Wewnętrzne Karpaty Wschodnie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - " képaláírás" na " plikaláírás")
 
(Nie pokazano 21 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
Linia 29: Linia 29:
 
[[Plik:Ostkarpaten Skizze Gliederung.jpg|thumb|500px|left|Karpaty Wschodnie]]
 
[[Plik:Ostkarpaten Skizze Gliederung.jpg|thumb|500px|left|Karpaty Wschodnie]]
  
Najwyższym pasmem są [[Radnai-havasok]] (pol. ''Góry Rodniańskie'', rum. ''Munții Rodnei'') z najwyższym szczytem  Nagy-Pietrosz (rum. ''Pietrosul Rodnei'', 2305 m n.p.m.). Charakterystycznym elementem tego regionu jest pas gór pochodzenia wulkanicznego o długości ok. 400 km, ciągnący się od gór [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wyhorlat_(g%C3%B3ry) Wyhorlat] do pasma [[Harghita]] (najwyższe spośród nich są [[Kelemen-havasok]] (pol. ''Góry Kelimeńskie'', rum. ''Munții Călimani''). – 2102 m n.p.m.). Lokalnie uległy zlodowaceniu w plejstocenie, najbardziej [[Radnai-havasok]] (''Góry Rodniańskie'').
+
Najwyższym pasmem są [[Radnai-havasok]] (pol. ''Góry Rodniańskie'', rum. ''Munții Rodnei'') z najwyższym szczytem  Nagy-Pietrosz (rum. ''Pietrosul Rodnei'', 2305 m n.p.m.). Charakterystycznym elementem tego regionu jest pas gór pochodzenia wulkanicznego o długości ok. 400 km, ciągnący się od gór [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wyhorlat_(g%C3%B3ry) Wyhorlat] do pasma [[Hargita-hegység]] (rum. ''Munții Harghita'') (najwyższe spośród nich są [[Kelemen-havasok]] (pol. ''Góry Kelimeńskie'', rum. ''Munții Călimani''). – 2102 m n.p.m.). Lokalnie uległy zlodowaceniu w plejstocenie, najbardziej [[Radnai-havasok]] (''Góry Rodniańskie'').
  
 
Wewnętrzne Karpaty Wschodnie nie są przedłużeniem [[Centralne Karpaty Zachodnie|Centralnych]] ani [[Wewnętrzne Karpaty Zachodnie|Wewnętrznych Karpat Zachodnich]].
 
Wewnętrzne Karpaty Wschodnie nie są przedłużeniem [[Centralne Karpaty Zachodnie|Centralnych]] ani [[Wewnętrzne Karpaty Zachodnie|Wewnętrznych Karpat Zachodnich]].
 +
 +
== Podział ==
  
 
W Wewnętrznych Karpatach Wschodnich wyróżnia się makroregiony:
 
W Wewnętrznych Karpatach Wschodnich wyróżnia się makroregiony:
Linia 41: Linia 43:
 
* 523.6 [[Kelemen-havasok]] (pol. ''[[Góry Kelimeńskie]]'', rum. ''Munţii Călimani'')
 
* 523.6 [[Kelemen-havasok]] (pol. ''[[Góry Kelimeńskie]]'', rum. ''Munţii Călimani'')
 
* 523.7 [[Brassói-medence]] (pol. ''[[Obniżenie Gheorgeńsko-Braszowskie]]'')
 
* 523.7 [[Brassói-medence]] (pol. ''[[Obniżenie Gheorgeńsko-Braszowskie]]'')
 
  
 
Karpaty Wschodnie to wschodnia część Karpat od przełęczy [[Borsai-hágó]] (rum. ''Pasul Prislop'') przez dolinę [[Prahova (folyó)]] (rum. ''Râul Prahova'') do przełęczy [[Tömösi-szoros]] (rum. ''Pasul Timiș'' lub ''Pasul Predeal''), będące kontynuacją [[Északkeleti-Kárpátok]] (''Karpat północno-wschodnich''. Obejmują całą Rumunię.
 
Karpaty Wschodnie to wschodnia część Karpat od przełęczy [[Borsai-hágó]] (rum. ''Pasul Prislop'') przez dolinę [[Prahova (folyó)]] (rum. ''Râul Prahova'') do przełęczy [[Tömösi-szoros]] (rum. ''Pasul Timiș'' lub ''Pasul Predeal''), będące kontynuacją [[Északkeleti-Kárpátok]] (''Karpat północno-wschodnich''. Obejmują całą Rumunię.
Linia 47: Linia 48:
 
Bardzo zróżnicowany geologicznie, dokładnie podzielony, średniej wysokości odcinek Karpat. Tutaj wznosi się najwyższa pozostałość wulkaniczna w Karpatach, [[Nagy-Pietrosz]] (2303 metry), ale alpejskie szczyty [[Radnai-havasok]] (''Gór Rodniańskich'') również wznoszą się ponad gęsto zalesione pasma.
 
Bardzo zróżnicowany geologicznie, dokładnie podzielony, średniej wysokości odcinek Karpat. Tutaj wznosi się najwyższa pozostałość wulkaniczna w Karpatach, [[Nagy-Pietrosz]] (2303 metry), ale alpejskie szczyty [[Radnai-havasok]] (''Gór Rodniańskich'') również wznoszą się ponad gęsto zalesione pasma.
  
==== Grupa północna ====
+
== Podział na grupy ==
 
+
* '''Grupa północna''' [[Máramarosi Kárpátok]] (rum. ''Carpaţii Maramureşului şi al Bucovinei) składa się z:
Grupa północna (rum. ''Carpaţii Maramureşului şi al Bucovinei) składa się z gór [[Radnai-havasok]], [[Borgói-hegység]] i [[Bukovinai-Kárpátok]].
 
 
 
* '''Linia wewnętrzna''' - [[Máramarosi Kárpátok]] (rum, ''Carpaţii Maramureşului'')
 
 
** [[Radnai-havasok]] (rum. ''Munții Rodnei'')
 
** [[Radnai-havasok]] (rum. ''Munții Rodnei'')
 
** [[Borgói-hegység]] lub Borgói-havasok (rum. ''Munții Bârgăului'')
 
** [[Borgói-hegység]] lub Borgói-havasok (rum. ''Munții Bârgăului'')
 
+
** [[Bukovinai-Kárpátok]]
* '''Linia zewnętrzna''' – [[Bukovinai-Kárpátok]] (rum. ''Munții Bucovinei'')
 
** [[Cohárd-hegység]] (rum. ''Munții Suhardului'')
 
** [[Obcsinák]] (rum. ''Obcinele Bucovinei''):
 
***[[Feredő-Obcsina]] (rum. ''Obcina Feredeului'')
 
***[[Nyíres-Obcsina]] (rum. ''Obcina Mestecăniș'')
 
***[[Nagy-Obcsina]] (rum. ''Obcina Mare'')
 
 
 
==== Grupa środkowa ====
 
 
 
Środkowa grupa (rum. ''Carpații Moldo-Transilvani'') rozciąga się od doliny [[Beszterce (folyó)|Beszterce]] (rum. ''Bistrița'') do przełęczy [[Ojtozi-szoros]] (rum. ''Ojtozi'').
 
 
 
Jego główne części to:
 
* na północy [[Besztercei-hegyvidék]] (rum. ''Munții Bistriței''),
 
* w środku:
 
** [[Gyergyó–Békási-hegyvidék]] (rum. ''Munții Giurgeu și Hășmaș'') i
 
** [[Kelemen–Görgény–Hargita-hegyvidék]] (rum, ''Munții vulcanici Călimani, Gurghiu și Harghita'') oraz
 
* na południu [[Tatrosmenti-hegyvidék]] (rum. ''Munții Trotușului'').
 
  
 
[[Plik:2009 0706sac0121.JPG|thumb|250px|Hagymás-hegység]]
 
[[Plik:2009 0706sac0121.JPG|thumb|250px|Hagymás-hegység]]
Linia 77: Linia 58:
 
[[Plik:Rodna (17).jpg|thumb|250px|Radnai-havasok]]
 
[[Plik:Rodna (17).jpg|thumb|250px|Radnai-havasok]]
  
* '''Linia wewnętrzna:''':
+
* '''Grupa środkowa''' (rum. ''Carpații Moldo-Transilvani'') rozciąga się od doliny [[Beszterce (folyó)|Beszterce]] (rum. ''Bistrița'') do przełęczy [[Ojtozi-szoros]] (rum. ''Ojtozi'').
** [[Besztercei-havasok]] (rum. ''Munții Budacului'') – część Besztercei-hegyvidék
+
** na północy:
** Gyergyó–Békási-hegyvidék
+
*** [[Besztercei-havasok]] (rum. ''Munții Budacului'') – część [[Besztercei-hegyvidék]] (linia wewnętrzna)
*** [[Gyergyói-havasok]] (rum. ''Munții Giurgeu'')
+
** w środku:
*** [[Hagymás-hegység]] (rum. ''Munții Hășmaș'')
+
*** [[Gyergyó–Békási-hegyvidék]] (''Grupa Gyergyó–Békási'')
*** [[Naskalat-hegység]] (rum. ''Munții Nașcalat'')
+
**** [[Gyergyói-havasok]] (rum. ''Munții Giurgeu'')
*** [[Csalhó]] (rum. ''Masivul Ceahlău'')
+
**** [[Hagymás-hegység]] (rum. ''Munții Hășmaș'')
** Kelemen-Görgény-Hargita-hegyvidék
+
**** [[Naskalat-hegység]] (rum. ''Munții Nașcalat'')
*** [[Kelemen-havasok]] (rum. ''Munții Călimani'')
+
**** [[Csalhó]] (rum. ''Masivul Ceahlău'')
*** [[Görgényi-havasok]] (rum. ''Munții Gurghiu'')
+
*** [[Kelemen-Görgény-Hargita-hegyvidék]] (''Grupa Kelemen-Görgény-Hargita'')
*** [[Hargita-hegység]] (rum. ''Munții Harghita'')
+
**** [[Kelemen-havasok]] (rum. ''Munții Călimani'')
** [[Persányi-hegység]] (rum. ''Munții Perșani'') – często są również klasyfikowane jako [[Kárpátkanyar]] (''Zakole Karpackie'')
+
**** [[Görgényi-havasok]] (rum. ''Munții Gurghiu'')
** [[Bodoki–Baróti-hegyvidék]] (rum. ''Munții Bodoc–Baraolt'') – często są również klasyfikowane jako [[Kárpátkanyar]] (''Zakole Karpackie'')
+
**** [[Hargita-hegység]] (rum. ''Munții Harghita'')
*** [[Csomád-hegység]] (rum. ''Masivul Ciomatu-Puturosu'') – geologicznie należy do Hargita-hegység
+
*** [[Persányi-hegység]] (rum. ''Munții Perșani'') – często są również klasyfikowane jako [[Kárpátkanyar]] (''Zakole Karpackie'')
*** [[Torjai-hegység]] (rum. ''Munții Turiei'')
+
*** [[Bodoki–Baróti-hegyvidék]] (pol. ''Grupa Bodoki–Baróti'', rum. ''Munții Bodoc–Baraolt'') – często są również klasyfikowane jako [[Kárpátkanyar]] (''Zakole Karpackie'')
*** [[Bodoki-hegység]] (rum. ''Munții Bodoc'')
+
**** [[Csomád-hegység]] (rum. ''Masivul Ciomatu-Puturosu'') – geologicznie należy do [[Hargita-hegység]]
*** [[Baróti-hegység]] (rum. ''Munții Baraolt'')
+
**** [[Torjai-hegység]] (rum. ''Munții Turiei'')
 
+
**** [[Bodoki-hegység]] (rum. ''Munții Bodoc'')
* '''Linia zewnętrzna''' – [[Moldvai-Kárpátok]] (rum. ''Munții Moldovei'')
+
**** [[Baróti-hegység]] (rum. ''Munții Baraolt'')
** Besztercei-hegyvidék (külső vonulat)
+
* '''Grupa południowa''' to [[Kárpátkanyar]] (''Zakole Karpackie'') (rum. ''[[Carpații de Curbură]]''), które od środkowej grupy Karpat Wschodnich oddziela przełęcz [[Ojtozi-szoros]] Ojtozi.[[Plik:Kommando1.jpg|thumb|250px|Háromszéki-havasok]]
*** [[Esztena-hegység]] (rum. ''Munții Stânișoarei'') – część Besztercei-hegyvidék
+
** [[Háromszéki-havasok]] ''(Munții Vrancei)''
*** [[Gyamaló]] (rum. ''Munții Giumalau'') – część Besztercei-hegyvidék
+
*** [[Berecki-hegység]] ''(Munții Brețcului)''
*** [[Ráró (hegység)|Ráró]] (rum. ''Munții Rarău'') – część Besztercei-hegyvidék
+
*** [[Musátó]] ''(Munții Lepșei)''
** Tatrosmenti-hegyvidék
+
*** [[Szép-Zbojna]] ''(Munții Zboina Frumoasă)''
*** [[Berzunci-hegység]] vagy Berzeneci-hegység (rum. ''Munții Berzunț'')
+
*** [[Fekete-Zbojna]] ''(Munții Zboina Neagră)''
*** [[Tarkő-hegység]] (rum. ''Muntii Tarcău'')
+
*** [[Furu-hegység]] ''(Munții Furu)''
*** [[Gosman-hegység]] (rum. ''Munții Goșmanu'')
+
*** [[Coza-hegység]] ''(Masivul Coza)''
*** [[Csíki-havasok]] (rum. ''Munții Ciuc'')
+
** [[Bodzafordulói-hegyek]] ''(Munții Întorsurii)''
*** [[Répát-hegység]] (rum. ''Muntii Repat'')
+
** [[Bodzai-havasok]] ''(Munții Buzăului)''
*** [[Nemere-hegység]] (rum. ''Munții Nemira'')
+
*** [[Pintillő-hegység]] ''(Masivul Penteleu)''
** [[Moldvai Szubkárpátok]] (rum. ''Subcarpații Moldovei'')
+
*** [[Nagy-Tatár-havas]] ''(Munții Tătaru)''
 
+
*** ''[[Lóhavas]] Munții Podu Calului''
==== Grupa południowa (Kárpátkanyar) ====
+
*** ''Masivul Ivănețu''
 
+
*** [[Szilon-havas]]  ''(Munții Siriu)''
Grupą południową jest [[Kárpátkanyar]] (''Zakole Karpackie'') (rum. ''[[Carpații de Curbură]]''), które od środkowej grupy Karpat Wschodnich oddziela przełęcz [[Ojtozi-szoros]] Ojtozi.
 
 
 
[[Plik:Kommando1.jpg|thumb|250px|Háromszéki-havasok]]
 
* [[Háromszéki-havasok]] ''(Munții Vrancei)''
 
** [[Berecki-hegység]] ''(Munții Brețcului)''
 
** [[Musátó]] ''(Munții Lepșei)''
 
** [[Szép-Zbojna]] ''(Munții Zboina Frumoasă)''
 
** [[Fekete-Zbojna]] ''(Munții Zboina Neagră)''
 
** [[Furu-hegység]] ''(Munții Furu)''
 
** [[Coza-hegység]] ''(Masivul Coza)''
 
* [[Bodzafordulói-hegyek]] ''(Munții Întorsurii)''
 
* [[Bodzai-havasok]] ''(Munții Buzăului)''
 
** [[Pintillő-hegység]] ''(Masivul Penteleu)''
 
** [[Nagy-Tatár-havas]] ''(Munții Tătaru)''
 
** ''[[Lóhavas]] Munții Podu Calului''
 
** ''Masivul Ivănețu''
 
** [[Szilon-havas]]  ''(Munții Siriu)''
 
 
[[Plik:Muntii Piatra Mare.jpg|thumb|250px|Nagykőhavas]]
 
[[Plik:Muntii Piatra Mare.jpg|thumb|250px|Nagykőhavas]]
* [[Brassói-havasok]] ''(Munții Brașovului)''
+
** [[Brassói-havasok]] ''(Munții Brașovului)''
** [[Csukás-hegység]] ''(Munții Ciucaș)''
+
*** [[Csukás-hegység]] ''(Munții Ciucaș)''
** [[Barcasági-hegyek]] ''(Munții Bârsei)''
+
*** [[Barcasági-hegyek]] ''(Munții Bârsei)''
*** [[Nagykőhavas]] ''(Masivul Piatra Mare)''
+
**** [[Nagykőhavas]] ''(Masivul Piatra Mare)''
*** [[Keresztényhavas]] ''(Masivul Postăvarul)''
+
**** [[Keresztényhavas]] ''(Masivul Postăvarul)''
** [[Baj-hegység]] ''(Munții Gârbova)''
+
*** [[Baj-hegység]] ''(Munții Gârbova)''
** [[Grohotisz-hegység]] ''(Munții Grohotiș)''
+
*** [[Grohotisz-hegység]] ''(Munții Grohotiș)''
* [[Kárpátkanyar-Szubkárpátok]] ''(Subcarpații Curburii)''
+
** [[Kárpátkanyar-Szubkárpátok]] ''(Subcarpații Curburii)''
 
 
=== Linia zewnętrzna ===
 
{| {{széptáblázat}}
 
! colspan="2" | A Keleti-Kárpátok külső vonulata
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d1 || [[Obcsinák]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d2 || [[Esztena-hegység]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d3 || [[Tarkő-hegység]], [[Gosmán-hegység]] és [[Berzunci-hegység]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d4 || [[Kománfalvi-medence]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d5 || [[Nemere-hegység]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d6 || [[Csíki-havasok]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d7 || [[Barcasági-hegyek]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d8 || [[Csukás-hegység]], [[Grohotisz-hegység]] és [[Baj-hegység]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d9 || [[Bodzai-havasok]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d10 || [[Háromszéki-havasok]]
 
|-
 
| bgcolor="#d4aa00" | d11 || [[Ráró-hegység]] és [[Gyamaló-hegység]]
 
|}
 
 
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
  
 
== Źródło ==
 
== Źródło ==
Linia 200: Linia 134:
 
  | helyi név          =  
 
  | helyi név          =  
 
  | kép                =  
 
  | kép                =  
  | képméret           =  
+
  | plikméret           =  
  | képaláírás         =  
+
  | plikaláírás         =  
 
  | magasság            = 2303
 
  | magasság            = 2303
 
  | hely                = {{Románia}}
 
  | hely                = {{Románia}}
Linia 231: Linia 165:
 
|}
 
|}
  
 +
{{SORTUJ:Karpaty, Wschodnie Wewnętrzne}}
 +
 +
[[Kategoria:Karpaty]]
 +
[[Kategoria:Karpaty Wschodnie]]
 +
[[Kategoria:Keleti-Kárpátok]]
 
[[Kategoria:Geografia]]
 
[[Kategoria:Geografia]]
 
[[Kategoria:Siedmiogród]]
 
[[Kategoria:Siedmiogród]]
[[Kategoria:Zakarpacie]]
+
[[Kategoria:Przedkarpacie]]
 
 
[[Kategória:Románia hegyei, hegységei]]
 
[[Kategória:Keleti-Kárpátok| ]]
 

Aktualna wersja na dzień 14:23, 9 mar 2021

Wewnętrzne Karpaty Wschodnie (523) – część Karpaty rozciągająca się od rzeki Laborec na Słowacji poprzez terytorium Ukrainy aż do Braszowa w Rumunii.

Najwyższym pasmem są Radnai-havasok (pol. Góry Rodniańskie, rum. Munții Rodnei) z najwyższym szczytem Nagy-Pietrosz (rum. Pietrosul Rodnei, 2305 m n.p.m.). Charakterystycznym elementem tego regionu jest pas gór pochodzenia wulkanicznego o długości ok. 400 km, ciągnący się od gór Wyhorlat do pasma Hargita-hegység (rum. Munții Harghita) (najwyższe spośród nich są Kelemen-havasok (pol. Góry Kelimeńskie, rum. Munții Călimani). – 2102 m n.p.m.). Lokalnie uległy zlodowaceniu w plejstocenie, najbardziej Radnai-havasok (Góry Rodniańskie).

Wewnętrzne Karpaty Wschodnie nie są przedłużeniem Centralnych ani Wewnętrznych Karpat Zachodnich.

Podział

W Wewnętrznych Karpatach Wschodnich wyróżnia się makroregiony:

Karpaty Wschodnie to wschodnia część Karpat od przełęczy Borsai-hágó (rum. Pasul Prislop) przez dolinę Prahova (folyó) (rum. Râul Prahova) do przełęczy Tömösi-szoros (rum. Pasul Timiș lub Pasul Predeal), będące kontynuacją Északkeleti-Kárpátok (Karpat północno-wschodnich. Obejmują całą Rumunię.

Bardzo zróżnicowany geologicznie, dokładnie podzielony, średniej wysokości odcinek Karpat. Tutaj wznosi się najwyższa pozostałość wulkaniczna w Karpatach, Nagy-Pietrosz (2303 metry), ale alpejskie szczyty Radnai-havasok (Gór Rodniańskich) również wznoszą się ponad gęsto zalesione pasma.

Podział na grupy

Plik:2009 0706sac0121.JPG
Hagymás-hegység
Plik:Rodna (17).jpg
Radnai-havasok

Źródło

  • Gábris Gyula – Horváth Erzsébet – Horváth Gergely – Kéri András – Móga János – Nagy Balázs – Nemerkényi Antal – Pavlics Károlyné – Simon Dénes, Telbisz Tamás: Európa regionális földrajza - természetföldrajz. www.tankonyvtar.hu. ELTE Eötvös Kiadó (2014) [dostęp: 2016-04-01[. (pdf)

Bibliografia

  1. Krystyna Jawecka (red.), Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa–Wrocław 1983/84.
  2. Jerzy Kondracki, Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym, „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z. 3–4, 1996, s. 457–466.
  3. Jerzy Kondracki, Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3.
  4. Andrzej Maryański, Rumunia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.

Więcej informacji

Wewnętrzne Karpaty Wschodnie

Plik:Radnai havasok osszel.jpg
Plik:Carpathians Eastern Inner.svg
Megaregion Region Karpacki
Prowincja Karpaty Wschodnie
Podprowincja Wewnętrzne Karpaty Wschodnie
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Słowacja
kraj preszowski
kraj koszycki
Ukraina
obwód zakarpacki
Rumunia
okręg Maramureş
okręg Bistrița-Năsăud
okręg Marusza
okręg Harghita
okręg Covasna
okręg Braszów
'
Wysokość2303 m
Miejsce  Románia
Góry Kárpátok
Najwyższy punkt Nagy-Pietrosz
Mapa
A Keleti-Kárpátok (3. és 4.) helyzete a Kárpátokban
A Keleti-Kárpátok (3. és 4.) helyzete a Kárpátokban