Bécsújhelyi béke: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 28 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1a]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 15: Linia 15:
 
  |
 
  |
  
−
'''Bécsújhelyi béke''' (pol. '''''Traktat pokojowy z Wiener Neustadt''''') był traktatem między [[Królestwo Węgier|Królestwem Węgier]] a [[Cesarstwo|Świętym Cesarstwem Rzymskim]]. Poprzedził go rozejm z Radkersburga, a następnie [[Pokój w Pressburgu (1491)|pokój z Pozsony z 1491 roku]]. Zajmuje się kwestiami sukcesji i ustala hipoteki terytorialne w komitatach: [[Moson]], [[Sopron]] i [[Vas]]<ref name="Pius">István Bariska (2008). [https://web.archive.org/web/20111003173715/http://www.vasiszemle.t-online.hu/2008/04/bariska.htm "II. Pius és az 1463. évi békeszerződés"] [Papież Pius II i traktat pokojowy z 1463 r]. Vasi szemle newspaper (po węgiersku). Szombathely, Hungary: Assembly of Vas county. ISSN 0505-0332. Zarchiwizowane z [http://www.vasiszemle.t-online.hu/2008/04/bariska.htm oryginału] 3 października 2011. [dostęp:2011-06-17].</ref>.
+
'''Bécsújhelyi béke''' (pol. '''''Traktat pokojowy z Wiener Neustadt''''') – traktat między [[Królestwo|Królestwem Węgier]] a [[Cesarstwo|Świętym Cesarstwem Rzymskim]]. Poprzedził go rozejm z Radkersburga, a następnie [[Pokój w Pressburgu (1491)|pokój z Pozsony z 1491 roku]]. Zajmuje się kwestiami sukcesji i ustala hipoteki terytorialne w komitatach: [[Moson]], [[Sopron]] i [[Vas]]<ref name="Pius">István Bariska (2008). [https://web.archive.org/web/20111003173715/http://www.vasiszemle.t-online.hu/2008/04/bariska.htm "II. Pius és az 1463. évi békeszerződés"] [Papież Pius II i traktat pokojowy z 1463 r]. Vasi szemle newspaper (po węgiersku). Szombathely, Hungary: Assembly of Vas county. ISSN 0505-0332. Zarchiwizowane z [http://www.vasiszemle.t-online.hu/2008/04/bariska.htm oryginału] 3 października 2011. [dostęp:2011-06-17].</ref>.
  
 
== Tło ==
 
== Tło ==
Linia 21: Linia 21:
 
Po śmierci króla [[V. László|Władysława V]] w Pradze, 23 stycznia 1458 r., [[Maciej I|Maciej]] został ogłoszony królem Węgier w Budzie, z pomocą swojego wuja [[Szilágyi Mihály|Michała Szilágyiego]]. Tymczasem w lutym 1459 r. do [[Újlaki V. Miklós|Mikołaja z Iloka]] dołączyli inni niezadowoleni hrabiowie węgierscy, którzy na zamku Mikołaja w Güssing wybrali królem [[Friedrich III. (HRR)|Fryderyka III]], cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego<ref name="CathEncy">Herbermann, Charles, ed. (1913). [http://www.newadvent.org/cathen/10066b.htm "Matthias Corvinus"]. ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Catholic_Encyclopedia Catholic Encyclopedia]''. New York: Robert Appleton Company. [dostęp:2011-06-25].</ref>. Fryderyk przejął tron ​​jako swoje prawowite dziedzictwo po [[Albert II|Albercie II]] z Niemiec. [[Pius II]], który został papieżem w 1458 roku zaledwie 5 lat po tym, jak Turcy podbili Bizancjum, w obawie przed dalszą agresją turecką wezwał do krucjaty. Chciał pogodzić dwóch królów, którzy bronili swojej korony<ref name="Jiskra">Oslansky, František; Stanislav Skorvanek (1996). [https://web.archive.org/web/20110728010938/http://www.humanaffairs.sk/full/hum196c.pdf "The role of John Jiskra in the history of Slovakia"] (PDF). ''Human Affairs, A Postdisciplinary Journal for Humanities & Social Sciences''. Institute of Historical Studies, Slovak Academy of Sciences. I, 19-33 (6, 1996). ISSN 1210-3055. Zarchwizowane z oryginału (PDF) 28 lipca 2011. [dostęp=210-10-01].</ref>.
 
Po śmierci króla [[V. László|Władysława V]] w Pradze, 23 stycznia 1458 r., [[Maciej I|Maciej]] został ogłoszony królem Węgier w Budzie, z pomocą swojego wuja [[Szilágyi Mihály|Michała Szilágyiego]]. Tymczasem w lutym 1459 r. do [[Újlaki V. Miklós|Mikołaja z Iloka]] dołączyli inni niezadowoleni hrabiowie węgierscy, którzy na zamku Mikołaja w Güssing wybrali królem [[Friedrich III. (HRR)|Fryderyka III]], cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego<ref name="CathEncy">Herbermann, Charles, ed. (1913). [http://www.newadvent.org/cathen/10066b.htm "Matthias Corvinus"]. ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Catholic_Encyclopedia Catholic Encyclopedia]''. New York: Robert Appleton Company. [dostęp:2011-06-25].</ref>. Fryderyk przejął tron ​​jako swoje prawowite dziedzictwo po [[Albert II|Albercie II]] z Niemiec. [[Pius II]], który został papieżem w 1458 roku zaledwie 5 lat po tym, jak Turcy podbili Bizancjum, w obawie przed dalszą agresją turecką wezwał do krucjaty. Chciał pogodzić dwóch królów, którzy bronili swojej korony<ref name="Jiskra">Oslansky, František; Stanislav Skorvanek (1996). [https://web.archive.org/web/20110728010938/http://www.humanaffairs.sk/full/hum196c.pdf "The role of John Jiskra in the history of Slovakia"] (PDF). ''Human Affairs, A Postdisciplinary Journal for Humanities & Social Sciences''. Institute of Historical Studies, Slovak Academy of Sciences. I, 19-33 (6, 1996). ISSN 1210-3055. Zarchwizowane z oryginału (PDF) 28 lipca 2011. [dostęp=210-10-01].</ref>.
  
−
<small><small><small><small>After the death of King [[Ladislaus the Posthumous|Ladislaus V]] at [[Prague]], on January 23, 1458, [[Matthias Corvinus|Matthias]] was proclaimed King of Hungary at Buda, with the help of his uncle [[Michael Szilágyi]]. Meanwhile, in February 1459 [[Nicholas of Ilok]] joined by some other discontent Hungarian counts elected [[Holy Roman Emperor]] [[Frederick III, Holy Roman Emperor|Frederick III]] as the Hungarian King in Ilok's castle at [[Güssing]]. Frederick claimed the throne as his rightful inheritance from [[Albert II of Germany]]. [[Pope Pius II|Pius II]] became Pope in 1458 only 5 years after the Ottomans conquered [[Byzantium]]. Afraid of further Turkish aggression, he called for a crusade.  He wanted to reconcile the two kings who both sought each other's crown. </small></small></small></small>
+
Fryderyk miał przewagę dzięki wsparciu niektórych węgierskich szlachciców, a także posiadał zachodnie Węgry, w tym węgierskie miasto Sopron i samą węgierską koronę, które w dniu 25 lutego 1441 r. otrzymał od królowej [[Elżbieta Luksemburska|Elżbiety Luksemburskiej]] (żony Alberta II).<ref name="Sopron">Oszkár Winkler (1462). Endre Csatkai (ed.). [http://epa.oszk.hu/01900/01977/00058/pdf/EPA01977_Soproni_Szemle_1962-xvi-4.pdf "Új lakóépületek Sopron belvárosában"] [Nowe projekty mieszkaniowe w centrum Sopronu] (PDF). Soproni Szemle newspaper. 16 (in Hungarian). Sopron, Hungary: Rada miasta Sopron (4). ISSN 0133-0748. [dostep:2011-06-19].</ref> Pożyczył też od niej 100 000 dukatów dla Sopronu i kolejne 8000 dla korony.<ref name="Sopron" />
−
 
 
−
Fryderyk miał przewagę dzięki wsparciu niektórych węgierskich szlachciców, a także posiadał zachodnie Węgry, w tym węgierskie miasto Sopron i samą węgierską koronę, które w dniu 25 lutego 1441 r. otrzymał od królowej [[Elżbieta Luksemburska|Elżbiety Luksemburskiej]] (żony Alberta II). [5] Pożyczył też od niej 100 000 dukatów dla Sopronu i kolejne 8000 dla korony. [5]
 
−
 
 
−
<small><small><small><small>Frederick held an advantage, with the support of some Hungarian nobles as well as holding western Hungary including the Hungarian town of [[Sopron]] and the [[Holy Crown of Hungary|Hungarian crown]] itself, which he received from Queen [[Elizabeth of Luxembourg]] (wife of Albert II) in February 25, 1441.<ref name="Sopron" /> He also borrowed from her 100.000 [[ducat]]s for Sopron and another 8000 for the crown.<ref name="Sopron">{{Cite journal
 
−
|url        = http://epa.oszk.hu/01900/01977/00058/pdf/EPA01977_Soproni_Szemle_1962-xvi-4.pdf
 
−
|title      = Új lakóépületek Sopron belvárosában
 
−
|author    = Oszkár Winkler
 
−
|editor    = Endre Csatkai
 
−
|journal    = Soproni Szemle newspaper
 
−
|publisher  = Council of the city of Sopron
 
−
|location  = [[Sopron]], Hungary
 
−
|language  = Hungarian
 
−
|format    = PDF
 
−
|year      = 1462
 
−
|issn      = 0133-0748
 
−
|series    = 16
 
−
|issue      = 4
 
−
|trans-title=New housing projects in the downtown of Sopron
 
−
|accessdate = June 19, 2011
 
−
}}</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
Maciej miał po swojej stronie czeskiego króla [[Jerzy z Podiebradów|Jerzego z Podiebradów]] (ogłoszonego przez Piusa heretykiem) i husyckiego przywódcę najemników [[Giskra János|Jana Jiskrę]]. Maciej sprzymierzył się z [[Albert VI|Albertem VI]], bratem Fryderyka, z którym wówczas toczył wojnę. Papież mediował między stronami z mniejszym powodzeniem. Z szansami przeciwko niemu Maciej został zmuszony do potajemnego zaangażowania się w negocjacje. Na początku 1462 r. wysłał [[Vitéz János|Jana Vitéza]], [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]], do Fryderyka do Grazu, wspomagany przez papieskiego obserwatora [https://en.wikipedia.org/wiki/Hieronymus_Landus Hieronymusa Landusa]. Częściowo zgodzili się na status [[Święta Korona|Świętej Korony]] i miast Fraknó, Kabold, Kismarton, Kőszeg, Sopron i Rohonc. Ustalili warunki dziedziczenia tronu węgierskiego po Macieju, unieważniając sojusz między Maciejem a Albertem i zabronili mu ponownego małżeństwa po śmierci jego żony [[Katarzyna z Podiebradów|Katarzyny z Podiebradów]]. Negocjacje zakończyły się w maju. Jest to uważane za umowę przedwstępną dla traktatu pokojowego z Wiener Neustadt, chociaż większość warunków była utrzymywana w tajemnicy. W Sopron przedstawiciele węgierskich kół kościelnych i świeckich zaakceptowali wszystkie warunki tych negocjacji<ref name="Pius" />.
 
Maciej miał po swojej stronie czeskiego króla [[Jerzy z Podiebradów|Jerzego z Podiebradów]] (ogłoszonego przez Piusa heretykiem) i husyckiego przywódcę najemników [[Giskra János|Jana Jiskrę]]. Maciej sprzymierzył się z [[Albert VI|Albertem VI]], bratem Fryderyka, z którym wówczas toczył wojnę. Papież mediował między stronami z mniejszym powodzeniem. Z szansami przeciwko niemu Maciej został zmuszony do potajemnego zaangażowania się w negocjacje. Na początku 1462 r. wysłał [[Vitéz János|Jana Vitéza]], [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]], do Fryderyka do Grazu, wspomagany przez papieskiego obserwatora [https://en.wikipedia.org/wiki/Hieronymus_Landus Hieronymusa Landusa]. Częściowo zgodzili się na status [[Święta Korona|Świętej Korony]] i miast Fraknó, Kabold, Kismarton, Kőszeg, Sopron i Rohonc. Ustalili warunki dziedziczenia tronu węgierskiego po Macieju, unieważniając sojusz między Maciejem a Albertem i zabronili mu ponownego małżeństwa po śmierci jego żony [[Katarzyna z Podiebradów|Katarzyny z Podiebradów]]. Negocjacje zakończyły się w maju. Jest to uważane za umowę przedwstępną dla traktatu pokojowego z Wiener Neustadt, chociaż większość warunków była utrzymywana w tajemnicy. W Sopron przedstawiciele węgierskich kół kościelnych i świeckich zaakceptowali wszystkie warunki tych negocjacji<ref name="Pius" />.
  
−
<small><small><small><small>Matthias had Czech King [[George of Poděbrady]] (declared a heretic by Pius) and the [[Hussite]] mercenary leader [[John Jiskra]] on his side. Matthias allied with [[Albert VI, Archduke of Austria|Albert VI]], Frederick's brother, with whom he brought war at the time. The Pope mediated between the parties with less success. With the odds against him, Matthias was forced to secretly engage in negotiations. He sent [[János Vitéz (archbishop)|János Vitéz]] to Frederick in [[Graz]] in the beginning of 1462, helped by papal observer [[Hieronymus Landus]]. They partially agreed on the status of the Holy Crown and the cities of [[Fraknó]], [[Kabold]], [[Kismarton]], [[Kőszeg]], Sopron, and [[Rohonc]]. They fixed the terms of the inheritance of the Hungarian throne after Matthias, overruling the alliance between Matthias and Albert and forbade him to remarry after the death of his wife, [[Catherine of Poděbrady]]. The negotiations ended in May. This is considered a pre-contract for the Peace Treaty of Wiener Neustadt though most of the conditions were kept secret. In [[Sopron]], the representatives of the Hungarian ecclesiastical and secular classes accepted all terms of these negotiations. </small></small></small></small>
+
=== Oto uzgodnienia: <ref name = "Pius" /> ===
−
 
 
−
Oto uzgodnienia: <ref name = "Pius" />
 
 
* Terytoria zachodnie (węgierskie) obecnie uważane jako kredyty hipoteczne koronne;
 
* Terytoria zachodnie (węgierskie) obecnie uważane jako kredyty hipoteczne koronne;
 
* Posiadanie Świętej Korony;
 
* Posiadanie Świętej Korony;
Linia 60: Linia 38:
 
== Traktat ==
 
== Traktat ==
  
−
[[File:Crown, Sword and Globus Cruciger of Hungary2.jpg|right|thumb|200px|The Holy Crown, one of the [[wikt:proviso|proviso]]s of the agreement]]
+
[[File:Crown, Sword and Globus Cruciger of Hungary2.jpg|right|thumb|200px|Święta Korona, jeden z tematów porozumienia]]
−
[[File:Habsburg mortgages in Hungary between 15th and 17th centuries.jpg|right|thumb|300px|Border mortgages were in the main scope of the negotiations]]
+
[[File:Habsburg mortgages in Hungary between 15th and 17th centuries.jpg|left|thumb|300px|Uzgadnianie hipotek było głównym przedmiotem negocjacji]]
−
 
 
−
Traktat został oficjalnie podpisany 19 lipca 1463 r. w Wiener Neustadt. Wspomniane terytoria zachodnie były obciążone hipoteką Świętego Cesarstwa Rzymskiego do 1647 r., Ale miał też możliwość faktycznego władcy Węgier, aby stwarzał też warunki do wykupu miast Fraknó i Kabold za 40 000 złotych florenów po śmierci Fryderyka. (Liczba miast, które można wymienić za tę cenę, jest obniżona do 2 z 5 w umowie przedwstępnej w Grauz). Węgierska korona i miasto Sopron zostały odzyskane w zamian za natychmiastowe 80 000 florenów. Ponadto ustalono, że jeśli Maciej zmarłby bez prawowitego syna, jego królestwo przejdzie na Fryderyka i Maksymiliana<ref name="Pius" />. W tajnej klauzuli traktatu Fryderyk stracił kontrolę nad Janem Jiskrą i jego armią, co pozwoliło Maciejowi zatrudnić ich do jego służby, która stanowiła rdzeń późniejszej [[Czarna Armia|Czarnej Armii]] i czołówkę przyszłych podbojów Węgier [6]. Zaimplementowano także nową wojnę husycką, która doprowadziła do zwycięstw w nadchodzących bitwach.<ref name="Jiskra" /><sup>[[potrzebne wyjaśnienie]]</sup>
 
  
−
<small><small><small><small>The treaty was officially signed on 19 July 1463 in Wiener Neustadt. The aforementioned western territories were mortgaged to the Holy Roman Empire until the year 1647 but also had an option for the actual Hungarian ruler to redeem the cities of Fraknó and Kabold for 40.000 golden florins after Frederick's death. (The number of redeemable cities for this price is lowered to 2 from the 5 in the pre-contract in Graz). The Hungarian crown and the city of Sopron were retrieved in exchange for an immediate 80.000 florins. Furthermore, it was settled that if Matthias died without a legitimate son, his Kingdom would pass to Frederick and Maximilian. In the secret clause of the treaty, Frederick lost control of John Jiskra and his army, which allowed Matthias to hire them into his service, which would form the core of the later [[Black Army of Hungary|Black Army]] and the spearhead of Hungarian conquests to come.<ref>{{cite book|author=Pál Engel|author2=Andrew Ayton |author3=Tamás Pálosfalvi |title=The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526|url=https://books.google.com/books?id=vEJNBqanT_8C&pg=PA309&lpg=PA309|publisher=I. B. Tauris|location=[[London]], [[United Kingdom]]|year=2005|isbn=1-85043-977-X|pages=309–310}}</ref> It also implemented new Hussite warfare, which led to victories in upcoming battles.{{clarify|date=April 2016|reason=Which battles? Victories for whom?}} </small></small></small></small>
+
Traktat został oficjalnie podpisany 19 lipca 1463 r. w Wiener Neustadt. Wspomniane terytoria zachodnie były obciążone hipoteką Świętego Cesarstwa Rzymskiego do 1647 r., Ale miał też możliwość faktycznego władcy Węgier, aby stwarzał też warunki do wykupu miast Fraknó i Kabold za 40 000 złotych florenów po śmierci Fryderyka. (Liczba miast, które można wymienić za tę cenę, jest obniżona do 2 z 5 w umowie przedwstępnej w Grauz). Węgierska korona i miasto Sopron zostały odzyskane w zamian za natychmiastowe 80 000 florenów. Ponadto ustalono, że jeśli Maciej zmarłby bez prawowitego syna, jego królestwo przejdzie na Fryderyka i Maksymiliana<ref name="Pius" />. W tajnej klauzuli traktatu Fryderyk stracił kontrolę nad Janem Jiskrą i jego armią, co pozwoliło Maciejowi zatrudnić ich do jego służby, która stanowiła rdzeń późniejszej [[Czarna Armia|Czarnej Armii]] i czołówkę przyszłych podbojów Węgier<ref name="Engel">Pál Engel; Andrew Ayton; Tamás Pálosfalvi (2005). ''[https://books.google.com/books?id=vEJNBqanT_8C&pg=PA309&lpg=PA309 The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526]''. London, United Kingdom: I. B. Tauris. str. 309–310. ISBN 1-85043-977-X.</ref>. Zaimplementowano także nową wojnę husycką, która doprowadziła do zwycięstw w nadchodzących bitwach.<ref name="Jiskra" /> <sup>[[potrzebne wyjaśnienie]]</sup>
  
 
=== Korzyści dla Węgier ===
 
=== Korzyści dla Węgier ===
Linia 73: Linia 49:
 
* Maciej był nadal protegowanym Piusa, który sprawił, że dynastie europejskie go uznały. Utrzymano prawa węgierskiego duchowieństwa w zakresie podatków kościelnych na Węgrzech<ref name="Pius" />.
 
* Maciej był nadal protegowanym Piusa, który sprawił, że dynastie europejskie go uznały. Utrzymano prawa węgierskiego duchowieństwa w zakresie podatków kościelnych na Węgrzech<ref name="Pius" />.
 
* Dawna obietnica sukcesji Habsburgów zachowała prawa węgierskiej szlachty do wyboru nowego króla.<ref name="Pius" />
 
* Dawna obietnica sukcesji Habsburgów zachowała prawa węgierskiej szlachty do wyboru nowego króla.<ref name="Pius" />
−
* Janowi Jiskrze obiecano królewskie ułaskawienie i dano mu dwa zamki (Şoimuş i Lipova), a jego żołnierze otrzymali żołd w wysokości 25 000 dukatów. Oznaczało to początek utworzenia niezależnej od chorągwi szlacheckich armii królewskiej, co doprowadziło do łańcucha sukcesów wojskowych Węgier w kolejnych latach<ref name="Jiskra" />. Dało mu to także możliwość zburzenia husyckiej twierdzy Katzenstein (w pobliżu Sopronu), a tym samym przekonania czeskiego kapitana Františka Haga do przyłączenia się do niego w szeregach [[Czarna Armia|Czarnej Armii]] [5].
+
* Janowi Jiskrze obiecano królewskie ułaskawienie i dano mu dwa zamki (Şoimuş i Lipova), a jego żołnierze otrzymali żołd w wysokości 25 000 dukatów. Oznaczało to początek utworzenia niezależnej od chorągwi szlacheckich armii królewskiej, co doprowadziło do łańcucha sukcesów wojskowych Węgier w kolejnych latach<ref name="Jiskra" />. Dało mu to także możliwość zburzenia husyckiej twierdzy Katzenstein (w pobliżu Sopronu), a tym samym przekonania czeskiego kapitana Františka Haga do przyłączenia się do niego w szeregach [[Czarna Armia|Czarnej Armii]]<ref name="Sopron" />.
−
 
 
−
 
 
−
*Instead of the original 15 forts and towns mortgaged for the Holy Roman Empire granted in the Truce of Radkersburg Matthias was able to cut their number down to 7.
 
−
*The acquisition of the crown was vital for Matthias as the Hungarian tradition only recognized those Kings as legitime who were crowned with it in the Basilica of Székesfehérvár.
 
−
*Matthias was still a protégé of Pius, who made the European dynasties acknowledge him. The rights of the Hungarian clergy were maintained concerning church taxes in Hungary.
 
−
*Though stating a former promise for a Habsburg succession, it preserved the rights of the Hungarian nobility for electing the new King.
 
−
*John Jiskra was promised royal pardon and was given two castles ([[Lipova, Arad|Şoimuş and Lipova]]) and his soldiers received a payment of 25.000 [[ducats]]. This meant the beginning of the formation of a [[Bandon (Byzantine Empire)|banner]]-independent royal army and a chain of military successes for Hungary in the following years. It also gave him the opportunity to demolish the Hussite stronghold of Katzenstein (in the vicinity of Sopron) and thus convince its Czech captain [[František Hag]] to join his side in the Black Army.<ref name="Sopron" />
 
−
 
 
−
===Advantages for the Empire===
 
  
 
=== Korzyści dla Cesarstwa ===
 
=== Korzyści dla Cesarstwa ===
  
−
Imperium zyskało:
+
* Odsunięcie Macieja od brata cesarza w ich braterskiej „[[Feud | Fehde]] – wojnie”, co oznaczało izolację Alberta VI. <Ref name = "Pius" />
−
* Odsunięcie Macieja od brata cesarza w ich '''braterskiej „[[Feud | Fehde]]''' - wojnie”, co oznaczało izolację Alberta VI. <Ref name = "Pius" />
 
 
* Zabezpieczenie prawowitego roszczenia Świętego Cesarza Rzymskiego poprzez posiadanie tytułu króla Węgier i uregulowanie sukcesji. <Ref name = "Pius" /><ref name="CathEncy" />
 
* Zabezpieczenie prawowitego roszczenia Świętego Cesarza Rzymskiego poprzez posiadanie tytułu króla Węgier i uregulowanie sukcesji. <Ref name = "Pius" /><ref name="CathEncy" />
 
* Obowiązkowe wsparcie Węgier dla Cesarstwa z jakichkolwiek powodów w jakimkolwiek zagrożeniu. <Ref name = "Pius" />
 
* Obowiązkowe wsparcie Węgier dla Cesarstwa z jakichkolwiek powodów w jakimkolwiek zagrożeniu. <Ref name = "Pius" />
 
* Cesarz adoptował króla Macieja jako swojego „syna”, pomagając zacieśnić więzi z nowo powstałą dynastią węgierską. <Ref name = "Pius" /><ref name="CathEncy" />
 
* Cesarz adoptował króla Macieja jako swojego „syna”, pomagając zacieśnić więzi z nowo powstałą dynastią węgierską. <Ref name = "Pius" /><ref name="CathEncy" />
−
 
−
 
−
The Empire gained:
 
−
*The removal of Matthias from the Emperor's brother's side in their "[[Feud|Fehde]]-war" meant the isolation of Albert VI.
 
−
*The insurance of a rightful claim for the Holy Roman Emperor by holding the title of Hungarian King and regulating the succession.
 
−
*Mandatory support by Hungary to the Empire on all grounds for any menace.
 
−
*The Emperor adopted The King as his "son", helping tighten the ties with the newly formed Hungarian dynasty.
 
−
 
−
===Advantages for the Papal States===
 
  
 
=== Korzyści dla Państwa Papieskiego ===
 
=== Korzyści dla Państwa Papieskiego ===
−
 
−
Państwa papieskie zyskały:
 
 
* Sojusz przeciw inwazji osmańskiej i utrwalający sytuację europejską. <Ref name = "Pius" />
 
* Sojusz przeciw inwazji osmańskiej i utrwalający sytuację europejską. <Ref name = "Pius" />
 
* Prawa duchowieństwa na terytoriach objętych hipoteką pozostały nienaruszone, ponieważ umowa w ogóle ich nie dotyczyła. <Ref name = "Pius" />
 
* Prawa duchowieństwa na terytoriach objętych hipoteką pozostały nienaruszone, ponieważ umowa w ogóle ich nie dotyczyła. <Ref name = "Pius" />
 
* Gdy Jerzy z Podiebradów stał się bezużyteczny, Macciej rozpoczął krucjatę przeciwko tak zwanemu heretykowi, która sprzyjała interesom Państwa Papieskiego.
 
* Gdy Jerzy z Podiebradów stał się bezużyteczny, Macciej rozpoczął krucjatę przeciwko tak zwanemu heretykowi, która sprzyjała interesom Państwa Papieskiego.
−
 
−
 
−
The Papal States gained:
 
−
*An alliance against the Ottoman invasion and consolidating the European situation.
 
−
*The rights of the clergy in the mortgaged territories remained intact, as the contract didn't affect them at all.
 
−
*As George of Poděbrady became useless, Matthias launched a crusade against the so-called heretic, the war favored the Papal States' interest.
 
  
 
== Następstwa ==
 
== Następstwa ==
  
−
Zaraz po odzyskaniu Sopron Fryderyk III pozwolił czeskiemu kapitanowi Hinko Tannfeldowi z Waltersdorfu splądrować miasto 7 września 1465 r. Oddziały atakujące pochodziły z austriackiego miasta Waltersdorf, co było bezpośrednią obrazą dla Macieja, który natychmiast zaprotestował. Cesarz wyraził żal, ale nie zwrócił łupów. W odwecie garnizon Sopron wstrzymał i zablokował wysyłkę wina do Wiener Neustadt w 1466 r. i ponownie zażądał odszkodowania, które nadal pozostało niezrealizowane. [5] Traktat otworzył Maciejowi drogę do koronowania się na króla Węgier. Jego rządy doprowadziły do ​​serii wojen, a ich korzystny wynik doprowadził do koronacji Macieja na króla Czech (1469–1490) i księcia Austrii (1486–1490) [7]. Krucjata nigdy nie powstała, ponieważ nigdy nie zapewniono obiecanych przez Wenecję środków na kampanię. Wysiłek ostatecznie zakończył się w wojnach czeskich (1468–1478), w których Maciej włączył Czechy do Węgier [8]. Wojna między Świętym Cesarstwem Rzymskim a Węgrami trwała po sukcesji zainteresowanych królów. Pole konfliktu dotknęło także miasta obciążone hipoteką. Fryderyk i Maksymilian nie otrzymali żadnego wsparcia zbrojnego, jak określono w warunkach. Pod koniec swego panowania Maciej odwrócił się od papiestwa, chroniąc Królestwo Neapolitańskie przed armią papieską w 1488 r., stając po stronie zbuntowanych obywateli papieskich w Ankonie w 1488 r., czyniąc ich węgierskim protektoratem, a nawet podpisując ''status quo'' traktat pokojowy z Imperium Osmańskim. [9] Po jego śmierci [[Habsburg]]owie zaostrzyli warunki w [[Pokój z Pozsony (1491)|drugim traktacie z Pressburga]] i zabezpieczyli na [[Zjazd wiedeński|pierwszym kongresie wiedeńskim]]. Obejmowali tron ​​kilka razy, aż królem został [[Ferdynand I]], a Święty Rzymski Cesarz, a Maksymilian II, Święty Rzymski Cesarz, samodzielnie rządził Węgrami, ustanawiając linię sukcesji Habsburgów, która trwała do I wojny światowej [10]
+
Zaraz po odzyskaniu Sopron Fryderyk III pozwolił czeskiemu kapitanowi Hinko Tannfeldowi z Waltersdorfu splądrować miasto 7 września 1465 r. Oddziały atakujące pochodziły z austriackiego miasta Waltersdorf, co było bezpośrednią obrazą dla Macieja, który natychmiast zaprotestował. Cesarz wyraził żal, ale nie zwrócił łupów. W odwecie garnizon Sopron wstrzymał i zablokował wysyłkę wina do Wiener Neustadt w 1466 r. i ponownie zażądał odszkodowania, które nadal pozostało niezrealizowane.<ref name="Sopron" /> Traktat otworzył Maciejowi drogę do koronowania się na króla Węgier. Jego rządy doprowadziły do ​​serii wojen, a ich korzystny wynik doprowadził do koronacji Macieja na króla Czech (1469–1490) i księcia Austrii (1486–1490)<ref>Matthias I. (2009). W: Encyclopædia Britannica. [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/369772/Matthias- http://www.britannica.com/EBchecked/topic/369772/Matthias-]</ref>. Krucjata nigdy nie powstała, ponieważ nigdy nie zapewniono obiecanych przez Wenecję środków na kampanię. Wysiłek ostatecznie zakończył się w wojnach czeskich (1468–1478), w których Maciej włączył Czechy do Węgier<ref name="Engel" />. Wojna między Świętym Cesarstwem Rzymskim a Węgrami trwała po sukcesji zainteresowanych królów. Pole konfliktu dotknęło także miasta obciążone hipoteką. Fryderyk i Maksymilian nie otrzymali żadnego wsparcia zbrojnego, jak określono w warunkach. Pod koniec swego panowania Maciej odwrócił się od papiestwa, chroniąc Królestwo Neapolitańskie przed armią papieską w 1488 r., stając po stronie zbuntowanych obywateli papieskich w Ankonie w 1488 r., czyniąc ich węgierskim protektoratem, a nawet podpisując ''status quo'' traktat pokojowy z Imperium Osmańskim.<ref>Sándor Szilágyi (1896). "VII, Mátyás hadserege és diplomatiája" [VII, the diplomacy and army of Matthias]. ''[http://mek.niif.hu/00800/00893/html/doc/c400292.htm A magyar nemzet története, 5. kötet]'' [Historia narodu węgierskiego, volume 5.] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt. ISBN 1-144-24218-5. [dostep:2011-06-19].</ref> Po jego śmierci [[Habsburg]]owie zaostrzyli warunki w [[Pokój z Pozsony (1491)|drugim traktacie z Pressburga]] i zabezpieczyli na [[Zjazd wiedeński|pierwszym kongresie wiedeńskim]]. Obejmowali tron ​​kilka razy, aż królem został [[Ferdynand I]], a Święty Rzymski Cesarz, a Maksymilian II, Święty Rzymski Cesarz, samodzielnie rządził Węgrami, ustanawiając linię sukcesji Habsburgów, która trwała do I wojny światowej<ref>Charles Cawley: ''[http://fmg.ac/Projects/MedLands/BOHEMIA.htm#_ftn472 Medieval Lands Project: Bohemia]''. Foundation for Medieval Genealogy, 30 listopada 2010. [dostęp:2011-06-20].</ref>
−
 
 
−
<small><small><small><small>Immediately after the recovery of Sopron, Frederick III allowed Czech captain Hinko Tannfeld of Waltersdorf to sack the town on September 7, 1465. The attacking troops departed from the Austrian town of Waltersdorf, which was a direct insult to Matthias, who immediately protested. The Emperor expressed his regret but did not return the plunder. In retaliation, the garrison of Sopron withheld and foreclosed a wine shipment to [[Wiener Neustadt]] in 1466 and demanded the compensation again, which still remained undone.<ref name="Sopron" /> The treaty opened the gates for Matthias to crown himself King of Hungary.  His rule led to a series of wars, and their advantageous outcome resulted in Matthias being crowned [[King of Bohemia]] (1469–1490) and [[Duke of Austria]] (1486–1490).<ref name=britannica>Matthias I. (2009). In Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/369772/Matthias-</ref> The crusade never came into being, as the campaign funds promised by [[Venice]] were never provided. The effort eventually ended in the Bohemian Wars (1468–78) where Matthias incorporated [[Bohemia]] into Hungary.<ref>{{cite book
 
−
  |author = Pál Engel
 
−
  |author2=Andrew Ayton |author3=Tamás Pálosfalvi
 
−
  |title = The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526
 
−
  |url =https://books.google.com/books?id=vEJNBqanT_8C&pg=PA310&lpg=PA310&dq=%22Franti%C5%A1ek+Hag%22&source=bl&ots=seXj3GczH5&sig=4cZ9rAkt1lreGObovW-sMJy98-I&hl=hu&ei=Tk6mTJTOKsuLswbln9WbCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CDAQ6AEwBg#v=onepage&q&f=false
 
−
  |accessdate =19 June 2011
 
−
  |publisher = I. B. Tauris
 
−
  |location = [[London]], [[United Kingdom]]
 
−
  |year = 2005
 
−
  |isbn = 1-85043-977-X
 
−
  |page = 310
 
−
}}</ref> The military feud between the Holy Roman Empire and Hungary continued after the succession of the concerned Kings. The field of conflict also affected the mortgaged towns. No armed support was given to Frederick or Maximilian, as was laid in the terms. Towards the end of his reign, Matthias turned away from the [[papacy]], by protecting the Kingdom of Naples against the Papal army in 1488, siding with the rebellious Papal citizens of [[Ancona]] in 1488 by making them a Hungarian Protectorate, and even signing a [[status quo]] peace treaty with the [[Ottoman Empire]].<ref name="Szilagyi">{{cite book
 
−
  |author = Sándor Szilágyi
 
−
  |title = A magyar nemzet története, 5. kötet
 
−
  |trans-title=The history of the Hungarian nation, volume 5.
 
−
  |publisher = Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt
 
−
  |location = [[Budapest]], Hungary
 
−
  |url = http://mek.niif.hu/00800/00893/html/doc/c400292.htm
 
−
  |language = Hungarian
 
−
  |accessdate = 19 June 2011
 
−
  |year = 1896
 
−
  |chapter = VII, Mátyás hadserege és diplomatiája
 
−
  |trans-chapter=VII, the diplomacy and army of Matthias
 
−
  |isbn = 1-144-24218-5
 
−
}}</ref> Following his death, the Habsburgs strengthened the terms in the [[Treaty of Pressburg (1491)|Second Treaty of Pressburg]] and secured in the [[First Congress of Vienna]]. They claimed the throne several times until [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor]] co-reigned there, and [[Maximilian II, Holy Roman Emperor]] single-handedly ruled Hungary, which established a Habsburg line of succession that lasted to [[World War I]].<ref name="Habsburg">{{cite web
 
−
  |author = Charles Cawley
 
−
  |title = Medieval Lands Project: Bohemia
 
−
  |publisher = Foundation for Medieval Genealogy
 
−
  |location = [[Hereford]], [[United Kingdom]]
 
−
  |url = http://fmg.ac/Projects/MedLands/BOHEMIA.htm#_ftn472
 
−
  |language =
 
−
  |accessdate = 20 June 2011
 
−
  |date =  30 November 2010
 
−
}}</ref> </small></small></small></small>
 
  
 
== Znaczenie historyczne ==
 
== Znaczenie historyczne ==
  
−
18 kwietnia 1490 r., po śmierci Macieja, cesarz Maksymilian I wysłał ofertę szlachcie węgierskiej, w której złożył swoje roszczenia do tronu węgierskiego na podstawie tego traktatu. Obiecał ochronę przed Polską, zapewnił aneksję podbojów Macieja dla Węgier i obiecał utrzymać węgierskich urzędników i doradców w swoich urzędach. W przeciwnym razie zagroził użyciem siły, aby uzyskać uległość królestwa węgierskiego. Aby wyegzekwować swój wpływ na wybory królewskie, nakazał wydrukowanie i rozprowadzenie licznych egzemplarzy traktatu pokojowego z Wiener Neustadt wśród szlachty wyborczej. Był to pierwszy w historii przypadek wykorzystania prasy drukarskiej do celów propagandowych [11]
+
18 kwietnia 1490 r., po śmierci Macieja, cesarz Maksymilian I wysłał ofertę szlachcie węgierskiej, w której złożył swoje roszczenia do tronu węgierskiego na podstawie tego traktatu. Obiecał ochronę przed Polską, zapewnił aneksję podbojów Macieja dla Węgier i obiecał utrzymać węgierskich urzędników i doradców w swoich urzędach. W przeciwnym razie zagroził użyciem siły, aby uzyskać uległość królestwa węgierskiego. Aby wyegzekwować swój wpływ na wybory królewskie, nakazał wydrukowanie i rozprowadzenie licznych egzemplarzy traktatu pokojowego z Wiener Neustadt wśród szlachty wyborczej. Był to pierwszy w historii przypadek wykorzystania prasy drukarskiej do celów propagandowych<ref>Sándor Szilágyi (1896). "I. Második Ulászló megválasztatása." [I. the election of Vladislas II]. ''[http://mek.niif.hu/00800/00893/html/doc/c400297.htm#v5 A magyar nemzet története, 5. kötet]'' [Historia narodu węgierskiego, volume 5.] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt. ISBN 1-144-24218-5. [dostęp:2011-06-19].</ref>
  
−
<small><small><small><small>On April 18, 1490, after the death of Matthias, Emperor Maximilian I sent an offer to the Hungarian nobles in which he submitted his claims for the throne of Hungary based upon this treaty. He promised protection against Poland, assured the annexation of the Matthias conquests to Hungary, and pledged to keep the Hungarian clerks and counselors in their offices. Otherwise, he threatened to use force to gain the submission of the Hungarian Kingdom. To enforce his influence over the royal election, he ordered numerous copies of the Peace Treaty of Wiener Neustadt to be printed and distributed among the elector nobility. This was the first instance in history for using the printing press for propaganda purposes.<ref name="Szilagyi2">{{cite book
+
== Zobacz także also==
−
  |author = Sándor Szilágyi
 
−
  |title = A magyar nemzet története, 5. kötet
 
−
  |trans-title=The history of the Hungarian nation, volume 5.
 
−
  |publisher = Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt
 
−
  |location = [[Budapest, Hungary]]
 
−
  |url = http://mek.niif.hu/00800/00893/html/doc/c400297.htm#v5
 
−
  |language = Hungarian
 
−
  |accessdate = 19 June 2011
 
−
  |year = 1896
 
−
  |chapter = I. Második Ulászló megválasztatása.
 
−
  |trans-chapter=I. the election of Vladislas II
 
−
  |isbn = 1-144-24218-5
 
−
}}</ref> </small></small></small></small>
 
  
−
==See also==
+
*[[Pokój w Pressburgu (1491)]]
−
*[[Treaty of Pressburg (1491)]]
+
*[[Zjazd wiedeński]]
−
*[[First Congress of Vienna]]
+
*[[Traktat z Trianon]]
−
*[[Treaty of Trianon]]
+
*[[Pokój w Lubowli]]
−
*[[Treaty of Lubowla]]
+
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Wiener_Neustadt Oblężenie Wiener-Neustadt]
−
*[[Siege of Wiener-Neustadt]]
 
  
−
==External links==
+
== Linki zewnętrzne ==
−
{{commons category}}
 
 
*[http://jmvk.compunet.hu/szoveg/szoveg_uj.php?db=uj2&oldal_eleje=48 Hungarian text of the treaty]
 
*[http://jmvk.compunet.hu/szoveg/szoveg_uj.php?db=uj2&oldal_eleje=48 Hungarian text of the treaty]
−
 
  
 
|
 
|
Linia 217: Linia 115:
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
−
{{SORTUJ:Traktaty, Wiener Neustadt}}
+
{{SORTUJ:Traktat, Wiener Neustadt}}
  
 
[[Kategoria:Traktay Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Traktay Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Traktay Świętego Cesarstwa Niemieckiego]]
 
[[Kategoria:Traktay Świętego Cesarstwa Niemieckiego]]
 
[[Kategoria:Pokojowe trakaty Wegier]]
 
[[Kategoria:Pokojowe trakaty Wegier]]

Aktualna wersja na dzień 14:11, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Bécsújhelyi béke (pol. Traktat pokojowy z Wiener Neustadt) – traktat między Królestwem Węgier a Świętym Cesarstwem Rzymskim. Poprzedził go rozejm z Radkersburga, a następnie pokój z Pozsony z 1491 roku. Zajmuje się kwestiami sukcesji i ustala hipoteki terytorialne w komitatach: Moson, Sopron i Vas[1].

Tło

Po śmierci króla Władysława V w Pradze, 23 stycznia 1458 r., Maciej został ogłoszony królem Węgier w Budzie, z pomocą swojego wuja Michała Szilágyiego. Tymczasem w lutym 1459 r. do Mikołaja z Iloka dołączyli inni niezadowoleni hrabiowie węgierscy, którzy na zamku Mikołaja w Güssing wybrali królem Fryderyka III, cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego[2]. Fryderyk przejął tron ​​jako swoje prawowite dziedzictwo po Albercie II z Niemiec. Pius II, który został papieżem w 1458 roku zaledwie 5 lat po tym, jak Turcy podbili Bizancjum, w obawie przed dalszą agresją turecką wezwał do krucjaty. Chciał pogodzić dwóch królów, którzy bronili swojej korony[3].

Fryderyk miał przewagę dzięki wsparciu niektórych węgierskich szlachciców, a także posiadał zachodnie Węgry, w tym węgierskie miasto Sopron i samą węgierską koronę, które w dniu 25 lutego 1441 r. otrzymał od królowej Elżbiety Luksemburskiej (żony Alberta II).[4] Pożyczył też od niej 100 000 dukatów dla Sopronu i kolejne 8000 dla korony.[4]

Maciej miał po swojej stronie czeskiego króla Jerzego z Podiebradów (ogłoszonego przez Piusa heretykiem) i husyckiego przywódcę najemników Jana Jiskrę. Maciej sprzymierzył się z Albertem VI, bratem Fryderyka, z którym wówczas toczył wojnę. Papież mediował między stronami z mniejszym powodzeniem. Z szansami przeciwko niemu Maciej został zmuszony do potajemnego zaangażowania się w negocjacje. Na początku 1462 r. wysłał Jana Vitéza, arcybiskupa Ostrzyhomia, do Fryderyka do Grazu, wspomagany przez papieskiego obserwatora Hieronymusa Landusa. Częściowo zgodzili się na status Świętej Korony i miast Fraknó, Kabold, Kismarton, Kőszeg, Sopron i Rohonc. Ustalili warunki dziedziczenia tronu węgierskiego po Macieju, unieważniając sojusz między Maciejem a Albertem i zabronili mu ponownego małżeństwa po śmierci jego żony Katarzyny z Podiebradów. Negocjacje zakończyły się w maju. Jest to uważane za umowę przedwstępną dla traktatu pokojowego z Wiener Neustadt, chociaż większość warunków była utrzymywana w tajemnicy. W Sopron przedstawiciele węgierskich kół kościelnych i świeckich zaakceptowali wszystkie warunki tych negocjacji[1].

Oto uzgodnienia: [1]

  • Terytoria zachodnie (węgierskie) obecnie uważane jako kredyty hipoteczne koronne;
  • Posiadanie Świętej Korony;
  • Państwowe i prawne regulacje hipotek koronnych;
  • Prawa kościelnych właściwości hipotek koronnych;
  • Obowiązek wzajemnej wojny przeciwko Imperium Osmańskiemu;
  • Posiadanie prawa do tytułu „Król Węgier”;
  • Wsparcie dla Wielkiego Księcia Maksymiliana I;
  • Regulacja dziedziczenia przez Habsburgów jako królów Węgier;
  • Sprawy koronacyjne potencjalnego króla węgierskiego Habsburgów.

Traktat

Plik:Crown, Sword and Globus Cruciger of Hungary2.jpg
Święta Korona, jeden z tematów porozumienia
Plik:Habsburg mortgages in Hungary between 15th and 17th centuries.jpg
Uzgadnianie hipotek było głównym przedmiotem negocjacji

Traktat został oficjalnie podpisany 19 lipca 1463 r. w Wiener Neustadt. Wspomniane terytoria zachodnie były obciążone hipoteką Świętego Cesarstwa Rzymskiego do 1647 r., Ale miał też możliwość faktycznego władcy Węgier, aby stwarzał też warunki do wykupu miast Fraknó i Kabold za 40 000 złotych florenów po śmierci Fryderyka. (Liczba miast, które można wymienić za tę cenę, jest obniżona do 2 z 5 w umowie przedwstępnej w Grauz). Węgierska korona i miasto Sopron zostały odzyskane w zamian za natychmiastowe 80 000 florenów. Ponadto ustalono, że jeśli Maciej zmarłby bez prawowitego syna, jego królestwo przejdzie na Fryderyka i Maksymiliana[1]. W tajnej klauzuli traktatu Fryderyk stracił kontrolę nad Janem Jiskrą i jego armią, co pozwoliło Maciejowi zatrudnić ich do jego służby, która stanowiła rdzeń późniejszej Czarnej Armii i czołówkę przyszłych podbojów Węgier[5]. Zaimplementowano także nową wojnę husycką, która doprowadziła do zwycięstw w nadchodzących bitwach.[3] potrzebne wyjaśnienie

Korzyści dla Węgier

  • Zamiast pierwotnych 15 fortów i miast obciążonych Świętym Cesarstwem Rzymskim, udzielonych w rozejmie Radkersburga, Maciejowi udało się zmniejszyć ich liczbę do 7.[1]
  • Nabycie korony było kluczowe dla Macieja, ponieważ węgierska tradycja uznawała tylko tych królów za legalnych, którzy zostali koronowani wraz z nią w bazylice Székesfehérvár.[1][2]
  • Maciej był nadal protegowanym Piusa, który sprawił, że dynastie europejskie go uznały. Utrzymano prawa węgierskiego duchowieństwa w zakresie podatków kościelnych na Węgrzech[1].
  • Dawna obietnica sukcesji Habsburgów zachowała prawa węgierskiej szlachty do wyboru nowego króla.[1]
  • Janowi Jiskrze obiecano królewskie ułaskawienie i dano mu dwa zamki (Şoimuş i Lipova), a jego żołnierze otrzymali żołd w wysokości 25 000 dukatów. Oznaczało to początek utworzenia niezależnej od chorągwi szlacheckich armii królewskiej, co doprowadziło do łańcucha sukcesów wojskowych Węgier w kolejnych latach[3]. Dało mu to także możliwość zburzenia husyckiej twierdzy Katzenstein (w pobliżu Sopronu), a tym samym przekonania czeskiego kapitana Františka Haga do przyłączenia się do niego w szeregach Czarnej Armii[4].

Korzyści dla Cesarstwa

  • Odsunięcie Macieja od brata cesarza w ich braterskiej „ Fehde – wojnie”, co oznaczało izolację Alberta VI. [1]
  • Zabezpieczenie prawowitego roszczenia Świętego Cesarza Rzymskiego poprzez posiadanie tytułu króla Węgier i uregulowanie sukcesji. [1][2]
  • Obowiązkowe wsparcie Węgier dla Cesarstwa z jakichkolwiek powodów w jakimkolwiek zagrożeniu. [1]
  • Cesarz adoptował króla Macieja jako swojego „syna”, pomagając zacieśnić więzi z nowo powstałą dynastią węgierską. [1][2]

Korzyści dla Państwa Papieskiego

  • Sojusz przeciw inwazji osmańskiej i utrwalający sytuację europejską. [1]
  • Prawa duchowieństwa na terytoriach objętych hipoteką pozostały nienaruszone, ponieważ umowa w ogóle ich nie dotyczyła. [1]
  • Gdy Jerzy z Podiebradów stał się bezużyteczny, Macciej rozpoczął krucjatę przeciwko tak zwanemu heretykowi, która sprzyjała interesom Państwa Papieskiego.

Następstwa

Zaraz po odzyskaniu Sopron Fryderyk III pozwolił czeskiemu kapitanowi Hinko Tannfeldowi z Waltersdorfu splądrować miasto 7 września 1465 r. Oddziały atakujące pochodziły z austriackiego miasta Waltersdorf, co było bezpośrednią obrazą dla Macieja, który natychmiast zaprotestował. Cesarz wyraził żal, ale nie zwrócił łupów. W odwecie garnizon Sopron wstrzymał i zablokował wysyłkę wina do Wiener Neustadt w 1466 r. i ponownie zażądał odszkodowania, które nadal pozostało niezrealizowane.[4] Traktat otworzył Maciejowi drogę do koronowania się na króla Węgier. Jego rządy doprowadziły do ​​serii wojen, a ich korzystny wynik doprowadził do koronacji Macieja na króla Czech (1469–1490) i księcia Austrii (1486–1490)[6]. Krucjata nigdy nie powstała, ponieważ nigdy nie zapewniono obiecanych przez Wenecję środków na kampanię. Wysiłek ostatecznie zakończył się w wojnach czeskich (1468–1478), w których Maciej włączył Czechy do Węgier[5]. Wojna między Świętym Cesarstwem Rzymskim a Węgrami trwała po sukcesji zainteresowanych królów. Pole konfliktu dotknęło także miasta obciążone hipoteką. Fryderyk i Maksymilian nie otrzymali żadnego wsparcia zbrojnego, jak określono w warunkach. Pod koniec swego panowania Maciej odwrócił się od papiestwa, chroniąc Królestwo Neapolitańskie przed armią papieską w 1488 r., stając po stronie zbuntowanych obywateli papieskich w Ankonie w 1488 r., czyniąc ich węgierskim protektoratem, a nawet podpisując status quo traktat pokojowy z Imperium Osmańskim.[7] Po jego śmierci Habsburgowie zaostrzyli warunki w drugim traktacie z Pressburga i zabezpieczyli na pierwszym kongresie wiedeńskim. Obejmowali tron ​​kilka razy, aż królem został Ferdynand I, a Święty Rzymski Cesarz, a Maksymilian II, Święty Rzymski Cesarz, samodzielnie rządził Węgrami, ustanawiając linię sukcesji Habsburgów, która trwała do I wojny światowej[8]

Znaczenie historyczne

18 kwietnia 1490 r., po śmierci Macieja, cesarz Maksymilian I wysłał ofertę szlachcie węgierskiej, w której złożył swoje roszczenia do tronu węgierskiego na podstawie tego traktatu. Obiecał ochronę przed Polską, zapewnił aneksję podbojów Macieja dla Węgier i obiecał utrzymać węgierskich urzędników i doradców w swoich urzędach. W przeciwnym razie zagroził użyciem siły, aby uzyskać uległość królestwa węgierskiego. Aby wyegzekwować swój wpływ na wybory królewskie, nakazał wydrukowanie i rozprowadzenie licznych egzemplarzy traktatu pokojowego z Wiener Neustadt wśród szlachty wyborczej. Był to pierwszy w historii przypadek wykorzystania prasy drukarskiej do celów propagandowych[9]

Zobacz także also

Linki zewnętrzne

Traktat pokojowy z Wiener Neustadt

Pełna nazwa Capitula concordie dudu(m) inter glo- riasissimu(m) principe(m) d(omi)n(u)m Fridericu(m) Rom(a)noru(m) imperatore(m) semp(er) augu- stu(m) etiam p(ro) suis heredib(us) expresse no(m)inato inclitissimo Romanoru(m) rege necno(n) cia- re memorie Mathia(m) hu(n)garie rege(m) ac regni hu(n)garie prelatos et p(ro)ceres super successio(n)e in eadem regno r(on)ciusa hincin- de acceptata et bulle co(n)firmatorie, fe(licis) re- (cordantionis) pii p(a)pe secu(n)di infrascripte inserta
Wydrukowana strona tytułowa traktatu
Wydrukowana strona tytułowa traktatu
Powód Spór o koronę Węgier
Rodzaj traktat pokojowy
Negocjacje 1459–1462
Data 19 lipca 1463[1]
Miejsce Wiener Neustadt[1]
Potwierdzenia po aprobacie papieża Piusa II, Rzym, 22 października 1463[1]
Data efektywna 1491, 1526
Warunki Traktat pokojowy z Pozsony (1491), ponowne zatwierdzenie terytoriów zachodnich, Ferdynand I królem Węgier
Wygaśnięcia 1502 Rohonc nie ma już na niego wpływu[10]
1626, Fraknó, Kabold w domu Esterházy[10]
1647, terytoria zachodnie ponownie włączone na Węgry [10]
1946, przejście Węgier do republiki[10]
Podpisujący Maciej Korwin, Buda, 16 lipca 1463.[1]
Fryderyk III, 16 lipca 1463.[1]
Strony 22px Kingdom of Hungary

22px Święte Cesarstwo Rzymskie

Ratyfikujący Maciej Korwin, Buda,23–24 kwietnia 1464[1]
Węgierscy baronowie i szlachta, Székesfehérvár, kwiecień 3&8, 1464[1]
Węgierscy negocjatorzy, Székesfehérvár, 3 kwietnia 1464[1]
Depozytariusze nieznani
Język łacina
Odpisy węgierski (2000), środkowo-górny niemiecki,
Traktaty:
15px 15px 15px 15px 15px Dynastii Andegawenów
15px 15px 15px 13px 13px 15px Królów elekcyjnych

Treaty of Bruck (1328)  ♦  Treaty of Enns (1336)  ♦  Hungarian–Lithuanian Treaty (1351)  ♦  Hungarian–Neapolitan Treaty (1352)  ♦  Traktat z Zadaru (1358)  ♦  Treaty of Brunn (1364)  ♦  Treaty of Torino (1381)  ♦  Treaty of Iglo (1397)  ♦  Treaty of Lubowla (1412)  ♦  Truce of Eger (1437)  ♦  Pokój w Szeged (1444)  ♦  Truce of Radkersburg (1447)  ♦  Hunyadi–Frederick pact (1450)  ♦  Traktat pokojowy z Wiener Neustadt (1463)  ♦  Treaty of Ófalu (1474)  ♦  Treaty of Korneoburg-Gmunden (1477)  ♦  Treaty of Brno (1478)  ♦  Treaty of Piotrków (1479)  ♦  Pokój w Ołomuńcu (1479)  ♦  Pozsonyi béke (1491)  ♦  I Kongers Wiedeński (1515)  ♦  Układ w Wielkim Waradynie (1538)  ♦  Traktat w Spirze (1570)

Przypisy

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 István Bariska (2008). "II. Pius és az 1463. évi békeszerződés" [Papież Pius II i traktat pokojowy z 1463 r]. Vasi szemle newspaper (po węgiersku). Szombathely, Hungary: Assembly of Vas county. ISSN 0505-0332. Zarchiwizowane z oryginału 3 października 2011. [dostęp:2011-06-17].
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Herbermann, Charles, ed. (1913). "Matthias Corvinus". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. [dostęp:2011-06-25].
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Oslansky, František; Stanislav Skorvanek (1996). "The role of John Jiskra in the history of Slovakia" (PDF). Human Affairs, A Postdisciplinary Journal for Humanities & Social Sciences. Institute of Historical Studies, Slovak Academy of Sciences. I, 19-33 (6, 1996). ISSN 1210-3055. Zarchwizowane z oryginału (PDF) 28 lipca 2011. [dostęp=210-10-01].
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Oszkár Winkler (1462). Endre Csatkai (ed.). "Új lakóépületek Sopron belvárosában" [Nowe projekty mieszkaniowe w centrum Sopronu] (PDF). Soproni Szemle newspaper. 16 (in Hungarian). Sopron, Hungary: Rada miasta Sopron (4). ISSN 0133-0748. [dostep:2011-06-19].
  5. ↑ 5,0 5,1 Pál Engel; Andrew Ayton; Tamás Pálosfalvi (2005). The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526. London, United Kingdom: I. B. Tauris. str. 309–310. ISBN 1-85043-977-X.
  6. ↑ Matthias I. (2009). W: Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/369772/Matthias-
  7. ↑ Sándor Szilágyi (1896). "VII, Mátyás hadserege és diplomatiája" [VII, the diplomacy and army of Matthias]. A magyar nemzet története, 5. kötet [Historia narodu węgierskiego, volume 5.] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt. ISBN 1-144-24218-5. [dostep:2011-06-19].
  8. ↑ Charles Cawley: Medieval Lands Project: Bohemia. Foundation for Medieval Genealogy, 30 listopada 2010. [dostęp:2011-06-20].
  9. ↑ Sándor Szilágyi (1896). "I. Második Ulászló megválasztatása." [I. the election of Vladislas II]. A magyar nemzet története, 5. kötet [Historia narodu węgierskiego, volume 5.] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt. ISBN 1-144-24218-5. [dostęp:2011-06-19].
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Dr. István Bariska (2002). Government and Local Government Systems in Habsburg Pawned West Hungary (1447-1647) (PDF) (Ph.D. thesis). Ministry of National Resources of Hungary. [dostęp:2011-06-19].stały martwy link
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Bécsújhelyi_béke&oldid=51766”