Rátót I. László: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "Podczaszy królewscy" na "Stolnicy królewscy") |
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
||
| (Nie pokazano 2 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
[[Kategoria:0]] | [[Kategoria:0]] | ||
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Ladislaus_R%C3%A1t%C3%B3t | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Ladislaus_R%C3%A1t%C3%B3t | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Péter (podczaszy)]] | |poprzednik = [[Péter (podczaszy)]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1291-1294) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = brak urzędu | |następca = brak urzędu | ||
| Linia 52: | Linia 52: | ||
O László po raz pierwszy wspomniano w nieautentycznym dokumencie z 1283 r., który opowiada o procesie i późniejszym porozumieniu w rodzinie po podziale ich majątku. Siedem lat później, w 1290 r., kontrasygnował również ten dokument, który zawarł pokój między rodem [[Rátót]] i klanem [[Kacsics]] w komitacie [[Nógrád]] po serii starć i dominacji, które doprowadziły do brutalnego morderstwa [[Kacsics Leusták|Eustachego Kacsics]]a i zniszczenia jego fortów. László ożenił się z siostrą zmarłego Eustachego.<ref name="Kádár" /> | O László po raz pierwszy wspomniano w nieautentycznym dokumencie z 1283 r., który opowiada o procesie i późniejszym porozumieniu w rodzinie po podziale ich majątku. Siedem lat później, w 1290 r., kontrasygnował również ten dokument, który zawarł pokój między rodem [[Rátót]] i klanem [[Kacsics]] w komitacie [[Nógrád]] po serii starć i dominacji, które doprowadziły do brutalnego morderstwa [[Kacsics Leusták|Eustachego Kacsics]]a i zniszczenia jego fortów. László ożenił się z siostrą zmarłego Eustachego.<ref name="Kádár" /> | ||
| − | László, wraz z bratem Dominikiem, był uważany za wiernego stronnika króla [[III. András|Andrzeja III]] po koronacji w 1290 r. László i jego bracia uczestniczyli w zgromadzeniu biskupów, szlachty, Saksonów, Seklerów i Kumanów w Peszcie latem 1298 r.<ref name="Kádár" /> László został [[ | + | László, wraz z bratem Dominikiem, był uważany za wiernego stronnika króla [[III. András|Andrzeja III]] po koronacji w 1290 r. László i jego bracia uczestniczyli w zgromadzeniu biskupów, szlachty, Saksonów, Seklerów i Kumanów w Peszcie latem 1298 r.<ref name="Kádár" /> László został [[stolnik|stolnikiem królewskim]] około lutego 1291 roku i zachował tę godność co najmniej do lipca 1294 roku.<ref name="Zsoldos" /> Ponieważ w nadchodzących dziesięcioleciach nie ma znanego urzędnika, przypuszcza się, że László pełnił tę funkcję do 1300 r.<ref name="Kádár" />, gdy został powołany na [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]]. Prawdopodobnie sprawował ten urząd do śmierci Andrzeja III i końca dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] w styczniu 1301 r.<ref name="Zsoldos" /> Ponieważ zwierzchnictwo nad terytorium Slawonii zostało podzielone między [[Kőszegi]]ch i [[Babonić]]iów, którzy rządzili swoimi oligarchicznymi domenami niezależnie od władzy królewskiej ostatnich lat XIII wieku, László nie miał faktycznej kontroli nad [[Slawonia|Slawonią]] i praktycznie jedynie funkcjonował w tym charakterze tylko na dworze królewskim.<ref name="Kádár" /> Po kolejnym podziale majątków rodu, pod koniec XIII wieku lub z początku XIV wieku, László i jego ród zostali wyłącznymi właścicielami Ágasvár (zwanego „Zamkiem Ágas”), małego fortu położonego w paśmie górskim Mátra, który poprzednio pełnił funkcję siedziby rodu<ref name="Engel">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 54, 265.</ref>. |
Po śmierci króla Andrzeja László poparł roszczenia księcia czeskiego [[Wacław]]a w nadchodzącej wojnie o sukces na tronie węgierskim. Był członkiem tej węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 461.</ref>. Ojciec księcia Wacława, król czeski Wacław II, spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodonínie na początku sierpnia 1301 r. i przyjął ich ofertę w imieniu jego syna<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1999). ''I. Károly király főúri elitje (1301–1309)'' [''Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309'']. ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): str. 42, 49, 56.</ref>. László został nazwany skarbnikiem dworu królewskiego Wacława w październiku 1302 r., choć Wacław miał jedynie narzeczoną, [[Árpád-házi Erzsébet magyar királyi hercegnő (1292–1338)|Elżbietę]], córkę Andrzeja III, która mieszkała w tym czasie w Austrii)<ref name="Engel" />. W 1307 r. László złożył przysięgę wierności [[I. Károly|Karolowi]] z Anjou, wraz ze swoimi braćmi i kuzynami<ref name="Markó" />. Uczestniczył w [[Diecie węgierskiej|diecie]] w [[Rákos]] 10 października 1307 r., gdzie potwierdzono roszczenia Karola do tronu<ref name="Kristó" />. Wraz z braćmi Dominikiem i Kogutem byli obecni na ''diecie'' 27 listopada 1308 roku w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem<ref name="Kristó" />. László był reprezentowany przez Dominika podczas Drugiej Koronacji Karola I w dniu 15 czerwca 1309 r.<ref name="Kristó" /> | Po śmierci króla Andrzeja László poparł roszczenia księcia czeskiego [[Wacław]]a w nadchodzącej wojnie o sukces na tronie węgierskim. Był członkiem tej węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 461.</ref>. Ojciec księcia Wacława, król czeski Wacław II, spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodonínie na początku sierpnia 1301 r. i przyjął ich ofertę w imieniu jego syna<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1999). ''I. Károly király főúri elitje (1301–1309)'' [''Arystokratyczna elita króla Karola I, 1301–1309'']. ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): str. 42, 49, 56.</ref>. László został nazwany skarbnikiem dworu królewskiego Wacława w październiku 1302 r., choć Wacław miał jedynie narzeczoną, [[Árpád-házi Erzsébet magyar királyi hercegnő (1292–1338)|Elżbietę]], córkę Andrzeja III, która mieszkała w tym czasie w Austrii)<ref name="Engel" />. W 1307 r. László złożył przysięgę wierności [[I. Károly|Karolowi]] z Anjou, wraz ze swoimi braćmi i kuzynami<ref name="Markó" />. Uczestniczył w [[Diecie węgierskiej|diecie]] w [[Rákos]] 10 października 1307 r., gdzie potwierdzono roszczenia Karola do tronu<ref name="Kristó" />. Wraz z braćmi Dominikiem i Kogutem byli obecni na ''diecie'' 27 listopada 1308 roku w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem<ref name="Kristó" />. László był reprezentowany przez Dominika podczas Drugiej Koronacji Karola I w dniu 15 czerwca 1309 r.<ref name="Kristó" /> | ||
Aktualna wersja na dzień 16:41, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Rátót I. László (pol. Władysław I Rátót) (* nieznana, † w kwietniu 1328), węgierski szlachcic, w czasie interregnum stronnik pretendenta do tronu Węgier księcia czeskiego Wacława . Później, razm z krewnymi dołączył do Karola I. Został pohańbiony w ostatniej dekadzie swojego życia. Był przodkiem rodziny Tari. Spis treściRodzinaLászló (także Lack) urodził się w potężnym i wpływowym rodzie Rátót, jako syn Stefana I („Porca”), który był mocnym stronnikiem królowej Elżbiety Kumanki, pełniąc kilka funkcji na jej dworze od 1265 r.[1] Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Smaragd, nie była matką László; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą beginką w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r.[2] László miał czterech znanych braci:
Po raz pierwszy wspomniano o László we współczesnych mu zapisach dopiero w 1338 r., Więc był prawdopodobnie znacznie młodszy od swoich zmarłych braci, a jego matką była być może Aglent Emerald[3]. W 1290 r. László ożenił się z niezidentyfikowaną córką Mikołaja Kacsicsa z gałęzi Zagyvafői. Mieli troje dzieci:
Wnukiem László był Wawrzyniec Tari, słynny rycerz i pielgrzym w czasach Zygmunta. Rodzina Tari wyginęła w 1472 r.[4] KarieraO László po raz pierwszy wspomniano w nieautentycznym dokumencie z 1283 r., który opowiada o procesie i późniejszym porozumieniu w rodzinie po podziale ich majątku. Siedem lat później, w 1290 r., kontrasygnował również ten dokument, który zawarł pokój między rodem Rátót i klanem Kacsics w komitacie Nógrád po serii starć i dominacji, które doprowadziły do brutalnego morderstwa Eustachego Kacsicsa i zniszczenia jego fortów. László ożenił się z siostrą zmarłego Eustachego.[2] László, wraz z bratem Dominikiem, był uważany za wiernego stronnika króla Andrzeja III po koronacji w 1290 r. László i jego bracia uczestniczyli w zgromadzeniu biskupów, szlachty, Saksonów, Seklerów i Kumanów w Peszcie latem 1298 r.[2] László został stolnikiem królewskim około lutego 1291 roku i zachował tę godność co najmniej do lipca 1294 roku.[1] Ponieważ w nadchodzących dziesięcioleciach nie ma znanego urzędnika, przypuszcza się, że László pełnił tę funkcję do 1300 r.[2], gdy został powołany na bana Slawonii. Prawdopodobnie sprawował ten urząd do śmierci Andrzeja III i końca dynastii Arpadów w styczniu 1301 r.[1] Ponieważ zwierzchnictwo nad terytorium Slawonii zostało podzielone między Kőszegich i Babonićiów, którzy rządzili swoimi oligarchicznymi domenami niezależnie od władzy królewskiej ostatnich lat XIII wieku, László nie miał faktycznej kontroli nad Slawonią i praktycznie jedynie funkcjonował w tym charakterze tylko na dworze królewskim.[2] Po kolejnym podziale majątków rodu, pod koniec XIII wieku lub z początku XIV wieku, László i jego ród zostali wyłącznymi właścicielami Ágasvár (zwanego „Zamkiem Ágas”), małego fortu położonego w paśmie górskim Mátra, który poprzednio pełnił funkcję siedziby rodu[5]. Po śmierci króla Andrzeja László poparł roszczenia księcia czeskiego Wacława w nadchodzącej wojnie o sukces na tronie węgierskim. Był członkiem tej węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu[6]. Ojciec księcia Wacława, król czeski Wacław II, spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodonínie na początku sierpnia 1301 r. i przyjął ich ofertę w imieniu jego syna[7]. László został nazwany skarbnikiem dworu królewskiego Wacława w październiku 1302 r., choć Wacław miał jedynie narzeczoną, Elżbietę, córkę Andrzeja III, która mieszkała w tym czasie w Austrii)[5]. W 1307 r. László złożył przysięgę wierności Karolowi z Anjou, wraz ze swoimi braćmi i kuzynami[6]. Uczestniczył w diecie w Rákos 10 października 1307 r., gdzie potwierdzono roszczenia Karola do tronu[7]. Wraz z braćmi Dominikiem i Kogutem byli obecni na diecie 27 listopada 1308 roku w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem[7]. László był reprezentowany przez Dominika podczas Drugiej Koronacji Karola I w dniu 15 czerwca 1309 r.[7] Po śmierci swojego starszego brata Dominika, w drugiej połowie 1320 r., László pozostał ostatnim członkiem swojego pokolenia w rodzie Rátót, nie licząc swojego młodszego brata Eustachego III. Stopniowo tracił wpływy na dworze królewskim od czasu wojny zjednoczeniowej Karola, gdzie pojawili się wykwalifikowani żołnierze i dowódcy wojskowi. Na początku lat trzydziestych László pogrążył się w konflikcie z jednym z nich, Mikcsem Ákosem, banem Slawonii, który z powodzeniem walczył z oligarchami i innymi wrogami Karola. Z powodu tej konfrontacji László, który reprezentował starą elitę przeciwko „nowej arystokracji króla”, został pozhańbiony na dworze królewskim. Następnie László został uwięziony i skazany na śmierć. Odkupił swoją wolność zapisami Váchartyán, Kisnémedi (oba w komitacie Pest), jak i Selida w komitacie Nógrád na rzecz Mikcsa Ákosa w 1325 r. Jednocześnie zrekompensował swojemu zięciowi Thepsenowi, który dziedziczył część Váchartyána, z części w Vácrátót. László wycofał się z życia publicznego. Swoją ostatnią wolę i testament spisał w kwietniu 1328 r. Wkrótce zmarł[6]. Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
