Hermán Rubinus: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 14 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Rubinus_Herm%C3%A1n | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Rubinus_Herm%C3%A1n | ||
| Linia 33: | Linia 33: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Hermán Rubinus''', także '''Rubin''' lub '''Ruben'' (* nieznana, † po 1283), węgierski szlachcic, rycerz, [[sędzia królewski]] w 1283 r., za panowania króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]]. | + | '''Hermán Rubinus''', także '''''Rubin''''' lub '''''Ruben''''' (* nieznana, † po 1283), węgierski szlachcic, rycerz, [[sędzia królewski]] w 1283 r., za panowania króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]]. |
| − | |||
| − | |||
==Rodzina== | ==Rodzina== | ||
| − | Rubinus urodził się w klanie Hermán jako syn Hermana, którego rodzice są niezidentyfikowani, z powodu niemożności połączenia go z trzema znanymi gałęziami klanu w genealogii, lecz jego działalność i własność ziem potwierdza, że należeli oni do | + | Rubinus urodził się w klanie [[Hermán]] jako syn Hermana, którego rodzice są niezidentyfikowani, z powodu niemożności połączenia go z trzema znanymi gałęziami klanu w genealogii, lecz jego działalność i własność ziem potwierdza, że należeli oni do starodawnej gałęzi zamieszkującej w komitacie [[Vas]]. Rubinus miał dwóch braci: Feldricusa i Karola.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 291.</ref> Według współczesnej mu ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Kéza Simon|Szymona Kézy]], przodkowie rycerza Hermana pochodzili z Norymbergi, a sam Herman towarzyszył [[Gizela|Giseli Bawarskiej]] w podróży na Węgry w 996 roku,która została żoną Stefana, przyszłego pierwszego króla Węgier [[I. István|Stefana I]]. Następnie Herman otrzymał w darowiznie ziemię w komitacie [[Vas]]. Zarówno mistrz Simon, jak i XIV-wieczna ''[[Chronicon Pictum]]'' opisali pochodzenie Hermana jako „względnie biednego”.<ref name="Bényei">Bényei, Balázs (2011). ''Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei'' [''Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego'']. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). ''Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10''. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 12, 14.</ref> |
| − | |||
| − | |||
==Kariera wojskowa== | ==Kariera wojskowa== | ||
| − | Biorąc pod uwagę dane z XIII wieku, historyk [[Zsoldos Attila]] twierdził, że Rubinus i jego krewni | + | Biorąc pod uwagę dane z XIII wieku, historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] twierdził, że Rubinus i jego krewni przeszli od statusu królewskiego sługi do statusu szlachty węgierskiej. Królewski przywilej króla [[IV. László|Władysława Kumańczyka]] z 1280 r. pisze o karierze wojskowej Rubinusa od wczesnych lat 60. XIII wieku. Jak podaje, Rubinus był już lojalnym żołnierzem króla Wegier [[IV. Béli|Beli IV]]. Uczestniczył w [[Kressenbrunn|bitwie pod Kressenbrunn]] w lipcu 1260 r., gdy król Bela, książę Stefan i ich sojusznicy najechali Morawy, lecz pokonał ich król Czech [[Ottokar II]], zmuszając Belę do rezygnacji ze [[Styria|Styrii]] na swoją rzecz. Zgodnie z dokumentem Rubinus walczył odważnie, otrzymując trzy rany. <ref name="Blazovich">Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). ''Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686'' [''Archiwa – Skarby: źródła historyczne z archiwów Węgier, 1000–1686'']. Magyar Levéltárosok Egyesülete. str. 209-210.</ref> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Po dziesięciu latach, po śmierci Beli, gdy [[V. István|Stefan V]] bez problemu zastąpił ojca, [[Hahót Miklós|Mikołaj Hahót]] odmówił wzięcia udziału w ceremonii koronacyjnej w dniu 17 maja 1270 r. lub później. Zamiast tego obsadził styryjskich żołnierzy w swoim forcie w Pölöske i dokonał napadów przeciwko pobliskim wioskom. W listopadzie Rubinus wziął udział w królewskiej kampanii miażdżącej rebelię Mikołaja, pokonując armię rycerzy Solchara i Dietricha, którzy splądrowali komitat [[Vas]] przy granicy austriackiej. Rubinus pojmał Solchara i innych żołnierzy i dostarczył ich Stefanowi.<ref name="Blazovich" /> Król najechał Styrię około grudnia 1270 roku. Rubinus wziął udział w kampanii pod dowództwem [[Monoszló Gergely|Grzegorza Monoszló]]. Był obecny przy oblężeniu [[Radkersburg]]a, gdzie walczył włócznią i odniósł poważne obrażenia. Mimo to był zaangażowany w zdobycie [[Fürstenfeld]], gdzie szturmował bramę zamku swoją małą jednostką.<ref name="Blazovich" /> Ottokar II zaatakował Węgry wiosną 1271 roku, zdobywając kilka fortów, ale Stefan wygrał decydującą [[Bitwa nad rzeką Rábca|bitwę nad rzeką Rábca]] 21 maja. Przy bramie [[Abda]] Rubin „odważnie bronił przejścia”.<ref name="Blazovich" /> | |
=== Lojalny żołnierz Władysława === | === Lojalny żołnierz Władysława === | ||
| − | [[IV. László|Władysław IV]] został koronowany w [[Székesfehérvár]] około 3 września 1272 r. Podczas jego niepełnoletności wiele grup | + | [[IV. László|Władysław IV]] został koronowany w [[Székesfehérvár]] około 3 września 1272 r. Podczas jego niepełnoletności wiele grup baronów walczyło ze sobą o najwyższą władzę, ale Rubinus pozostał wierny władzy królewskiej. Dokument Władysława odnosił się do epizodu, w którym niemieccy rycerze, mianowicie Conrad i Kunchlinus, wdarli się do żupanii [[Zagorje]], Rubinus zatrzymał ich i przegonił ich armię. Dokończył także kampanię wojskową [[Csák II Máté|Mateusza II Csáka]] w 1272 r., by zbudować fort [[Lembach]] na granicy Karyntii.<ref name="Blazovich" /> 3 sierpnia 1275 r. Rubinus i jego dwaj bracia, Feldricus i Karol, otrzymali od króla Władysława majątek Petlend, należący do zamku [[Vasvár]].<ref name="Szentpétery">Szentpétery, Imre (1961). ''Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290'' [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.'']. Magyar Országos Levéltár. str. 134, 263, 308.</ref> Podczas [[Suche Kruty|bitwy pod Suchymi Krutami]], która odbyła się 26 sierpnia 1278 r., gdzie [[Ottokar II]] został pokonany i zabity, Rubinus schwytał trzynastu czeskich władców, jak informuje dokument Władysława.<ref name="Blazovich" /> Po bitwie Rubinus został w tym roku wicewojewodą Siedmiogrodu (łac. ''Vicevoyvada'') ([[Aba Finta|Fina Aba]] był w tym czasie [[Wojewoda|wojewodą]]).<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 34, 39, 225.</ref> Na tym stanowisku byli oni zaangażowani w konflikt jurysdykcyjny z [[palatyn]]em Mateuszem II Csákiem, który wezwał ''[[udvornici]]'' z komitatu [[Vas]], administrowanym przez palatyna, do przyjęcia jego kandydata i zastępcy, którym ma zostać Stefan, upoważniony kapitan i sędzia w imieniu Mateusza. Jego statut odniósł się również do tego wicewojewody Rubinusa, który wcześniej jednostronnie mianował sędziego, który uznał za niezgodny z prawem. Na podstawie terminologii zawartej w dokumencie można sobie wyobrazić, że Rubinus już od tego roku sprawował urząd [[ispán]]a komitatu [[Vas]].<ref>Szőcs, Tibor (2012). ''Az Árpád-kori nádorok és helyetteseik okleveleinek kritikai jegyzéke'' [''Krytyczny rejestr dokumentów palatynów i ich zastępców z epoki Arpadów'']. Magyar Országos Levéltár. str. 186.</ref> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Na początku 1280 r. legat papieski Filip<ref>Papież [[Grzegorz X]] zwrócił się do Filipusa jako biskupa-elekta w liście z 24 marca 1273 r., w którym opisano okoliczności jego wyboru przez sześciu kanoników kapituły katedralnej. Jego wybór został potwierdzony przez papieża Grzegorza. Grzegorz uczynił Filipa swoim legatem na wszystkich ziemiach Europy Wschodniej („''ad Polonïam, Ramam, Dalmatiam, Serviam, Cumaniam, Galitiam, Lodomeriam''”); zwołał sobór biskupów w Budzie w dniu 14 września 1289 r. Catalani, str. 189–193, 369. Eubel, I, str. 249 z uwagą 4.</ref>, [https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_Catholic_Archdiocese_of_Fermo biskup Fermo] i węgierscy panowie wymusili na wodzach kumańskich ceremonialną obietnicę porzucenia pogańskich zwyczajów i przekonali młodego króla Władysława do złożenia przysięgi na jej wykonanie. Wielu Kumanów zdecydowało się opuścić Węgry zamiast podporządkować się żądaniom legata. Władysław podążał za przemieszczającymi się Kumanami aż do Szalánkemén (obecnie Stari Slankamen w Serbii), ale nie mógł powstrzymać ich przed przekroczeniem granicy. Rubinus, jako lider ''udvornici'' z Vép, brał udział w kampanii przeciwko Kumanom, gdzie pokonał ich pod [[Sövényvár]] w komitacie [[Csongrád]].<ref name="Markó" /><ref name="Blazovich" /> Wspomniany dokument Władysława został napisany przy okazji tego wydarzenia. W dokumencie, który już nazywał Rubinusa [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Zsoldos" />, król podarował ziemie Vép i Winnicę (dziś część Szombathely), obie pierwotnie będące częścią ''udvornici'', Rubinusowi i jego dwóm braciom.<ref name="Szentpétery" /> 10 marca 1283 r. Niektórzy rycerze zamkowi z Vép, którzy brali udział w akcji wojskowej Rubinusa przeciwko Kumanom, zostali wyniesieni do grupy królewskich sług. Potwierdza się, że walczył w oblężeniu [[Szalánc]]a (dziś [[Slanec]], Słowacja) latem 1281 r., gdy armia królewska unicestwiła zdrajcę w domenie [[Aba Finta|Aby Finty]].<ref name="Szentpétery" /> W dokumencie królewskim Rubinus był urzędującym [[sędzia|sędzią królewskim]] (w marcu 1283 r.).<ref name="Zsoldos" /> To ostatnia wzmianka o Rubinusie. Jako że jest on jedynym znanym członkiem swojej rodziny, [[Hermán]]ów, który działał w Siedmiogrodzie, nie można wykluczyć, że był on przodkiem XIV-wiecznego [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Lampert]]a i/lub [[Lack]]a, przodka potężnego rodu [[Lackfi]]ch.<ref name="Bényei" /> | |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 69: | Linia 57: | ||
* Bényei, Balázs (2011). ''Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei'' [''Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego'']. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). ''Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10''. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 11–23. ISBN 978-963-08-3098-0. | * Bényei, Balázs (2011). ''Hermán nembeli Lampert országbíró tisztségbe jutásának körülményei'' [''Okoliczności mianowania Lamperta z klanu Hermán na urząd sędziego królewskiego'']. W: Mihalik, Béla Vilmos; Zarnóczki, Áron (red.). ''Tanulmányok Badacsonyból. A Fiatal Levéltárosok Egyesületének konferenciája, Badacsony, 2010. július 9–10''. Fiatal Levéltárosok Egyesülete. str. 11–23. ISBN 978-963-08-3098-0. | ||
| − | * Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). ''Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686'' [''Archiwa | + | * Blazovich, László; Érszegi, Géza; Turbuly, Éva (1998). ''Levéltárak–kincstárak. Források Magyarország levéltáraiból 1000–1686'' [''Archiwa – Skarby: źródła historyczne z archiwów Węgier, 1000–1686'']. Magyar Levéltárosok Egyesülete. ISBN 963-04-9965-7. |
| − | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest | + | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1. |
* Szentpétery, Imre (1961). ''Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290'' [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.'']. Magyar Országos Levéltár. | * Szentpétery, Imre (1961). ''Az Árpád-házi királyok okleveleinek kritikai jegyzéke II. kötet 2–3. füzet, 1272–1290'' [Krytyczny rejestr królewskich dokumentów dynastii Arpadów, Vol. 2. No. 2–3.'']. Magyar Országos Levéltár. | ||
Aktualna wersja na dzień 15:33, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Hermán Rubinus, także Rubin lub Ruben (* nieznana, † po 1283), węgierski szlachcic, rycerz, sędzia królewski w 1283 r., za panowania króla Węgier Władysława IV. RodzinaRubinus urodził się w klanie Hermán jako syn Hermana, którego rodzice są niezidentyfikowani, z powodu niemożności połączenia go z trzema znanymi gałęziami klanu w genealogii, lecz jego działalność i własność ziem potwierdza, że należeli oni do starodawnej gałęzi zamieszkującej w komitacie Vas. Rubinus miał dwóch braci: Feldricusa i Karola.[1] Według współczesnej mu Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kézy, przodkowie rycerza Hermana pochodzili z Norymbergi, a sam Herman towarzyszył Giseli Bawarskiej w podróży na Węgry w 996 roku,która została żoną Stefana, przyszłego pierwszego króla Węgier Stefana I. Następnie Herman otrzymał w darowiznie ziemię w komitacie Vas. Zarówno mistrz Simon, jak i XIV-wieczna Chronicon Pictum opisali pochodzenie Hermana jako „względnie biednego”.[2] Kariera wojskowaBiorąc pod uwagę dane z XIII wieku, historyk Attila Zsoldos twierdził, że Rubinus i jego krewni przeszli od statusu królewskiego sługi do statusu szlachty węgierskiej. Królewski przywilej króla Władysława Kumańczyka z 1280 r. pisze o karierze wojskowej Rubinusa od wczesnych lat 60. XIII wieku. Jak podaje, Rubinus był już lojalnym żołnierzem króla Wegier Beli IV. Uczestniczył w bitwie pod Kressenbrunn w lipcu 1260 r., gdy król Bela, książę Stefan i ich sojusznicy najechali Morawy, lecz pokonał ich król Czech Ottokar II, zmuszając Belę do rezygnacji ze Styrii na swoją rzecz. Zgodnie z dokumentem Rubinus walczył odważnie, otrzymując trzy rany. [3] Po dziesięciu latach, po śmierci Beli, gdy Stefan V bez problemu zastąpił ojca, Mikołaj Hahót odmówił wzięcia udziału w ceremonii koronacyjnej w dniu 17 maja 1270 r. lub później. Zamiast tego obsadził styryjskich żołnierzy w swoim forcie w Pölöske i dokonał napadów przeciwko pobliskim wioskom. W listopadzie Rubinus wziął udział w królewskiej kampanii miażdżącej rebelię Mikołaja, pokonując armię rycerzy Solchara i Dietricha, którzy splądrowali komitat Vas przy granicy austriackiej. Rubinus pojmał Solchara i innych żołnierzy i dostarczył ich Stefanowi.[3] Król najechał Styrię około grudnia 1270 roku. Rubinus wziął udział w kampanii pod dowództwem Grzegorza Monoszló. Był obecny przy oblężeniu Radkersburga, gdzie walczył włócznią i odniósł poważne obrażenia. Mimo to był zaangażowany w zdobycie Fürstenfeld, gdzie szturmował bramę zamku swoją małą jednostką.[3] Ottokar II zaatakował Węgry wiosną 1271 roku, zdobywając kilka fortów, ale Stefan wygrał decydującą bitwę nad rzeką Rábca 21 maja. Przy bramie Abda Rubin „odważnie bronił przejścia”.[3] Lojalny żołnierz WładysławaWładysław IV został koronowany w Székesfehérvár około 3 września 1272 r. Podczas jego niepełnoletności wiele grup baronów walczyło ze sobą o najwyższą władzę, ale Rubinus pozostał wierny władzy królewskiej. Dokument Władysława odnosił się do epizodu, w którym niemieccy rycerze, mianowicie Conrad i Kunchlinus, wdarli się do żupanii Zagorje, Rubinus zatrzymał ich i przegonił ich armię. Dokończył także kampanię wojskową Mateusza II Csáka w 1272 r., by zbudować fort Lembach na granicy Karyntii.[3] 3 sierpnia 1275 r. Rubinus i jego dwaj bracia, Feldricus i Karol, otrzymali od króla Władysława majątek Petlend, należący do zamku Vasvár.[4] Podczas bitwy pod Suchymi Krutami, która odbyła się 26 sierpnia 1278 r., gdzie Ottokar II został pokonany i zabity, Rubinus schwytał trzynastu czeskich władców, jak informuje dokument Władysława.[3] Po bitwie Rubinus został w tym roku wicewojewodą Siedmiogrodu (łac. Vicevoyvada) (Fina Aba był w tym czasie wojewodą).[5] Na tym stanowisku byli oni zaangażowani w konflikt jurysdykcyjny z palatynem Mateuszem II Csákiem, który wezwał udvornici z komitatu Vas, administrowanym przez palatyna, do przyjęcia jego kandydata i zastępcy, którym ma zostać Stefan, upoważniony kapitan i sędzia w imieniu Mateusza. Jego statut odniósł się również do tego wicewojewody Rubinusa, który wcześniej jednostronnie mianował sędziego, który uznał za niezgodny z prawem. Na podstawie terminologii zawartej w dokumencie można sobie wyobrazić, że Rubinus już od tego roku sprawował urząd ispána komitatu Vas.[6] Na początku 1280 r. legat papieski Filip[7], biskup Fermo i węgierscy panowie wymusili na wodzach kumańskich ceremonialną obietnicę porzucenia pogańskich zwyczajów i przekonali młodego króla Władysława do złożenia przysięgi na jej wykonanie. Wielu Kumanów zdecydowało się opuścić Węgry zamiast podporządkować się żądaniom legata. Władysław podążał za przemieszczającymi się Kumanami aż do Szalánkemén (obecnie Stari Slankamen w Serbii), ale nie mógł powstrzymać ich przed przekroczeniem granicy. Rubinus, jako lider udvornici z Vép, brał udział w kampanii przeciwko Kumanom, gdzie pokonał ich pod Sövényvár w komitacie Csongrád.[1][3] Wspomniany dokument Władysława został napisany przy okazji tego wydarzenia. W dokumencie, który już nazywał Rubinusa ispánem komitatu Vas[5], król podarował ziemie Vép i Winnicę (dziś część Szombathely), obie pierwotnie będące częścią udvornici, Rubinusowi i jego dwóm braciom.[4] 10 marca 1283 r. Niektórzy rycerze zamkowi z Vép, którzy brali udział w akcji wojskowej Rubinusa przeciwko Kumanom, zostali wyniesieni do grupy królewskich sług. Potwierdza się, że walczył w oblężeniu Szalánca (dziś Slanec, Słowacja) latem 1281 r., gdy armia królewska unicestwiła zdrajcę w domenie Aby Finty.[4] W dokumencie królewskim Rubinus był urzędującym sędzią królewskim (w marcu 1283 r.).[5] To ostatnia wzmianka o Rubinusie. Jako że jest on jedynym znanym członkiem swojej rodziny, Hermánów, który działał w Siedmiogrodzie, nie można wykluczyć, że był on przodkiem XIV-wiecznego sędziego królewskiego Lamperta i/lub Lacka, przodka potężnego rodu Lackfich.[2] Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
