|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | #PATRZ [[Sabatarianizm szeklerski]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga polska|
| |
| − | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Sabatarianizm_szeklerski
| |
| − | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sabatarianizm_szeklerski&action=history
| |
| − | |nota = polski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | {{Wyznanie infobox
| |
| − | |nazwa = Sabatarianizm szeklerski (siedmiogrodzki)
| |
| − | |kod języka =
| |
| − | |nazwa oryginalna =
| |
| − | |grafika =
| |
| − | |podpis grafiki =
| |
| − | |dewiza =
| |
| − | |dewiza nazwa polska =
| |
| − | |hymn =
| |
| − | |hymn nazwa polska =
| |
| − | |religia = [[Chrześcijaństwo]], [[Judaizm]]
| |
| − | |1. wyznanie = [[Unitarianizm]]
| |
| − | |2. wyznanie =
| |
| − | |3. wyznanie =
| |
| − | |ustrój kościelny =
| |
| − | |obrządek =
| |
| − | |prądy teologiczne =
| |
| − | |nurty pobożnościowe =
| |
| − | |patron =
| |
| − | |siedziba =
| |
| − | |zwierzchnik =
| |
| − | |tytuł zwierzchnika =
| |
| − | |organ ustawodawczy =
| |
| − | |zasięg geograficzny =
| |
| − | |członkostwo =
| |
| − | |założyciel = [[András Eőssy]] i [[Simon Péchi]]
| |
| − | |data utworzenia = [[1588]]
| |
| − | |data rozwiązania =
| |
| − | |data reaktywacji =
| |
| − | |wydzielono =
| |
| − | |połączono =
| |
| − | |miejsce utworzenia =
| |
| − | |włączono do =
| |
| − | |miejsce rozwiązania =
| |
| − | |miejsce reaktywacji =
| |
| − | |rok danych statystycznych =
| |
| − | |liczba wiernych =
| |
| − | |liczba osób duchownych =
| |
| − | |liczba osób zakonnych =
| |
| − | |liczba misjonarzy =
| |
| − | |1. nazwa agendy =
| |
| − | |1. liczba agend =
| |
| − | |2. nazwa agendy =
| |
| − | |2. liczba agend =
| |
| − | |3. nazwa agendy =
| |
| − | |3. liczba agend =
| |
| − | |4. nazwa agendy =
| |
| − | |4. liczba agend =
| |
| − | |5. nazwa agendy =
| |
| − | |5. liczba agend =
| |
| − | |6. nazwa agendy =
| |
| − | |6. liczba agend =
| |
| − | |7. nazwa agendy =
| |
| − | |7. liczba agend =
| |
| − | |8. nazwa agendy =
| |
| − | |8. liczba agend =
| |
| − | |mapa =
| |
| − | |opis mapy =
| |
| − | |commons =
| |
| − | |wikiźródła =
| |
| − | |wikicytaty =
| |
| − | |wikinews =
| |
| − | |www =
| |
| − | }}
| |
| − | '''Sabatarianizm szeklerski''' lub '''sabatarianizm siedmiogrodzki''' (transylwański) ({{w języku|de|Sambatianer, Siebenbürgische Sabbatianer}}, {{w języku|hu|Szombatosok, zombatosok, sabbatariusok, zsidózók, Şomrei Sabat}}) – grupa religijna, istniejąca w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]] i na [[Węgry|Węgrzech]] od XVI do XIX wieku, która łączyła chrześcijański [[unitarianizm]] z [[judaizm]]em.
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | Ta grupa powstała głównie w środowisku siedmiogrodzkich [[Węgrzy|Węgrów]] ([[Szeklerzy|Szeklerów]]), stąd wzięła się jej nazwa. Wyłoniła się na skutek rozłamu wśród antytrynitarzy ([[unitarianie|unitarian]]) w 1588, jako rezultat działalności [[András Eőssy|Andrása Eőssy'ego]] i [[Simon Péchi|Simona Péchiego]] – stronników [[Matthias Vehe|Matthiasa Vehe]].
| |
| − | | |
| − | Początkowo grupa głosiła, że [[Jezus Chrystus]] to [[mesjasz]], jednak stopniowo zaczęła podkreślać w nim cechy ludzkie, a w końcu zaczęła porzucać tradycję chrześcijańską na rzecz judaizmu (uznawać tylko [[Stary Testament]], świętować święta żydowskie, jeść [[koszer]]ne potrawy, zachowywać [[szabat]], z wyjątkiem praktykowania [[obrzezanie|obrzezania]]).
| |
| − | | |
| − | W okresie największego rozkwitu grupa liczyła 20 tysięcy wyznawców, jednak kiedy rozpoczęto ich prześladowania w 1635, liczebność grupy zaczęła maleć, a w końcu ostatni wyznawcy z Bözöd-Ujfalu (Bezidu Nou) przyjęli judaizm w latach 1868–1874.
| |
| − | | |
| − | W XIX wieku historię i tradycje tej grupy opracowywali: dr Beck, [[József Bánóczi]], prof. [[Wilhelm Bacher]] i pisarz [[Zsigmond Kemény]].
| |
| − | | |
| − | == Zobacz też ==
| |
| − | * [[sabatarianizm]]
| |
| − | * [[abrahamici]]
| |
| − | | |
| − | == Bibliografia ==
| |
| − | * "Society and Culture". Mek.niif.hu. [http://mek.niif.hu/03400/03407/html/116.html] (dostęp 9.6.2010)
| |
| − | * Gellérd, Judit, ''Spiritual Jews of Szekler Jerusalem: A Four-Centuries History of Transylvanian Szekler (Székely) Sabbatarianism''
| |
| − | * Möckel,Gerhard. ''"Die Sabbatarier von Bözödujfalu: Ein Kapitel Siebenbürgischer Toleranz- und Intoleranzgeschichte"'' [w:] ''Kirche und Israel'' 12, 1997, s. 65–71
| |
| − | * Päschel, Dietmar, ''Christliche Sabbatlieder – Eine hymnologische und ekklesiologische Problemanzeige''.
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Unitarianizm]]
| |
| − | [[Kategoria:Grupy religijne]]
| |
| − | [[Kategoria:Judeochrześcijaństwo]]
| |
| − | [[Kategoria:Judaizm i Żydzi na Węgrzech]]
| |
| − | [[Kategoria:Religia na Węgrzech]]
| |
| − | [[Kategoria:Chrześcijański sabatarianizm]]
| |
| − | [[Kategoria:Siedmiogród]] | |
