Matko Talovac: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej")
 
(Nie pokazano 39 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
Za: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac] za: [https://hu.wikipedia.org/wiki/Tall%C3%B3ci_Matk%C3%B3]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Matko_Talovac&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Matko_Talovac
 +
|autorzy = https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Matko_Talovac&action=history
 +
|nota    = chorwacki
 +
}}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Tall%C3%B3ci_Matk%C3%B3
 +
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Tall%C3%B3ci_Matk%C3%B3&action=history
 +
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
−
|poprzednik        = [[Cillei Hermann]]
+
|poprzednik        = [[Cillei II. Hermann]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Ban Slawonii]]<br />(1436-1444)
+
|gl_članak_funkcija = [[Ban całej Slawonii]]<br />(1436-1444)
 
|następca          = [[Szécsi Miklós]]
 
|następca          = [[Szécsi Miklós]]
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
'''Matko Talovac''' lub '''''Matija Talovac'''''<ref>Rattkay, Juraj (2001). ''[https://books.google.com/books?id=bcghAQAAIAAJSpomen na kraljeve i banove: Kraljevstava Dalmacije, Hrvatske i Slavonije]''. Hrvatski institut za povijest. str. 180. ISBN 978-953-6324-21-7.</ref> (pol. ''Mateusz Talovac'', węg. ''Tallóci Matkó'', serb. ''Матија Таловац'', łac. ''Mathkoni de Thallowcz''<ref>''[https://books.google.com/books?id=ZwojAQAAIAAJ Monumenta hungariae historica: Magyar történelmi emlékek. Okmánytárak]''. 1910</ref>) (* nieznana, † 1445), chorwacki szlachcic, [[ban całej Slawonii]]. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem [[Dubrownik]]a. Należał do rodziny Talovac, wpływowej w regionie Cetina w XV wieku. <ref>''[https://books.google.com/books?id=eo8NAQAAIAAJ Pregled istorije jugoslovenskih naroda: Ot najstarijih vremena do 1848]''. Zavod za izdavanje Republike Scbije. 1960. str. 105.</ref> Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla [[Zygmunt]]a, nazwany został w 1434 ''de Thallowcz'' lub ''Talovac''.<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref>
 +
 +
Matko miał trzech braci:
 +
* [[Franko Talovac|Franka]] († 1448), wojownika anty-osmańskiego i [[Ban Severin|bana Severin]],
 +
* [[Ivan Talovac|Jana]] († 1445), opata [[Vrana|Vrany]] i
 +
* [[Petar Talovac|Piotra]] (Perka), [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]] (1438-1453).<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.</ref>
 +
 +
Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. <ref>Kanitz, Felix Philipp (1904). ''[https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog Das königreich Serbien und das Serbenvolk]''. B. Meyer. p. [https://archive.org/details/dasknigreichser01jovagoog/page/n30 9]. "...den ragusanischen Serben Jovan Talovac..."</ref><ref>Stojković 1893, s. 30.</ref><ref>Paunović, Marinko (1968). ''[https://books.google.com/books?id=ZkoBAAAAMAAJ Beograd: večiti grad]''. N.U. "Svetozar Marković,". p. 251. "... према Београду, којег је бранио дубровачки Србин Јован Таловац."</ref>
 +
 +
== Życiorys ==
 +
 +
Matko służył na dworze serbskiego despota [[Stefan IV Lazarević|Stefana IV Lazarevica]]. Przybył na Węgry wraz z [[Jerzy I Branković|Jerzym I Brankovićiem]]. W 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi [[Zygmunt]]owi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. <ref>Elezović & Škrivanić 1956, str. 22.</ref> W 1430 roku został kasztelanem cytadeli [https://en.wikipedia.org/wiki/Kovin Kovin].  W latach 1430–1431 był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Csanád]]. W 1434 r. został przeorem [[Vrana|Vrany]]. Był ''[[ispán]]em'' Zagrzebia i ''[[żupan]]em'' diecezji zagrzebskiej w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu<ref>''[https://books.google.com/books?id=fZskAQAAIAAJ Летопис Матице српске]''. У Српској народној задружној штампарији. 1913. str. 421.</ref>. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.
 +
 +
Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni [[Tvrtko II|Tvrtki II]] i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana całej Slawonii]] [3], a od 1436 r. aż do śmierci [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz króla walczył z księciem [[Ivan VI. Frankapan|Iwanem VI. Frankapanem]] w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach [[Nelipić|Nelipićiach]]. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania [[Barbara Cylejska|Barbary Cylejskiej]], królowej Węgier.
 +
 +
Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii. Ich rządy rozciągały się od Belgradu po [[Senj]] i od Drawy po Neretwę.
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Literatura ==
 +
 +
* ''Opća enciklopedija, JLZ, Zagreb, 1982.''
 +
* ''[https://hr.wikipedia.org/wiki/Op%C4%87a_i_nacionalna_enciklopedija Opća i nacionalna enciklopedija|Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka], sv. XIX, Pro Leksis, Zagreb, 2007.'' ISBN 978-953-7224-19-6
 +
* Stojković, Sreten J. (1893). ''[https://archive.org/details/nalepomsrpskomd00stojgoog Na lepom srpskom Dunavu, od Beograda do Radujevca]''. Izdanje knjižare D. M. Corića.
 +
* Elezović, Gliša; Škrivanić, Gavro A. (1956). ''[https://books.google.com/books?id=kYcSAAAAIAAJ Kako su Turci posle više opsada zauzeli Beograd]''. Naučna knjiga.
  
−
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
 
−
|-
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Tallóci Matkó<br>Matko Talovac
+
  |urzędnik          = Matko Talovac (chor.)<br>Matija Talovac (chor.)<br>Mateusz Talovac (pol.)<br>Tallóci Matkó (węg.)<br>Матија Таловац (serb.)<br>Mathkoni de Thallowcz (łac.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Palatyn Węgier
+
  |tytulatura        = [[Ban całej Slawonii]]
−
  |grafika          = Ladislaus I Kán seal 1236.jpg
+
  |grafika          =  
−
  |opis grafiki      = Pieczęć László I Kána (1236)
+
  |opis grafiki      =  
 
  |herb              =  
 
  |herb              =  
 
  |opis herbu        =  
 
  |opis herbu        =  
Linia 22: Linia 77:
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
−
  |1. tytuł          = [[Palatyn Węgier]]
+
 
−
  |1. od            = 1242
+
  |1. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
−
  |1. do            = 1245
+
  |1. od            = 1436
−
  |1. powołanie      = ???
+
  |1. do            = 1444
−
  |1. poprzednik    = [[Cillei Hermann]]
+
  |1. powołanie      =  
 +
  |1. poprzednik    = [[Cillei II. Hermann]]
 
  |1. następca      = [[Szécsi Miklós]]
 
  |1. następca      = [[Szécsi Miklós]]
  
−
  |2. tytuł          = [[Ban Slawonii]]
+
  |klan              =  
−
  |2. od            = 1436
+
  |ród              = [[Talovci]]
−
|2. do            = 1444
+
  |rodzina          =  
−
|2. powołanie      =
+
  |pochodzenie      = chorwackie
−
|2. poprzednik    = [[Cillei Hermann]]
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
−
  |2. następca      = [[Szécsi Miklós]]
+
  |data urodzenia    = data nieznana
−
 
 
−
|ród              = [[Kán]]
 
−
  |pochodzenie      = węgierskie
 
−
  |państwo          = Chorwacja w unii<br>personalnej z Węgrami ???
 
−
  |data urodzenia    =  
 
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
−
  |data śmierci      = 1288
+
  |data śmierci      = 1445
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
−
  |ojciec            = [[Kán I. Gyula]]
+
  |ojciec            = nieznany
−
  |matka            = Helena N
+
  |matka            = nieznana
−
  |rodzeństwo        =  
+
  |rodzeństwo        = [[Franko Talovac|Franko]]<br>[[Ivan Talovac|Ivan]]<br>[[Petar Talovac|Petar]]
−
  |1. związek        = żona
+
  |1. związek        =  
−
  |1. związek z      = nieznana
+
  |1. związek z      =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
−
  |1. dzieci        = [[Kán II. László|II. László]]<br />[[Kán III. Gyula|III. Gyula]]<br />[[Kán Miklós|Miklós]]<br>córka NN
+
  |1. dzieci        =  
 +
 
 +
|dokonania        =
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |commons          =  
 
  |commons          =  
Linia 60: Linia 113:
 
|}
 
|}
  
−
[[Kategoria:Banowie Slawonii]]
+
{{SORTUJ:Talloci, Matko}}
−
[[Kategoria:Ród Talovac]]
 
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
[[Kategoria:Kompilowane]]
 
−
 
 
−
'''Matko Talovac''' († [[1445]].), hrvatski velikaš i [[ban|slavonski ban]]. Podrijetlom je s otoka [[Korčula|Korčule]], bio je građanin [[Dubrovnik|dubrovački]]. Po posjedu [[Topolovica (Veliki Grđevac)|Topolovica]] (''Thallowch'', ''Talloca'') u [[Podravina|Podravini]], koji mu je darovao kralj [[Žigmund Luksemburški|Žigmund]], prozvao se [[1434]]. ''de Thallowcz'', odnosno [[Talovci|Talovac]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref> Imao je trojicu braće, ''Franka'' († 1448.), protuosmanlijskog ratnika i severinskog bana, ''Ivana'' († 1445.), vranskog priora i ''[[Petar Talovac|Petra]]'' (Perka), hrvatsko-dalmatinskog bana (1438.-1453.).<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.</ref>
 
−
 
 
−
Godine [[1430]]. [[kaštelan]] je grada [[Kovina]]. U službi kralja Žigmunda, [[1433]]. imenovan je upraviteljem [[Zagrebačka biskupija|Zagrebačke biskupije]], a [[1434]]. i [[vranski priorat|priora vranskog]]. Godine [[1435]]. postao je ban čitave [[Slavonija|Slavonije]].<ref>Opća enciklopedija, str. 125.</ref>
 
−
 
 
−
Njegovo banovanje spada u burno vrijeme [[Osmanlije|turskih]] provala i međusobnih borbi velikih feudalaca. Po kraljevskoj naredbi, ratovao je protiv kneza Ivana Frankapana u sukobu oko nasljeđivanja baštine cetinskih knezova [[Nelipići|Nelipića]].
 
−
 
 
−
Primivši kraljevskim donacijama goleme posjede, braća Talovci su neko vrijeme bili najmoćnija gospoda naših krajeva; njihova se vlast protezala od [[Beograd]]a do [[Senj]]a i od [[Drava|Drave]] do [[Neretva|Neretve]].
 
−
 
 
−
== Bilješke ==
 
−
{{izvori}}
 
−
 
 
−
== Literatura ==
 
−
 
 
−
* ''Opća enciklopedija, JLZ, Zagreb, 1982.''
 
−
* ''[[Opća i nacionalna enciklopedija|Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka]], sv. XIX, Pro Leksis, Zagreb, 2007.'' ISBN 978-953-7224-19-6
 
  
−
{{GLAVNIRASPORED:Talovac, Matko}}
+
[[Kategoria:Banowie]]
−
[[Kategorija:Životopisi, Hrvatska]]
+
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
−
[[Kategorija:Hrvatski banovi]]
+
[[Kategoria:Talovac]]
−
[[Kategorija:Hrvatsko plemstvo]]
+
[[Kategoria:Tallóci]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 16:27, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[5] [6] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1436-1444) 		Następca:
Cillei II. Hermann Szécsi Miklós

Matko Talovac lub Matija Talovac[1] (pol. Mateusz Talovac, węg. Tallóci Matkó, serb. Матија Таловац, łac. Mathkoni de Thallowcz[2]) (* nieznana, † 1445), chorwacki szlachcic, ban całej Slawonii. Pochodził z wyspy Korčula i był obywatelem Dubrownika. Należał do rodziny Talovac, wpływowej w regionie Cetina w XV wieku. [3] Od posiadłości Topolovica (Thallowch, Talloca) na Podravinie (krainie nad Drawą), podarowanej mu przez króla Zygmunta, nazwany został w 1434 de Thallowcz lub Talovac.[4]

Matko miał trzech braci:

Jego brat Jovan (lub Ivan) został opisany jako Serb. [6][7][8]

Życiorys

Matko służył na dworze serbskiego despota Stefana IV Lazarevica. Przybył na Węgry wraz z Jerzym I Brankovićiem. W 1428 r. po oblężeniu Galambóc pomógł przekroczyć Dunaj uciekającemu królowi Zygmuntowi Luksemburskiemu, za co król obdarzył go i jego rodzinę majątkiem. [9] W 1430 roku został kasztelanem cytadeli Kovin. W latach 1430–1431 był ispánem komitatu Csanád. W 1434 r. został przeorem Vrany. Był ispánem Zagrzebia i żupanem diecezji zagrzebskiej w latach 1433–1438 oraz w latach 1441–44. Był także kasztelanem węgierskiego Belgradu[10]. Na tym stanowisku, po jego odejściu, zastąpili go bracia Jan i Frank.

Matko odegrał ważną rolę w przywróceniu do władzy króla Bośni Tvrtki II i odzyskaniu zamków bośniackich, w tym Jajce. W latach 1435–45 pełnił funkcję bana całej Slawonii [3], a od 1436 r. aż do śmierci bana Dalmacji i Chorwacji. Jego banowanie to burzliwy okres najazdów tureckich i waśni feudalnych. Na rozkaz króla walczył z księciem Iwanem VI. Frankapanem w konflikcie o spadek po cetyńskich książętach Nelipićiach. W chwili śmierci króla Zygmunta był także ważnym uczestnikiem aresztowania Barbary Cylejskiej, królowej Węgier.

Otrzymując olbrzymi majątek z darów królewskich, bracia Talovc byli przez pewien czas najpotężniejszymi możnowładcami Chorwacji, Dalmacji i Słowenii. Ich rządy rozciągały się od Belgradu po Senj i od Drawy po Neretwę.

Przypisy

  1. ↑ Rattkay, Juraj (2001). na kraljeve i banove: Kraljevstava Dalmacije, Hrvatske i Slavonije. Hrvatski institut za povijest. str. 180. ISBN 978-953-6324-21-7.
  2. ↑ Monumenta hungariae historica: Magyar történelmi emlékek. Okmánytárak. 1910
  3. ↑ Pregled istorije jugoslovenskih naroda: Ot najstarijih vremena do 1848. Zavod za izdavanje Republike Scbije. 1960. str. 105.
  4. ↑ Opća enciklopedija, str. 125.
  5. ↑ Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 203.-204.
  6. ↑ Kanitz, Felix Philipp (1904). Das königreich Serbien und das Serbenvolk. B. Meyer. p. 9. "...den ragusanischen Serben Jovan Talovac..."
  7. ↑ Stojković 1893, s. 30.
  8. ↑ Paunović, Marinko (1968). Beograd: večiti grad. N.U. "Svetozar Marković,". p. 251. "... према Београду, којег је бранио дубровачки Србин Јован Таловац."
  9. ↑ Elezović & Škrivanić 1956, str. 22.
  10. ↑ Летопис Матице српске. У Српској народној задружној штампарији. 1913. str. 421.

Literatura

Matko Talovac (chor.)
Matija Talovac (chor.)
Mateusz Talovac (pol.)
Tallóci Matkó (węg.)
Матија Таловац (serb.)
Mathkoni de Thallowcz (łac.)

— Ban całej Slawonii —
Ban całej Slawonii
Okres od 1436
do 1444
Poprzednik Cillei II. Hermann
Następca Szécsi Miklós
Dane biograficzne
Ród Talovci
Pochodzenie chorwackie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1445
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Rodzeństwo Franko
Ivan
Petar
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Matko_Talovac&oldid=51860”