Szerdahelyszék: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1s]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| − | [[Plik:Stuhl Reußmarkt.svg | + | [[Plik:Stuhl Reußmarkt.svg|right|thumb|500px|Szerdahelyszék w XV wieku]] |
[[Plik:Scaunul Miercurea CoA.png|thumb|left|120px|Herb Szerdahelyszék]] | [[Plik:Scaunul Miercurea CoA.png|thumb|left|120px|Herb Szerdahelyszék]] | ||
| − | + | '''Szerdahelyszék''' lub '''''Szeredahelyszék''''' (pol. ''lokacja Reussmark'', niem. ''Reussmarkter Stuhl'' rum. ''Scaunul Miercurea'') − specjalna jednostka administracyjna [[Królestwo|Królestwa Węgier] w [[Siedmiogrod]]zie: jedna z [[sas]]kich lokacji w Siedmiogrodzie, która istniała od 1339 do 19 czerwca 1876. miała powierzchnię 217,4 km². | |
| − | + | == Pochodzenie nazwy == | |
| − | |||
| − | == Pochodzenie | ||
Nazwa środowego miejsca nawiązuje do dnia targowego. | Nazwa środowego miejsca nawiązuje do dnia targowego. | ||
| Linia 27: | Linia 25: | ||
== Lokalizacja == | == Lokalizacja == | ||
| − | Leżało na północny zachód od | + | Leżało na północny zachód od [[Nagyszeben]] (''Sybina''), w węższym rejonie [[Szerdahely]]. Jej sąsiadami były: okręg [[Fehér vármegye|Fehér]]/[[Alsó-Fehér vármegye]] na wschodzie i północy, [[Szászsebesszék]] na zachodzie, [[Szebenszék]] i jedna z enklaw w komitacie Fehér/[[Felső-Fehér vármegye] na południu. |
| − | |||
| − | |||
== Historia == | == Historia == | ||
| − | + | Szerdahelyszék II. Król Geza (1141-62) pochodził z osady saskiej wokół Sybina. W 1224 roku po przywileju [[II. András|Andrzeja II]] dla [[Sas]]ów ([[Andreanum]]) ludność [[Sekler]]ów z regionu [[Orbó vidék]] wyjechała, a później krzesła [[Orbaiszék|Orbai-]], [[Sepsiszék|Sepsi-]] i [[Kézdiszék|Kézdi-székeket]] | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Szerdahelyszéket [[II. Géza magyar király|II. Géza]] király (1141-62)[[Nagyszeben|Szeben]] környéki szász telepítéséből eredeztetik. | |
| − | + | Jej nazwa została po raz pierwszy wymieniona 14 lipca 1339 r., gdy jej wysłannik uczestniczył w zebraniu siedmiu saskich lokacji. | |
| − | + | W 1486 roku król [[Maciej]] rozszerzył przywileje [[Andreanum]] na wszystkich [[Sas]]ów. Tak utworzony ''[[Universitas Saxonum]]'' jest jednostką publiczno-polityczną Sasów w Siedmiogrodzie, której członkiem był Szerdahelyszék. Około 1530 r. lokacja została przeniesiona do luterańskiej gałęzi religii protestanckiej, po której do 1586 r. pojawiły się wszystkie osady saskie w Transylwanii. | |
| − | Jesienią 1705 r. | + | Jesienią 1705 r. przedmieście Szerdahelyszék zostało spustoszone przez [[Pekri Lőrinc|Lőrinca Pekriego]], ponieważ przewodniczący odmówił przyłączenia się do konfederacji kuruckiej. Józef II wraz ze swoimi przywilejami zniósł gminę Szerdahelyszék i przyłączył ją do powiatu [[Szeben megye|Szeben megyébe]]. Jednak po 1790 r. odłączył się. |
1705 őszén Szerdahelyszék külvárosát feldúlta [[Pekri Lőrinc]], mivel a szék megtagadta a [[kurucok|kuruc]] konföderációhoz való csatlakozást. [[II. József magyar király|II. József]] (1780-1790) kiváltságaival együtt eltörölte Szerdahelyszék önkormányzatát és [[Szeben megye|Szeben megyébe]] kebelezte be. 1790 után azonban visszakapta. | 1705 őszén Szerdahelyszék külvárosát feldúlta [[Pekri Lőrinc]], mivel a szék megtagadta a [[kurucok|kuruc]] konföderációhoz való csatlakozást. [[II. József magyar király|II. József]] (1780-1790) kiváltságaival együtt eltörölte Szerdahelyszék önkormányzatát és [[Szeben megye|Szeben megyébe]] kebelezte be. 1790 után azonban visszakapta. | ||
| Linia 51: | Linia 43: | ||
== 1 == | == 1 == | ||
| − | 4 lutego 1849 r., | + | 4 lutego 1849 r., po przegranej bitwie pod [[Vízaknai ütközet|vízaknai csata]], generał Bem wysłał rannych i chorych do Szászsebes, a Szerdahely nie otrzymywali oni za pieniądze żywności od Sasów. 5 lutego miasto okupowane przez wojsko zostało zniszczone przez generała Puchnera. Po bitwie (1 sierpnia) [[szerdahelyi csata|szerdahelyi ütközet]] armia pułkownika Steina wycofała się; Utrata 200 zabitych, 1185 więźniów i 2 działa, co oznaczało koniec oblężenia Gyulafehérvár. |
| − | + | W latach 1849-1860 należał do okręgu wojskowego Gyulafehérvár. 22 sierpnia 1850 roku Fundacja Uniwersytetu Saksońskiego ustanowiła stypendium szkolne, z którego 1–1 '''melyből 1-1 ifjú kapott''' młodych ludzi otrzymało stypendium w wysokości 150 HUF, fundusz Szerdahelyszék otrzymał 600 HUF, a szkoły ludowe 750 HUF. | |
| − | + | 7-8 marca 1869 r. siedmiogrodzcy Oláhowie (Rumuni) utworzyli w Szerdahely, sprzeciwiającą się zjednoczeniu, transylwańską Rumuńską Partię Narodową, która zdecydowała o bezczynności politycznej. | |
| − | + | 1869. március 7-8-án az erdélyi oláhok (románok) Szerdahelyen alakították meg az egyesülést ellenző [[Erdélyi Román Nemzeti Párt]]ot, mely a politikai tétlenséget határozta el. | |
| − | == | + | Art. 33 ustawy z 1876 r. podzielił go na powiat [[Szeben vármegye|Szeben vármegyébe]] Sybin jako powiat z siedzibą w Szerdahely. |
| + | |||
| + | == Populacja == | ||
| − | + | W 1870 r. Liczyło 19 345 mieszkańców | |
| − | + | === Skład narodowościowy === | |
| − | + | * Rumuni − 80%, | |
| − | + | * Niemcy − 19% i | |
| − | + | * Węgrzy − 1%. | |
| − | + | === Skład wyznaniowy === | |
| − | + | * prawosławni − 14 982 (77,4%), | |
| + | * luteranie − 3674 (19%), | ||
| + | * grekokatolików 473 (2,4%), | ||
| + | * rzymscy katolicy − 193 (1%) i | ||
| + | * reformowani − 23. | ||
== Rozliczenia == | == Rozliczenia == | ||
Wersja z 08:50, 12 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Stuhl Reußmarkt.svg Szerdahelyszék w XV wieku Plik:Scaunul Miercurea CoA.png Herb Szerdahelyszék Szerdahelyszék lub Szeredahelyszék (pol. lokacja Reussmark, niem. Reussmarkter Stuhl rum. Scaunul Miercurea) − specjalna jednostka administracyjna [[Królestwo|Królestwa Węgier] w Siedmiogrodzie: jedna z saskich lokacji w Siedmiogrodzie, która istniała od 1339 do 19 czerwca 1876. miała powierzchnię 217,4 km². Spis treściPochodzenie nazwyNazwa środowego miejsca nawiązuje do dnia targowego. LokalizacjaLeżało na północny zachód od Nagyszeben (Sybina), w węższym rejonie Szerdahely. Jej sąsiadami były: okręg Fehér/Alsó-Fehér vármegye na wschodzie i północy, Szászsebesszék na zachodzie, Szebenszék i jedna z enklaw w komitacie Fehér/[[Felső-Fehér vármegye] na południu. HistoriaSzerdahelyszék II. Król Geza (1141-62) pochodził z osady saskiej wokół Sybina. W 1224 roku po przywileju Andrzeja II dla Sasów (Andreanum) ludność Seklerów z regionu Orbó vidék wyjechała, a później krzesła Orbai-, Sepsi- i Kézdi-székeket Szerdahelyszéket II. Géza király (1141-62)Szeben környéki szász telepítéséből eredeztetik. Jej nazwa została po raz pierwszy wymieniona 14 lipca 1339 r., gdy jej wysłannik uczestniczył w zebraniu siedmiu saskich lokacji. W 1486 roku król Maciej rozszerzył przywileje Andreanum na wszystkich Sasów. Tak utworzony Universitas Saxonum jest jednostką publiczno-polityczną Sasów w Siedmiogrodzie, której członkiem był Szerdahelyszék. Około 1530 r. lokacja została przeniesiona do luterańskiej gałęzi religii protestanckiej, po której do 1586 r. pojawiły się wszystkie osady saskie w Transylwanii. Jesienią 1705 r. przedmieście Szerdahelyszék zostało spustoszone przez Lőrinca Pekriego, ponieważ przewodniczący odmówił przyłączenia się do konfederacji kuruckiej. Józef II wraz ze swoimi przywilejami zniósł gminę Szerdahelyszék i przyłączył ją do powiatu Szeben megyébe. Jednak po 1790 r. odłączył się. 1705 őszén Szerdahelyszék külvárosát feldúlta Pekri Lőrinc, mivel a szék megtagadta a kuruc konföderációhoz való csatlakozást. II. József (1780-1790) kiváltságaival együtt eltörölte Szerdahelyszék önkormányzatát és Szeben megyébe kebelezte be. 1790 után azonban visszakapta. 14 lutego 1849 r., po przegranej bitwie pod vízaknai csata, generał Bem wysłał rannych i chorych do Szászsebes, a Szerdahely nie otrzymywali oni za pieniądze żywności od Sasów. 5 lutego miasto okupowane przez wojsko zostało zniszczone przez generała Puchnera. Po bitwie (1 sierpnia) szerdahelyi ütközet armia pułkownika Steina wycofała się; Utrata 200 zabitych, 1185 więźniów i 2 działa, co oznaczało koniec oblężenia Gyulafehérvár. W latach 1849-1860 należał do okręgu wojskowego Gyulafehérvár. 22 sierpnia 1850 roku Fundacja Uniwersytetu Saksońskiego ustanowiła stypendium szkolne, z którego 1–1 melyből 1-1 ifjú kapott młodych ludzi otrzymało stypendium w wysokości 150 HUF, fundusz Szerdahelyszék otrzymał 600 HUF, a szkoły ludowe 750 HUF. 7-8 marca 1869 r. siedmiogrodzcy Oláhowie (Rumuni) utworzyli w Szerdahely, sprzeciwiającą się zjednoczeniu, transylwańską Rumuńską Partię Narodową, która zdecydowała o bezczynności politycznej. 1869. március 7-8-án az erdélyi oláhok (románok) Szerdahelyen alakították meg az egyesülést ellenző Erdélyi Román Nemzeti Pártot, mely a politikai tétlenséget határozta el. Art. 33 ustawy z 1876 r. podzielił go na powiat Szeben vármegyébe Sybin jako powiat z siedzibą w Szerdahely. PopulacjaW 1870 r. Liczyło 19 345 mieszkańców Skład narodowościowy
Skład wyznaniowy
Rozliczenia(Niemiecka nazwa jest w nawiasach).
CéheiSzerdahelyszék céhei a szász városokkal és székekkel közösen alakultak meg:
A szász városokkal közösen:
GildiaGildie środowego miejsca powstały wraz z saksońskimi miastami i katedrami:
Wraz z miastami saksońskimi:
Źróda
|
