - A füzéri vár (Borsodi Kismonográfiák 11. Miskolc, 1980) 34. oldal</ref> Śmierć Alberta doprowadziła kraj do wojny domowej, która podzieliła kraj na dwie frakcje: jedna z nich poparła syna Alberta [[Pogrobowiec|Władysława Pogrobowca]], a druga polskiego księcia [[I. Ulászló|Władysława Jagiellończyka]]. Początkowo János skłaniał się ku polskiemu księciu, by w 1440 r. stać się jego rzecznikiem. | |
| − | + | János nawet przewodził delegacji do Krakowa, by zaprosić królewicza Władysława na tron węgierski. Gdy jednak królowa-wdowa, z pomocą [[Giskra János|Jana Giskry]], zajęła znaczną część Górnych Węgier (w tym zamek Sáros, należący do Perényich) i pokonała wrogów syna, János zmienił orientację i wolał dołączyć do zwolenników [[V. László|Władysława Pogrobowca]]. | |
| − | + | Już w 1444 r. Giskra została mianowany jednym z głównych negocjatorów z Polakami. Po [[Warna|bitwie pod Warną]] został skonfrontowany z innymi władcami, z armią biskupa [[Rozgonyi Simon|Szymona Rozgonyi]] z frakcji Władysława atakującą Jánosa, którego pojmał. Dzięki interwencji [[odźwierny|odźwiernego królewskiego]] [[Pálóci László|Władysława Pálóciego]] János został uwolniony, ale musiał oddać syna, [[Perényi István|Stefana]]a i córkę Ilonę/Helenę jako zakładników, a także zamek Csorbakő. Po uwolnieniu János zaatakował Pálócziego i zdobył fortecę Patak, Dédesd i Ajnácskő. Aby rozwiązać tę sytuację, w 1445 r. zwołano [[parlament]], w którym przywrócono pierwotną własność, a János odzyskał również swoje dzieci (rezolucja Parlamentu z 5 maja 1445 r.). | |
| − | + | Po usamodzielnieniu się najemników z Giskry i splądrowaniu pod pseudonimem Batri (bracia) w komitatów [[Sáros]] i [[Szepes]] (w tym okupując zamek Jánosa Sárós), János przeniósł poparcie na [[Hunyadi János|Jana Hunyadiego]]. W 1452 r. był członkiem delegacji do [[III. Frigyes|Fryderyka III]] i rozmawiał o uwolnieniu Władysława Pogrobowca, uwięzionego przez Fryderyka w Wiedniu. W ostatnich latach życia. W [[1455]] r., János nabył kolejną posiadłość w komitacie [[Szabolcs]], wieś Radi i ufortyfikował swoje wcześniej nabyte dobra. Wkrótce jednak odnajdujemy go ponownie po stronie Giskry, z którym jako dowódcą, 8 września 1457 r. podpisał zawieszenie broni w [[Kassá]] z [[Szilágyi Mihály|Michałem Szilágyim]], komendantem Belgradu, przywódcą frakcji Hunyadiego..<ref>[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&q=WRD%3D(per%C3%A9nyi%20j%C3%A1nos*%20and%20kass*)&s=SORT&m=6&a=rec#pg=92&zoom=f&l=s Tanulmányok Budapest Múltjából 22. (1988) - VÁROSTÖRTÉNETI TANULMÁNYOK (91. oldal)]</ref> | |
| − | + | János był członkiem [[Zakon Smoka|Smoczego Zakonu]] i aragońskiego Zakonu Kannar, znanego również jako Zakon Umiaru/Umiarkowania. Po śmierci w 1458 r. został pochowany w kościele w Tőkerebes. Wciąż są tam bogato rzeźbione nagrobki z różnymi symbolami Rycerzy Zakonu (Zakon Cypryjski, Zakon Aragoński Smoka). [3] W prawym górnym rogu jego nagrobka znajduje się wazon powitalny z napisem ''a ma(r)ia ora p(ro) nob(is)'' (Maryjo, módl się za nami). Na skraju jego nagrobka znajduje się następujący napis: | |
| − | + | <blockquote> | |
| + | ''To miejsce spoczynku szlachetnego Jana, syna Emeryka, z rodziny Perényi, który przez chwalebnego księcia, Zygmunta, z łaski Bożej, cesarza rzymskiego, Węgier, Czech itp. był stolnikiem króla, a chwalebny książę Albert, z łaski Bożej, cesarz rzymski, królewski asystent króla węgierskiego. Zmarł w Roku Pańskim 1458 r. w dniu św. Jana Chrzciciela'' | ||
| − | + | <small>''(Hec est sepultura magnifici d(omi)ni Joh(an)nis filii Emerici de Peren, Illustrissimi p(ri)ncipis d(omi)ni Sigismu(n)di dei gr(ati)a Ro(ma)nor(um) Imperatoris hungaro(rum)q(ue) et bohe(m)ie etc. regis, dapiferor(um), ac serenissi(mi) p(ri)ncipis d(omi)ni Alberti eade(m) gr(ati)a Ro(ma)nor(um), ac hunga(r)ie reg(is) tavernicor(um) regalium mag(ist)ri Anno d(omi)ni MCCCCLVIH obi(i)t i(n) die Joh(annis) bapt(ist)e)''.</small><ref>[http://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/kulhoni_magyarsag/2010/sk/museum_hungaricum_2/pages/002_Toketerebes.htm TÖKETEREBES (TREBISOV) MŰEMLÉKEI]</ref> | |
| + | </blockquote> | ||
| − | + | == Rodzina == | |
| − | * | + | Z żoną [[Kórógyi Katalin|Katarzyną Kórógyi]] miał dzieci: |
| − | + | * [[Perényi II. István|Stefana]] († 1483÷87), [[mistrz skarbu]]; | |
| − | + | * [[Perényi Miklós|Mikołaja]] († 1483)<ref>Teleki 251. oldal</ref> és november 15-i oklevél néhaiként említi<ref>Teleki 252. oldal</ref>Mátyás 1483 őszén hadat küldött ellenük Lábatlani András vezetésével, hogy a ezt a dühöngő embert megfékezze.<ref>Levéltári Közlemények, 63. (1992) 1–2. - Tringli István: Hunyadi Mátyás és a Perényiek 188. oldal</ref> A testvérek ekkor [[Füleki vár|Fülek várába]] tették át székhelyüket, ahol a királyi csapatokat ágyútűzzel fogadták. A király seregei azonban erősebbnek bizonyultak, Miklós Fülek ostroma előtt, vagy alatt veszthette életét.<ref>[http://mek.niif.hu/00800/00893/html/doc/c400295.htm Szilágyi: a Magyar Nemzet Története] szerint Sztropkó ostromakor halt meg</ref><ref>[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&q=WRD%3D(l%C3%A1batlani%20andr%C3%A1s)&s=SORT&m=1&a=rec#pg=103&zoom=f&l=s Simon Zoltán - A füzéri vár a 16-17. században (Borsod-Abaúj-Zemplén megye régészeti emlékei 1. Miskolc, 2000) 102. old.]</ref>; | |
| + | * [[Perényi Péter|Piotra]], (fl. 1454-71)<ref>[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&q=WRD%3D(l%C3%A1batlani%20andr%C3%A1s)&s=SORT&m=1&a=rec#pg=103&zoom=f&l=s Simon Zoltán - A füzéri vár a 16-17. században (Borsod-Abaúj-Zemplén megye régészeti emlékei 1. Miskolc, 2000) 103. old.] </ref> | ||
| + | * [[Perényi Erzsébet|Elżbietę]], żonę [[mąż: Pálóci István|Stefana Pálóciego]]. | ||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
{{izvori}} | {{izvori}} | ||
| − | == | + | == Zasoby == |
| − | + | ||
| − | *[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&q=WRD%3D(per%C3%A9nyi*%20and%20s%C3%ADrk*)&s=SORT&m=11&a=rec#pg=187&zoom=f&l=s A Herman Ottó Múzeum Évkönyve 42. (2003) - Szörényi Gábor András: A csorbakői vár története 1648-ig] | + | *[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&q=WRD%3D(per%C3%A9nyi*%20and%20s%C3%ADrk*)&s=SORT&m=11&a=rec#pg=187&zoom=f&l=s A Herman Ottó Múzeum Évkönyve 42. (2003) - Szörényi Gábor András: A csorbakői vár története 1648-ig]] |
*[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&a=pdfdata&id=MEGY_BAZE_Hom_Bkmon_11_Fuzerivar&pg=0&lang=hun#pg=0&zoom=f&l=s Feld István - Juan Cabello - A füzéri vár (Borsodi Kismonográfiák 11. Miskolc, 1980)] | *[http://muzeum.arcanum.hu/kiadvanyok/index/a111127.htm?v=pdf&a=pdfdata&id=MEGY_BAZE_Hom_Bkmon_11_Fuzerivar&pg=0&lang=hun#pg=0&zoom=f&l=s Feld István - Juan Cabello - A füzéri vár (Borsodi Kismonográfiák 11. Miskolc, 1980)] | ||
* *Levéltári Közlemények, 63. (1992) 1–2. - [[Tringli István]]: Hunyadi Mátyás és a Perényiek | * *Levéltári Közlemények, 63. (1992) 1–2. - [[Tringli István]]: Hunyadi Mátyás és a Perényiek | ||
| Linia 107: | Linia 79: | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Perényi III. János | + | |urzędnik = Perényi III. János (węg.)<br>Jan III Perényi (pol.) |
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = | + | |tytulatura = [[Mistrz skarbu]] |
|grafika = | |grafika = | ||
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
| − | |herb = | + | |herb = Perényi-címer.jpg |
| − | |opis herbu = | + | |opis herbu = Herb rodu |
|faksymile = | |faksymile = | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = [[ | + | |1. tytuł = [[Mistrz skarbu]] |
|1. od = 1438 | |1. od = 1438 | ||
|1. do = 1458 | |1. do = 1458 | ||
| Linia 128: | Linia 100: | ||
|rodzina = | |rodzina = | ||
|pochodzenie = węgierskie | |pochodzenie = węgierskie | ||
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier | + | |państwo = [[Królestwo Węgier]] |
|data urodzenia = data nieznana | |data urodzenia = data nieznana | ||
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
| Linia 142: | Linia 114: | ||
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
| − | |1. dzieci = [[Perényi II. István|II. István]] | + | |1. dzieci = [[Perényi II. István|II. István]]<br>Miklós<br>Péter<br>Erzsébet |
|dokonania = | |dokonania = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
| Linia 154: | Linia 126: | ||
[[Kategoria:Perényi]] | [[Kategoria:Perényi]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Mistrzowie skarbu]] |
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Stolnicy królewscy]] |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
| Linia 165: | Linia 134: | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
[[Kategoria:Władcy ery Andegawenów]] | [[Kategoria:Władcy ery Andegawenów]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1458]] | [[Kategoria:Zmarli w 1458]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 10:30, 28 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Stolnik ?
Perényi III. János (pol. Jan III Perényi) (* nieznana, † 1458), węgierski szlachcic, ispán komitatu Zemplén (1438–1440 i 1452), mistrz skarbu (1438 i 1445–1458). Spis treściŻyciorysPo śmierci krewnego, Piotra Perényi, on i jego brat zawarli umowę spadkową z synami Piotra, Janem i nieletnim Mikołajem. Nowi właściciele zostali włączeni do swoich nowych posiadłości w 1431 r. Zgodnie z umową, ich siedziba główna, posiadłości: Terbes, Füzér i Csorbakó, zostały im przekazane wraz z zamkami w całości, co oznaczało przyległości zamkowe i wyposażenie Nagyida i Nyalábi. Bracia oczekiwali, że Jan i Mikołaj wkrótce umrą bez następców, biorąc pod uwagę, że wartość majątku znacznie się różniła. Mogli jednak rozwiązać umowę, ponieważ kilka lat później stare ośrodki ponownie znalazły się w rękach synów Imre. W latach 1431–1437 János był stolnikiem królewski i brał udział w walce z husytami. W 1438 r. nowy król Albert mianował go mistrzem skarbu, czemu towarzyszył tytuł sędziego miast Tarnok, co wzbogaciło jego majątek o nowe dobra (odebrał zamek Fülek od królowej Elżbiety, a Sárost otrzymał w darze królewskim).[1] Śmierć Alberta doprowadziła kraj do wojny domowej, która podzieliła kraj na dwie frakcje: jedna z nich poparła syna Alberta Władysława Pogrobowca, a druga polskiego księcia Władysława Jagiellończyka. Początkowo János skłaniał się ku polskiemu księciu, by w 1440 r. stać się jego rzecznikiem. János nawet przewodził delegacji do Krakowa, by zaprosić królewicza Władysława na tron węgierski. Gdy jednak królowa-wdowa, z pomocą Jana Giskry, zajęła znaczną część Górnych Węgier (w tym zamek Sáros, należący do Perényich) i pokonała wrogów syna, János zmienił orientację i wolał dołączyć do zwolenników Władysława Pogrobowca. Już w 1444 r. Giskra została mianowany jednym z głównych negocjatorów z Polakami. Po bitwie pod Warną został skonfrontowany z innymi władcami, z armią biskupa Szymona Rozgonyi z frakcji Władysława atakującą Jánosa, którego pojmał. Dzięki interwencji odźwiernego królewskiego Władysława Pálóciego János został uwolniony, ale musiał oddać syna, Stefanaa i córkę Ilonę/Helenę jako zakładników, a także zamek Csorbakő. Po uwolnieniu János zaatakował Pálócziego i zdobył fortecę Patak, Dédesd i Ajnácskő. Aby rozwiązać tę sytuację, w 1445 r. zwołano parlament, w którym przywrócono pierwotną własność, a János odzyskał również swoje dzieci (rezolucja Parlamentu z 5 maja 1445 r.). Po usamodzielnieniu się najemników z Giskry i splądrowaniu pod pseudonimem Batri (bracia) w komitatów Sáros i Szepes (w tym okupując zamek Jánosa Sárós), János przeniósł poparcie na Jana Hunyadiego. W 1452 r. był członkiem delegacji do Fryderyka III i rozmawiał o uwolnieniu Władysława Pogrobowca, uwięzionego przez Fryderyka w Wiedniu. W ostatnich latach życia. W 1455 r., János nabył kolejną posiadłość w komitacie Szabolcs, wieś Radi i ufortyfikował swoje wcześniej nabyte dobra. Wkrótce jednak odnajdujemy go ponownie po stronie Giskry, z którym jako dowódcą, 8 września 1457 r. podpisał zawieszenie broni w Kassá z Michałem Szilágyim, komendantem Belgradu, przywódcą frakcji Hunyadiego..[2] János był członkiem Smoczego Zakonu i aragońskiego Zakonu Kannar, znanego również jako Zakon Umiaru/Umiarkowania. Po śmierci w 1458 r. został pochowany w kościele w Tőkerebes. Wciąż są tam bogato rzeźbione nagrobki z różnymi symbolami Rycerzy Zakonu (Zakon Cypryjski, Zakon Aragoński Smoka). [3] W prawym górnym rogu jego nagrobka znajduje się wazon powitalny z napisem a ma(r)ia ora p(ro) nob(is) (Maryjo, módl się za nami). Na skraju jego nagrobka znajduje się następujący napis:
RodzinaZ żoną Katarzyną Kórógyi miał dzieci:
Przypisy
Zasoby
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
