Rzymskokatolicka diecezja Kumanii

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

600px Rzymskokatolicka diecezja Cumania była biskupstwem obrządku łacińskiego na zachód od rzeki Siret (w dzisiejszej Rumunii) od 1228 do 1241 r. Ziemie włączone do diecezji były zdominowane przez koczowniczych Kumanów od około 1100 r. Misje katolickie rozpoczęły się po tym, gdy król Węgier Andrzej II przydzielił Burzenland Krzyżakom w 1211 r. Po tym, jak Andrzej przepędził ich rycerzy ze swego terytorium w 1225 r., misje wśród Kumanów kontynuowali bracia dominikanie. Dwa lata później Robert, arcybiskup Ostrzyhomia, ochrzcił Boriciusa, wpływowego wodza Kumanów. Robert wyświęcił węgierskiego dominikańskiego brata, Teodoryka, na pierwszego biskupa Kumanii na początku 1228 r. Papież Grzegorz IX potwierdził konsekrację Teodoryka 21 marca tego samego roku, a diecezja podlegała Stolicy Apostolskiej w 1229 r. Siedziba diecezja była nad rzeką Milcov, ale jej dokładna lokalizacja nie jest znana. Diecezja obejmowała Burzenland i ziemie na wschód od Karpat. Wołochowie (Rumuni) należący do Kościoła prawosławnego stanowili znaczną część populacji diecezji. Nie poszli za biskupem katolickim i przekonali wielu katolickich Węgrów i Sasów do przyjęcia ich prawosławnych biskupów. Diecezja została zniszczona podczas najazdu Mongołów na Europę w 1241 r., a jej mienie zajęli okoliczni właściciele ziemscy. Franciszkanin został wyświęcony na stolicę w 1334 r., ale on i jego następcy (którzy nosili tytuł biskupa milkowskiego) nie mogli przywrócić biskupstwa i jego dóbr. Historia Tło (przed 1211) Plik:Baba 15.jpg Kamienny posąg Kumana Koczowniczy Kumani kontrolowali ziemie na północ od Dolnego Dunaju i na wschód od Karpat po około 1100 roku. Badania archeologiczne wskazują, że większość osad na terytorium została w tym czasie opuszczona. Według Jana Kinnamosa armia bizantyjska, która najechała Królestwo Węgier w 1166 r., „'Przeszła przez niektóre nużące i surowe regiony i przedostała się przez ziemię całkowicie pozbawioną ludzi'” przed wkroczeniem na Węgry przez Karpaty Wschodnie. Dwunastowieczny sycylijski geograf muzułmański Muhammad al-Idrisi napisał, że dwie grupy Kumanów (Czarni Kumani i Biali Kumani) zostały oddzielone od siebie rzeką Dniestr. Otto z Freising, opisując wschodnie granice Królestwa Węgier około 1150 r., wspomniał o „otwartej krainie Patzinaków i Falones” (odpowiednio Peczenegowie i Kumani). Opisał to terytorium jako „bardzo dobry teren łowiecki praktycznie nietknięty pługiem i motyką”, co sugeruje brak rolnictwa. Jednak badania archeologiczne wykazały, że miejscowi mieszkańcy uprawiali rolnictwo w osadach regionu Prut w XI i XII wieku. Według Hypatian Codex, Iwan Rościsławicz - który twierdził, że jest Księstwem Halickim (lub Galicją) - „wyrządził szkodę galicyjskim rybakom” na Dolnym Dunaju (co sugeruje, że część ziem między Karpatami Wschodnimi a rzeką była kontrolowana przez książąt halickich). Kumanie byli poganami, którzy czcili niebo, ziemię i inne naturalne elementy. Według kroniki Niketasa Choniatesa „Wołosi, którzy słyszeli pogłoski” o ucieczce Andronikosa Komnena (zbuntowanego kuzyna bizantyjskiego cesarza Manuela I), schwytali go w 1164 r. na granicach Halicza. Choniates doniósł, że Wołosi, Słowianie i Kumanie zamieszkiwali również ziemie między Karpatami a Dolnym Dunajem, a współpraca Wołochów z Kumanami przeciwko Cesarstwu Bizantyjskiemu jest dobrze udokumentowana. Według Anny Komneny, miejscowi Wołosi pokazali „drogę przez przełęcze” Bałkanów do Kumanów, którzy najechali ziemie bizantyjskie na południe od Dolnego Dunaju w 1094 r. Piotr i Asen, przywódcy buntu Bułgarów i Wołochów z 1186 r. przeciwko Bizancjum, przeprawili się przez dolny Dunaj, aby szukać pomocy u Kumanów latem 1186 r. i wrócili „ze swoimi pomocnikami Kumanami”, aby kontynuować walkę „Kumanowie z dywizją Wołochów przekroczyli'” dolny Dunaj i najechali Trację w 1199 r. Jednak odnotowano również konflikty między Kumanami i Wołochami. Zgodnie z przywilejem królewskim z 1250 r. król Węgier [I. András|Andrzej]] I wysłał Joachima, przywódcę Sasów, aby poprowadził armię wojowników saskich, wołoskich, seklerskich i pieczyńskich, aby pomóc Boriłowi ​​w Bułgarii po tym, jak „trzech wodzów z Kumanii” zbuntowało się przeciwko Boriłowi ​​z Bułgarii we wczesnych latach po 1010. Odniesienie do udziału Wołochów w kampanii Joachima jest jednym z najwcześniejszych dowodów na to, że społeczności Wołochów podlegały rządom węgierskim. Wołochowie mieli specjalny status, odmienny od innych ludów w Królestwie Węgier. Płacili za swoje stada podatki rzeczowe, takie jak quinquagesima (jedna pięćdziesiąta). Prawosławni byli zwolnieni z dziesięciny płaconej przez chłopów katolickich. Nawrócenie plemion Kumanów (1211–1228) Król Węgier Andrzej II przyznał Krzyżakom Burzenland w południowo-wschodniej Transylwanii w 1211 roku, powierzając im zadanie obrony granic swojego królestwa i nawrócenie sąsiadujacych Kumanów. Król upoważnił także rycerzy do wznoszenia drewnianych fortec i rozszerzenia władzy nad Karpatami. Rycerze mogli zapraszać kolonistów na swoje ziemie, a osadnicy byli zwolnieni z dziesięciny kościelnej. Według nieautentycznej bulli papieskiej napisanej prawie dziesięć lat później, ich terytorium rozszerzyło się aż do dolnego Dunaju i „granic Brodników” (region Siret) w 1222 r. W listach papieskich stwierdzono również, że nieokreślona liczba Kumanów, ich żon i dzieci była gotowa nawrócić się po ich pokonaniu przez rycerzy. Potegą Kumanów zachwiało zwycięstwo Mongołów nad koalicją książąt ruskich i wodzów Kumanów w bitwie nad rzeką Kałką 23 maja 1223 r. Krzyżacy próbowali obalić króla Andrzeja i poprosili papieża Honoriusza III o ochronę ich ziem. Król najechał domenę rycerzy, wypędzając ich w 1225 r. W następnym roku Andrzej uczynił swojego najstarszego syna, Belę, księciem Siedmiogrodu. Książę Bela, który chciał rozszerzyć swą władzę na sąsiednie plemiona kumańskie, poparł misyjną działalność braci dominikanów. Plik:Giovanni Bellini - Fra Teodoro of Urbino as Saint Dominic 2.jpg Portret św. Dominika autorstwa Giovanni Belliniego, który przed swoją śmiercią postanowił przekonwertować Kumanów. Według zeznań fr. Rudolfa z Faenzy podczas kanonizacji św. Dominika założyciel Zakonu Dominikanów „chciał ocalić wszystkich ludzi, chrześcijan i Saracenów, a zwłaszcza Kumanów i innych pogan” i wyraził „pragnienie udania się do Kumanów i innych niewiernych”. Dominikańska prowincja Węgier, jedno z pierwszych terytoriów zakonu, została utworzona na początku lat dwudziestych XX wieku. Paulus Hungarus, jego pierwszy przeor, „postanowił wysłać kilku cnotliwych braci” z misją do Kumanów na początku lat dwudziestych XII wieku; według Vitae fratrum Ordinis Praedicatorum, napisanych w latach 50. przez brata Gerarda de Frachet, misja zakończyła się niepowodzenie, a bracia wrócili. De Frachet napisał, że kolejna dominikańska misja do Kumanów dotarła do Dniepru, ale bracia „cierpieli głód, pragnienie, brak przykrycia i prześladowania; niektórzy z nich byli przetrzymywani w niewoli, a dwóch zostało zabitych”. Historyk Claudia F. Dobre napisał, że „droga do nawrócenia Kumanów została otwarta” po ich klęsce nad rzeką Kalką, dzięki wsparciu dominikańskich misjonarzy przez księcia Belę. Niemal współczesny Alberyk z Trois Fontaines napisał, że syn wodza Kumanów odwiedził Roberta, arcybiskupa Ostrzyhomia na Węgrzech w 1227 r., prosząc arcybiskupa o chrzest jego i jego 12 poddanych. Wielmoża kumański poinformował również, że jego ojciec i jego 2000 poddanych również byli gotowi przyjechać do Siedmiogrodu na chrzest. Robert przyjął ofertę i wyjechał do Siedmiogrodu z trzema węgierskimi prałatami: Bartłomiejem le Gros, biskupem Peczu; Bartłomiejem, biskupem Veszprém i Raynaldem z Belleville, biskupem Siedmiogrodu. Według kroniki Fryza Emo spotkali się oni z wodzem Kumanów „Boriciusem, czwartym w hierarchii wśród głównych przywódców kumańskich” i ochrzcili go oraz jego zwolenników w obecności księcia Beli. Liczba ochrzczonych razem z ich wodzem różni się w zależności od źródła. Emo określił „dużą liczbę”, Alberyk zauważył 15 000, a Chronicon Austriacum i inne austriackie kroniki opisały 10 000 konwersji. Według Vitae fratrum Ordinis Praedicatorum inny wódz kumański, który był „jeszcze ważniejszym przywódcą”, został ochrzczony razem z „około tysiącem swoich krewnych”. W liście z dnia 31 lipca 1228 r. do arcybiskupa Roberta z Ostrzyhomia papież Grzegorz IX wyraził radość z powodzenia misjonarzy w „Kumanii” i sąsiedniej „ziemi Brodników”. Stworzenie i upadek (1228–1241) Konwersja tysięcy Kumanów spowodowało, że nastąpiło utworzenie biskupstwa Kumanii. Według Alberyk z Trois Fontaines, arcybiskup Robert z Ostrzyhomia na biskupa nowej diecezji konsekrował biskupa Teodoryka w 1228 r. Konsekracja Teodoryka, który był mnichem w dominikańskiej prowincji Węgier, została potwierdzona przez papieża Grzegorza 21 marca. Papież wezwał przeora węgierskich dominikanów do wysłania nowych misjonarzy do Kumanów i pochwalił księcia Belę, który postanowił odwiedzić Kumanię wraz z arcybiskupem Robertem. Plik:Gregory IX.jpg Papież Grzegorz IX, który potwierdził powstanie diecezji Kumania Według listu papieża Grzegorza z 1228 r. koczowniczy Kumanowie byli gotowi osiedlić się w nowo założonych wioskach i miasteczkach i budować kościoły. Jednak stosunki między Kumanami i ich kapłanami były często napięte; papież doradził biskupowi Teodorykowi w 1229 r., aby okazał litość nowo nawróconym Kumanom, którzy zaatakowali duchownych i nie karał ich za drobne zbrodnie. Papież zwolnił diecezję kumańską spod władzy arcybiskupów Ostrzyhom w dniu 13 września 1229 r., podporządkowując jej biskupa bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Grzegorz IX wezwał króla Węgier Andrzeja II, aby zezwolił Krzyżakom na powrót do Kumanii w co najmniej czterech listach między 1231 a 1234. Niemniej jednak Węgry pozostały głównym sojusznikiem Stolicy Apostolskiej w Europie Południowo-Wschodniej; Andrzej II podkreślił swoje roszczenia do nowo podbitych ziem, przyjmując tytuł „Króla Kumanii” na początku lat 30. XII wieku. Papież Gregory napisał do księcia Beli 25 października 1234 r., przypominając mu o swojej poprzedniej ofercie budowy kościoła w Kumanii i zachęcając go do przyznania majątku biskupowi Kumanii. Następny list papieża, napisany 14 listopada 1234 r., stwierdził, że „w biskupstwie kumańskim istnieją„ niektórzy ludzie o imieniu „Walati” ”(Wołosi). Wołosi nie otrzymali sakramentów od biskupa katolickiego, ale „od niektórych pseudo-biskupów obrządku greckiego” Według papieża Wołosi przekonali „Węgrów, Saksonów i innych katolików”, którzy osiedlili się w Kumanii, aby wstąpić do cerkwi. Grzegorz IX upoważnił biskupa Teodoryka do konsekracji katolickiego biskupa dla Wołochów i poprosił księcia Belę, aby pomógł Teodorykowi narzucić władzę nad Wołochami. List papieża sugeruje, że Wołochowi byli znaczącą grupą (być może większość) wśród ludów Kumanii i mieli własną lokalną hierarchię kościelną. Mongołowie ponownie zaatakowali najbardziej wysunięte na wschód regiony „stepów Kumana”, zmuszając dziesiątki tysięcy Kumanów do szukania schronienia na Węgrzech lub w Bułgarii około 1240 r. Biskupstwo Kumanii zostało zniszczone podczas najazdu Mongołów na Europę Środkową w 1241 r. Według współczesnego Rogera z Torre Maggiore Bochetor i „inni królowie” poprowadzili armię mongolską do „krainy biskupa Kumanów” i unicestwili lokalną armię. Najeźdźcy zniszczyli stolicę biskupią i zamordowali wielu braci dominikanów: Po wielkiej ciężkiej pracy, dzięki Bożej pomocy, powstał klasztor, a bracia zaczęli z ufnością głosić wśród ludzi. Tylko Bóg może policzyć każdego dnia liczbę ludzi nawróconych na wiarę naszego Pana Jezusa Chrystusa. Podczas gdy zapał i zapał braci do nawrócenia tych pogan wzrastał coraz bardziej, ukryty sąd Boży pozwalał na prześladowania [Mongołów]. To nie tylko utrudniło głoszenie naszych braci, ale zmusiło wielu z nich do wcześniejszego udania się do królestwa niebieskiego. Do dziewięćdziesięciu braci poleciało do królestwa niebieskiego, niektórzy mieczem, inni strzałami, włóczniami lub ogniem. Misja do tych pogan została przerwana, podczas gdy w wyniku prześladowań [mongolskich] Kumanowie zostali rozproszeni do różnych części Grecji, Bułgarii, Serbii i innych pobliskich regionów. Wreszcie większość przybyła na Węgry, gdzie król ich przywitał. – Fr. Gerard de Frachet: Życie braci Następstwa (po 1241) Plik:Hungary 13th cent.png Królestwo Węgier w drugiej połowie XIII wieku (szara strefa na wschód od Seklerów i banatu Severin została włączona do biskupstwa Kumanii) Mongołowie podbili stepy aż do Dolnego Dunaju. Zmasakrowali lub zniewolili wielu Kumanów, ale znaczące grupy Kumanów przetrwały i zachowały swoją odrębną tożsamość w Imperium Mongolskim do końca XIV wieku. Stolica Apostolska nie porzuciła idei prozelityzmu w Kumanii po inwazji mongolskiej, a papież Innocenty IV wychwalał dominikanów za udane misje u Kumanów w 1253 r. Jednak papież Mikołaj III wspomniał w liście z 7 października 1278 r., że katolicy zniknęli z diecezji Kumanii, ponieważ żaden biskup nie mieszkał tam od czasu zniszczenia stolicy biskupiej. Papież wezwał Filipa, biskupa Fermo (jego legata na Węgrzech), aby zbadał sytuację w byłym biskupstwie. Bracia franciszkańscy odegrali ważną rolę w misjach katolickich na ziemiach na wschód od Karpat. Stolica Apostolska wydała upoważnienie do udzielania sakramentów, budowania kościołów i udzielania odpustów w Kumanii w 1239 r., przedłużając upoważnienie sześć lat później. Misjonarze ryzykowali życiem na ziemiach podlegających Mongołom w pierwszej połowie XIV wieku; „Saraceni” zamordowali fr. Pietro da Unghera w pobliżu Siedmiogrodu w 1314 r., a bracia Blasius i Marcus zostali zamordowani w Siret w 1340 r. Papież Jan XXII rozważał przywrócenie biskupstwa w 1332 r. W liście skierowanym do Csanáda Telegdiego, arcybiskupa Ostrzyhomia, napisał, że „potężni z tych ziem” przejęli własność diecezji Kumania. Mając nadzieję na królewskie poparcie dla jego planu, papież postanowił mianować biskupem Milkowii, franciszkanina Vitusa de Monteferreo (kapelana króla Węgier Karola I). Chociaż papież potwierdził święcenia Vitusa dwa lata później, nie ma dowodów na to, że biskup kiedykolwiek odwiedził swoją diecezję. Inni biskupi zostali wyświęceni na stolicę milkowską w ciągu następnego stulecia, ale ich próby odzyskania diecezji Kumania zakończyły się niepowodzeniem. Terytorium Granic diecezji Kumania nie można dokładnie ustalić. Roger z Torre Maggiore napisał, że Mongołowie przekroczyli rzekę Siret przed wejściem do diecezji Kumania, co wskazuje, że rzeka była wschodnią granicą diecezji. Lista klasztorów premonstantów na Węgrzech z 1235 r. wykazała, że ​​„Corona” (obecnie Brașov w Rumunii) była w diecezji kumańskiej, co sugeruje, że obejmowała ona południowo-wschodni Siedmiogród. Według historyka Spinei Victor|Victora Spinei, „południowo-wschodni Siedmiogród został włączony do biskupstwa, które najprawdopodobniej zapewni stałe źródło dochodów z dziesięciny dla powstającej struktury kościelnej w pierwszych latach po nawróceniu Kumanów”. Spinei napisał, że rzeka Trotuș musiała stanowić północno-wschodnią granicę diecezji, a rzeka Buzău jej południowo-wschodnią granicę. Lokalizacja stolicy biskupiej jest przedmiotem debaty naukowej. W liście z 1278 r. papież Mikołaj III napisał, że civitas de Mylco (nad rzeką Milcov) jest siedzibą biskupa kumańskiego. Nicolae Iorga zidentyfikował civitas de Mylco jako Odobești; Constantin C. Giurescu, jako Reghiu, a następnie Odobești i Carol Auner jako cytadelą Crăciuna w Câmpineanca. Według archeologów Adriana Andrieja Rusu i Antona Paragină, siedziba biskupa znajdowała się w Focșani lub Vârteșcoiu (gdzie odkryto małe XIII-wieczne forty). Dwóch wodzów kumańskich zostało pochowanych „w kaplicy Najświętszej Dziewicy”, zgodnie z Vitae fratrum Ordinis Praedicatorum, wskazując, że co najmniej jedna kaplica została zbudowana dla stolicy biskupstwa. List papieża Mikołaja z 1278 r. odnosił się także do katedry zniszczonej przez Mongołów. Teodoryk dominikański służył jako biskup za Roberta, arcybiskupa Ostrzyhomia od 1228 do 1234 lub później; dokumenty papieskie odnotowują nienazwanego biskupa Kumanii w 1235 i 1238 r. Przypisy Źródła Główne źródła Anna Comnena: The Alexiad (Tłumacz E.R.A. Sewter) (1969). Penguin Books. ISBN 978-0-14-044958-7. Deeds of John and Manuel Comnenus by John Kinnamos (Tłumacz Charles M.Brand) (1976). Columbia University Press. ISBN 0-231-04080-6. "Master Roger's Epistle to the Sorrowful Lament upon the Destruction of the Kingdom of Hungary by the Tatars" (Tłumaczenie i adnotacje János M.Bak i Martyn Rady) (2010). In Rady, Martyn; Veszprémy, László; Bak, János M. (2010); Anonymus and Master Roger; CEU Press; ISBN 978-963-9776-95-1. O City of Byzantium, Annals of Niketas Choniatēs (Tłumacz Harry J. Magoulias) (1984). Wayne State University Press. ISBN 978-0-8143-1764-8. The Deeds of Frederick Barbarossa by Otto of Freising and his Continuator, Rahewin (Tłumaczenie, adnotacje i wstęp Charles Christopher Mierow with the collaboration of Richard Emery) (2004). Columbia University Press. ISBN 0-231-13419-3. Dodatkowe źródła Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-89452-4. Dobre, Claudia Florentina (2009). Mendicants in Moldavia: Mission in an Orthodox Land. Aurel Verlag und Handel Gmbh. ISBN 978-3-938759-12-7. Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3. Kristó, Gyula (2003). Early Transylvania (895–1324). Lucidus Kiadó. ISBN 963-9465-12-7. Makkai, László (1994). "The Emergence of the Estates (1172–1526)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (red.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 178–243. ISBN 963-05-6703-2. Pop, Ioan-Aurel (2013). "De manibus Valachorum scismaticorum...": Romanians and Power in the Mediaeval Kingdom of Hungary: The Thirteenth and Fourteenth Centuries. Peter Lang Edition. ISBN 978-3-631-64866-7. Rădvan, Laurenţiu (2010). At Europe's Borders: Medieval Towns in the Romanian Principalities. BRILL. ISBN 978-90-04-18010-9. Sălăgean, Tudor (2005). "Romanian Society in the Early Middle Ages (9th–14th Centuries AD)". W: Pop, Ioan-Aurel; Bolovan, Ioan (eds.). History of Romania: Compendium. Romanian Cultural Institute (Center for Transylvanian Studies). str. 133–207. ISBN 978-973-7784-12-4. Spinei, Victor (1986). Moldavia in the 11th–14th Centuries. Editura Academiei Republicii Socialiste Româna. Spinei, Victor (2008). "The Cuman bishopric—Genesis and evolution". W: Curta, Florin; Kovalev, Roman (red.). The Other Europe in the Middle Ages: Avars, Bulgars, Khazars, and Cumans. Brill. str. 413–456. ISBN 978-90-04-16389-8. Spinei, Victor (2009). The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth century. BRILL. ISBN 978-90-04-17536-5. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3. Dalsze czytanie Vásáry, István (2005). Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 1185–1365. Cambridge University Press. ISBN 0-521-83756-1. Linki zewnętrzne Makkai, László (2001). From the Hungarian Conquest to the Mongol invasion: The Cumanian Country and the Province of Severin. Historia Siedmiogrodu. I: Od początku do 1606 r. Institute of History of the Hungarian Academy of Sciences. [dostęp:2015-02-15]. Makkai, László (1992). Les trois ethnies de la Transylvanie (1172–1241): Les Roumains en Transylvanie et en Coumanie jusqu'a l'invasion des Mongols. Historia Siedmiogrodu (po francusku). Akadémiai Kiadó. [dostęp:2015-02-15]. Makkai, László (1990). Die drei Völker Siebenbürgens (1172–1241): Die Rumänen in Siebenbürgen und Kumanien bis zum Mongolensturm. Krótka historia Siedmiogrodu (po niemiecku). Akadémiai Kiadó. [dostęp:2015-02-15].