Вук Бранковић: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
[[Kategoria:Strony skompilowane]] | [[Kategoria:Strony skompilowane]] | ||
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 42: | Linia 42: | ||
== Bitwa o Kosowo == | == Bitwa o Kosowo == | ||
| + | |||
| + | [[Image:Battle of Kosovo, disposition of troops.svg|thumb|left|200px|Pole Kosowa z prawdopodobnym rozmieszczeniem wojsk przed bitwą]] | ||
Po bitwie pod Maricą Osmanie zmusili południowych serbskich władców feudalnych (w dzisiejszej Macedonii i Grecji), [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantin_Draga%C5%A1 Konstantina Dragaša], królewicza [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C3%B3lewicz_Marko Marko], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_Preljubowicz Tomę Preljubovića] i innych, aby zostali ich wasalami i zaczęli atakować północne ziemie serbskie rządzone przez księcia Lazar i Vuk. Po początkowych sukcesach Serbii w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_nad_rzek%C4%85_Dubravnic%C4%85 bitwach pod Dubravnicą] (1381), [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Plocznikiem Pločnikiem] (1386) i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Bile%C4%87%C4%85 Bilećą] (1388), Osmanie rozpoczęli pełny atak na Serbię, mającą na samym sercu królestwa Vuka w środkowym Kosowie. W epickiej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Kosowym_Polu_(1389) bitwie o Kosowo] (1389), która zakończyła się serbskim zwycięstwem [4], ale strategicznie dewastowała państwo serbskie, Vuk uczestniczył wraz ze swoim teście Lazarem i kontyngentem armii króla Tvrtko. W przeciwieństwie do Lazara, który zginął w bitwie wraz z większością swojej armii, Vukowi udało się przetrwać i zachować swoją armię, która później dała materiał na popularną serbską tradycję ludową (reprezentowaną w epickich wierszach i opowieściach ludowych), że zdradził Lazara, aby zostać najwyższym władcą Serbii, teorią odrzuconą przez współczesnych historyków serbskich, ale nie przez lud serbski<ref>Zirojević, Olga. [http://www.yurope.com/zines/republika/arhiva/96/153/153-45.html "Bog ubio Vuka Brankovića... (Let God kill Vuk Branković...)"]. [dostęp:2011-05-14]. "Momcilo Spremic kao da ponovo izvodi Vuka Brankovica na sud. »Uzimajuci u obzir« - kaze on - »celokupnu delatnost Vuka, ne bi se moglo reci da je bio bez predispozicije za izdaju. Konacno, sve sto je ovde izneto, ne na osnovu emotivnog narodnog predanja, vec iskljucivo na osnovu pouzdanih dokumenata, pokazuje da njegova izdaja na Kosovu nije bila nemoguca«... Momčilo Spremić ponownie bierze Vuka Brankovićia na proces. „Biorąc pod uwagę [sic] - mówi on - całą działalność Vuka Brankovića, nie można powiedzieć, że nie miał on warunków do zdrady. Wreszcie wszystko, co tu przytoczono, nie na podstawie narracji ludzi emocjonalnych, ale na podstawie wiarygodnych źródeł pokazuje, że jego zdrada wobec Kosowa nie była niemożliwa."</ref>. Pomimo konsensusu współczesnej historiografii w Serbii, że Vuk Branković nie był zdrajcą w bitwie o Kosowo w 1389 r., Momčilo Spremić podkreślił, że istnieje możliwość, że Vuk naprawdę zdradził swoich serbskich sojuszników<ref>Fine, John Van Antwerp (1994). ''[https://books.google.com/?id=Hh0Bu8C66TsC The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest]''. Ann Arbor: University of Michigan Press. str. 409–415.</ref>. | Po bitwie pod Maricą Osmanie zmusili południowych serbskich władców feudalnych (w dzisiejszej Macedonii i Grecji), [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantin_Draga%C5%A1 Konstantina Dragaša], królewicza [https://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C3%B3lewicz_Marko Marko], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_Preljubowicz Tomę Preljubovića] i innych, aby zostali ich wasalami i zaczęli atakować północne ziemie serbskie rządzone przez księcia Lazar i Vuk. Po początkowych sukcesach Serbii w [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_nad_rzek%C4%85_Dubravnic%C4%85 bitwach pod Dubravnicą] (1381), [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Plocznikiem Pločnikiem] (1386) i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Bile%C4%87%C4%85 Bilećą] (1388), Osmanie rozpoczęli pełny atak na Serbię, mającą na samym sercu królestwa Vuka w środkowym Kosowie. W epickiej [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_na_Kosowym_Polu_(1389) bitwie o Kosowo] (1389), która zakończyła się serbskim zwycięstwem [4], ale strategicznie dewastowała państwo serbskie, Vuk uczestniczył wraz ze swoim teście Lazarem i kontyngentem armii króla Tvrtko. W przeciwieństwie do Lazara, który zginął w bitwie wraz z większością swojej armii, Vukowi udało się przetrwać i zachować swoją armię, która później dała materiał na popularną serbską tradycję ludową (reprezentowaną w epickich wierszach i opowieściach ludowych), że zdradził Lazara, aby zostać najwyższym władcą Serbii, teorią odrzuconą przez współczesnych historyków serbskich, ale nie przez lud serbski<ref>Zirojević, Olga. [http://www.yurope.com/zines/republika/arhiva/96/153/153-45.html "Bog ubio Vuka Brankovića... (Let God kill Vuk Branković...)"]. [dostęp:2011-05-14]. "Momcilo Spremic kao da ponovo izvodi Vuka Brankovica na sud. »Uzimajuci u obzir« - kaze on - »celokupnu delatnost Vuka, ne bi se moglo reci da je bio bez predispozicije za izdaju. Konacno, sve sto je ovde izneto, ne na osnovu emotivnog narodnog predanja, vec iskljucivo na osnovu pouzdanih dokumenata, pokazuje da njegova izdaja na Kosovu nije bila nemoguca«... Momčilo Spremić ponownie bierze Vuka Brankovićia na proces. „Biorąc pod uwagę [sic] - mówi on - całą działalność Vuka Brankovića, nie można powiedzieć, że nie miał on warunków do zdrady. Wreszcie wszystko, co tu przytoczono, nie na podstawie narracji ludzi emocjonalnych, ale na podstawie wiarygodnych źródeł pokazuje, że jego zdrada wobec Kosowa nie była niemożliwa."</ref>. Pomimo konsensusu współczesnej historiografii w Serbii, że Vuk Branković nie był zdrajcą w bitwie o Kosowo w 1389 r., Momčilo Spremić podkreślił, że istnieje możliwość, że Vuk naprawdę zdradził swoich serbskich sojuszników<ref>Fine, John Van Antwerp (1994). ''[https://books.google.com/?id=Hh0Bu8C66TsC The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest]''. Ann Arbor: University of Michigan Press. str. 409–415.</ref>. | ||
| − | |||
| − | |||
== Ostatnie lata == | == Ostatnie lata == | ||
| Linia 61: | Linia 61: | ||
== Tytuły == | == Tytuły == | ||
| − | + | Obecnie jest często nazywany „Lord Vuk” (<small>''господин Вук''</small>),<ref>''[https://books.google.com/books?id=kP8TAQAAMAAJ Зборник радова Византолошког института]''. Научно дело. 1997. str. 191. "Познато је да се Вук Бранковић обично титулише као „господин Вук""</ref>, podczas gdy sam podpisywał się „Panem Serbów i Podunavlje” (<small>''господар Срба и Подунавља''</small><ref>Nada Mirkov (1 stycznia 1998). ''[https://books.google.com/books?id=6BUyAAAAMAAJ Hilandar u knjigama]''. Narodna biblioteka Srbije. str. 44.</ref><ref>Момир Јовић; Коста Радић (1990). ''[https://books.google.com/books?id=LHJpAAAAMAAJ Srpske zemlje i vladari]''. Towarzystwo pielęgnowania wartości historycznych i artystycznych. "''W negocjacjach z królem Zygmuntem i Dubrownikiem podpisał się jako „pan Serbów i regionu Dunaju”, przejmując wiodącą rolę w Serbii, jako następca teścia księcia Lazara.''"</ref>). Kościół serbski w okresie od 1374 do 1379 roku zaakceptował Kneza Lazara jako „Pana Serbów i Podunavlje”<ref>Blagojević, Miloš (2001), ''[https://books.google.com/books?id=srAVAQAAIAAJ Državna uprava u srpskim srednjovekovnim zemljama]'' (po serbsku) (II wydanie.), Belgrade: Službeni list SRJ, ISBN 86-355-0497-6. "У периоду између 1374. и 1379. године Српска црква је прихватила кнеза Лазара као „господара Срба и Подунавља." [''W latach 1374-1379 Kościół serbski przyjął księcia Lazara jako „pana Serbów i regionu Dunaju”.'']</ref>. Według historyka R. Mihaljčića, gdy Vuk domagał się tytułu, Stefan Lazarević miał około 15 lat (ok. 1392).<ref>Rade Mihaljčić (2001). ''[https://books.google.com/books?id=XCAtAQAAIAAJ Sabrana dela: I - VI. Kraj srpskog carstva]''. Srpska školska knj. "Када се Вук потписао као господар Срба и Подунавља, Стефан Лазаревић је имао око 15 година." [''„Kiedy Vuk podpisał kontrakt jako ''gospodin'' Serbów i regionu Dunaju, Stefan Lazarevic miał około 15 lat”.'']</ref> Vuk nie został uznany z tym tytułem, ponieważ został zachowany dla Stefana, syna Lazara.<ref>''[https://books.google.com/books?id=MhEWAQAAMAAJ Istorijski glasnik: organ Društva istoričara SR Srbije]''. Društvo. 1982. "На основу досадашњег излагања са сигурношћу можемо рећи да деспот Угљеша , господин Константин , Вук Бранковић , Вукови синови и кесар Угљеша никада нису носили титулу „ господар Срба и Подунавља ” , јер је ова ..." [''„Na podstawie dotychczasowej prezentacji możemy z całą pewnością stwierdzić, że despota z Uglješy, pan Konstantin, Vuk Branković, synowie Vuka i Cezar Uglješa nigdy nie nosili tytułu„ pana Serbów i regionu Dunaju ”, ponieważ to ...”'']</ref> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Ludzie jego dworu == | == Ludzie jego dworu == | ||
| Linia 83: | Linia 75: | ||
* Stefan (fl. 1395), kanclerz | * Stefan (fl. 1395), kanclerz | ||
* Todor, syn Žegara (fl. 1387) | * Todor, syn Žegara (fl. 1387) | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Dziedzictwo == | == Dziedzictwo == | ||
Aktualna wersja na dzień 18:03, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Grb Vuka Brankovica manji.png Herb Vuka Brankovicia Вук Бранковић (pol. Vuk Brankowicz, chor. Vuk Branković, tur. Vuk Branković) (* 1345, † 6 października 1397), serbski szlachcic, który podczas upadku imperium serbskiego odziedziczył prowincję rozciągającą się na dzisiejszą południową i południowo-zachodnią Serbię, całe Kosowo, północna część dzisiejszej Republiki Macedonii Północnej i północna Czarnogóra. Jego lenno (i późniejsze państwo) było znane jako Oblast Brankovića (powiat Branković) lub po prostu jako Vukova zemlja (ziemia Vuka), którą utrzymywał pod tytułem gospodin (pan, sir), pod panowaniem księcia Łazarza Serbii. Po bitwie o Kosowo (1389) Vuk był krótko de facto najpotężniejszym władcą Serbii. Ożenił się z Marą, córką króla Lazara Hrebeljanowicia. Walczył w bitwie na Kosowym Polu na czele rycerstwa ze swej dzielnicy, dowodząc prawym skrzydłem armii serbskiej. Po nierozstrzygniętej bitwie wycofał się bez większych strat ze swoimi wojskami[1]. W 1392, widząc dalszy pochód Turków na ziemie bałkańskie, przyjął zwierzchnictwo sułtana i wpuścił armię turecką do Skopje[2]. Odmówił wzięcia udziału w walce z Turkami w 1402[3]. Zmarł w 1411[3]. W tradycji ludowej i pieśniach poświęconych bitwie na Kosowym Polu został w niezgodny z prawdą sposób przedstawiony jako zdrajca Serbii, który przeszedł w czasie walki na stronę turecką. Legenda o zdrajcy Brankoviciu, skontrastowanym ze „świętym księciem” Lazarem pojawia się po raz pierwszy na piśmie w opracowaniu M. Orbiniego Il Regno degli Slavi z 1601[3]. Zdaniem Doroty Gil negatywny wizerunek Vuka Brankovicia został wykreowany przez rywalizujący z rodem Brankoviciów ród Lazareviciów, zaś w ludowej pamięci zlał się z postaciami autentycznych zdrajców: Vlatka Vukovicia oraz Vuka Lazarevicia[3]. Do utrwalenia archetypu „Brankovicia zdrajcy” w późniejszej historii przyczynili się Piotr II Petrowić-Niegosz, który w swoim najsłynniejszym utworze literackim Górski wieniec powtórzył ludowy wizerunek Vuka Brankovića, zaś w XX wieku biskup Mikołaj (Velimirović) w swoim cyklu kazań poświęconych bitwie na Kosowym Polu[4]. Spis treściPochodzenieVuk urodził się w 1345 r.[5] i należał do serbskiej rodziny szlacheckiej, która odgrywała znaczącą rolę pod rządami dynastii Nemanjić w XIII i XIV wieku. Vuk był synem Branko Mladenovića (zmarł przed 1365 r.), który otrzymał wysoki tytuł sebastokratora od cara Stefan Uroš IV Dušan (r. 1331–1355) i pełnił funkcję gubernatora Ochrydy (dzisiejsza Macedonia). Dziadkiem Vuka był Mladen (zmarł po 1326 r.), który był żupanem (hrabią) w Trebinje pod panowaniem króla Stefana Urosza II Milutina (1282–1321) i wojewody (księciem) za króla [Stefan Urosz III Deczański Stefana Dečańskiego] (1321–1331). Późniejsze kroniki twierdziły, że vuk pochodził od Vukana Nemanjića, syna Stefana Nemanji. EkspansjaPlik:Realm of Brankovic Vuk XIV c.png Realm of Vuk Branković in the 14th century Plik:Central balkans 1373 1395.png States in the Central Balkans (including Realm of Vuk Branković) in 1373-1395 Po śmierci ojca Vuk i jego bracia Grgur i Nikola Radonja zostali zmuszeni przez króla Vukašina Mrnjavčevicia do opuszczenia ziemi w zachodniej Macedonii (Ochryda) i wycofali się w dolinę Drenicy (środkowe Kosowo). Stamtąd Vuk, który posiadał jedynie skromny tytuł gospodina (lord, sir), zaczął rozszerzać swoje królestwo i tworzyć własne państwo. Skorzystał ze śmierci króla Vukašina w bitwie pod Maricą (1371) i zajął swoje ziemie w południowej części Kosowa i północnej Macedonii wraz z miastem Skopje. Punktem zwrotnym w którym wstąpił Vuk do władzy w Serbii po Niemenji, było małżeństwo z Marą, córką najpotężniejszego magnata serbskiego, księcia Lazara Hrebeljanovicia, który przyniósł mu znaczne ziemie w Kosowie i mieście Zvečan jako posag. To małżeństwo przypieczętowało sojusz między dwoma domami i zapewniło Lazarowi pomoc w przyszłych planach Vuka, chociaż w zamian Vuk musiał uznać Lazara za swojego feudalnego seniora. Niedługo po ślubie Lazar, Vuk i król Bośnia Tvrtko I zaatakowali żupana Nikolę Altomanovića, który rządził w zachodniej części Serbii, a podbili i podzielili jego ziemie w 1373 roku. W podziale ziemi Altomanovića Vuk zdobył obszary Raški ( w tym stara serbska stolica Ras) i ląduje w Polimlje (północna Czarnogóra). Po śmierci Đuryđ I Balšića (13 stycznia 1378 r.) Vuk zdobył swoje miasta Prizren i Peć oraz okolicę Metohija.[6] W szczytowym okresie królestwo Vuka rozciągało się od Sjenicy na zachodzie do Skopje na wschodzie, a stolicami były miasta Priština i Vučitrn. Najważniejszymi miastami prowincji Vuk były Priština, Prizren, Peć, Skopje i Ras, a także bogate osady górnicze Trepča, Janjevo, Gluhavica i inne.[7] Bitwa o KosowoPlik:Battle of Kosovo, disposition of troops.svg Pole Kosowa z prawdopodobnym rozmieszczeniem wojsk przed bitwą Po bitwie pod Maricą Osmanie zmusili południowych serbskich władców feudalnych (w dzisiejszej Macedonii i Grecji), Konstantina Dragaša, królewicza Marko, Tomę Preljubovića i innych, aby zostali ich wasalami i zaczęli atakować północne ziemie serbskie rządzone przez księcia Lazar i Vuk. Po początkowych sukcesach Serbii w bitwach pod Dubravnicą (1381), Pločnikiem (1386) i Bilećą (1388), Osmanie rozpoczęli pełny atak na Serbię, mającą na samym sercu królestwa Vuka w środkowym Kosowie. W epickiej bitwie o Kosowo (1389), która zakończyła się serbskim zwycięstwem [4], ale strategicznie dewastowała państwo serbskie, Vuk uczestniczył wraz ze swoim teście Lazarem i kontyngentem armii króla Tvrtko. W przeciwieństwie do Lazara, który zginął w bitwie wraz z większością swojej armii, Vukowi udało się przetrwać i zachować swoją armię, która później dała materiał na popularną serbską tradycję ludową (reprezentowaną w epickich wierszach i opowieściach ludowych), że zdradził Lazara, aby zostać najwyższym władcą Serbii, teorią odrzuconą przez współczesnych historyków serbskich, ale nie przez lud serbski[8]. Pomimo konsensusu współczesnej historiografii w Serbii, że Vuk Branković nie był zdrajcą w bitwie o Kosowo w 1389 r., Momčilo Spremić podkreślił, że istnieje możliwość, że Vuk naprawdę zdradził swoich serbskich sojuszników[9]. Ostatnie lataPo bitwie o Kosowo Vuk odmówił zostania osmańskim wasalem (w przeciwieństwie do księcia Stefana Lazarevicia, syna księcia Lazara, który został osmańskim wasalem pod koniec 1389 r.) i zaczął planować akcję antytomańską wraz z królem Węgier Zygmuntem. Jednak Vuk nie był w stanie długo oprzeć się Turkom, którzy w 1392 r. zdobyli Skopje i zmusili Vuka, by został ich wasalem i złożył hołd. Nawet po tym Vuk wykazał pewien opór wobec Turków, odmawiając udziału po stronie osmańskiej w bitwach w Rovine (1395) i Nickpolis (1396), w przeciwieństwie do innych serbskich władców, takich jak książę Stefan, książę Marko i Konstantin Dejanović. Utrzymywał również kontakty z Węgrami. W końcu Osmanie zakończyli tę sytuację, atakując Vuka w latach 1395–1396, zajmując jego ziemię i oddając większość jej księciu Stefanowi Lazarevićowi, podczas gdy sam Vuk został uwięziony i zmarł w więzieniu osmańskim. Niewielka część ziemi Vuka wraz z miastami Prisztina i Vučitrn została przekazana jego synom jako wasali osmańskich[10]. RodzinaDrzewo genealogiczne rodziny Branković Vuk ożenił się z Marą (Mariją) Lazarević, córką Lazara i [Milica Nemanjić] w 1371. Marija zmarła 12 kwietnia 1426. Mieli trzech synów:
TytułyObecnie jest często nazywany „Lord Vuk” (господин Вук),[11], podczas gdy sam podpisywał się „Panem Serbów i Podunavlje” (господар Срба и Подунавља[12][13]). Kościół serbski w okresie od 1374 do 1379 roku zaakceptował Kneza Lazara jako „Pana Serbów i Podunavlje”[14]. Według historyka R. Mihaljčića, gdy Vuk domagał się tytułu, Stefan Lazarević miał około 15 lat (ok. 1392).[15] Vuk nie został uznany z tym tytułem, ponieważ został zachowany dla Stefana, syna Lazara.[16] Ludzie jego dworu
DziedzictwoTradycja ludowa przedstawia Vuka jako zdrajcę: podobno Vuk zrujnował nazwisko, kiedy zdradził księcia Łazarza w bitwie o Kosowo, którą przeżył w 1389 roku. Ta tradycja może być apokryficzna.[17] Zobacz teżŹródła
Bibliografia
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
