|
|
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:2]] | + | #PATRZ [[Erdélyi szász univerzitás]] |
| − | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z niemieckiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://de.wikipedia.org/wiki/S%C3%A4chsische_Nationsuniversit%C3%A4t_in_Siebenb%C3%BCrgen
| |
| − | |autorzy = https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A4chsische_Nationsuniversit%C3%A4t_in_Siebenb%C3%BCrgen&action=history
| |
| − | |nota = niemiecki
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Székely Land.PNG|300px|mini|Gebiete der drei Nationen<br />'''Blau:''' ''[[Szekler]]'',<br />'''Grau:''' ''[[Siebenbürger Sachsen]]'' nach dem Recht des [[Goldener Freibrief|Goldenen Freibriefs]],<br />'''Gelb:''' adeliger Komitatsboden]]
| |
| − | | |
| − | Siedmiogrodzcy Sasi w Siedmiogrodzie, który działał jako autonomiczna administracja od 1486 do 1876 roku, a od tego momentu aż do jej rozwiązania w 1937 roku jako fundacja.
| |
| − | | |
| − | Die '''Sächsische Nationsuniversität''' (auf [[latein]]isch als ''Concilium Transylvania Saxonicum'' bezeichnet) war ein politisches Selbstverwaltungsorgan der [[Siebenbürger Sachsen]] in [[Siebenbürgen]], die von 1486 bis 1876 als Autonomieverwaltung und von da an, bis zu ihrer Auflösung 1937 als Stiftung fungierte.
| |
| − | | |
| − | Nazywano to „zebraniem głównych oficerów ze wszystkich klas i przewodniczących narodu saksońskiego, który rozstrzyga i ocenia sprawy narodowe” [1].
| |
| − | | |
| − | So wurde „die Zusammenkunft der Oberofficianten aus allen Ständen und Stühlen der sächsischen Nation genannt, welche Nationalsachen schlichtet und richtet.“<ref>Zitiert nach: Johann Georg Krünitz: ''Oeconomische Encyclopädie,'' 129. Teil, Berlin 1821, S. 411.</ref>
| |
| − | | |
| − | == Znaczenie słowa ==
| |
| − | | |
| − | Uniwersytet narodowy składa się z łacińskich komponentów natio „lud, plemię” i universitas „całość”. Słowo to oznacza „całość ludu” lub konkretnie „całość Sasów Siedmiogrodu” na terytorium ich przodków.
| |
| − | | |
| − | ''Nationsuniversität'' besteht aus den lateinischen Bestandteilen ''natio'' „das Volk, der Volksstamm“ und ''universitas'' „die Gesamtheit“. Das Wort bedeutet damit „Gesamtheit des Volkes“ beziehungsweise konkret „Gesamtheit der Siebenbürger Sachsen“ in ihrem angestammten Gebiet.
| |
| − | | |
| − | == Oryginalna funkcja ==
| |
| − | | |
| − | Sasi siedmiogrodzcy jako naród posiadłości w średniowiecznym Królestwie Węgier otrzymali rozległe specjalne prawa i przywileje już w 1224 r. Poprzez bezpośrednie nadanie praw przez węgierskich królów. Zostały one po raz pierwszy udokumentowane przez króla Andreasa II w Złotej Karcie. Dokument ten był jednak tylko wstępnym etapem stałej reprezentacji korporacyjno-politycznej w stosunku do pozostałych dwóch majątków Siedmiogrodu, Szeklern i węgierskiej szlachty. Na polu napięć między dwoma pozostałymi stanami a coraz słabszymi królami węgierskimi, Saksoński Uniwersytet Narodów, założony w 1486 r., Stał się narzędziem władzy, pod którym Sascy Siedmiogród gromadzili się aż do XIX wieku. To, by tak rzec, polityczna reprezentacja Saksończyków umożliwiła im działanie jako wspólnota dla świata zewnętrznego. Wewnętrznie, na ziemiach królewskich, na których Sasi Siedmiogród de facto posiadali autonomię i własne prawo (Eygenlandrecht), to instytucja kierowała samorządnością.
| |
| − | | |
| − | Die Siebenbürger Sachsen als ständische Nation im mittelalterlichen [[Königreich Ungarn]] hatten durch eine direkte Rechtsvergabe der [[Liste der Herrscher von Ungarn|ungarischen Könige]] bereits 1224 weitgehende Sonderrechte und Privilegien erhalten. Im [[Goldener Freibrief|Goldenen Freibrief]] wurden diese von [[Andreas II. (Ungarn)|König Andreas II.]] erstmals verbrieft. Allerdings war diese Urkunde nur die Vorstufe einer festen ständisch-politischen Vertretung gegenüber den beiden anderen Ständen Siebenbürgens, den [[Szekler]]n und dem ungarischen Adel.
| |
| − | | |
| − | Im Spannungsfeld zwischen den beiden anderen Ständen und den zunehmend geschwächten ungarischen Königen, formte sich die im Jahre 1486 gegründete Sächsische Nationsuniversität<ref>[[Béla Köpeczi]] (Hrsg.): ''Kurze Geschichte Siebenbürgens'' („Erdély rövid története“), Akademie-Verlag, Budapest 1990, ISBN 963-05-5667-7, Seite 74. ([http://mek.oszk.hu/02100/02113/html/ Auch als Onlineversion])</ref> zu einem Machtinstrument, unter dem sich die Siebenbürger Sachsen bis in das 19. Jahrhundert versammelten. Sie war sozusagen die politische Vertretung des sächsischen Volkes, die es als Gemeinschaft nach außen handlungsfähig machte. Nach innen, auf dem [[Königsboden]], auf dem für die Siebenbürger Sachsen de facto Autonomie und ihr eigenes Recht ''([[Eygenlandrecht]])'' galt, war sie die Institution, welche die Selbstverwaltung lenkte.
| |
| − | | |
| − | === Politisch Beteiligte im mittelalterlichen Fürstentum ''Sybenbuergen'' ===
| |
| − | | |
| − | === Politycznie zaangażowany w średniowieczne księstwo „Sybenbuergen” ===
| |
| − | | |
| − | Księstwo Transylwanii zostało politycznie podzielone na trzy klasy od późnego średniowiecza:
| |
| − | | |
| − | * '''węgierska szlachta'''
| |
| − | | |
| − | ::To czerpało jego władzę z feudalnego panowania nad setkami tysięcy podporządkowanych chłopów, którzy byli uprzywilejowani, ale mało aktywni gospodarczo. Oprócz Rumunów i Węgrów do chłopów pańszczyźnianych należało także wielu Sasów zamieszkujących saskie wioski na ziemiach powiatowych, do których nie rozszerzono praw królewskich.
| |
| − | | |
| − | ::Dieser zog seine Macht aus der ihm übertragenen Lehensherrschaft über hunderttausende hörige Bauern, war damit privilegiert, aber wirtschaftlich wenig aktiv. Zu den Hörigen gehörten neben Rumänen und Ungarn auch viele Sachsen in sächsischen Dörfern auf [[Komitatsboden]], auf die die Rechte des [[Königsboden]]s nicht ausgedehnt worden waren.
| |
| − | | |
| − | * '''[[Seklerzy]]'''
| |
| − | | |
| − | ::Ta grupa etniczna, która została osiedlona około 1140 r. W celu ochrony węgierskiej granicy cesarskiej na wschodzie Siedmiogrodu, również otrzymała specjalne prawa od króla Węgier i ukonstytuowała się jako autonomiczne naród. Obszary Szekler były zdominowane przez rolnictwo iw większości dostarczały na eksport naturalne i półprodukty.
| |
| − | | |
| − | ::Diese Volksgruppe, welche um 1140 zum Schutz der ungarischen Reichsgrenze im Osten [[Siebenbürgen]]s angesiedelt worden war, hatte vom König Ungarns ebenfalls Sonderrechte erhalten und konstituierte sich als autonome ''natio''. Die Szeklergebiete waren agrarisch geprägt und stellten zur Ausfuhr größtenteils Naturalien und Halbwaren bereit.
| |
| − | | |
| − | * '''[[Sasi Siedmiogrodzcy]]'''
| |
| − | | |
| − | ::Pod względem liczebności to z pewnością grupa najmniejsza, ale najważniejsza ekonomicznie. Ich szlaki handlowe prowadziły z Lewantu do landów niemieckich, dlatego najważniejsze ośrodki handlowe i targi znajdowały się w ich stałych miastach. Znajdowały się tam dziesiątki cechów, które produkowały większość wyrobów gotowych na eksport. Miasta ziemi królewskiej stanowiły główny ciężar podatkowy księstwa i dlatego miały ogromne znaczenie. Dlatego parlamenty stanowe odbywały się tam prawie bez wyjątku. W przeciwnym razie jednak hermetycznie odcięli się od dwóch innych narodów.
| |
| − | | |
| − | ::Zahlenmäßig stellten sie sicherlich die kleinste Gruppe, allerdings die wirtschaftlich bedeutendste. Ihre Handelsrouten reichten von der Levante bis in die deutschen Länder und so befanden sich in ihren festen Städten die wichtigsten Handelsplätze und Jahrmärkte. Ebendort waren dutzende von Zünften ansässig, die den überwiegenden Teil der Fertigwaren für den Export produzierten. Die Städte des [[Königsboden]]s erbrachten die Hauptsteuerlast des Fürstentums und waren somit von herausragender Wichtigkeit. Die Landtage fanden daher fast ausnahmslos dort statt. Ansonsten jedoch schotteten sie sich gegen die zwei anderen Nationen hermetisch ab.
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Siedmiogród]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia]] | |
