Derencsényi Imre: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 48 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
Za: [https://en.wikipedia.org/wiki/Emerik_Deren%C4%8Din]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Emerik_Deren%C4%8Din
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emerik_Deren%C4%8Din&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Emerik_Deren%C4%8Din
 +
|autorzy = https://hr.wikipedia.org/w/index.php?title=Emerik_Deren%C4%8Din&action=history
 +
|nota    = chorwacki
 +
}}
  
−
Za: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Emerik_Deren%C4%8Din]
+
{|
 +
|
 +
|}
  
−
[[Plik:Balogh nembeli Derencsényi.jpg|thumb|left|Grb obitelji Derenčin]]
+
{|
−
'''Emerik (Mirko) Derenčin''' ([[Latinski jezik|lat.]] ''Emericus de Derenchen''; [[mađarski jezik|mađ.]] ''Imre Derencsényi'') (? – [[Afyonkarahisar|Kara Hisar-i Sahib]] kraj [[Bursa|Burse]], [[1493.]]), [[Ugarska|ugarski]] plemić te [[Jajačka banovina|jajački ban]] (1490.-1492.), [[ban|hrvatski ban]] (1493.) i [[vojskovođa]]. Predvodio je hrvatsku vojsku u tragičnoj [[Krbavska bitka|bitci na Krbavskom polju]] protiv turske plaćeničke vojske [[Jakub-paša Hadum|Jakuba-paše Haduma]], u kojoj je [[hrvatsko plemstvo|hrvatska plemićka vojska]] pretrpjela težak poraz. Tom je prilikom zarobljen, a kasnije i doživotno utamničen u [[Anatolija|Anatoliji]].
+
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
−
== Životopis ==
+
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Both János]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]<br />(1493)
 +
|następca          = [[Kanizsai III. László]]
 +
}}
  
−
=== Karijera ===
+
{|
 +
|
 +
|}
  
−
Rodom je iz stare obitelji [[Mađari|mađarskih]] [[plemstvo|plemića]] iz plemena Balogh sa sjedištem u mjestu Drienčane u županiji Gömör u današnjoj [[Slovačka|Slovačkoj]]. Otac mu je bio Ivan (''János''), a supruga Uršula Zapolja, sestra [[Stjepan Zapolja|Stjepana]] i tetka kasnijega [[kruna sv. Stjepana|hrvatsko-ugarskog kralja]] [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolje]]. Bio je odan kruni i obnašao je visoke dužnosti u [[Hrvatsko-ugarsko kraljevstvo|Hrvatsko-Ugarskom Kraljevstvu]]. Bio je gradski kapetan Tate i Komároma, podžupan županije Gömör (1469.–1475.), veliki župan županije Somogy i magistar tavernika na ugarskom kraljevskom dvoru.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=14657 Emerik Derenčin - Hrvatska enciklopedija]</ref> Zajedno s Ladislavóm Csulayem obnašao je dužnost jajačkog bana (1490.-1492.). Tom se prilikom i istaknuo kao vrsni zapovjednik obrane [[Jajce|Jajca]]. Od 1492.-1493. godine obnašao je dužnost [[senj]]skog kapetana.
+
'''Derencsényi Imre''' (pol. ''Emeryk Derencsényi'', łac. ''Emericus de Derenchen'', chor.''Mirko Derenčin'') (* nieznana, † 1493), węgierski szlachcic, [[Banowie Jajce|ban Jajce]] (1490-92), [[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]] (1493) i dowódca wojskowy. Dowodził chorwacką armią w tragicznej [[Korbávmezei csata|bitwie pod Krbavsko Polje]] przeciwko tureckiej armii najemników Jakuba-paszy Haduma, w której chorwacka armia arystokratyczna poniosła ciężką klęskę. Został schwytany, a następnie uwięziony w Anatolii.
  
−
U prvoj polovici 1493. godine imenovan je, uz [[Ivan Bot od Bajne|Ivana]] [[Bot od Bajne|Bota od Bajne]], hrvatskim banom te im je povjereno da brane Senj od napada knezova [[Frankapani|Frankapana]] i da ograniče njihovu moć.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4581 Emerik Derenčin - Hrvatski biografski leksikon]</ref> Kad je knez [[Bernardin Frankopan]] u [[proljeće]] te godine, u pokušaju da povrati imanja koja je Frankapanima oduzeo kralj [[Matija Korvin]] (1458.-1490.), okupirao [[Senj]], banovi su na poziv samih Senjana odgovorili napadom na frankapansku vojsku te su ih potisnuli od Senja i opsjeli u [[Brinj]]u. Prilikom opsade poginuo je Ivan Bot, a Derenčin je ostao jedini ban.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4581 Emerik Derenčin - Hrvatski biografski leksikon]</ref>
+
== Życiorys ==
  
−
=== Krbavska bitka ===
+
Pochodził ze starej rodziny węgierskiej szlachty z rodu [[Balogh]] z siedzibą rodową w Drienčane w komitacie [[Gömör]] (dzisiejsza Słowacja). Jego ojcem był Jan (János) i jego żona [[Szapolyai Orsula|Urszula Zápolya]], siostra [[Szapolyai István|Stefana]] i ciotka późniejszego chorwacko-węgierskiego króla [[Szapolyai I. János|Jana I Zápolyi]]. Był lojalny wobec Korony i pełnił wysokie funkcje w Królestwie Chorwacji i na Węgrzech. Był komendantem miasta Tate i Komároma, ''[[ispán]]em'' komitatu [[Gömör]] (1469-1475), wielkim sędzią komitatu [[Somogy]] i [[Skarbnik|mistrzem skarbu]] na węgierskim dworze.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=14657 Emerik Derenčin – Hrvatska enciklopedija]</ref>. Wraz z Ladislavem Csulayem sprawował urząd bana Jajce (1490-1492). Z tej okazji wyróżnił się jako doskonały dowódca [[obrony Jajce]]. Od 1492 do 1493 pełnił funkcję kapitana miasta Senj.
−
{{Glavni|Krbavska bitka}}
 
−
Na vijest o upadu turskih pljačkaša u [[ljeto]] 1493. godine prekinuto je neprijateljstvo bana i knezova Frankapana]] i združena bansko-feudalna vojska  od preko 10.000 ljudi krenula je u presretanje [[Osmansko Carstvo|Turaka]] kako bi zapriječila povratak u [[Bosna|Bosnu]] i otela im hrvatsko roblje. Bitka se odigrala [[9. rujna]] na [[Krbavsko polje|Krbavskom polju]] ispod utvrđenog grada [[Udbina|Udbine]]. Uvjeren u brojčanu nadmoć svoje vojske i svoju stručnost, Derenčin je ignorirao razuman prijedlog nekih zapovjednika da se Turke dočeka u zasjedi dublje u bosanskim planinama. Umjesto toga prihvatio je bitku na otvorenom polju, koja je rezultirala potpunim porazom hrvatske vojske.  
 
  
−
Nakon kratke i žestoke bitke preko deset tisuća vojnika je što izginulo, što zarobljeno. U bitci su poginuli i Derenčinov sin Pavao i brat, a ban je zarobljen i odveden najprije u [[Istanbul|Carigrad]], odakle je imao prilike, preko [[Dubrovnik|Dubrovčana]], poslati pismo mađarskom kralju [[Vladislav II. Jagelović|Vladislavu II.]] (1490.-1516.), a potom u tamnicu Kara Hisar-i Sahib u pokrajini Brus u Anatoliji. Nakon tri mjeseca tamnovanja je umro.
+
W pierwszej połowie 1493 r. wraz z [[Ivan Bot od Bajne|Ivanem Botem od Bajne]] był [[Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii|chorwackim banem]] i powierzono mu obronę Senja przed atakami książąt [[Frankopan]] i ograniczenie ich władzy<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4581 Emerik Derenčin – Hrvatski biografski leksikon]</ref>. Kiedy książę [[Bernardin Frankapan]] najechał Senj wiosną tego roku, próbując odzyskać skonfiskowane dobra, król [[Maciej Korwin]] odpowiadając na wezwanie mieszkańców Senja, zaatakował armię Frankapana, przegonił ją z Senja i obległ ją w [[Brinj]]e. Podczas oblężenia Ivan Bot został zabity, a Imre pozostał jedynym banem.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4581 Emerik Derenčin – Hrvatski biografski leksikon]</ref>
  
−
== Povezani članci ==
+
== Bitwa na Krbavskim Polu ==
−
* [[Dodatak:Popis hrvatskih banova]]
 
  
−
== Bilješke ==
+
Na wieść o inwazji rabusiów tureckich latem 1493 r. wrogość bana i książąt [[Frankapan]] została przełamana i połączone wojska złożone z ponad 10 000 ludzi wyruszyły, aby przechwycić Turków, zapobiec ich powrotowi do Bośni i odbić chorwackich niewolników. Bitwa odbyła się 9 września [[Bitwa na Krbavskim Polu|na Krbavskim Polu]] pod ufortyfikowanym miastem [[Udbina]]. Przekonany o przewadze liczebnej swojej armii i swojej wiedzy, Imre zignorował rozsądną sugestię niektórych dowódców, by wciągnąć Turków w zasadzkę w głąb Bośni. Zamiast tego przyjął bitwę na otwartym polu, co doprowadziło do całkowitej porażki armii chorwackiej.
 +
 
 +
Po krótkiej i zaciętej bitwie ponad 10 000 żołnierzy zostało zabitych lub pojmanych. Syn Imrego, Pavao (Paweł) i brat, zginęli w bitwie, a ban został pojmany i zabrany do Konstantynopola, skąd miał okazję, za pośrednictwem Dubrownika, wysłać list do węgierskiego króla [[II. Ulászló|Władysława II]] (1490-1516), a następnie z więzienia Kara Hisar-i Sahib w prowincji Brus w Anatolii. Po trzech miesiącach więzienia zmarł w ciemni.
 +
 
 +
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
−
== Vanjske poveznice ==
+
== Linki zewnętrzne ==
 +
* [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4581 Emerik Derenčin – Hrvatski biografski leksikon]
 +
* [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=14657 Emerik Derenčin – Hrvatska enciklopedija]
 +
* [http://proleksis.lzmk.hr/17431/ emerik Derenčin – Proleksis enciklopedija]
  
−
* [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=4581 Emerik Derenčin - Hrvatski biografski leksikon]
+
|
−
* [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=14657 Emerik Derenčin - Hrvatska enciklopedija]
+
{{Urzędnik infobox
−
* [http://proleksis.lzmk.hr/17431/ emerik Derenčin - Proleksis enciklopedija]
+
|urzędnik          = Derencsényi Imre (węg.)<br>Emeryk Derencsényi (pol.)<br>Emericus de Derenchen (łac.)<br>Mirko Derenčin (chor.)
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =  
 +
|herb              = Balogh nembeli Derencsényi.jpg
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =  
 +
|dewiza            =
  
 +
|1. tytuł          = [[Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji]]
 +
|1. od            = 1493
 +
|1. do            = 1493
 +
|1. powołanie      =
 +
|1. poprzednik    = [[Both János]]
 +
|1. następca      = [[Kanizsai László]]
  
−
{{Redoslijed|
+
|klan              =
−
|prethodnik        = [[Ladislav od Egervára]]
+
|ród              = [[Derencsényi]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Hrvatski ban]]<br />(1493.)
+
|rodzina          =
−
|nasljednik         = [[Ladislav Kaniški]]
+
|pochodzenie      = węgierskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 +
|data urodzenia    = data nieznana
 +
|miejsce urodzenia =
 +
|data śmierci      = 1493
 +
|miejsce śmierci  = Kara Hisar-i Sahib
 +
|przyczyna śmierci = zmarł w więzieniu
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = nieznany
 +
|matka            = nieznana
 +
|rodzeństwo        = brat
 +
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      = [[Orsolya Zápolya]]
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        = János, Pavao, córka (?)
 +
|dokonania         = uczestnik [[Bitwa na Krbavskim Polu|bitwy na Krbavskim Polu]]
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 
}}
 
}}
 +
|}
  
−
{{mrva-biog-ban-hrv}}
+
{{SORTUJ:Derencsenyi, Imre}}
−
 
 
−
{{GLAVNIRASPORED:Derenčin, Emerik}}
 
−
[[Kategorija:Hrvatski banovi]]
 
−
[[Kategorija:Hrvatski vojni zapovjednici]]
 
−
[[Kategorija:Mađarsko plemstvo]]
 
−
 
 
−
 
 
−
'''Emerik Derenčin''' ({{lang-hu|Imre Derencsényi}}, {{lang-hr|Mirko Derenčin}}) was a Hungarian-Croatian nobleman remembered as the commander of the Croatian troops in the 1493 [[Battle of Krbava Field]].
 
−
 
 
−
He was a member of the [[Derencsényi family]] from the [[Balog (kindred)|kindred of Balog]].<ref>{{cite web |last=Marek |first=Miroslav |url=http://genealogy.euweb.cz/hung/derencs.html |title= Derencsényi family |publisher= Genealogy.EU}}</ref> Prior to becoming the [[ban (title)|ban]], Derenčin was the military captain of [[Senj]],<ref>[[Tomislav Maretić]] (ed.), Dragutin Boranić (ed.), ''Zbornik za narodni život i običaje južnih Slavena'', Volume 29, [[Yugoslav Academy of Sciences and Arts]], 1933, p. 30.</ref> and the [[Banate of Jajce|ban of Jajce]].<ref>[[Vjekoslav Klaić]], ''Povijest Hrvata: I Treće doba'', Book 1. Zagreb: Tisak i naklada knjižare L. Hartmana, 1904, p. 192.</ref>
 
−
 
 
−
Derencsényi and [[John Both de Bajna|John Both]] were named the [[Ban of Croatia and Dalmatia]] and [[Ban of Slavonia]] in 1493.<ref name="Markó-2006"/> In the [[Battle of Krbava Field]], the Croats under Derenčin suffered a devastating loss, and Derenčin himself was taken captive and killed.
 
−
 
 
−
==Family==
 
−
Derencsényi married Orsolya Zápolya, sister of [[Stephen Zápolya]], the [[Palatine of Hungary]]. They had two sons and, probably, a daughter.<ref name="Markó-2006">Markó, László: A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon ''pp. 445-446.'' ''(The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days&nbsp;– A Biographical Encyclopedia)'' (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., 2006, Budapest; {{ISBN|963-547-085-1}}.</ref>
 
−
 
 
−
 
 
−
 
 
−
{{s-start}}
 
−
{{s-off}}
 
−
{{succession box | before=Ladislaus Egervári |
 
−
title = [[Ban of Croatia]]<br /><small>alongside [[John Both de Bajna]]</small> |
 
−
years=1493| after=Ladislaus Kanizsai }}
 
−
{{s-end}}
 
−
 
 
−
==References==
 
−
{{Reflist}}
 
  
−
{{DEFAULTSORT:Derencsenyi, Emeric}}
+
[[Kategoria:Ród]]
−
[[Category:1493 deaths]]
+
[[Kategoria:Derencsényi]]
−
[[Category:Bans of Croatia]]
+
[[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
−
[[Category:Hungarian nobility]]
+
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
−
[[Category:Derencsényi family|Emeric]]
+
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
−
[[Category:Year of birth unknown]]
+
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Zmarli 1493]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 16:27, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
(1493) 		Następca:
Both János Kanizsai III. László

Derencsényi Imre (pol. Emeryk Derencsényi, łac. Emericus de Derenchen, chor.Mirko Derenčin) (* nieznana, † 1493), węgierski szlachcic, ban Jajce (1490-92), ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii (1493) i dowódca wojskowy. Dowodził chorwacką armią w tragicznej bitwie pod Krbavsko Polje przeciwko tureckiej armii najemników Jakuba-paszy Haduma, w której chorwacka armia arystokratyczna poniosła ciężką klęskę. Został schwytany, a następnie uwięziony w Anatolii.

Życiorys

Pochodził ze starej rodziny węgierskiej szlachty z rodu Balogh z siedzibą rodową w Drienčane w komitacie Gömör (dzisiejsza Słowacja). Jego ojcem był Jan (János) i jego żona Urszula Zápolya, siostra Stefana i ciotka późniejszego chorwacko-węgierskiego króla Jana I Zápolyi. Był lojalny wobec Korony i pełnił wysokie funkcje w Królestwie Chorwacji i na Węgrzech. Był komendantem miasta Tate i Komároma, ispánem komitatu Gömör (1469-1475), wielkim sędzią komitatu Somogy i mistrzem skarbu na węgierskim dworze.[1]. Wraz z Ladislavem Csulayem sprawował urząd bana Jajce (1490-1492). Z tej okazji wyróżnił się jako doskonały dowódca obrony Jajce. Od 1492 do 1493 pełnił funkcję kapitana miasta Senj.

W pierwszej połowie 1493 r. wraz z Ivanem Botem od Bajne był chorwackim banem i powierzono mu obronę Senja przed atakami książąt Frankopan i ograniczenie ich władzy[2]. Kiedy książę Bernardin Frankapan najechał Senj wiosną tego roku, próbując odzyskać skonfiskowane dobra, król Maciej Korwin odpowiadając na wezwanie mieszkańców Senja, zaatakował armię Frankapana, przegonił ją z Senja i obległ ją w Brinje. Podczas oblężenia Ivan Bot został zabity, a Imre pozostał jedynym banem.[3]

Bitwa na Krbavskim Polu

Na wieść o inwazji rabusiów tureckich latem 1493 r. wrogość bana i książąt Frankapan została przełamana i połączone wojska złożone z ponad 10 000 ludzi wyruszyły, aby przechwycić Turków, zapobiec ich powrotowi do Bośni i odbić chorwackich niewolników. Bitwa odbyła się 9 września na Krbavskim Polu pod ufortyfikowanym miastem Udbina. Przekonany o przewadze liczebnej swojej armii i swojej wiedzy, Imre zignorował rozsądną sugestię niektórych dowódców, by wciągnąć Turków w zasadzkę w głąb Bośni. Zamiast tego przyjął bitwę na otwartym polu, co doprowadziło do całkowitej porażki armii chorwackiej.

Po krótkiej i zaciętej bitwie ponad 10 000 żołnierzy zostało zabitych lub pojmanych. Syn Imrego, Pavao (Paweł) i brat, zginęli w bitwie, a ban został pojmany i zabrany do Konstantynopola, skąd miał okazję, za pośrednictwem Dubrownika, wysłać list do węgierskiego króla Władysława II (1490-1516), a następnie z więzienia Kara Hisar-i Sahib w prowincji Brus w Anatolii. Po trzech miesiącach więzienia zmarł w ciemni.

Przypisy

  1. ↑ Emerik Derenčin – Hrvatska enciklopedija
  2. ↑ Emerik Derenčin – Hrvatski biografski leksikon
  3. ↑ Emerik Derenčin – Hrvatski biografski leksikon

Linki zewnętrzne

Derencsényi Imre (węg.)
Emeryk Derencsényi (pol.)
Emericus de Derenchen (łac.)
Mirko Derenčin (chor.)

— Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji —
Plik:Balogh nembeli Derencsényi.jpg
Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji
Okres 1493
Poprzednik Both János
Następca Kanizsai László
Dane biograficzne
Ród Derencsényi
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1493
Miejsce Kara Hisar-i Sahib
Przyczyna zmarł w więzieniu
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Rodzeństwo brat
Żona Orsolya Zápolya
Dzieci János, Pavao, córka (?)
Sukcesy uczestnik bitwy na Krbavskim Polu
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Derencsényi_Imre&oldid=51861”