Klissza bevétele: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 35 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1x]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Klis
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Klis
Linia 27: Linia 27:
 
== Tło ==
 
== Tło ==
  
−
Po upadku Królestwa Bośni w ręce osmańskie w 1463 r. Południowa i środkowa część Królestwa Chorwacji pozostała niezabezpieczona, której obrony pozostawiono szlachcie chorwackiej, która zatrzymywała mniejsze wojska na umocnionych obszarach granicznych na własny koszt . [2] Decydujące zwycięstwo Osmanów w bitwie na polu Krbava w 1493 r. Wstrząsnęło całą Chorwacją. Nie zniechęciło to jednak Chorwatów do podejmowania bardziej zdecydowanych i wytrwałych prób obrony przed atakami znacznie większego wroga. Nowa fala podboju osmańskiego rozpoczęła się w 1521 r., Po czym znaczna część Chorwacji została podbita lub splądrowana [2].
+
Po upadku Królestwa Bośni w ręce osmańskie w 1463 r. Południowa i środkowa część Królestwa Chorwacji pozostała niezabezpieczona, której obrony pozostawiono szlachcie chorwackiej, która zatrzymywała mniejsze wojska na umocnionych obszarach granicznych na własny koszt .<ref name="Ágoston and Alan Masters">Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). ''Encyclopedia of the Ottoman Empire''. Infobase Publishing. str. 163-164.</ref> Decydujące zwycięstwo Osmanów w bitwie na polu Krbava w 1493 r. Wstrząsnęło całą Chorwacją. Nie zniechęciło to jednak Chorwatów do podejmowania bardziej zdecydowanych i wytrwałych prób obrony przed atakami znacznie większego wroga. Nowa fala podboju osmańskiego rozpoczęła się w 1521 r., po czym znaczna część Chorwacji została podbita lub splądrowana<ref name="Ágoston and Alan Masters" />.
  
−
<small><small>After the fall of the [[Kingdom of Bosnia]] into the [[Ottoman Empire|Ottoman]] hands in 1463, the southern and central parts of the [[Kingdom of Croatia (medieval)|Kingdom of Croatia]] remained unprotected, the defense of which was left to Croatian gentry who kept smaller troops in the fortified border areas at their own expense.<ref name="Ágoston and Alan Masters163-164">Ágoston and Alan Masters (2009), pp. 163-164</ref> Decisive Ottoman victory at the [[Battle of Krbava Field]] in 1493, shook all of Croatia. However, it did not dissuade the [[Croats]] from making more decisive and persistent attempts at defending themselves against the attacks of the much larger enemy. A new wave of Ottoman conquest began in 1521, after which a good portion of Croatia was conquered or pillaged.<ref name="Ágoston and Alan Masters163-164"/> </small></small>
+
29 sierpnia 1526 r. W bitwie pod Mohaczem chrześcijańskie siły lodowe króla Ludwika II zostały pokonane przez siły osmańskie pod lodem przez sułtana Sulejmana Wspaniałego.<ref name="Turnbull">Turnbull, Stephen (2003). The Ottoman Empire, 1326-1699. New York (USA): Osprey Publishing Ltd. str. 49–51.</ref> Ludwik zginął w bitwie, która poległa pod koniec niepodległego Królestwa Węgier, ponieważ zmarł bez spadkobiercy. Zarówno Królestwa Węgier, jak i Chorwacja stały się spornymi terytoriami z roszczeniami zarówno imperiów Habsburgów, jak i Imperium Osmańskiego. Ferdynand I, arcyksiążę Austrii, członek rodu Habsburgów, brat Świętego Cesarza Rzymskiego Karola V i samego przyszłego Świętego Cesarza Rzymskiego, poślubił siostrę Ludwika II<ref name="Turnbull" /> i został wybrany królem przez szlachciców obu Węgier i Chorwacja.<ref name="Corvisier and Childs">Corvisier, André; Childs, John (1994). ''[https://books.google.com/books?id=nEQ7FUAdmc8C&dq=A+Dictionary+of+Military+History+and+the+Art+of+War,&source=gbs_navlinks_s A Dictionary of Military History and the Art of War]''. Wiley-Blackwell. str. 289</ref><ref><small><sup>'''Uwaga:1'''</sup></small> Chorwacka szlachta zwołała wybory w Cetin w 1527 r., Aby potwierdzić, że Ferdynand jest ich królem.  Królestwo Węgier zostało wówczas uwikłane w małą wojnę.</ref><ref name="Setton" />
  
−
29 sierpnia 1526 r. W bitwie pod Mohaczem chrześcijańskie siły lodowe króla Ludwika II zostały pokonane przez siły osmańskie pod lodem przez sułtana Sulejmana Wspaniałego. [3] Ludwik zginął w bitwie, która poległa pod koniec niepodległego Królestwa Węgier, ponieważ zmarł bez spadkobiercy. Zarówno Królestwa Węgier, jak i Chorwacja stały się spornymi terytoriami z roszczeniami zarówno imperiów Habsburgów, jak i Imperium Osmańskiego. Ferdynand I, arcyksiążę Austrii, członek rodu Habsburgów, brat Świętego Cesarza Rzymskiego Karola V i samego przyszłego Świętego Cesarza Rzymskiego, poślubił siostrę Ludwika II [4] i został wybrany królem przez szlachciców obu Węgier i Chorwacja. [5] Ref: Refn
+
Ze względu na swoje położenie Twierdza Klis była ważną pozycją obronną podczas podboju Osmanów na Bałkanach<ref name="Singleton">Singleton, Frederick Bernard (1989). ''A Short History of the Yugoslav Peoples''. Cambridge: Cambridge University Press. str. 60–62.</ref>. Twierdza stoi wzdłuż trasy, przez którą Turcy mogą przedostać się przez barierę górską oddzielającą przybrzeżne niziny od okolic Splitu od osmańskiej Bośni.<ref name="Singleton"/> Chorwacki feudał Lord Petar Kružić skomponował garnizon złożony z chorwackich uchodźców, którzy korzystali z bazy w Klis zarówno w celu powstrzymania Turków, jak i udziału w marudach i piractwie przeciwko żegludze przybrzeżnej.<ref name="Singleton"/> Chociaż nominalnie akceptując suwerenność cesarza Habsburgów Ferdynanda, który uzyskał koronę chorwacką w 1527 r., Kružić i jego wolniutki Uskoks byli dla siebie prawem<ref name="Singleton"/>.
  
−
<small><small>On 29 August 1526, at the [[Battle of Mohács]], the Christian forces led by [[Louis II of Hungary|King Louis II]] were defeated by [[Ottoman Empire|Ottoman]] forces led by Sultan [[Suleiman the Magnificent]].<ref name="Turnbull49">Turnbull (2003), p. 49</ref> Louis was killed in the battle, which resulted in the end of the independent [[Kingdom of Hungary]] as he died without an heir. Both the Kingdoms of Hungary and [[Kingdom of Croatia (Habsburg)|Croatia]] became disputed territories with claims from both the Habsburg and Ottoman empires. [[Ferdinand I, Archduke of Austria]], a member of the House of Habsburg, the brother of [[Holy Roman Emperor Charles V]] and a future Holy Roman Emperor himself, married the sister of Louis II<ref name="Turnbull, 49-51">Turnbull (2003), pp. 49–51.</ref> and was elected King by the nobles of both Hungary and Croatia.<ref name="Corvisier and Childs289">Corvisier and Childs (1994), p. 289</ref>{{refn|group="Note"|The Croatian nobles had convened the [[1527 election in Cetin]] to confirm Ferdinand as their king.<ref>{{cite book | url = https://archive.org/stream/southernslavques00seto/southernslavques00seto_djvu.txt | author = R. W. Seton-Watson | title = The southern Slav question and the Habsburg Monarchy | page = 18 | isbn = | year = | accessdate = }}</ref> The Kingdom of Hungary was embroiled in the [[Little War (Kingdom of Hungary)|Little War]] at the time.}} </small></small>
+
== Oblężenie ==
 +
=== Nieudane próby ===
  
−
Ze względu na swoje położenie Twierdza Klis była ważną pozycją obronną podczas podboju Osmanów na Bałkanach [6]. Twierdza stoi wzdłuż trasy, przez którą Turcy mogą przedostać się przez barierę górską oddzielającą przybrzeżne niziny od okolic Splitu od osmańskiej Bośni. [6] Chorwacki feudał Lord Petar Kružić skomponował garnizon złożony z chorwackich uchodźców, którzy korzystali z bazy w Klis zarówno w celu powstrzymania Turków, jak i udziału w marudach i piractwie przeciwko żegludze przybrzeżnej. [6] Chociaż nominalnie akceptując suwerenność cesarza Habsburgów Ferdynanda, który uzyskał koronę chorwacką w 1527 r., Kružić i jego wolniutki Uskoks byli dla siebie prawem [6].
+
Od 1513 r. Petar Kružić był jednym z dowódców twierdzy Klis<ref name="Klis">[http://www.casopis-gradjevinar.hr/assets/Uploads/JCE-53-2001-09-06.pdf "Klis –vrata Dalmacije"] [Klis – A gateway to Dalmatia] (PDF). Građevinar (po chorwacku). Zagreb: Croatian Society of Civil Engineers. '''53''' (9): str. 605–611. Wrzesień 2001. ISSN 0350-2465. [dostęp:2009-12-17].</ref>. Turcy kilkakrotnie próbowali podbić Twierdzę Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> Pierwsza poważna próba została podjęta przez Skender-beg Ornosovic w 1515 r.<ref name="Povijest Klisa"/> Turcy zdobyli Klis, wioskę tuż pod fortecą o tej samej nazwie, ale garnizon w twierdzy powyżej utrzymał.<ref name="Perojevic">Perojević, Marko (1931). ''Petar Kružić, kapetan i knez grada Klisa'' (po chorwacku). Matica hrvatska. str. 35, 45, 198.</ref> Kružić został awansowany na kapitana Twierdzy Klis przez Petara Berislavicia w 1520 r.<ref name="Klis" /> Druga poważna próba została podjęta w 1520 r.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Klis"/>, a rok później Makut Pasza podjęła kolejną próbę z dodatkowym 2000 piechotą, 50 jeźdźcami i sprzętem oblężniczym<ref name="Perojevic" />. Kolejną nieudaną próbę podjęli w 1522 r. Hasan-Pasza z Mostaru i Mehmed-błagał Mihalbegović.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Spandouginos">Spandouginos, Theodōros (1997). ''On the Origin of the Ottoman Emperors''. Cambridge: Cambridge University Press. str. 72, 75, 105.</ref> Później tego samego roku Mihalbegovic podjął kolejną próbę oblężenia 3000 żołnierzy, ale znów poniósł porażkę.<ref name="Povijest Klisa"/> W 1523 r. Twierdza Klis została ponownie zaatakowana przez armię sułtana<ref name="Spandouginos" />. Próbę podjął także Gazi Husrev-beg w 1526 i 1528, a później w 1531 i 1532.<ref name="Povijest Klisa"/>
  
−
<small><small>Owing to its location, Klis Fortress was an important defensive position during the Ottoman conquest of the Balkans.<ref name="Singleton 60-61">Singleton (1989), pp. 60–62.</ref> The fortress stands along the route by which the Ottomans could penetrate the mountain barrier separating the coastal lowlands from around Split, from Ottoman-held Bosnia.<ref name="Singleton 60-61"/> The Croat feudal lord [[Petar Kružić]] gathered together a garrison composed of Croat refugees, who used the base at Klis both to hold the Ottomans at bay, and to engage in marauding and piracy against coastal shipping.<ref name="Singleton 60-61"/> Although nominally accepting the sovereignty of the Habsburg Emperor Ferdinand, who obtained the Croatian crown in 1527, Kružić and his freebooting [[Uskoks]] were a law unto themselves.<ref name="Singleton 60-61"/> </small></small>
+
W 1534 r. Osmanie pod Mihalbegoviciem przeprowadzili miesięczne oblężenie ze stałą skoncentrowaną armatą<ref name="Povijest Klisa"/>. Ferdynand wezwał papieża do wysłania statków w celu złagodzenia oblężenia osmańskiego<ref name="Schutte" />. Chociaż Turcy ostatecznie zlikwidowali oblężenie, Ferdinand był niezadowolony, że Papież nie udzielił żadnej pomocy w obronie twierdzy<ref name="Schutte">Schutte, Anne Jacobson (1977). ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Pier_Paolo_Vergerio Pier Paolo Vergerio: the making of an Italian reformer]''. Librairie Droz. str. 63, 80.</ref>. W 1535 r. Turcy próbowali przejąć fortecę przez zdradę, a ponownie w 1536 r., Ale nie udało im się to w obu przypadkach<ref name="Povijest Klisa"/>. W tym roku Turcy rozpoczęli nowe oblężenie, które potrwa do ostatecznego upadku twierdzy.<ref name="Povijest Klisa"/>
  
−
==Siege==
+
Kiedy duże siły osmańskie zagroziły fortecy, Kruzic zwrócił się do Ferdynanda o pomoc, ale uwaga cesarza została odwrócona przez atak osmański w Slawonii<ref name="Singleton"/>. Koło poprowadziło obronę Klis i wraz ze swoimi żołnierzami walczyło prawie samotnie przeciwko Turkom, gdy wielokrotnie rzucali armie przeciwko twierdzy.<ref name="Povijest Klisa"/> Żadne wojska króla węgierskiego nie przybyły, ponieważ zostali zamordowani przez Turków w bitwie pod Mohaczami w 1526 r., A Wenecjanie narazili się na wysłanie jakiejkolwiek pomocy<ref name="Povijest Klisa"/>. Tylko papież był gotów zapewnić ludzi i pieniądze.<ref name="Povijest Klisa"/>
−
=== Nieudane próby ===
 
  
−
Od 1513 r. Petar Kružić był jednym z dowódców twierdzy Klis [7]. Turcy kilkakrotnie próbowali podbić Twierdzę Klis. [1] Pierwsza poważna próba została podjęta przez Skender-beg Ornosovic w 1515 r. [1] Turcy zdobyli Klis, wioskę tuż pod fortecą o tej samej nazwie, ale garnizon w twierdzy powyżej utrzymał. [8] Kružić został awansowany na kapitana Twierdzy Klis przez Petara Berislavicia w 1520 r. [7] Druga poważna próba została podjęta w 1520 r. [1], a rok później Makut Pasza podjęła kolejną próbę z dodatkowym 2000 piechotą, 50 jeźdźcami i sprzętem oblężniczym [9]. Kolejną nieudaną próbę podjęli w 1522 r. Hasan-Pasza z Mostaru i Mehmed-błagał Mihalbegović. [1] [10] Później tego samego roku Mihalbegovic podjął kolejną próbę oblężenia 3000 żołnierzy, ale znów poniósł porażkę. [1] W 1523 r. Twierdza Klis została ponownie zaatakowana przez armię sułtana [11]. Próbę podjął także Gazi Husrev-beg w 1526 i 1528, a później w 1531 i 1532. [1]
+
=== Ostatnia bitwa ===
  
−
<small><small>From 1513, [[Petar Kružić]] was one of the commanding officers of [[Klis Fortress]].<ref name="građevinar">{{cite journal | url=http://www.casopis-gradjevinar.hr/assets/Uploads/JCE-53-2001-09-06.pdf | title=Klis&nbsp;–vrata Dalmacije |trans-title=Klis&nbsp;– A gateway to Dalmatia | journal=Građevinar | publisher=Croatian Society of Civil Engineers | location=Zagreb |date=September 2001 | volume=53 | issue=9 | pages=605–611 | language=Croatian | issn=0350-2465 | format=PDF | accessdate=2009-12-17}}</ref> The Ottomans attempted to conquer the Klis Fortress on several occasions.<ref name="Povijest Klisa"/> The first major attempt was by [[Skender-beg Ornosović]] in 1515.<ref name="Povijest Klisa"/> The Ottomans captured Klis, a village just below the fortress bearing the same name, but the garrison in the fortress above held.<ref name="Perojevic35">Perojević (1931), p. 35</ref> Kružić was promoted to [[captain (land)|captain]] of the Klis Fortress by the [[ban (title)|ban]] [[Petar Berislavić]] in 1520.<ref name="građevinar"/> The second major attempt was in 1520,<ref name="Povijest Klisa"/> and a year later another attempt was made by [[Makut-paša]], with additional 2,000 infantry, 50 horsemen and siege equipment.<ref name="Perojevic45">Perojević (1931), p. 45</ref> Another unsuccessful attempt was made in 1522, by [[Hasan-paša]] from [[Mostar]] and [[Mehmed-beg Mihalbegović]].<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Spandouginos 72">Spandouginos (1997), p. 72.</ref> Later that year, Mihalbegović made another attempt at a siege with 3,000 men, but failed again.<ref name="Povijest Klisa"/> During 1523, Klis Fortress was again under attack by the Sultan's army.<ref name="Spandouginos 105">Spandouginos (1997), p. 105.</ref> Attempts were also made by [[Gazi Husrev-beg]] in 1526 and 1528, and later in 1531 and 1532.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
+
[[File:Clissa, principal fortezza del Turcho nella Dalmatia - Camocio Giovanni Francesco - 1574.jpg|250px|thumb|left|Twierdza Klis (XVI wiek)]]
  
−
W 1534 r. Osmanie pod Mihalbegoviciem przeprowadzili miesięczne oblężenie ze stałą skoncentrowaną armatą [1]. Ferdynand wezwał papieża do wysłania statków w celu złagodzenia oblężenia osmańskiego [12]. Chociaż Turcy ostatecznie zlikwidowali oblężenie, Ferdinand był niezadowolony, że Papież nie udzielił żadnej pomocy w obronie twierdzy [13]. W 1535 r. Turcy próbowali przejąć fortecę przez zdradę, a ponownie w 1536 r., Ale nie udało im się to w obu przypadkach [1]. W tym roku Turcy rozpoczęli nowe oblężenie, które potrwa do ostatecznego upadku twierdzy. [1]
+
Papież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, <ref><small><sup>'''Uwaga:2'''</sup></small> Według Theodōros Spandouginos papieskie zaniepokojenie bezpieczeństwem Klis zostało wyrażone w wielu dokumentach.</ref><ref name="Spandouginos" />, a we wrześniu 1536 r. W Kurii rozmawiano o wzmocnieniu obrony twierdzy<ref name="Setton">Setton, Kenneth Meyer (1984). ''The Papacy and the Levant, 1204–1571: The Sixteenth Century, Vol. III''. Philadelphia: The American Philosophical Society. str. 9, 148–149.</ref>. Papież powiadomił Ferdynanda, że ​​jest gotów podzielić koszty utrzymania odpowiedniego garnizonu w Klis<ref name="Setton"/>. Ferdynand wysłał pomoc Klisowi i najwyraźniej miał nadzieję utrzymać fortecę, kiedy Turcy ponownie ją oblężą<ref name="Setton"/>. Ferdynand rekrutował mężczyzn z Triestu i innych krajów Habsburgów, a papież wysyłał żołnierzy z Ankony<ref name="Setton"/>. W posiłkach znajdowało się około 3000 piechoty, co stanowiło znaczną siłę pomocniczą, dowodzoną przez Petara Kružicia, Niccolo dalla Torre i papieskiego komisarza Jacomo Dalmoro d'Arbe<ref name="Setton"/>. 9 marca 1537 r. Zeszli na ląd w pobliżu Klis, w miejscu zwanym S. Girolamo, z czternastoma kawałkami artylerii.<ref name="Setton"/> Po śmierci Ibrahima Sulejman wysłał 8 000 ludzi pod dowództwem Murata-błagającego Tardica (Amurat Vaivoda), Chorwata, który urodził się w Sibeniku, aby udał się i obległ fortecę Klis (Clissa) i walczył z Kruziciem<<ref name="Spandouginos" />. Początkowe spotkanie z chrześcijańskimi siłami pomocowymi z Turkami było niezdecydowane, ale 12 marca zostali przytłoczeni przybyciem dużej liczby Turków<ref name="Setton"/>.
  
−
<small><small>In 1534, the Ottomans under Mihalbegović laid a months-long siege with a constant concentrated cannonade.<ref name="Povijest Klisa"/> Ferdinand urged the [[Pope]] to send ships to relieve the Ottoman siege.<ref name="Schutte 63">Schutte (1977), p. 63.</ref> Although the Ottomans eventually lifted the siege, Ferdinand was displeased that the Pope had provided no assistance in the defense of the fortress.<ref name="Schutte 80">Schutte (1977), p. 80.</ref> In 1535, the Ottomans tried to seize the fortress by treachery, and again in 1536, but they failed on both occasions.<ref name="Povijest Klisa"/> During that year the Ottomans started a new siege which would last until the final fall of the fortress.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
+
Próby uwolnienia cytadeli zakończyły się farsą<ref name="Bousfield 313">Bousfield, Jonathan (2003). ''The Rough Guide to Croatia''. London: Rough Guides. str. 313.</ref>. Źle wywiercone posiłki wysłane przez Habsburgów uciekły w obawie przed Turkami, a ich próby ponownego wejścia na pokład łodzi w Zatoce Solin spowodowały zatonięcie wielu statków<ref name="Bousfield 313"/>. Niccolo dalla Torre i papieskiemu komisarzowi udało się uciec.<ref name="Spandouginos" /> Sam krąg - który miał lewą fortecę do kontaktu ze posiłkami - został schwytany i stracony; widok jego głowy na patyku przytłoczonym przez pozostałych obrońców Klis, którzy byli teraz gotowi zrezygnować z fortecy w zamian za bezpieczne przejście na północ<ref name="Bousfield 313"/>. Po śmierci Kružicia i przy braku zapasów wody obrońcy Klis ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność, 12 marca 1537 r.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Perojevic" /> Wielu mieszkańców uciekło z miasta, podczas gdy Uskoci wycofali się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską.<ref name="Povijest Klisa"/>
  
−
Kiedy duże siły osmańskie zagroziły fortecy, Kruzic zwrócił się do Ferdynanda o pomoc, ale uwaga cesarza została odwrócona przez atak osmański w Slawonii [6]. Koło poprowadziło obronę Klis i wraz ze swoimi żołnierzami walczyło prawie samotnie przeciwko Turkom, gdy wielokrotnie rzucali armie przeciwko twierdzy. [1] Żadne wojska króla węgierskiego nie przybyły, ponieważ zostali zamordowani przez Turków w bitwie pod Mohaczami w 1526 r., A Wenecjanie narazili się na wysłanie jakiejkolwiek pomocy [1]. Tylko papież był gotów zapewnić ludzi i pieniądze. [1]
+
== Następstwa ==
  
−
<small><small>When a large Ottoman force threatened the fortress, Kružić appealed to Ferdinand for help, but the Emperor's attention was diverted by an Ottoman attack in [[Slavonia]].<ref name="Singleton 60-61"/> Kružić led the defense of Klis, and with his soldiers fought almost alone against the Ottomans, as they repeatedly hurled armies against the fortress.<ref name="Povijest Klisa"/> No troops from the Hungarian king arrived, as they were slaughtered by the Ottomans at the [[Battle of Mohács]] in 1526, and the [[Republic of Venice|Venetians]] baulked at sending any help.<ref name="Povijest Klisa"/> Only the pope was willing to provide some men and money.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
+
[[File:Cannon-in-klis.JPG|160px|thumb|right|Armata w twierdzy Klis]]
  
−
=== Ostatnia bitwa ===
+
Podczas wojen osmańskich w Europie Twierdza Klis stała się centrum administracyjnym lub marzeniem (Kilis Sancağı) Bosnia Eyalet i tak pozostanie przez stulecie.
 +
<ref name="Povijest Klisa"/> Jako pierwsza ucieczka marzeń Klis, Murat-beg Tardic zbudował znaczący meczet wewnątrz twierdzy Klis<ref name="Jurin Starčević 2006">Jurin Starčević, Kornelija (Listopad 2006). [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=79249&lang=en "Islamic-Ottoman towns in the hinterland of Dalmatia: a contribution to the research of urban development in the 16th and the 17th centuries"]. Journal (Radovi) (po chorwacku). Institute of Croatian History, Faculty of Philosophy, Zagreb. '''38''' (1): str. 126. ISSN 0353-295X. [dostęp:2012-07-02].</ref>. W tym samym roku siły osmańskie zajęły Wronę, zaś Nadin i Perusic polegli w 1538 r.<ref name="Čoralić Prijatelj Pavičić 132">Čoralić, Lovorka; Prijatelj Pavičić, Ivana (Grudzień 2005). [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=19576&lang=en "Ivan iz Vrane – mletački admiral u Lepantskom boju (1571.)"]. Wkłady historyczne (po chorwacku). Croatian Institute of History. '''29''' (29): str. 132. ISSN 0351-9767. [dostęp:2012-07-08].</ref>
  
−
[[File:Clissa, principal fortezza del Turcho nella Dalmatia - Camocio Giovanni Francesco - 1574.jpg|250px|thumb|left|[[Klis Fortress]] (16th century)]]
+
Kilka miesięcy po upadku Klis rozpoczęła się wojna osmańsko-wenecka w latach 1537–1540, a podczas tej wojny, podobnie jak wojna osmańsko-wenecka w latach 1570–1573, Osmanie zajęli znaczną część dalmatyńskiego zaplecza w pobliżu Sibenika i Zadaru<ref name="Čoralić Prijatelj Pavičić 132"/> 7 kwietnia 1596 r. Szlachcic w Splicie Ivan Alberti i Nikola Cindro wraz z nieregularnymi Uskoci, Poljicani i Kaštelani zorganizowali wyzwolenie Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> Udało im się to, korzystając z dysydenckich elementów garnizonu osmańskiego.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Setton" /> W odpowiedzi Mustafa-błagał sprowadzając ponad 10 000 żołnierzy pod fortecę.<ref name="Povijest Klisa"/> Generał Ivan Lenković, prowadzący 1000 Uskoci, przyszedł z pomocą 1500 obrońcom Klis<ref name="Povijest Klisa"/> Podczas bitwy Ivan Lenković i jego ludzie wycofali się po tym, jak został ranny w bitwie, a forteca została utracona przez Turków, 31 maja.<ref name="Povijest Klisa"/> Niemniej jednak ta tymczasowa ulga rozbrzmiewała w Europie i wśród miejscowej ludności<ref name="Povijest Klisa"/>.
  
−
Papież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, Szablon: Refn, a we wrześniu 1536 r. W Kurii rozmawiano o wzmocnieniu obrony twierdzy [14]. Papież powiadomił Ferdynanda, że ​​jest gotów podzielić koszty utrzymania odpowiedniego garnizonu w Klis [14]. Ferdynand wysłał pomoc Klisowi i najwyraźniej miał nadzieję utrzymać fortecę, kiedy Turcy ponownie ją oblężą [14]. Ferdynand rekrutował mężczyzn z Triestu i innych krajów Habsburgów, a papież wysyłał żołnierzy z Ankony [14]. W posiłkach znajdowało się około 3000 piechoty, co stanowiło znaczną siłę pomocniczą, dowodzoną przez Petara Kružicia, Niccolo dalla Torre i papieskiego komisarza Jacomo Dalmoro d'Arbe [14]. 9 marca 1537 r. Zeszli na ląd w pobliżu Klis, w miejscu zwanym S. Girolamo, z czternastoma kawałkami artylerii. [14] Po śmierci Ibrahima Sulejman wysłał 8 000 ludzi pod dowództwem Murata-błagającego Tardica (Amurat Vaivoda), Chorwata, który urodził się w Sibeniku, aby udał się i obległ fortecę Klis (Clissa) i walczył z Kruziciem [15]. Początkowe spotkanie z chrześcijańskimi siłami pomocowymi z Turkami było niezdecydowane, ale 12 marca zostali przytłoczeni przybyciem dużej liczby Turków [14].
+
Wenecjanie walczyli przez dziesięciolecia, zanim w końcu udało im się ponownie wziąć Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> Podczas wojny kreteńskiej w latach 1645–1669 Wenecjanie w Dalmacji cieszyli się poparciem miejscowej ludności, zwłaszcza Morlachów (Morlacchi).<ref name="Povijest Klisa"/> Wenecki dowódca Leonardo Foscolo zdobył kilka fortów, odbił Novigrad, tymczasowo zdobył Twierdzę Knin i zdołał zmusić garnizon Twierdzy Klis do poddania się.<ref name="Fraser 244-245">Fraser, Robert William (1854). ''Turkey, Ancient and Modern. A History of the Ottoman Empire From the Period of Its Establishment to the Present Time''. Edinburgh: Adam & Charles Black – Harvard University. str. 244–245.</ref><ref name="Setton" />
  
−
<small><small>[[Pope Paul III]] claimed some rights in Klis,{{refn|group="Note"|According to Theodōros Spandouginos, Papal concern for Klis safety was expressed in a number of documents.<ref name="Spandouginos 105"/>}} and in September, 1536, there was talk in the [[Roman Curia|Curia]] of strengthening the defenses of the fortress.<ref name="Setton 421">Setton (1984), p. 421.</ref> The Pope notified [[Ferdinand I, Holy Roman Emperor|Ferdinand]] that he was willing to share the costs of maintaining a proper garrison in Klis.<ref name="Setton 421"/> Ferdinand did send aid to Klis and was apparently hopeful of holding the fortress, when the Ottomans again laid siege to it.<ref name="Setton 421"/> Ferdinand recruited men from [[Trieste]] and elsewhere in the Habsburg lands, and the Pope sent soldiers from [[Ancona]].<ref name="Setton 421"/> There were about 3,000 infantry in the reinforcements, which made a sizeable relief force, that were commanded by Petar Kružić, [[Niccolo dalla Torre]], and a papal commissioner [[Jacomo Dalmoro d'Arbe]].<ref name="Setton 421"/> On 9 March 1537 they disembarked near Klis, at a place called S. Girolamo, with fourteen pieces of artillery.<ref name="Setton 421"/> After [[Pargalı Ibrahim Pasha|Ibrahim]]'s death, Suleiman sent 8,000 men under the command of [[Murat-beg Tardić]] (Amurat Vaivoda), a Croatian who had been born in [[Šibenik]], to go and lay siege to Klis fortress (''Clissa''), and fight against Kružić.<ref name="Spandouginos 75">Spandouginos (1997), p. 75.</ref> An initial encounter of the Christian relief force with the Ottomans was indecisive, but, on 12 March they were overwhelmed by the arrival of a great number of Ottomans.<ref name="Setton 421"/> </small></small>
+
== Referencje ==
  
−
Próby uwolnienia cytadeli zakończyły się farsą [16]. Źle wywiercone posiłki wysłane przez Habsburgów uciekły w obawie przed Turkami, a ich próby ponownego wejścia na pokład łodzi w Zatoce Solin spowodowały zatonięcie wielu statków [16]. Niccolo dalla Torre i papieskiemu komisarzowi udało się uciec. [15] Sam krąg - który miał lewą fortecę do kontaktu ze posiłkami - został schwytany i stracony; widok jego głowy na patyku przytłoczonym przez pozostałych obrońców Klis, którzy byli teraz gotowi zrezygnować z fortecy w zamian za bezpieczne przejście na północ [16]. Po śmierci Kružicia i przy braku zapasów wody obrońcy Klis ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność, 12 marca 1537 r. [1] [17] Wielu mieszkańców uciekło z miasta, podczas gdy Uskoci wycofali się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską. [1]
+
* Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). ''Encyclopedia of the Ottoman Empire''. Infobase Publishing. ISBN 9780816062591.
  
−
<small><small>The attempts to relieve the citadel ended in farce.<ref name="Bousfield 313">Bousfield (2003), p. 313.</ref> Badly-drilled reinforcements sent by the Habsburgs fled in fear of the Ottomans, and their attempts to re-board their boats at Solin Bay caused many vessels to sink.<ref name="Bousfield 313"/> Niccolo dalla Torre and the papal commissioner managed to escape.<ref name="Spandouginos 75"/> Kružić himself&nbsp;– who had left the fortress to make contact with the reinforcements&nbsp;- was captured and executed; the sight of his head on a stick overwhelmed the remaining defenders of Klis, who were now willing to give up the fortress in return for safe passage north.<ref name="Bousfield 313"/> After Kružić's death, and with a lack of water supplies, the Klis defenders finally surrendered to the Ottomans in exchange for their freedom, on 12 March 1537.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Perojevic198">Perojević (1931), p. 198</ref> Many of the citizens fled the town, while the [[Uskoci]] retreated to the city of [[Senj]], where they continued fighting the Ottoman army.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
+
* Bousfield, Jonathan (2003). ''The Rough Guide to Croatia\\. London: Rough Guides. ISBN 9781843530848.
  
−
== Następstwa ==
+
* Corvisier, André; Childs, John (1994). ''[https://books.google.com/books?id=nEQ7FUAdmc8C&dq=A+Dictionary+of+Military+History+and+the+Art+of+War,&source=gbs_navlinks_s A Dictionary of Military History and the Art of War]''. Wiley-Blackwell. ISBN 9780631168485.
  
−
[[File:Cannon-in-klis.JPG|160px|thumb|right|Cannon in the Klis Fortress]]
+
* Fraser, Robert William (1854). ''Turkey, Ancient and Modern. A History of the Ottoman Empire From the Period of Its Establishment to the Present Time''. Edinburgh: Adam & Charles Black – Harvard University. ISBN 978-1-4021-2562-1.
  
−
Podczas wojen osmańskich w Europie Twierdza Klis stała się centrum administracyjnym lub marzeniem (Kilis Sancağı) Bosnia Eyalet i tak pozostanie przez stulecie. [1] Jako pierwsza ucieczka marzeń Klis, Murat-beg Tardic zbudował znaczący meczet wewnątrz Twierdzy Klis [18]. W tym samym roku siły osmańskie zajęły Wronę, zaś Nadin i Perusic polegli w 1538 r. [19]
+
* Perojević, Marko (1931). ''Petar Kružić, kapetan i knez grada Klisa'' (po chorwacku). Matica hrvatska.
  
−
<small><small>During the [[Ottoman wars in Europe]], Klis Fortress became an administrative centre or [[sanjak]] (Kilis Sancağı) of the [[Bosnia Eyalet]], and would remain so for a century.<ref name="Povijest Klisa"/> As the first Sanjak-Beg of Klis, [[Murat-beg Tardić]] built a notable mosque inside the [[Klis Fortress]].<ref name="Jurin Starčević 2006">{{cite journal | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=79249&lang=en | language = Croatian | title = Islamic-Ottoman towns in the hinterland of Dalmatia: a contribution to the research of urban development in the 16th and the 17th centuries | first = Kornelija | last = Jurin Starčević | journal = Journal (Radovi) | volume = 38 | number = 1 |date=November 2006 | publisher = Institute of Croatian History, [[Faculty of Philosophy, Zagreb]] | issn = 0353-295X | accessdate = 2012-07-02 | page = 126}}</ref> That same year, the Ottoman forces took [[Vrana (town)|Vrana]], while [[Nadin]] and [[Perušić]] fell in 1538.<ref name="Čoralić Prijatelj Pavičić 132">{{cite journal | url = http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=19576&lang=en | language = Croatian | title = Ivan iz Vrane – mletački admiral u Lepantskom boju (1571.) | first1 = Lovorka | last1 = Čoralić | first2 = Ivana | last2 = Prijatelj Pavičić | journal = Historical Contributions | issn = 0351-9767 | publisher = Croatian Institute of History | volume = 29 | number = 29 |date=December 2005 | page = 132 | accessdate = 2012-07-08}}</ref> </small></small>
+
* Schutte, Anne Jacobson (1977). ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Pier_Paolo_Vergerio Pier Paolo Vergerio: the making of an Italian reformer]''. Librairie Droz. ISBN 9782600030724.
  
−
Kilka miesięcy po upadku Klis rozpoczęła się wojna osmańsko-wenecka w latach 1537–1540, a podczas tej wojny, podobnie jak wojna osmańsko-wenecka w latach 1570–1573, Osmanie zajęli znaczną część dalmatyńskiego zaplecza w pobliżu Sibenika i Zadaru [ 19] 7 kwietnia 1596 r. Szlachcic w Splicie Ivan Alberti i Nikola Cindro wraz z nieregularnymi Uskoci, Poljicani i Kaštelani zorganizowali wyzwolenie Klis. [1] Udało im się to, korzystając z dysydenckich elementów garnizonu osmańskiego. [1] [20] W odpowiedzi Mustafa-błagał sprowadzając ponad 10 000 żołnierzy pod fortecę. [1] Generał Ivan Lenković, prowadzący 1000 Uskoci, przyszedł z pomocą 1500 obrońcom Klis [1] Podczas bitwy Ivan Lenković i jego ludzie wycofali się po tym, jak został ranny w bitwie, a forteca została utracona przez Turków, 31 maja. [1] Niemniej jednak ta tymczasowa ulga rozbrzmiewała w Europie i wśród miejscowej ludności [1].
+
* Setton, Kenneth Meyer (1984). ''The Papacy and the Levant, 1204–1571: The Sixteenth Century, Vol. III''. Philadelphia: The American Philosophical Society. ISBN 0-87169-161-2.
  
−
<small><small>Months after the fall of Klis, the [[Ottoman–Venetian War (1537–1540)|Ottoman–Venetian War of 1537-1540]] started, and in that war, as well as the [[Ottoman–Venetian War (1570–1573)|Ottoman–Venetian War of 1570-1573]], the Ottomans took much of the [[Dalmatia]]n hinterland near [[Šibenik]] and [[Zadar]].<ref name="Čoralić Prijatelj Pavičić 132"/> On 7 April 1596, [[Split, Croatia|Split]] noblemen Ivan Alberti and Nikola Cindro, along with Uskoci, Poljičani, and Kaštelani irregulars, organized a liberation of Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> Assisted by dissident elements of the Ottoman garrison, they succeeded.<ref name="Povijest Klisa"/><ref name="Setton 9">Setton (1984), p. 9.</ref> Mustafa-beg responded by bringing more than 10,000 soldiers under the fortress.<ref name="Povijest Klisa"/> General [[Ivan Lenković]], leading 1,000 Uskoci, came in relief of the 1,500 Klis defenders.<ref name="Povijest Klisa"/> During the battle, Ivan Lenković and his men retreated after he was wounded in battle, and the fortress was lost to the Ottomans, on 31 May.<ref name="Povijest Klisa"/> Nevertheless, this temporary relief resounded in Europe and among the local population.<ref name="Povijest Klisa"/> </small></small>
+
* Setton, Kenneth Meyer (1991). ''Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century''. Philadelphia: Diane Publishing. ISBN 0-87169-192-2.
  
−
Wenecjanie walczyli przez dziesięciolecia, zanim w końcu udało im się ponownie wziąć Klis. [1] Podczas wojny kreteńskiej w latach 1645–1669 Wenecjanie w Dalmacji cieszyli się poparciem miejscowej ludności, zwłaszcza Morlachów (Morlacchi). [1] Wenecki dowódca Leonardo Foscolo zdobył kilka fortów, odbił Novigrad, tymczasowo zdobył Twierdzę Knin i zdołał zmusić garnizon Twierdzy Klis do poddania się. [21] [22]
+
* Singleton, Frederick Bernard (1989). ''A Short History of the Yugoslav Peoples''. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521274852.
  
−
<small><small>The Venetians fought for decades before they finally managed to re-take Klis.<ref name="Povijest Klisa"/> During the [[Cretan War (1645–1669)|Cretan War of 1645-1669]], the Venetians in Dalmatia enjoyed the support of the local population, particularly the [[Morlachs]] (Morlacchi).<ref name="Povijest Klisa"/> Venetian commander [[Leonardo Foscolo]] seized several forts, retook [[Novigrad, Zadar County|Novigrad]], temporarily captured the [[Knin Fortress]], and managed to compel the garrison of Klis Fortress to surrender.<ref name="Fraser 244-245">Fraser (1854), pp. 244–245.</ref><ref name="Setton 148-149">Setton (1991), pp. 148–149.</ref> </small></small>
+
* Spandouginos, Theodōros (1997). ''On the Origin of the Ottoman Emperors''. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521585101.
  
−
==References==
+
* Turnbull, Stephen (2003). ''The Ottoman Empire, 1326-1699''. New York (USA): Osprey Publishing Ltd. ISBN 9781841765693.
−
* Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing. ISBN 9780816062591.
 
−
* Bousfield, Jonathan (2003). The Rough Guide to Croatia. London: Rough Guides. ISBN 9781843530848.
 
−
* Corvisier, André; Childs, John (1994). A Dictionary of Military History and the Art of War. Wiley-Blackwell. ISBN 9780631168485.
 
−
* Fraser, Robert William (1854). Turkey, Ancient and Modern. A History of the Ottoman Empire From the Period of Its Establishment to the Present Time. Edinburgh: Adam & Charles Black – Harvard University. ISBN 978-1-4021-2562-1.
 
−
* Perojević, Marko (1931). Petar Kružić, kapetan i knez grada Klisa (in Croatian). Matica hrvatska.
 
−
* Schutte, Anne Jacobson (1977). Pier Paolo Vergerio: the making of an Italian reformer. Librairie Droz. ISBN 9782600030724.
 
−
* Setton, Kenneth Meyer (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571: The Sixteenth Century, Vol. III. Philadelphia: The American Philosophical Society. ISBN 0-87169-161-2.
 
−
* Setton, Kenneth Meyer (1991). Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century. Philadelphia: Diane Publishing. ISBN 0-87169-192-2.
 
−
* Singleton, Frederick Bernard (1989). A Short History of the Yugoslav Peoples. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521274852.
 
−
* Spandouginos, Theodōros (1997). On the Origin of the Ottoman Emperors. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521585101.
 
−
* Turnbull, Stephen (2003). The Ottoman Empire, 1326-1699. New York (USA): Osprey Publishing Ltd. ISBN 9781841765693.
 
  
 
== Dalsze czytanie ==
 
== Dalsze czytanie ==
Linia 137: Linia 127:
 
|}
 
|}
  
−
== Przypisy ==
+
== Przypisy i 2 uwagi ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  

Aktualna wersja na dzień 16:11, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Klissza bevétele (pol. Oblężenie Klisa lub Bitwa pod Klisem, chor. Bitka kod Klisa 1537, tur. Klise Kuşatması) było oblężeniem twierdzy Klis w Królestwie Chorwacji w obrębie monarchii Habsburgów. Oblężenie twierdzy, które trwało ponad dwie dekady, oraz ostatnia bitwa pod Klis w 1537 r., toczyły się w ramach wojen osmańsko-habsburskich między broniącymi siłami chorwackimi - Habsburgami pod dowództwem chorwackiego feudalnego władcy Petara Kružicia oraz atakującą armię osmańską pod dowództwem generała osmańskiego Murat-beg Tardićia.

Po decydującym zwycięstwie Osmanów w bitwie na polu Krbavskim w 1493 r., a zwłaszcza po bitwie pod Mohaczem w 1526 r., Chorwaci nadal bronili się przed atakami osmańskimi. Podbój osmański w pierwszych latach XVI wieku spowodował powstanie Uskoków, pod dowództwem chorwackiego kapitana Petara Kružicia, zwanego także księciem Klis. W ramach systemu obronnego Habsburgów Uskokowie wykorzystawi bazę w Klis jako ważną pozycję obronną. Walczyli prawie samotnie z Turkami i przez ponad dwie dekady bronili twierdzy przed atakami osmańskimi.[1]

Po ostatniej bitwie, która zakończyła się zwycięstwem osmańskim i śmiercią Petara Kružicia, obrońcy Klis, którym brakowało zapasów wody, ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność 12 marca 1537 r. Obywatele uciekli z miasta, podczas gdy Uskoki wycofały się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską. Klis stał się centrum administracyjnym [Kliški sandžak sandżaku Klis] w Bosnia Eyalet i takim pozostał przez stulecia.

Tło

Po upadku Królestwa Bośni w ręce osmańskie w 1463 r. Południowa i środkowa część Królestwa Chorwacji pozostała niezabezpieczona, której obrony pozostawiono szlachcie chorwackiej, która zatrzymywała mniejsze wojska na umocnionych obszarach granicznych na własny koszt .[2] Decydujące zwycięstwo Osmanów w bitwie na polu Krbava w 1493 r. Wstrząsnęło całą Chorwacją. Nie zniechęciło to jednak Chorwatów do podejmowania bardziej zdecydowanych i wytrwałych prób obrony przed atakami znacznie większego wroga. Nowa fala podboju osmańskiego rozpoczęła się w 1521 r., po czym znaczna część Chorwacji została podbita lub splądrowana[2].

29 sierpnia 1526 r. W bitwie pod Mohaczem chrześcijańskie siły lodowe króla Ludwika II zostały pokonane przez siły osmańskie pod lodem przez sułtana Sulejmana Wspaniałego.[3] Ludwik zginął w bitwie, która poległa pod koniec niepodległego Królestwa Węgier, ponieważ zmarł bez spadkobiercy. Zarówno Królestwa Węgier, jak i Chorwacja stały się spornymi terytoriami z roszczeniami zarówno imperiów Habsburgów, jak i Imperium Osmańskiego. Ferdynand I, arcyksiążę Austrii, członek rodu Habsburgów, brat Świętego Cesarza Rzymskiego Karola V i samego przyszłego Świętego Cesarza Rzymskiego, poślubił siostrę Ludwika II[3] i został wybrany królem przez szlachciców obu Węgier i Chorwacja.[4][5][6]

Ze względu na swoje położenie Twierdza Klis była ważną pozycją obronną podczas podboju Osmanów na Bałkanach[7]. Twierdza stoi wzdłuż trasy, przez którą Turcy mogą przedostać się przez barierę górską oddzielającą przybrzeżne niziny od okolic Splitu od osmańskiej Bośni.[7] Chorwacki feudał Lord Petar Kružić skomponował garnizon złożony z chorwackich uchodźców, którzy korzystali z bazy w Klis zarówno w celu powstrzymania Turków, jak i udziału w marudach i piractwie przeciwko żegludze przybrzeżnej.[7] Chociaż nominalnie akceptując suwerenność cesarza Habsburgów Ferdynanda, który uzyskał koronę chorwacką w 1527 r., Kružić i jego wolniutki Uskoks byli dla siebie prawem[7].

Oblężenie

Nieudane próby

Od 1513 r. Petar Kružić był jednym z dowódców twierdzy Klis[8]. Turcy kilkakrotnie próbowali podbić Twierdzę Klis.[1] Pierwsza poważna próba została podjęta przez Skender-beg Ornosovic w 1515 r.[1] Turcy zdobyli Klis, wioskę tuż pod fortecą o tej samej nazwie, ale garnizon w twierdzy powyżej utrzymał.[9] Kružić został awansowany na kapitana Twierdzy Klis przez Petara Berislavicia w 1520 r.[8] Druga poważna próba została podjęta w 1520 r.[1][8], a rok później Makut Pasza podjęła kolejną próbę z dodatkowym 2000 piechotą, 50 jeźdźcami i sprzętem oblężniczym[9]. Kolejną nieudaną próbę podjęli w 1522 r. Hasan-Pasza z Mostaru i Mehmed-błagał Mihalbegović.[1][10] Później tego samego roku Mihalbegovic podjął kolejną próbę oblężenia 3000 żołnierzy, ale znów poniósł porażkę.[1] W 1523 r. Twierdza Klis została ponownie zaatakowana przez armię sułtana[10]. Próbę podjął także Gazi Husrev-beg w 1526 i 1528, a później w 1531 i 1532.[1]

W 1534 r. Osmanie pod Mihalbegoviciem przeprowadzili miesięczne oblężenie ze stałą skoncentrowaną armatą[1]. Ferdynand wezwał papieża do wysłania statków w celu złagodzenia oblężenia osmańskiego[11]. Chociaż Turcy ostatecznie zlikwidowali oblężenie, Ferdinand był niezadowolony, że Papież nie udzielił żadnej pomocy w obronie twierdzy[11]. W 1535 r. Turcy próbowali przejąć fortecę przez zdradę, a ponownie w 1536 r., Ale nie udało im się to w obu przypadkach[1]. W tym roku Turcy rozpoczęli nowe oblężenie, które potrwa do ostatecznego upadku twierdzy.[1]

Kiedy duże siły osmańskie zagroziły fortecy, Kruzic zwrócił się do Ferdynanda o pomoc, ale uwaga cesarza została odwrócona przez atak osmański w Slawonii[7]. Koło poprowadziło obronę Klis i wraz ze swoimi żołnierzami walczyło prawie samotnie przeciwko Turkom, gdy wielokrotnie rzucali armie przeciwko twierdzy.[1] Żadne wojska króla węgierskiego nie przybyły, ponieważ zostali zamordowani przez Turków w bitwie pod Mohaczami w 1526 r., A Wenecjanie narazili się na wysłanie jakiejkolwiek pomocy[1]. Tylko papież był gotów zapewnić ludzi i pieniądze.[1]

Ostatnia bitwa

Twierdza Klis (XVI wiek)

Papież Paweł III domagał się pewnych praw do Klis, [12][10], a we wrześniu 1536 r. W Kurii rozmawiano o wzmocnieniu obrony twierdzy[6]. Papież powiadomił Ferdynanda, że ​​jest gotów podzielić koszty utrzymania odpowiedniego garnizonu w Klis[6]. Ferdynand wysłał pomoc Klisowi i najwyraźniej miał nadzieję utrzymać fortecę, kiedy Turcy ponownie ją oblężą[6]. Ferdynand rekrutował mężczyzn z Triestu i innych krajów Habsburgów, a papież wysyłał żołnierzy z Ankony[6]. W posiłkach znajdowało się około 3000 piechoty, co stanowiło znaczną siłę pomocniczą, dowodzoną przez Petara Kružicia, Niccolo dalla Torre i papieskiego komisarza Jacomo Dalmoro d'Arbe[6]. 9 marca 1537 r. Zeszli na ląd w pobliżu Klis, w miejscu zwanym S. Girolamo, z czternastoma kawałkami artylerii.[6] Po śmierci Ibrahima Sulejman wysłał 8 000 ludzi pod dowództwem Murata-błagającego Tardica (Amurat Vaivoda), Chorwata, który urodził się w Sibeniku, aby udał się i obległ fortecę Klis (Clissa) i walczył z Kruziciem<[10]. Początkowe spotkanie z chrześcijańskimi siłami pomocowymi z Turkami było niezdecydowane, ale 12 marca zostali przytłoczeni przybyciem dużej liczby Turków[6].

Próby uwolnienia cytadeli zakończyły się farsą[13]. Źle wywiercone posiłki wysłane przez Habsburgów uciekły w obawie przed Turkami, a ich próby ponownego wejścia na pokład łodzi w Zatoce Solin spowodowały zatonięcie wielu statków[13]. Niccolo dalla Torre i papieskiemu komisarzowi udało się uciec.[10] Sam krąg - który miał lewą fortecę do kontaktu ze posiłkami - został schwytany i stracony; widok jego głowy na patyku przytłoczonym przez pozostałych obrońców Klis, którzy byli teraz gotowi zrezygnować z fortecy w zamian za bezpieczne przejście na północ[13]. Po śmierci Kružicia i przy braku zapasów wody obrońcy Klis ostatecznie poddali się Turkom w zamian za wolność, 12 marca 1537 r.[1][9] Wielu mieszkańców uciekło z miasta, podczas gdy Uskoci wycofali się do miasta Senj, gdzie kontynuowali walkę z armią osmańską.[1]

Następstwa

Armata w twierdzy Klis

Podczas wojen osmańskich w Europie Twierdza Klis stała się centrum administracyjnym lub marzeniem (Kilis Sancağı) Bosnia Eyalet i tak pozostanie przez stulecie. [1] Jako pierwsza ucieczka marzeń Klis, Murat-beg Tardic zbudował znaczący meczet wewnątrz twierdzy Klis[14]. W tym samym roku siły osmańskie zajęły Wronę, zaś Nadin i Perusic polegli w 1538 r.[15]

Kilka miesięcy po upadku Klis rozpoczęła się wojna osmańsko-wenecka w latach 1537–1540, a podczas tej wojny, podobnie jak wojna osmańsko-wenecka w latach 1570–1573, Osmanie zajęli znaczną część dalmatyńskiego zaplecza w pobliżu Sibenika i Zadaru[15] 7 kwietnia 1596 r. Szlachcic w Splicie Ivan Alberti i Nikola Cindro wraz z nieregularnymi Uskoci, Poljicani i Kaštelani zorganizowali wyzwolenie Klis.[1] Udało im się to, korzystając z dysydenckich elementów garnizonu osmańskiego.[1][6] W odpowiedzi Mustafa-błagał sprowadzając ponad 10 000 żołnierzy pod fortecę.[1] Generał Ivan Lenković, prowadzący 1000 Uskoci, przyszedł z pomocą 1500 obrońcom Klis[1] Podczas bitwy Ivan Lenković i jego ludzie wycofali się po tym, jak został ranny w bitwie, a forteca została utracona przez Turków, 31 maja.[1] Niemniej jednak ta tymczasowa ulga rozbrzmiewała w Europie i wśród miejscowej ludności[1].

Wenecjanie walczyli przez dziesięciolecia, zanim w końcu udało im się ponownie wziąć Klis.[1] Podczas wojny kreteńskiej w latach 1645–1669 Wenecjanie w Dalmacji cieszyli się poparciem miejscowej ludności, zwłaszcza Morlachów (Morlacchi).[1] Wenecki dowódca Leonardo Foscolo zdobył kilka fortów, odbił Novigrad, tymczasowo zdobył Twierdzę Knin i zdołał zmusić garnizon Twierdzy Klis do poddania się.[16][6]

Referencje

  • Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing. ISBN 9780816062591.
  • Bousfield, Jonathan (2003). The Rough Guide to Croatia\\. London: Rough Guides. ISBN 9781843530848.
  • Fraser, Robert William (1854). Turkey, Ancient and Modern. A History of the Ottoman Empire From the Period of Its Establishment to the Present Time. Edinburgh: Adam & Charles Black – Harvard University. ISBN 978-1-4021-2562-1.
  • Perojević, Marko (1931). Petar Kružić, kapetan i knez grada Klisa (po chorwacku). Matica hrvatska.
  • Setton, Kenneth Meyer (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571: The Sixteenth Century, Vol. III. Philadelphia: The American Philosophical Society. ISBN 0-87169-161-2.
  • Setton, Kenneth Meyer (1991). Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century. Philadelphia: Diane Publishing. ISBN 0-87169-192-2.
  • Singleton, Frederick Bernard (1989). A Short History of the Yugoslav Peoples. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521274852.
  • Spandouginos, Theodōros (1997). On the Origin of the Ottoman Emperors. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521585101.
  • Turnbull, Stephen (2003). The Ottoman Empire, 1326-1699. New York (USA): Osprey Publishing Ltd. ISBN 9781841765693.

Dalsze czytanie

  • Listeš, Srećko (1998). Klis: Prošlost, Toponimi, Govor (po chorwacku). Klis: Hrvatsko društvo Trpimir. ISBN 9789539675132.

Linki zewnętrzne

Oblężenie Klisa
Bitwa pod Klisem

— Podboje Turcji Osmańskiej —
ilustracja
Twierdza Klis wbudowana w południową ścianę skalistej masy, ledwo dostrzegalna jako sztuczna budowla, widziana z drogi krajowej D1.
Czas 31 sierpnia 1536 – 12 marca 1537
Miejsce Klis, Królestwo Chorwacji
Terytorium dzisiejsza Chorwacja
Wynik zwycięstwo tureckie
Strony konfliktu
Flag of the Kingdom of Croatia (Habsburg).svg Królestwo Chorwacji
Oblężony garnizon:
Kingdom of Croatia Królestwo Chorwacji
Wzmocnienia:
Flag of the Kingdom of Croatia (Habsburg).svg Królestwo Chorwacji
Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego
Flag of the Papal States (pre 1808).svg Państwo Papieskie 		Ottoman red flag.svg Imperium Osmańskie


Oblegający:
Osmanli-devleti-nisani-yeni.png Imperium Osmańskie

Wzmocnienia:
Osmanli-devleti-nisani-yeni.png Imperium Osmańskie

Dowódcy
Flag of the Kingdom of Croatia (Habsburg).svg Petar Kružić †
Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1430-1806).svg Niccolo dalla Torre
Flag of the Papal States (pre 1808).svg Jacomo Dalmoro d'Arbe 		Fictitious Ottoman flag 2.svg Murat-beg Tardić
Fictitious Ottoman flag 2.svgMalkoč-beg
Siły
Nieznany, ale mały garnizon
  • + 3000 piechoty po wzmocnieniach
 Nieznana armia oblężnicza
  • + 8000 posiłków
Straty
brak danych brak danych

Lokalizacja

Współczesna Chorwacja
Współczesna Chorwacja
Podboje Turcji Osmańskiej

 ♦  Didymotyka  ♦  Bitwa pod Adrianopolem (1365)  ♦  Marica  ♦  Dubravnica  ♦  Bileća  ♦  Plocznik  ♦  Kosowe Pole (1389)  ♦  Rowina  ♦  Tyrnowo (1393)  ♦  Bitwa pod Nikopolis (1396)  ♦  Ankara  ♦  Powstanie w Bułgarii (1403)  ♦  Gallipoli  ♦  Siedmiogród (1438)  ♦  Jałomica (1442)  ♦  Zlatica (1443)  ♦  Warna (1444)  ♦  Kosowe Pole (1448)  ♦  Albulena (1457)  ♦  Serbia (1458)  ♦  Konstantynopol  ♦  Belgrad  ♦  Târgovişte (1462)  ♦  Kruja (1466)  ♦  Başkent  ♦  Vaslui (1475)  ♦  Valea Albă (1476)  ♦  Chlebowe Pole  ♦  Krbavsko Polje  ♦  Sapienza  ♦  Czałdyran  ♦  Mardż Dabik  ♦  Ar-Rajdanijja  ♦  Rodos –  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Mohacz  ♦  Wiedeń (1529)

Flag of Croatia (Early 16th century–1526) (Border).svg Wojny chorwacko-tureckie Emblem of Turkey.svg

Glina  ♦  Bitwa nad Uną (1483)  ♦  Bitwa w wąwozie Vrpile (1491)  ♦  Bitwa na Krbavskim Polu (1493)  ♦  Zlatica (1443)  ♦  Bitwa pod Dubicą (1513)  ♦  Novigrad  ♦  Bitwa o Jajce (1518)  ♦  Plješevica  ♦  Oblężenie Knina (1522)  ♦  Oblężenie Klisa (1522)  ♦  Oblężenie Ostrovicy (1523)  ♦  Bitwa pod Mohaczem (1526)

Przypisy i 2 uwagi

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 Listeš, Srećko. "Povijest Klisa". Official website - klis.hr (po chorwacku). Municipality of Klis. [dostęp:2010-05-16].
  2. ↑ 2,0 2,1 Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan (2009). Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing. str. 163-164.
  3. ↑ 3,0 3,1 Turnbull, Stephen (2003). The Ottoman Empire, 1326-1699. New York (USA): Osprey Publishing Ltd. str. 49–51.
  4. ↑ Corvisier, André; Childs, John (1994). A Dictionary of Military History and the Art of War. Wiley-Blackwell. str. 289
  5. ↑ Uwaga:1 Chorwacka szlachta zwołała wybory w Cetin w 1527 r., Aby potwierdzić, że Ferdynand jest ich królem. Królestwo Węgier zostało wówczas uwikłane w małą wojnę.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 Setton, Kenneth Meyer (1984). The Papacy and the Levant, 1204–1571: The Sixteenth Century, Vol. III. Philadelphia: The American Philosophical Society. str. 9, 148–149.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Singleton, Frederick Bernard (1989). A Short History of the Yugoslav Peoples. Cambridge: Cambridge University Press. str. 60–62.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 "Klis –vrata Dalmacije" [Klis – A gateway to Dalmatia] (PDF). Građevinar (po chorwacku). Zagreb: Croatian Society of Civil Engineers. 53 (9): str. 605–611. Wrzesień 2001. ISSN 0350-2465. [dostęp:2009-12-17].
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Perojević, Marko (1931). Petar Kružić, kapetan i knez grada Klisa (po chorwacku). Matica hrvatska. str. 35, 45, 198.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Spandouginos, Theodōros (1997). On the Origin of the Ottoman Emperors. Cambridge: Cambridge University Press. str. 72, 75, 105.
  11. ↑ 11,0 11,1 Schutte, Anne Jacobson (1977). Pier Paolo Vergerio: the making of an Italian reformer. Librairie Droz. str. 63, 80.
  12. ↑ Uwaga:2 Według Theodōros Spandouginos papieskie zaniepokojenie bezpieczeństwem Klis zostało wyrażone w wielu dokumentach.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 Bousfield, Jonathan (2003). The Rough Guide to Croatia. London: Rough Guides. str. 313.
  14. ↑ Jurin Starčević, Kornelija (Listopad 2006). "Islamic-Ottoman towns in the hinterland of Dalmatia: a contribution to the research of urban development in the 16th and the 17th centuries". Journal (Radovi) (po chorwacku). Institute of Croatian History, Faculty of Philosophy, Zagreb. 38 (1): str. 126. ISSN 0353-295X. [dostęp:2012-07-02].
  15. ↑ 15,0 15,1 Čoralić, Lovorka; Prijatelj Pavičić, Ivana (Grudzień 2005). "Ivan iz Vrane – mletački admiral u Lepantskom boju (1571.)". Wkłady historyczne (po chorwacku). Croatian Institute of History. 29 (29): str. 132. ISSN 0351-9767. [dostęp:2012-07-08].
  16. ↑ Fraser, Robert William (1854). Turkey, Ancient and Modern. A History of the Ottoman Empire From the Period of Its Establishment to the Present Time. Edinburgh: Adam & Charles Black – Harvard University. str. 244–245.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Klissza_bevétele&oldid=51831”