Kinizsi Pál: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1l_Kinizsi | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1l_Kinizsi | ||
| Linia 18: | Linia 19: | ||
|gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]]<br>(1494) | |gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]]<br>(1494) | ||
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
| − | |następca = [[Geréb Péter]] | + | |następca = [[Geréb III. Péter]] |
}} | }} | ||
| Linia 25: | Linia 26: | ||
|} | |} | ||
| − | + | '''Kinizsi Pál''' (łac. ''Paulus de Kenezy'', rum. ''Paul Cneazul'' lub ''Pavel Chinezu'') (* 1432, † 1494), dowódca w służbie armii węgierskiej pod panowaniem króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]]. Był [[ispán]]em komitatu [[Temes]] (w historycznym regionie Banat, obecnie część Serbii i Rumunii) od 1484 r. i ''kapitanem generalnym'' ''Dolnych Części''. Był generałem słynnej [[Czarna Armia|Czarnej Armii]] króla [[Maciej|Macieja Korwina]]. Słynny ze zwycięstwa nad Turkami w [[Bitwa na Chlebowym Polu|bitwie na Chlebowym Polu]] w październiku 1479 roku. Podobno nigdy nie przegrał żadnej bitwy. | |
| − | |||
| − | |||
==Życie== | ==Życie== | ||
| − | |||
=== Pochodzenie i wczesne życie === | === Pochodzenie i wczesne życie === | ||
| − | Pochodzenie | + | Pochodzenie Páls jest niejasne. Według niektórych źródeł był synem młynarza<ref>Charles Hebbert; Norm Longley; Dan Richardson (2002). ''[https://books.google.com/books?id=uuEQsiwrldoC&pg=PA284 Hungary]''. Rough Guides. str. 284–. ISBN 978-1-85828-917-5.</ref>, a przed karierą wojskową był młynarzem-czeladnikiem<ref>Franz Babinger (1992). ''[https://books.google.com/books?id=PPxC6rO7vvsC&pg=PA374 Mehmed the Conqueror and His Time]''. Princeton University Press. str. 374–. ISBN 0-691-01078-1.</ref>. Według niektórych serbskich historyków był pochodzenia serbskiego<ref name="Szalay1862">László Szalay (1862). ''[https://books.google.com/books?id=QbIAAAAAcAAJ&pg=PA7 Das Rechtsverhältniss der serbischen Niederlassungen zum Staate in den Ländern der ungarischen Krone]''. Lauffer & Stolp. str. 7–.</ref><ref>Љубомир Степанов: Срби у Кнезу (Темишвар, 1998)</ref> i prawdopodobnie był potomkiem [[Vuk Branković|Vuka Brankovića]], choć nie można tego ustalić<ref name="Szalay1862" />. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Jego | + | Pierwsza wzmianka o jego nazwisku pochodzi z 1464 r., w łacińskim pisemnym dokumencie wspominającym, że ''Egrenius'' (Jego Ekscelencja) ''Paulus de Kenezy'' otrzymuje posiadłość w komiatacie [[Abaúj]]<ref name="Csánki">Csánki Dezső, Magyarország történelmi földrajza a Hunyadiak korában, vol. I, str. 228, citat în Ioan Hațegan, Ligia Boldea, Dumitru Țeicu, Cronologia Banatului: Banatul între 934–1552, vol. II, partea 1, Timișoara: Ed. Banatul, 2006, ISBN 973-7837-72-3 (versiune online), str. 262</ref>. Później w 1510 r. pojawia się również w postaci ''Paulo de Kynys Comiti Themesiensi et Generali Capetaneo partium Regni nostrum inferiorum''<ref name="Csánki" />. |
| − | + | === Kariera wojskowa === | |
| − | + | Jego centralną posiadłością był [[Nagyvázsony]]. | |
| − | + | Po śmierci króla Macieja w 1490 r. poparł czeskiego króla [[II. Ulászló|Władysława Jagiellończyka]] i wielkich magnatów przeciwko nieślubnemu synowi Macieja i wyznaczonemu następcy [[Corvin János|Janowi Korwinowi]]. To on zniszczył najemną Czarną Armię byłego króla, która po jego rozwiązaniu stała się bandą rabusiów. Został sparaliżowany z powodu udaru i wkrótce potem zmarł. Jest jednym z niewielu generałów na świecie, który nigdy nie przegrał bitwy. | |
| − | |||
| − | |||
==Rodzina== | ==Rodzina== | ||
| − | Poślubił Benignę Magyar [ | + | Poślubił Benignę Magyar<ref>''[https://en.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1l_Kinizsi#CITEREFOrsz%C3%A1gos_Sz%C3%A9ch%C3%A9nyi_K%C3%B6nyvt%C3%A1r1972 Országos Széchényi Könyvtár 1972]'', str. 21.</ref>, córkę [[Magyar Balázs|Balázsa Magyara]], innego generała Korwina. |
| − | |||
| − | |||
==Tytuły== | ==Tytuły== | ||
| − | + | * "Hrabia Temes" (łac. ''comes Temesiensis'')<ref name="DávidFodor2007">Géza Dávid; Pál Fodor (2007). ''[https://books.google.com/books?id=00ZuXUdx2GgC&pg=PA4 Ransom Slavery Along the Ottoman Borders: (Early Fifteenth - Early Eighteenth Centuries)]''. BRILL. str. 4–. ISBN 90-04-15704-2.</ref> | |
| − | + | * "Kapitan generalny ''Dolnych Części'' Królestwa Węgier" (łac. ''generalis capitaneus inferiorum partium regni'') </small></small> | |
| − | |||
| − | *" | ||
==Folklor== | ==Folklor== | ||
| − | W legendach znany jest jako | + | W legendach znany jest jako człowiek z ludu.<ref name="SugarHanák1994">Peter F. Sugar; Péter Hanák; Tibor Frank (1994). ''[https://books.google.com/books?id=SKwmGQCT0MAC&pg=PA72 A History of Hungary]''. Indiana University Press. str. 72–. ISBN 0-253-20867-X.</ref> Kinizsi jest bohaterem niektórych węgierskich i rumuńskich opowieści ludowych wraz z królem Maciejem Korwinem jako niezwykle silny uczeń byłego młynarza. Według tych opowieści król polował w lesie Bakony w pobliżu młyna, w którym pracował i poprosił o picie; Kinizsi, aby pokazać swoją siłę, podał kielich na kamieniu młyńskim. Król pod wrażeniem zabrał go do służby, gdzie siła, waleczność i lojalność Kinizsi przyniosły mu szybki awans. Mówi się, że władał dwoma wielkimi mieczami w bitwie i tańczył taniec zwycięstwa po [[Bitwa na Chlebowym Polu|bitwie na Chlebowym Polu]] ze schwytanym lub martwym Turkiem pod każdym ramieniem, a trzeciego trzymał za włosy lub za pas w zębach. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | == Upamiętnienia == | |
| − | + | Znaczki pocztowe: Znaczki pocztowe Paula Kinizsi zostały wydane przez Węgry 1 stycznia 1943 r.<ref>[http://colnect.com/en/stamps/stamp/179984-Pál_Kinizsi_-1494-Characters_and_Relics_of_Hungarian_History-Hungary Znaczek → Pál Kinizsi (-1494)]</ref> oraz w 1945 r. Ten sam znaczek został obciążony opłatą w wysokości 28 wypełniaczy na 5 wypełniaczach i wydany w 1945 r.<ref>[http://colnect.com/en/stamps/stamp/253619-Pál_Kinizsi_-1494-Surcharged-Hungary Znaczek → Pál Kinizsi (-1494)]</ref> | |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 82: | Linia 62: | ||
==Źródła== | ==Źródła== | ||
| − | * Kocsis, Károly; Eszter Kocsisné Hodosi (1998). ''Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin''. Simon Publications LLC. ISBN 1-931313-75-X. | + | * Kocsis, Károly; Eszter Kocsisné Hodosi (1998). ''Ethnic Geography of the Hungarian Minorities in the Carpathian Basin''. Simon Publications LLC. ISBN 1-931313-75-X. [dostęp:2008-05-21]. |
* Országos Széchényi Könyvtár (1972). ''[https://books.google.pl/books?id=7ZEJAQAAIAAJ&redir_esc=y The National Széchényi Library]''. National Széchényi Library. | * Országos Széchényi Könyvtár (1972). ''[https://books.google.pl/books?id=7ZEJAQAAIAAJ&redir_esc=y The National Széchényi Library]''. National Széchényi Library. | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Kinizsi Pál | + | |urzędnik = Kinizsi Pál (węg.)<br>Paulus de Kenezy (łac.)<br>Paul Cneazul (rum.)<br>Pavel Chinezu (rum.) |
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = Sędzia królewski | + | |tytulatura = [[Sędzia królewski]] |
|grafika = Portrait of Pál Kinizsi.jpg | |grafika = Portrait of Pál Kinizsi.jpg | ||
| − | |opis grafiki = Pál Kinizsi | + | |opis grafiki = Pál Kinizsi w romantycznym obrazie przedstawiającym go w mundurze husarskim z XVII wieku. |
|herb = Kinizsi Pál pecsétje.JPG | |herb = Kinizsi Pál pecsétje.JPG | ||
|opis herbu = | |opis herbu = | ||
| Linia 102: | Linia 82: | ||
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
|1. poprzednik = [[Báthori V. István]] | |1. poprzednik = [[Báthori V. István]] | ||
| − | |1. następca = [[Geréb Péter]] | + | |1. następca = [[Geréb III. Péter]] |
|klan = | |klan = | ||
|ród = | |ród = | ||
|rodzina = [[Kinizsi]] | |rodzina = [[Kinizsi]] | ||
| − | |pochodzenie = węgierskie | + | |pochodzenie = węgierskie/serbskie '''(?)''' |
|państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | |państwo = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | ||
|data urodzenia = 1432 | |data urodzenia = 1432 | ||
| Linia 119: | Linia 99: | ||
|rodzeństwo = | |rodzeństwo = | ||
|1. związek = żona | |1. związek = żona | ||
| − | |1. związek z = Benigna | + | |1. związek z = [[Magyar Benigna]] |
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
|1. dzieci = | |1. dzieci = | ||
| − | |dokonania = | + | |dokonania = zwycięstwo w [[Bitwa na Chlebowym Polu|bitwie na Chlebowym Polu]] |
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = | |commons = | ||
| Linia 133: | Linia 113: | ||
{{SORTUJ:Kinizsi, Pal}} | {{SORTUJ:Kinizsi, Pal}} | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Kinizsi]] |
| − | + | [[Kategoria:Ród]] | |
| − | |||
| − | [[Kategoria:Ród | ||
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
| Linia 145: | Linia 121: | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w 1432]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1494]] | [[Kategoria:Zmarli w 1494]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 14:01, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Kinizsi Pál (łac. Paulus de Kenezy, rum. Paul Cneazul lub Pavel Chinezu) (* 1432, † 1494), dowódca w służbie armii węgierskiej pod panowaniem króla Macieja Korwina. Był ispánem komitatu Temes (w historycznym regionie Banat, obecnie część Serbii i Rumunii) od 1484 r. i kapitanem generalnym Dolnych Części. Był generałem słynnej Czarnej Armii króla Macieja Korwina. Słynny ze zwycięstwa nad Turkami w bitwie na Chlebowym Polu w październiku 1479 roku. Podobno nigdy nie przegrał żadnej bitwy. Spis treściŻyciePochodzenie i wczesne życiePochodzenie Páls jest niejasne. Według niektórych źródeł był synem młynarza[1], a przed karierą wojskową był młynarzem-czeladnikiem[2]. Według niektórych serbskich historyków był pochodzenia serbskiego[3][4] i prawdopodobnie był potomkiem Vuka Brankovića, choć nie można tego ustalić[3]. Pierwsza wzmianka o jego nazwisku pochodzi z 1464 r., w łacińskim pisemnym dokumencie wspominającym, że Egrenius (Jego Ekscelencja) Paulus de Kenezy otrzymuje posiadłość w komiatacie Abaúj[5]. Później w 1510 r. pojawia się również w postaci Paulo de Kynys Comiti Themesiensi et Generali Capetaneo partium Regni nostrum inferiorum[5]. Kariera wojskowaJego centralną posiadłością był Nagyvázsony. Po śmierci króla Macieja w 1490 r. poparł czeskiego króla Władysława Jagiellończyka i wielkich magnatów przeciwko nieślubnemu synowi Macieja i wyznaczonemu następcy Janowi Korwinowi. To on zniszczył najemną Czarną Armię byłego króla, która po jego rozwiązaniu stała się bandą rabusiów. Został sparaliżowany z powodu udaru i wkrótce potem zmarł. Jest jednym z niewielu generałów na świecie, który nigdy nie przegrał bitwy. RodzinaPoślubił Benignę Magyar[6], córkę Balázsa Magyara, innego generała Korwina. Tytuły
FolklorW legendach znany jest jako człowiek z ludu.[8] Kinizsi jest bohaterem niektórych węgierskich i rumuńskich opowieści ludowych wraz z królem Maciejem Korwinem jako niezwykle silny uczeń byłego młynarza. Według tych opowieści król polował w lesie Bakony w pobliżu młyna, w którym pracował i poprosił o picie; Kinizsi, aby pokazać swoją siłę, podał kielich na kamieniu młyńskim. Król pod wrażeniem zabrał go do służby, gdzie siła, waleczność i lojalność Kinizsi przyniosły mu szybki awans. Mówi się, że władał dwoma wielkimi mieczami w bitwie i tańczył taniec zwycięstwa po bitwie na Chlebowym Polu ze schwytanym lub martwym Turkiem pod każdym ramieniem, a trzeciego trzymał za włosy lub za pas w zębach. UpamiętnieniaZnaczki pocztowe: Znaczki pocztowe Paula Kinizsi zostały wydane przez Węgry 1 stycznia 1943 r.[9] oraz w 1945 r. Ten sam znaczek został obciążony opłatą w wysokości 28 wypełniaczy na 5 wypełniaczach i wydany w 1945 r.[10] Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 0
- Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Kinizsi
- Ród
- Sędziowie królewscy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy dowódcy
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Urodzeni w 1432
- Urodzeni w XV wieku
- Zmarli w 1494
- Zmarli w XV wieku