Aranyosszék

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Szeklerland-planned seats.png 500px Plik:GrandDuchyOfTransylvania Josephinische Landaufnahme.jpg Aranyosszék na szczegółowej mapie pierwszego przeglądu wojskowego Plik:Scaunul Secuiesc al Arieșului - Aranyosszék - Josephinische Landesaufnahme 1769-73.jpg „Aranyos Seat”, 1769-73 Aranyosszék (pol. Aranyosszék, łac. Sedes Aurata, rum. Scaunul Arieşului) − to terytorialna jednostka administracyjna siedmiogrodzkich Seklerów {węg. Székelys) mieszkających w dolinie rzeki Aranyos (Arieş). Wolni Strażnicy Székely otrzymali część ziem należących do króla wokół starego zamku Turda (w ruinie, dziś w rejonie Moldovenești) w nagrodę za odwagę, jaką wykazali się w bitwach z Tatarami. Tutaj osiedlili się w 21 wsiach około 1270 roku. Była to najnowsza siedziba Székely, ponieważ inne terytoria Székely (dziś: Székely Land) były zasiedlone wcześniej. Centrum siedziby stanowiło niewielkie miasteczko targowe (oppidum), Felvinc, obecnie wieś Unirea. Pod koniec XIX wieku, kiedy system administracyjny Królestwa Węgier został zreorganizowany, siedziba została połączona z okręgiem Torda i utworzono okręg Torda-Aranyos. In the late 19th century, when the administrative system of the Kingdom of Hungary was reorganised, the Seat was united with Torda County and Torda-Aranyos County was created. Region jest obecnie częścią okręgów Alba i Okręg Cluj|Cluj]] w Rumunii. Osady, obecne lub dawne, znajdują się obecnie w następujących miejscowościach: Lunca Mureșului, Ocna Mureș, Mirăslău, Rimetea and Unirea in Alba County; and Călărași, Mihai Viteazu, Moldovenești and Turda in Cluj County. Przegląd Historyczny Król Stefan V osadził Szeklerów na nowo powstałym Aranyosszékre, które miało te same przywileje, co inne lokacje Seklerów. Przywilej tronu nadawli: raz Karol Robert (4 lipca 1313, dwukrotnie król Zygmunt (23 grudnia 1394 i 6 czerwca 1436), a król Maciej dwukrotnie (25 stycznia 1484 i 9 listopada 1469ref>Hiteles másolatban a kolozsvári ref. collegium levélt. Collec. Ms. Comit. Székelyiana. T. III. 375. lap. Közli Kemény Józs. App. dipl. Tran. VI. 217.</ref>), potwierdzony Na prośbę królowej 27 października 1558 w Felvincu królowa Izabela przepisała i potwierdziła powyższe przywileje króla Macieja 27 października 1558 r. Przywileje Aranyosszéka zostały również potwierdzone, a nawet zwiększone przez większość książąt siedmiogrodzkich. Należą do nich listy uprzywilejowane wydane przez Jánosa Zsigmonda 17 grudnia 1568 r., Kristóf Báthory z 24 kwietnia 1576 r., Zsigmond Báthory z 4 kwietnia 1585 r. i Gábor Bethlen z 22 lipca 1628 r. którym zabezpieczono prawa Aranyosszék. Układ terytorialny Obecnie Județul Alba Nazwa osady (XIX w.) Nazwa rumuńska Obecna lokalizacja Odsetek Węgrów (spis 2011) Uwagi Aranyosmohács Măhăceni Fehér 2,2% Csákó Cicău Fehér 0% Dombró Dumbrava Fehér 1,2% Felvinc Unirea Fehér 14,3% Inakfalva Inoc Fehér 0% Marosörményes Ormeniș Fehér 3,7% Marosveresmart Vereșmort Fehér Dziś jest częścią Felvinc Székelyföldvár Războieni-Cetate Fehér 5,4% Székelykocsárd Lunca Mureșului Fehér 30,2% Torockó Rimetea Fehér 77,1% Torockószentgyörgy Coltești Fehér 93,7% Obecnie Județul Cluj Nazwa osady (XIX w.) Nazwa rumuńska Obecna lokalizacja Odsetek Węgrów (spis 2011) Uwagi Alsószentmihály Sinmihaiu de Jos Kolozs Dziś jest częścią Szentmihály Aranyospolyán Poiana Kolozs Dziś jest częścią Torda Aranyosrákos Vălenii de Arieș Kolozs Dziś jest częścią Várfalva Bágyon Bădeni Kolozs 58% Bogátpuszta Bogata Kolozs 15,2% Csegez Pietroasa Kolozs 19,8% Harasztos Călărași Kolozs 58,7% Kercsed Stejeriș Kolozs 63,8% Kövend Plăiești Kolozs 79,8% Mészkő Cheia Kolozs 22,1% Sinfalva Cornești Kolozs 32,8% Székelyhidas Podeni Kolozs 1% Szentmihály Mihai Viteazu wcześniej Sânmihaiu Kolozs 22,9% Várfalva Moldovenești Kolozs 65% Ludność W 1867 r. liczba ludności wynosiła 18.680 , według spisu Balázs Orbán, z czego: mężczyźni − 9.898 i kobiety − 9.782 kobiety. Podział narodowościowy W 1870 r. liczba ludności wynosiła 19.680 mieszkańców, w tym: Węgrzy − 53,5% i Rumunii − 46%. Podział wyznaniowy Felekezetek Ludność Procent Grekokatolicy 5755 29,24% Unitarianie 4946 25,13% Reformowani 4560 23,17% Ortodoksi 3294 16,74% Rzymscy katolicy 1048 5,33% Mozaiści 52 0,26% Ewangelicy 20 0,1% Inni 5 0,03% Ogółem 19 680 100% Według danych oficjalnego spisu powszechnego z 1870 r. Ludność Aranyosszék wynosiła 19 800 osób, co Balázs Orbán przypisał wzrostowi populacji w ciągu 3 lat. Galeria Felinci Kościół unitarian w Várfalva Kościół reformowany w Aranyospolyán (pomnik, LMI: CJ-II-m-B-07790) Widok na Székelyhidas Podeni Iarna.JPG Widok na Székelyhidas zimą Gara Razboieni 1910.jpg Székelykocsárd w 1910 roku (obecnie Székelyföldvár) Obecnie stacja Székelyföldvár Biserica romano-catolica din Mihai Viteazu (17).JPG Kościół rzymskokatolicki w Szentmihályfalva (pomnik, LMI: CJ-II-m-B-07711) Biserica unitariana din Mihai Viteazu (3).JPG Kościół unitarny Szentmihályfalva (pomnikk, LMI: CJ-II-m-B-07712) Widok Bágyon Reformed church in Székelykocsárd 1.JPG Kościół reformowany w Székelykocsárd Torocko.JPG Typowy dom w Torockó CetateaColtesti.jpg Ruiny zamku Torockószentgyörgy Przypisy Zobacz także Osady należące do lokacji Seklerów

Aranyosszék Inne nazwy Scaunul Secuiesc al Arieșului Istnienie XIII wiek - 1876 Państwo Románia Románia, Székelyföld Centrum Felvinc Główne osady Bágyon, Harasztos, Székelyhidas Populacja Populacja 18 900 osób (1870) Religia grekokatolicy, unitarianie, reformowani, ortodoksi, rzymscy katolicy Dane geograficzne Powierzchnia 349 88  km² Mapa Aranyosszék 1769-1773 között Aranyosszék 1769-1773 között 18px Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów Aranyosszék Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék) Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék) Marosszék Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)