Matko Talovac: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej")
 
(Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1ahw]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac
Linia 5: Linia 9:
 
|nota    = angielski
 
|nota    = angielski
 
}}
 
}}
 
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac
Linia 11: Linia 14:
 
|nota    = chorwacki
 
|nota    = chorwacki
 
}}
 
}}
 
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Tall%C3%B3ci_Matk%C3%B3
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Tall%C3%B3ci_Matk%C3%B3
Linia 36: Linia 38:
 
|}
 
|}
  
'''Matko Talovac''' (pol. ''Mateusz Talovac'', węg. ''Tallóci Matkó'') († 1445), chorwacki szlachcic, [[ban całej Slawonii]]. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem [[Dubrownik]]a. Należał do rodziny Talovac, która miała wpływ na region Cetina w XV wieku. <ref>''[https://books.google.com/books?id=eo8NAQAAIAAJ Pregled istorije jugoslovenskih naroda: Ot najstarijih vremena do 1848]''. Zavod za izdavanje Republike Scbije. 1960. s. 105.</ref> Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla [[Zygmunt]]a, został nazwany w 1434 ''de Thallowcz'' lub ''Talovac''. [1] Miał trzech braci, [[Franko Talovac|Franka]] († 1448), wojownika '''osmańskiego''' i [[Ban Severin|bana Severi]], [[Ivan Talovac|Jana]] († 1445), opata [[Vrana|Vrany]] i [[Petar Talovac|Piotra]] (Perk), [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]] (1438-1453). [2] Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. <ref>Kanitz, Felix Philipp (1904). ''[https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog Das königreich Serbien und das Serbenvolk]''. B. Meyer. p. [https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog/page/n30 9]. "...den ragusanischen Serben Jovan Talovac..."</ref><ref>Stojković 1893, s. 30.</ref><ref>Paunović, Marinko (1968). ''[https://books.google.com/books?id=ZkoBAAAAMAAJ Beograd: večiti grad]''. N.U. "Svetozar Marković,". p. 251. "... према Београду, којег је бранио дубровачки Србин Јован Таловац."</ref>
+
'''Matko Talovac''' lub '''''Matija Talovac'''''<ref>Rattkay, Juraj (2001). ''[https://books.google.com/books?id=bcghAQAAIAAJSpomen na kraljeve i banove: Kraljevstava Dalmacije, Hrvatske i Slavonije]''. Hrvatski institut za povijest. str. 180. ISBN 978-953-6324-21-7.</ref> (pol. ''Mateusz Talovac'', węg. ''Tallóci Matkó'', serb. ''Матија Таловац'', łac. ''Mathkoni de Thallowcz''<ref>''[https://books.google.com/books?id=ZwojAQAAIAAJ Monumenta hungariae historica: Magyar történelmi emlékek. Okmánytárak]''. 1910</ref>) (* nieznana, † 1445), chorwacki szlachcic, [[ban całej Slawonii]]. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem [[Dubrownik]]a. Należał do rodziny Talovac, wpływowej w regionie Cetina w XV wieku. <ref>''[https://books.google.com/books?id=eo8NAQAAIAAJ Pregled istorije jugoslovenskih naroda: Ot najstarijih vremena do 1848]''. Zavod za izdavanje Republike Scbije. 1960. str. 105.</ref> Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla [[Zygmunt]]a, nazwany został w 1434 ''de Thallowcz'' lub ''Talovac''.<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref>
 +
 
 +
Matko miał trzech braci:
 +
* [[Franko Talovac|Franka]] († 1448), wojownika anty-osmańskiego i [[Ban Severin|bana Severin]],
 +
* [[Ivan Talovac|Jana]] († 1445), opata [[Vrana|Vrany]] i
 +
* [[Petar Talovac|Piotra]] (Perka), [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]] (1438-1453).<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.</ref>  
  
<small><small>'''Matko Talovac''' († [[1445]].), hrvatski velikaš i [[ban|slavonski ban]]. Podrijetlom je s otoka [[Korčula|Korčule]], bio je građanin [[Dubrovnik|dubrovački]]. Po posjedu [[Topolovica (Veliki Grđevac)|Topolovica]] (''Thallowch'', ''Talloca'') u [[Podravina|Podravini]], koji mu je darovao kralj [[Žigmund Luksemburški|Žigmund]], prozvao se [[1434]]. ''de Thallowcz'', odnosno [[Talovci|Talovac]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> Imao je trojicu braće, ''Franka'' († 1448.), protuosmanlijskog ratnika i severinskog bana, ''Ivana'' († 1445.), vranskog priora i ''[[Petar Talovac|Petra]]'' (Perka), hrvatsko-dalmatinskog bana (1438.-1453.).<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.</ref> </small></small>
+
Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. <ref>Kanitz, Felix Philipp (1904). ''[https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog Das königreich Serbien und das Serbenvolk]''. B. Meyer. p. [https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog/page/n30 9]. "...den ragusanischen Serben Jovan Talovac..."</ref><ref>Stojković 1893, s. 30.</ref><ref>Paunović, Marinko (1968). ''[https://books.google.com/books?id=ZkoBAAAAMAAJ Beograd: večiti grad]''. N.U. "Svetozar Marković,". p. 251. "... према Београду, којег је бранио дубровачки Србин Јован Таловац."</ref>
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
  
Matko służył na dworze serbskiego despota [[Stefan IV Lazarević|Stefana IV Lazarevica]]. Przybył na Węgry wraz z [[Jerzy I Branković|Jerzym I Brankovićiem]], a w 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi [[Zygmunt]]owi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. <ref>Elezović & Škrivanić 1956, s. 22.</ref> W 1430 roku został kasztelanem '''cytadeli''' [[Kovin]].  W latach 1430–1431 był [[ispán]]em [[Csanád]]. W 1434 r. został przeorem [[Vrana|Vrany]]. Był [[ispán]]em Zagrzebia i '''żupanem diecezji zagrzebskiej''' w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.<ref>''[https://books.google.com/books?id=fZskAQAAIAAJ Летопис Матице српске]''. У Српској народној задружној штампарији. 1913. s. 421.</ref>
+
Matko służył na dworze serbskiego despota [[Stefan IV Lazarević|Stefana IV Lazarevica]]. Przybył na Węgry wraz z [[Jerzy I Branković|Jerzym I Brankovićiem]]. W 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi [[Zygmunt]]owi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. <ref>Elezović & Škrivanić 1956, str. 22.</ref> W 1430 roku został kasztelanem cytadeli [https://en.wikipedia.org/wiki/Kovin Kovin].  W latach 1430–1431 był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Csanád]]. W 1434 r. został przeorem [[Vrana|Vrany]]. Był ''[[ispán]]em'' Zagrzebia i ''[[żupan]]em'' diecezji zagrzebskiej w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu<ref>''[https://books.google.com/books?id=fZskAQAAIAAJ Летопис Матице српске]''. У Српској народној задружној штампарији. 1913. str. 421.</ref>. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.
 
 
<small><small>Godine [[1430]]. [[kaštelan]] je grada [[Kovina]]. U službi kralja Žigmunda, [[1433]]. imenovan je upraviteljem [[Zagrebačka biskupija|Zagrebačke biskupije]], a [[1434]]. i [[vranski priorat|priora vranskog]]. Godine [[1435]]. postao je ban čitave [[Slavonija|Slavonije]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> </small></small>
 
  
Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni [[Tvrtko II]] i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana całej Slawonii]] [3], a od 1436 r. aż do śmierci [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz królewski walczył z księciem [[Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz królewski walczył z księciem [[Ivan VI. Frankapan|Iwanem VI. Frankapanem]] w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach [[Nelipić|Nelipićiach]] w konflikcie o dziedzictwo spadku po cetyńskich książętach [[Nelipić|Nelipićiach]]. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania [[Barbara Cylejska|Barbary Cylejskiej]], królowej Węgier.
+
Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni [[Tvrtko II|Tvrtki II]] i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana całej Slawonii]] [3], a od 1436 r. aż do śmierci [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz króla walczył z księciem [[Ivan VI. Frankapan|Iwanem VI. Frankapanem]] w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach [[Nelipić|Nelipićiach]]. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania [[Barbara Cylejska|Barbary Cylejskiej]], królowej Węgier.
  
<small><small>Tallóci Matkó Brankovics Györggyel került Magyarországra, majd 1428-ban Galambóc ostroma után a menekülő Luxemburgi Zsigmond király segítségére volt a dunai átkelésben, amiért a király megajándékozta őt és családját a névadó Tallóc birtokával, valamint kevei és krassói ispánsággal, nándorfehérvári kapitánysággal. 1430 és 1431 között csanádi ispán, 1433 és 1438 valamint 1441-44 között Zágráb város és a zágrábi püspökség kormányzója. Hathatós szerepe volt II. Tvrtko bosnyák király hatalomba történő visszahelyezésében, valamint a bosnyák várak, köztük Jajca visszaszerzésében. 1435-45 között ő töltötte be a szlavón bán tisztséget, majd 1436-tól haláláig dalmát-horvát bán volt. Zsigmond király halálakor ő is fő résztvevője volt Cillei Borbála magyar királyné letartóztatásának. 1437. december 11-én Bécsben Ragusához írott levelében így számolt be erről az eseményről:  </small></small>
+
Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii. Ich rządy rozciągały się od Belgradu po [[Senj]] i od Drawy po Neretwę.
 
 
<small><small>Njegovo banovanje spada u burno vrijeme [[Osmanlije|turskih]] provala i međusobnih borbi velikih feudalaca. Po kraljevskoj naredbi, ratovao je protiv kneza Ivana Frankapana u sukobu oko nasljeđivanja baštine cetinskih knezova [[Nelipići|Nelipića]]. </small></small>
 
 
 
Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii; ich rządy rozciągały się od Belgradu po [[Senj]] i od Drawy po Neretwę.
 
 
 
<small><small>Primivši kraljevskim donacijama goleme posjede, braća Talovci su neko vrijeme bili najmoćnija gospoda naših krajeva; njihova se vlast protezala od [[Beograd]]a do [[Senj]]a i od [[Drava|Drave]] do [[Neretva|Neretve]]. </small></small>
 
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 62: Linia 61:
  
 
* ''Opća enciklopedija, JLZ, Zagreb, 1982.''
 
* ''Opća enciklopedija, JLZ, Zagreb, 1982.''
* ''[[Opća i nacionalna enciklopedija|Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka]], sv. XIX, Pro Leksis, Zagreb, 2007.'' ISBN 978-953-7224-19-6
+
* ''[https://hr.wikipedia.org/wiki/Op%C4%87a_i_nacionalna_enciklopedija Opća i nacionalna enciklopedija|Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka], sv. XIX, Pro Leksis, Zagreb, 2007.'' ISBN 978-953-7224-19-6
 
* Stojković, Sreten J. (1893). ''[https://archive.org/details/nalepomsrpskomd00stojgoog Na lepom srpskom Dunavu, od Beograda do Radujevca]''. Izdanje knjižare D. M. Corića.
 
* Stojković, Sreten J. (1893). ''[https://archive.org/details/nalepomsrpskomd00stojgoog Na lepom srpskom Dunavu, od Beograda do Radujevca]''. Izdanje knjižare D. M. Corića.
 
* Elezović, Gliša; Škrivanić, Gavro A. (1956). ''[https://books.google.com/books?id=kYcSAAAAIAAJ Kako su Turci posle više opsada zauzeli Beograd]''. Naučna knjiga.
 
* Elezović, Gliša; Škrivanić, Gavro A. (1956). ''[https://books.google.com/books?id=kYcSAAAAIAAJ Kako su Turci posle više opsada zauzeli Beograd]''. Naučna knjiga.
Linia 68: Linia 67:
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Matko Talovac<br>Tallóci Matkó
+
  |urzędnik          = Matko Talovac (chor.)<br>Matija Talovac (chor.)<br>Mateusz Talovac (pol.)<br>Tallóci Matkó (węg.)<br>Матија Таловац (serb.)<br>Mathkoni de Thallowcz (łac.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = [[Ban całej Slawonii]]
 
  |tytulatura        = [[Ban całej Slawonii]]
Linia 91: Linia 90:
 
  |pochodzenie      = chorwackie
 
  |pochodzenie      = chorwackie
 
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
  |data urodzenia    = nieznana
+
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |data śmierci      = 1445
 
  |data śmierci      = 1445
Linia 99: Linia 98:
 
  |ojciec            = nieznany
 
  |ojciec            = nieznany
 
  |matka            = nieznana
 
  |matka            = nieznana
  |rodzeństwo        = [[Franko Talovac|Franko]], [[Ivan Talovac|Ivan]], [[Petar Talovac|Petar]]  
+
  |rodzeństwo        = [[Franko Talovac|Franko]]<br>[[Ivan Talovac|Ivan]]<br>[[Petar Talovac|Petar]]  
 
  |1. związek        =  
 
  |1. związek        =  
 
  |1. związek z      =  
 
  |1. związek z      =  
Linia 116: Linia 115:
 
{{SORTUJ:Talloci, Matko}}
 
{{SORTUJ:Talloci, Matko}}
  
 +
[[Kategoria:Banowie]]
 
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
 
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Talovac]]
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
+
[[Kategoria:Tallóci]]
[[Kategoria:Rody]]
 
[[Kategoria:Ród Talovac]]
 
[[Kategoria:Ród Tallóci]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
[[Kategoria:Skompilowane]]
 

Aktualna wersja na dzień 16:27, 7 mar 2021

Matko Talovac lub Matija Talovac[1] (pol. Mateusz Talovac, węg. Tallóci Matkó, serb. Матија Таловац, łac. Mathkoni de Thallowcz[2]) (* nieznana, † 1445), chorwacki szlachcic, ban całej Slawonii. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem Dubrownika. Należał do rodziny Talovac, wpływowej w regionie Cetina w XV wieku. [3] Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla Zygmunta, nazwany został w 1434 de Thallowcz lub Talovac.[4]

Matko miał trzech braci:

Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. [6][7][8]

Życiorys

Matko służył na dworze serbskiego despota Stefana IV Lazarevica. Przybył na Węgry wraz z Jerzym I Brankovićiem. W 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi Zygmuntowi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. [9] W 1430 roku został kasztelanem cytadeli Kovin. W latach 1430–1431 był ispánem komitatu Csanád. W 1434 r. został przeorem Vrany. Był ispánem Zagrzebia i żupanem diecezji zagrzebskiej w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu[10]. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.

Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni Tvrtki II i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję bana całej Slawonii [3], a od 1436 r. aż do śmierci bana Dalmacji i Chorwacji. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz króla walczył z księciem Iwanem VI. Frankapanem w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach Nelipićiach. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania Barbary Cylejskiej, królowej Węgier.

Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii. Ich rządy rozciągały się od Belgradu po Senj i od Drawy po Neretwę.

Przypisy

  1. Rattkay, Juraj (2001). na kraljeve i banove: Kraljevstava Dalmacije, Hrvatske i Slavonije. Hrvatski institut za povijest. str. 180. ISBN 978-953-6324-21-7.
  2. Monumenta hungariae historica: Magyar történelmi emlékek. Okmánytárak. 1910
  3. Pregled istorije jugoslovenskih naroda: Ot najstarijih vremena do 1848. Zavod za izdavanje Republike Scbije. 1960. str. 105.
  4. Opća enciklopedija, str. 125.
  5. Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.
  6. Kanitz, Felix Philipp (1904). Das königreich Serbien und das Serbenvolk. B. Meyer. p. 9. "...den ragusanischen Serben Jovan Talovac..."
  7. Stojković 1893, s. 30.
  8. Paunović, Marinko (1968). Beograd: večiti grad. N.U. "Svetozar Marković,". p. 251. "... према Београду, којег је бранио дубровачки Србин Јован Таловац."
  9. Elezović & Škrivanić 1956, str. 22.
  10. Летопис Матице српске. У Српској народној задружној штампарији. 1913. str. 421.

Literatura

Matko Talovac (chor.)
Matija Talovac (chor.)
Mateusz Talovac (pol.)
Tallóci Matkó (węg.)
Матија Таловац (serb.)
Mathkoni de Thallowcz (łac.)

Ban całej Slawonii
Ban całej Slawonii
Okres od 1436
do 1444
Poprzednik Cillei II. Hermann
Następca Szécsi Miklós
Dane biograficzne
Ród Talovci
Pochodzenie chorwackie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1445
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Rodzeństwo Franko
Ivan
Petar