Orbaiszék: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | [[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left| | + | [[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left|500pxOrbaiszék - kolor bardzo jasnopomarańczowy]] |
'''Orbaiszék''' (pol. ''lokacja Orbai'', łac. "sedes", rum. ''?'') − jednostka terytorialna, sądownicza, administracyjna i wojskowa niezależną od organizacji '''powiatowej''', która zamieszkiwały uprzywilejowane osoby, np. [[Sas]]i [[siedmiogrod]]zcy czy [[Kumanowie]] i [[Jaszowie]] w [[Siedmiogrodz]]ie), którzy osiągnęli stopień samorządu. Nie wszystkie szczegóły jej pochodzenia zostały wyjaśnione, ale wydaje się prawdopodobne, że nazwa kojarzy się z siedzibą sędziów i swobodnym wyborem sędziego.<ref>Korai Magyar Történeti Lexikon (9-14.század). Főszerk. Kristó Gyula. Budapest, 1994.</ref> W [[Székelyföld]] powstało siedem takich jednostek: Telegdi [[(Udvarhelyszék]]), [[Marosszék]], [[Csíkszék]], [[Kézdiszék]], [[Orbaiszék]], [[Sepsiszék]] i geograficznie odrębny [[Aranyosszék]]. | '''Orbaiszék''' (pol. ''lokacja Orbai'', łac. "sedes", rum. ''?'') − jednostka terytorialna, sądownicza, administracyjna i wojskowa niezależną od organizacji '''powiatowej''', która zamieszkiwały uprzywilejowane osoby, np. [[Sas]]i [[siedmiogrod]]zcy czy [[Kumanowie]] i [[Jaszowie]] w [[Siedmiogrodz]]ie), którzy osiągnęli stopień samorządu. Nie wszystkie szczegóły jej pochodzenia zostały wyjaśnione, ale wydaje się prawdopodobne, że nazwa kojarzy się z siedzibą sędziów i swobodnym wyborem sędziego.<ref>Korai Magyar Történeti Lexikon (9-14.század). Főszerk. Kristó Gyula. Budapest, 1994.</ref> W [[Székelyföld]] powstało siedem takich jednostek: Telegdi [[(Udvarhelyszék]]), [[Marosszék]], [[Csíkszék]], [[Kézdiszék]], [[Orbaiszék]], [[Sepsiszék]] i geograficznie odrębny [[Aranyosszék]]. | ||
| Linia 23: | Linia 23: | ||
Na początku XVII wieku niezbyt silny oddział Sepsi, Kézdi- i Orbaiszék nosił już nazwę [[Háromszé]]k. Ich jedność była głównie reprezentowana przez tożsamość ich głównych urzędników w tym czasie. Każde z trzech równych lokacji sprawowało niezależny trybunał, na którego czele stał wspólny sędzia główny, który był również kapitanem zamku Várhegy (dzisiejszy zamek [[Székelybánja]]). Każda lokacja miało oddzielnego zastępcę sędziego, ale wszyscy trzej byli na czele wspólnego głównego kapitana i zastępcy kapitana.<ref>''Székelyföld története monográfia''</ref> | Na początku XVII wieku niezbyt silny oddział Sepsi, Kézdi- i Orbaiszék nosił już nazwę [[Háromszé]]k. Ich jedność była głównie reprezentowana przez tożsamość ich głównych urzędników w tym czasie. Każde z trzech równych lokacji sprawowało niezależny trybunał, na którego czele stał wspólny sędzia główny, który był również kapitanem zamku Várhegy (dzisiejszy zamek [[Székelybánja]]). Każda lokacja miało oddzielnego zastępcę sędziego, ale wszyscy trzej byli na czele wspólnego głównego kapitana i zastępcy kapitana.<ref>''Székelyföld története monográfia''</ref> | ||
| − | Według tradycji nazwa Orbaiszék pochodzi od przodka Seklerów o tym imieniu, którego potomkiem mogła być rodzina Orbai, z której pochodziło kilka znanych osób, a mianowicie Miklós Orbai, główny mistrz (''főstrázsamestere'') [[János Zsigmond|Jana | + | Według tradycji nazwa Orbaiszék pochodzi od przodka Seklerów o tym imieniu, którego potomkiem mogła być rodzina Orbai, z której pochodziło kilka znanych osób, a mianowicie Miklós Orbai, główny mistrz (''főstrázsamestere'') [[Szapolyai János Zsigmond|Jana Zygmunta]]. |
Benkő wywodzi imię Orbaiszék od Orv, ponieważ, jak mówi, było tam wielu sierot lub złodziei, którzy oszukiwali ich z sąsiednich prowincji.<ref>Orbán Balázs: ''A Székelyföld leírása''.</ref> | Benkő wywodzi imię Orbaiszék od Orv, ponieważ, jak mówi, było tam wielu sierot lub złodziei, którzy oszukiwali ich z sąsiednich prowincji.<ref>Orbán Balázs: ''A Székelyföld leírása''.</ref> | ||
| − | == | + | == Populacja == |
| − | * [[Barátos]] | + | Ludność w 2011 roku wynosiła 26.678 osób w tym: |
| − | * [[Csomakőrös]] | + | |
| − | * [[Cófalva|Czofalva]] | + | * Ludność miasta − 10.114 (37,92%) |
| − | * [[Gelence|Gelencze]] | + | * Ludność wiejska − 16.564 (62,08%) |
| − | * [[Haraly]] | + | * Mężczyźni − 13.219 (49,55%) |
| + | * Kobiety − 13.459 (50,45%) | ||
| + | |||
| + | === Skład narodowościowy === | ||
| + | |||
| + | * Węgrzy − 18.124 (69,94%), | ||
| + | * Rumuni − 7.750 (29,05%), | ||
| + | * Romowie − 778 (2,92%) i | ||
| + | * inne narodowości − 26 (0,05%). | ||
| + | |||
| + | == Osady == | ||
| + | |||
| + | * [[Barátos]] (rum. ''Brateș'', niem. ''Mönchsdorf'') | ||
| + | * [[Csomakőrös]] (rum. ''Chiuruș'') | ||
| + | * [[Cófalva|Czofalva]] (rum. ''Țufalău'') | ||
| + | * [[Gelence|Gelencze]] (rum. ''Ghelința'', lokalny ''Gälänz'') | ||
| + | * [[Haraly]] (rum. ''Harale'') | ||
* [[Hilib]] | * [[Hilib]] | ||
| − | * [[Imecsfalva]] | + | * [[Imecsfalva]] (rum. ''Imeni'') |
| − | * [[Kovászna]] | + | * [[Kovászna]] (rum. ''Covasna'', niem. ''Kovasna'') |
| − | * [[Páké]] | + | * [[Páké]] (rum. ''Pachia'') |
| − | *[[Papolc|Papolcz]] | + | * [[Papolc|Papolcz]] (rum. ''Păpăuți'') |
| − | * [[Páva ( | + | * [[Páva]] (rum. ''Pava'', niem. ''Pfauendorf'') |
| − | * [[Székelypetőfalva]] | + | * [[Székelypetőfalva]], do 1899 [[Petőfalva]] (rum. ''Peteni'') |
| − | * [[Székelytamásfalva]] | + | * [[Székelytamásfalva]], do 1899 [[Tamásfalva]] (rum. ''Tamașfalău'', niem. ''Thomsdorf'') |
| − | * [[Szörcse]] | + | * [[Szörcse]] (rum. ''Surcea'') |
| − | * [[Telek ( | + | * [[Telek]] (rum. ''Teleac'') |
| − | * [[Zabola]] | + | * [[Zabola]] (rum. ''Zăbala'', niem. ''Gebissdorf'') |
| − | * [[Zágon]] | + | * [[Zágon]] (rum. ''Zagon'') |
| − | == | + | == Przypisy == |
{{jegyzetek}} | {{jegyzetek}} | ||
| | | | ||
{{Történelmi régió infobox | {{Történelmi régió infobox | ||
| − | | név = Orbaiszék | + | | név = Orbaiszék (węg.)<br><small>Lokacja Orbai (pol.)<br>"XXX sedes (łac.)<br>YYY (rum.)</small> |
| zászló = | | zászló = | ||
| zászló felirat = | | zászló felirat = | ||
| Linia 58: | Linia 74: | ||
| címer felirat = Herb Udvarhelyszék | | címer felirat = Herb Udvarhelyszék | ||
| egyéb nevei = Scaunul Odorhei | | egyéb nevei = Scaunul Odorhei | ||
| − | | fennállás = | + | | fennállás = [[XIII]] wiek - [[1876]] |
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]] | | ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]] | ||
| terület = | | terület = | ||
| lakosság = | | lakosság = | ||
| vallás = zreformowany, rzymskokatolicki, unitarny | | vallás = zreformowany, rzymskokatolicki, unitarny | ||
| − | | központ = [[ | + | | központ = [[Kovászna]] |
| − | | főbb települések = [[ | + | | főbb települések = [[yyy]], [[yyy]] |
| térkép = | | térkép = | ||
| térkép felirat = | | térkép felirat = | ||
Wersja z 12:16, 15 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Szeklerland-planned seats.png 500pxOrbaiszék - kolor bardzo jasnopomarańczowy Orbaiszék (pol. lokacja Orbai, łac. "sedes", rum. ?) − jednostka terytorialna, sądownicza, administracyjna i wojskowa niezależną od organizacji powiatowej, która zamieszkiwały uprzywilejowane osoby, np. Sasi siedmiogrodzcy czy Kumanowie i Jaszowie w Siedmiogrodzie), którzy osiągnęli stopień samorządu. Nie wszystkie szczegóły jej pochodzenia zostały wyjaśnione, ale wydaje się prawdopodobne, że nazwa kojarzy się z siedzibą sędziów i swobodnym wyborem sędziego.[1] W Székelyföld powstało siedem takich jednostek: Telegdi (Udvarhelyszék), Marosszék, Csíkszék, Kézdiszék, Orbaiszék, Sepsiszék i geograficznie odrębny Aranyosszék. W wielu przypadkach nazwy lokacji odnoszą się do dawnego miejsca zamieszkania: nazwiska Telegdiszék odnoszą się do Telegd w komitacie Bihar, a nazwy Kézdi-, Sepsi i Orbaiszék do Szászkézd, Szászorbóra i Szászsebes. Według badań lingwistycznych nazwy te (z wyjątkiem Telegd) ostatecznie wywodzą się od hydronimów (według niektórych opinii obejmuje to Csík) i są związane z rolą Szeklerów w ochronie granic i łąk.[2] Na początku XVII wieku niezbyt silny oddział Sepsi, Kézdi- i Orbaiszék nosił już nazwę Háromszék. Ich jedność była głównie reprezentowana przez tożsamość ich głównych urzędników w tym czasie. Każde z trzech równych lokacji sprawowało niezależny trybunał, na którego czele stał wspólny sędzia główny, który był również kapitanem zamku Várhegy (dzisiejszy zamek Székelybánja). Każda lokacja miało oddzielnego zastępcę sędziego, ale wszyscy trzej byli na czele wspólnego głównego kapitana i zastępcy kapitana.[3] Według tradycji nazwa Orbaiszék pochodzi od przodka Seklerów o tym imieniu, którego potomkiem mogła być rodzina Orbai, z której pochodziło kilka znanych osób, a mianowicie Miklós Orbai, główny mistrz (főstrázsamestere) Jana Zygmunta. Benkő wywodzi imię Orbaiszék od Orv, ponieważ, jak mówi, było tam wielu sierot lub złodziei, którzy oszukiwali ich z sąsiednich prowincji.[4] Spis treściPopulacjaLudność w 2011 roku wynosiła 26.678 osób w tym:
Skład narodowościowy
Osady
Przypisy
|
| |||||||||||||||||||||||||
